حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَأْذَنُ لِأَهْلِ بَدْرٍ وَيَأْذَنُ لِي مَعَهُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ يَأْذَنُ لِهَذَا الْفَتَى مَعَنَا وَمِنْ أَبْنَائِنَا مَنْ هُوَ مِثْلُهُ فَقَالَ عُمَرُ إِنَّهُ مَنْ قَدْ عَلِمْتُمْ قَالَ فَأَذِنَ لَهُمْ ذَاتَ يَوْمٍ وَأَذِنَ لِي مَعَهُمْ فَسَأَلَهُمْ عَنْ هَذِهِ السُّورَةِ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ فَقَالُوا أَمَرَ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا فُتِحَ عَلَيْهِ أَنْ يَسْتَغْفِرَهُ وَيَتُوبَ إِلَيْهِ فَقَالَ لِي مَا تَقُولُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ قُلْتُ لَيْسَتْ كَذَلِكَ وَلَكِنَّهُ أَخْبَرَ نَبِيَّهُ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ بِحُضُورِ أَجَلِهِ فَقَالَ {إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} فَتْحُ مَكَّةَ {وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا} فَذَلِكَ عَلَامَةُ مَوْتِكَ {فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا} فَقَالَ لَهُمْ كَيْفَ تَلُومُونِي عَلَى مَا تَرَوْنَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Umar ibn al-Xattob Badr ahliga izn berar va men uchun ham ular bilan birga izn berar edi. Shunda ulardan baʼzilari: «Bu yigitga biz bilan birga izn berayapti, holbuki bizning oʻgʻillarimiz orasida ham unga tengdoshlari bor», dedi. Umar: «Albatta u sizlar biladigan kishidir», dedi. Bir kuni ularga izn berdi, men ham ular bilan birga kirdim. U ulardan {Izo jaa nasrullohi val-fath} surasi haqida soʻradi. Ular: «Alloh Oʻz Nabiysi ﷺ ga fath berilganda Undan magʻfirat soʻrashni va Unga tavba qilishni buyurgan», dedilar. Soʻng u menga: «Sen nima deysan, ey Ibn Abbos?» dedi. Men: «Unday emas, balki Alloh Oʻz Nabiysi alayhissalomga ajallari yaqinlashganini xabar bergan: {Allohning nusrati va fath kelganda} — bu Makkaning fathidir, {va odamlarni Allohning diniga toʻda-toʻda kirayotganini koʻrganingda} — bu sening oʻlimingning alomatidir, {bas, Robbingga hamd ila tasbeh ayt va Undan magʻfirat soʻra. Albatta U tavbalarni koʻp qabul qilguvchidir}», dedim. Shunda u ularga: «Koʻrib turganingiz narsa uchun meni qanday malomat qilasizlar?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Умар ибн ал-Хаттоб Бадр аҳлига изн берар ва мен учун ҳам улар билан бирга изн берар эди. Шунда улардан баъзилари: «Бу йигитга биз билан бирга изн бераяпти, ҳолбуки бизнинг ўғилларимиз орасида ҳам унга тенгдошлари бор», деди. Умар: «Албатта у сизлар биладиган кишидир», деди. Бир куни уларга изн берди, мен ҳам улар билан бирга кирдим. У улардан {Изо жаа насруллоҳи вал-фатҳ} сураси ҳақида сўради. Улар: «Аллоҳ Ўз Набийси ﷺ га фатҳ берилганда Ундан мағфират сўрашни ва Унга тавба қилишни буюрган», дедилар. Сўнг у менга: «Сен нима дейсан, эй Ибн Аббос?» деди. Мен: «Ундай эмас, балки Аллоҳ Ўз Набийси алайҳиссаломга ажаллари яқинлашганини хабар берган: {Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келганда} — бу Макканинг фатҳидир, {ва одамларни Аллоҳнинг динига тўда-тўда кираётганини кўрганингда} — бу сенинг ўлимингнинг аломатидир, {бас, Роббингга ҳамд ила тасбеҳ айт ва Ундан мағфират сўра. Албатта У тавбаларни кўп қабул қилгувчидир}», дедим. Шунда у уларга: «Кўриб турганингиз нарса учун мени қандай маломат қиласизлар?» деди.