حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ آيَةُ الدَّيْنِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ جَحَدَ آدَمُ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا خَلَقَ آدَمَ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَأَخْرَجَ مِنْهُ مَا هُوَ ذَارِئٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَجَعَلَ يَعْرِضُهُمْ عَلَيْهِ فَرَأَى فِيهِمْ رَجُلًا يَزْهَرُ فَقَالَ أَيْ رَبِّ أَيُّ بَنِيَّ هَذَا قَالَ هَذَا ابْنُكَ دَاوُدُ قَالَ أَيْ رَبِّ كَمْ عُمْرُهُ قَالَ سِتُّونَ سَنَةً قَالَ أَيْ رَبِّ زِدْ فِي عُمْرِهِ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَزِيدَهُ أَنْتَ مِنْ عُمْرِكَ فَكَانَ عُمْرُ آدَمَ أَلْفَ عَامٍ فَوَهَبَ لَهُ مِنْ عُمْرِهِ أَرْبَعِينَ عَامًا فَكَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ كِتَابًا وَأَشْهَدَ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةَ فَلَمَّا حُضِرَ آدَمُ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَتْهُ الْمَلَائِكَةُ لِتَقْبِضَ رُوحَهُ فَقَالَ إِنَّهُ لَمْ يَحْضُرْ أَجَلِي قَدْ بَقِيَ مِنْ عُمْرِي أَرْبَعُونَ سَنَةً فَقَالُوا إِنَّكَ قَدْ وَهَبْتَهَا لِابْنِكَ دَاوُدَ قَالَ مَا فَعَلْتُ وَلَا وَهَبْتُ لَهُ شَيْئًا وَأَبْرَزَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ الْكِتَابَ فَأَقَامَ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Qarz (haqidagi) oyat nozil boʻlganda, Rasululloh ﷺ: «Albatta, birinchi inkor qilgan kishi Odam (alayhissalom)dir», dedilar — buni uch marta aytdilar. «Alloh Odam (alayhissalom)ni yaratganida, uning yelkasiga qoʻlini surtdi va undan qiyomat kunigacha yaratadigan (zurriyot)ni chiqardi, soʻng ularni unga koʻrsata boshladi. U ularning ichida nur sochib turgan bir kishini koʻrib: ‹Ey Robbim, bu farzandlarimning qaysi biri?› dedi. U: ‹Bu sening oʻgʻling Dovud›, dedi. U: ‹Ey Robbim, uning umri qancha?› dedi. U: ‹Oltmish yil›, dedi. U: ‹Ey Robbim, uning umriga ziyoda qil›, dedi. U: ‹Yoʻq, magar sen oʻz umringdan unga ziyoda qilsang›, dedi. Odamning umri ming yil edi; bas, u oʻz umridan unga qirq yilni hadya qildi. Shunda Alloh azza va jalla bu haqda unga bir hujjat yozdi va farishtalarni bunga guvoh qildi. Odam (alayhissalom)ga (vafot) hozir boʻlganida, farishtalar uning ruhini olish uchun keldilar. U: ‹Ajalim hali kelgani yoʻq; umrimdan qirq yil qolgan›, dedi. Ular: ‹Sen uni oʻgʻling Dovudga hadya qilgan eding›, dedilar. U: ‹Men bunday qilmadim va unga hech narsa hadya qilmadim›, dedi. Shunda Alloh azza va jalla unga qarshi hujjatni chiqardi va farishtalarni (guvoh qilib) turgʻizdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Қарз (ҳақидаги) оят нозил бўлганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, биринчи инкор қилган киши Одам (алайҳиссалом)дир», дедилар — буни уч марта айтдилар. «Аллоҳ Одам (алайҳиссалом)ни яратганида, унинг елкасига қўлини суртди ва ундан қиёмат кунигача яратадиган (зурриёт)ни чиқарди, сўнг уларни унга кўрсата бошлади. У уларнинг ичида нур сочиб турган бир кишини кўриб: ‹Эй Роббим, бу фарзандларимнинг қайси бири?› деди. У: ‹Бу сенинг ўғлинг Довуд›, деди. У: ‹Эй Роббим, унинг умри қанча?› деди. У: ‹Олтмиш йил›, деди. У: ‹Эй Роббим, унинг умрига зиёда қил›, деди. У: ‹Йўқ, магар сен ўз умрингдан унга зиёда қилсанг›, деди. Одамнинг умри минг йил эди; бас, у ўз умридан унга қирқ йилни ҳадя қилди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла бу ҳақда унга бир ҳужжат ёзди ва фаришталарни бунга гувоҳ қилди. Одам (алайҳиссалом)га (вафот) ҳозир бўлганида, фаришталар унинг руҳини олиш учун келдилар. У: ‹Ажалим ҳали келгани йўқ; умримдан қирқ йил қолган›, деди. Улар: ‹Сен уни ўғлинг Довудга ҳадя қилган эдинг›, дедилар. У: ‹Мен бундай қилмадим ва унга ҳеч нарса ҳадя қилмадим›, деди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла унга қарши ҳужжатни чиқарди ва фаришталарни (гувоҳ қилиб) турғизди», дедилар.