حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَانْطَلَقَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ مُعْتَمِرًا فَنَزَلَ عَلَى صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا انْطَلَقَ إِلَى الشَّامِ فَمَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ فَقَالَ أُمَيَّةُ لِسَعْدٍ انْتَظِرْ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ النَّهَارُ وَغَفَلَ النَّاسُ انْطَلَقْتَ فَطُفْتَ فَبَيْنَمَا سَعْدٌ يَطُوفُ إِذْ أَتَاهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ مَنْ هَذَا يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ آمِنًا قَالَ سَعْدٌ أَنَا سَعْدٌ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ تَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ آمِنًا وَقَدْ آوَيْتُمْ مُحَمَّدًا عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ فَتَلَاحَيَا فَقَالَ أُمَيَّةُ لِسَعْدٍ لَا تَرْفَعَنَّ صَوْتَكَ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ فَإِنَّهُ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ وَاللَّهِ إِنْ مَنَعْتَنِي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ لَأَقْطَعَنَّ إِلَيْكَ مَتْجَرَكَ إِلَى الشَّأْمِ فَجَعَلَ أُمَيَّةُ يَقُولُ لَا تَرْفَعَنَّ صَوْتَكَ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ وَجَعَلَ يُمْسِكُهُ فَغَضِبَ سَعْدٌ فَقَالَ دَعْنَا مِنْكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَزْعُمُ أَنَّهُ قَاتِلُكَ قَالَ إِيَّايَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ مَا يَكْذِبُ مُحَمَّدٌ فَلَمَّا خَرَجُوا رَجَعَ إِلَى امْرَأَتِهِ فَقَالَ أَمَا عَلِمْتِ مَا قَالَ لِي الْيَثْرِبِيُّ فَأَخْبَرَهَا فَلَمَّا جَاءَ الصَّرِيخُ وَخَرَجُوا إِلَى بَدْرٍ قَالَتْ امْرَأَتُهُ أَمَا تَذْكُرُ مَا قَالَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ فَأَرَادَ أَنْ لَا يَخْرُجَ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ إِنَّكَ مِنْ أَشْرَافِ الْوَادِي فَسِرْ مَعَنَا يَوْمًا أَوْ يَوْمَيْنِ فَسَارَ مَعَهُمْ فَقَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّحَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ
Abdulloh (ibn Masʼud roziyallohu anhu) aytdi: Saʼd ibn Muoz umra qilish niyatida yoʻlga chiqdi va Safvon ibn Umayya ibn Xalafning uyiga tushdi. Umayya Shomga ketayotib Madinadan oʻtsa, Saʼdning uyiga tushar edi. Umayya Saʼdga: «Kunduz yarmi boʻlib, odamlar gʻaflatda qolguncha kutib tur, soʻng borib tavof qilarsan», dedi. Saʼd tavof qilib turganida, birdan Abu Jahl kelib: «Kaʼbani omon-eson tavof qilayotgan bu kim?» dedi. Saʼd: «Men Saʼdman», dedi. Abu Jahl: «Muhammadga (alayhis-solatu vas-salom) panoh berib turib, Kaʼbani omon-eson tavof qilyapsanmi?» dedi. Shunda ikkovi janjallashib qolishdi. Umayya Saʼdga: «Abul-Hakamga ovozingni koʻtarma, chunki u vodiy ahlining sayyididir», dedi. Saʼd unga: «Allohga qasamki, agar meni Baytni tavof qilishdan toʻssang, men sening Shomdagi savdo yoʻlingni albatta uzaman», dedi. Umayya esa: «Abul-Hakamga ovozingni koʻtarma», deb aytaverdi va uni ushlab turdi. Saʼd gʻazablanib: «Bizni qoʻyib qoʻy, men Muhammad seni oʻldiruvchi ekanini aytayotganini eshitdim», dedi. U: «Menimi?» dedi. (Saʼd:) «Ha», dedi. U: «Allohga qasamki, Muhammad yolgʻon gapirmaydi», dedi. Ular chiqib ketishgach, u xotinining oldiga qaytib: «Yathriblik menga nima deganini bilasanmi?» dedi va unga xabar berdi. (Yordamga) chaqiruvchi kelib, ular Badrga chiqishganda, xotini unga: «Yathriblik birodaring aytgan gapni eslamadingmi?» dedi. U chiqmaslikni istadi, ammo Abu Jahl unga: «Sen vodiyning ashroflaridansan, biz bilan bir yoki ikki kun yur», dedi. Shunda u ular bilan chiqdi va Alloh azza va jalla uni oʻldirdi.Абдуллоҳ (ибн Масъуд розияллоҳу анҳу) айтди: Саъд ибн Муоз умра қилиш ниятида йўлга чиқди ва Сафвон ибн Умайя ибн Халафнинг уйига тушди. Умайя Шомга кетаётиб Мадинадан ўтса, Саъднинг уйига тушар эди. Умайя Саъдга: «Кундуз ярми бўлиб, одамлар ғафлатда қолгунча кутиб тур, сўнг бориб тавоф қиларсан», деди. Саъд тавоф қилиб турганида, бирдан Абу Жаҳл келиб: «Каъбани омон-эсон тавоф қилаётган бу ким?» деди. Саъд: «Мен Саъдман», деди. Абу Жаҳл: «Муҳаммадга (алайҳис-солату вас-салом) паноҳ бериб туриб, Каъбани омон-эсон тавоф қиляпсанми?» деди. Шунда иккови жанжаллашиб қолишди. Умайя Саъдга: «Абул-Ҳакамга овозингни кўтарма, чунки у водий аҳлининг саййидидир», деди. Саъд унга: «Аллоҳга қасамки, агар мени Байтни тавоф қилишдан тўссанг, мен сенинг Шомдаги савдо йўлингни албатта узаман», деди. Умайя эса: «Абул-Ҳакамга овозингни кўтарма», деб айтаверди ва уни ушлаб турди. Саъд ғазабланиб: «Бизни қўйиб қўй, мен Муҳаммад сени ўлдирувчи эканини айтаётганини эшитдим», деди. У: «Меними?» деди. (Саъд:) «Ҳа», деди. У: «Аллоҳга қасамки, Муҳаммад ёлғон гапирмайди», деди. Улар чиқиб кетишгач, у хотинининг олдига қайтиб: «Ятҳриблик менга нима деганини биласанми?» деди ва унга хабар берди. (Ёрдамга) чақирувчи келиб, улар Бадрга чиқишганда, хотини унга: «Ятҳриблик биродаринг айтган гапни эсламадингми?» деди. У чиқмасликни истади, аммо Абу Жаҳл унга: «Сен водийнинг ашрофларидансан, биз билан бир ёки икки кун юр», деди. Шунда у улар билан чиқди ва Аллоҳ азза ва жалла уни ўлдирди.