حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ لَقِيطٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوَالَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ نَجَا مِنْ ثَلَاثٍ فَقَدْ نَجَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مَوْتِي وَالدَّجَّالِ وَقَتْلِ خَلِيفَةٍ مُصْطَبِرٍ بِالْحَقِّ مُعْطِيهِ

Abdulloh ibn Havola (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uchtasidan najot topsa, najot topibdi», dedilar — buni uch marta (takrorladilar) — «mening vafotimdan, Dajjoldan va haq ustida sabr qilib, uning haqqini ado etadigan xalifaning oʻldirilishidan».Абдуллоҳ ибн Ҳавола (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким учтасидан нажот топса, нажот топибди», дедилар — буни уч марта (такрорладилар) — «менинг вафотимдан, Дажжолдан ва ҳақ устида сабр қилиб, унинг ҳаққини адо этадиган халифанинг ўлдирилишидан».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنِ ابْنِ حَوَالَةَ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ دَوْمَةٍ وَعِنْدَهُ كَاتِبٌ لَهُ يُمْلِي عَلَيْهِ فَقَالَ أَلَا أَكْتُبُكَ يَا ابْنَ حَوَالَةَ قُلْتُ لَا أَدْرِي مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ فَأَعْرَضَ عَنِّي وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً فِي الْأُولَى نَكْتُبُكَ يَا ابْنَ حَوَالَةَ قُلْتُ لَا أَدْرِي فِيمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَعْرَضَ عَنِّي فَأَكَبَّ عَلَى كَاتِبِهِ يُمْلِي عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَنَكْتُبُكَ يَا ابْنَ حَوَالَةَ قُلْتُ لَا أَدْرِي مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ فَأَعْرَضَ عَنِّي فَأَكَبَّ عَلَى كَاتِبِهِ يُمْلِي عَلَيْهِ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا فِي الْكِتَابِ عُمَرُ فَقُلْتُ إِنَّ عُمَرَ لَا يُكْتَبُ إِلَّا فِي خَيْرٍ ثُمَّ قَالَ أَنَكْتُبُكَ يَا ابْنَ حَوَالَةَ قُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ يَا ابْنَ حَوَالَةَ كَيْفَ تَفْعَلُ فِي فِتْنَةٍ تَخْرُجُ فِي أَطْرَافِ الْأَرْضِ كَأَنَّهَا صَيَاصِي بَقَرٍ قُلْتُ لَا أَدْرِي مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ قَالَ وَكَيْفَ تَفْعَلُ فِي أُخْرَى تَخْرُجُ بَعْدَهَا كَأَنَّ الْأُولَى فِيهَا انْتِفَاجَةُ أَرْنَبٍ قُلْتُ لَا أَدْرِي مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ قَالَ اتَّبِعُوا هَذَا قَالَ وَرَجُلٌ مُقَفٍّ حِينَئِذٍ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَسَعَيْتُ وَأَخَذْتُ بِمَنْكِبَيْهِ فَأَقْبَلْتُ بِوَجْهِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَإِذَا هُوَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Ibn Havola (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim; u zot bir doʻm daraxtining soyasida oʻtirgan, oldilarida kotiblari boʻlib, unga aytib turardilar. U zot: «Ey Ibn Havola, seni ham yozdirmaymizmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilganini bilmayman», dedim. Shunda u zot mendan yuz oʻgirdilar. Ismoil bir marta birinchisida: «Ey Ibn Havola, seni yozamizmi?» (deb rivoyat qildi). Men: «Nima uchunligini bilmayman, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot mendan yuz oʻgirib, kotiblariga engashdilar va unga aytib turdilar. Soʻng: «Ey Ibn Havola, seni yozamizmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilganini bilmayman», dedim. U zot yana mendan yuz oʻgirib, kotiblariga engashdilar va unga aytib turdilar. Men qarasam, yozuvda Umar (nomi) bor ekan. Shunda men: «Albatta, Umar faqat yaxshilikda yoziladi», dedim. Soʻng u zot: «Ey Ibn Havola, seni yozamizmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Shunda u zot: «Ey Ibn Havola, yer chekkalarida sigirning shoxlariday chiqadigan bir fitnada nima qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilganini bilmayman», dedim. U zot: «Undan keyin chiqadigan boshqasida-chi — unga nisbatan avvalgisi quyonning bir sapchishiday boʻlib qoladi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilganini bilmayman», dedim. U zot: «Mana bunga ergashinglar», dedilar. Oʻsha paytda bir kishi ortiga qaytib ketayotgan edi. Men yugurib borib, uni ikki yelkasidan ushladim va yuzini Rasululloh ﷺ tomon burdim-da: «Shumi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Qarasam, u Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) ekan.Ибн Ҳавола (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим; у зот бир дўм дарахтининг соясида ўтирган, олдиларида котиблари бўлиб, унга айтиб турардилар. У зот: «Эй Ибн Ҳавола, сени ҳам ёздирмаймизми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилганини билмайман», дедим. Шунда у зот мендан юз ўгирдилар. Исмоил бир марта биринчисида: «Эй Ибн Ҳавола, сени ёзамизми?» (деб ривоят қилди). Мен: «Нима учунлигини билмайман, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот мендан юз ўгириб, котибларига энгашдилар ва унга айтиб турдилар. Сўнг: «Эй Ибн Ҳавола, сени ёзамизми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилганини билмайман», дедим. У зот яна мендан юз ўгириб, котибларига энгашдилар ва унга айтиб турдилар. Мен қарасам, ёзувда Умар (номи) бор экан. Шунда мен: «Албатта, Умар фақат яхшиликда ёзилади», дедим. Сўнг у зот: «Эй Ибн Ҳавола, сени ёзамизми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у зот: «Эй Ибн Ҳавола, ер чеккаларида сигирнинг шохларидай чиқадиган бир фитнада нима қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилганини билмайман», дедим. У зот: «Ундан кейин чиқадиган бошқасида-чи — унга нисбатан аввалгиси қуённинг бир сапчишидай бўлиб қолади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилганини билмайман», дедим. У зот: «Мана бунга эргашинглар», дедилар. Ўша пайтда бир киши ортига қайтиб кетаётган эди. Мен югуриб бориб, уни икки елкасидан ушладим ва юзини Расулуллоҳ ﷺ томон бурдим-да: «Шуми?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Қарасам, у Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) экан.

حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ وَيَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَا حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ قَالَ حَدَّثَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي قُتَيْلَةَ عَنِ ابْنِ حَوَالَةَ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيَصِيرُ الْأَمْرُ إِلَى أَنْ تَكُونَ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ جُنْدٌ بِالشَّامِ وَجُنْدٌ بِالْيَمَنِ وَجُنْدٌ بِالْعِرَاقِ فَقَالَ ابْنُ حَوَالَةَ خِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَدْرَكْتُ ذَاكَ قَالَ عَلَيْكَ بِالشَّامِ فَإِنَّهُ خِيرَةُ اللَّهِ مِنْ أَرْضِهِ يَجْتَبِي إِلَيْهِ خِيرَتَهُ مِنْ عِبَادِهِ فَإِنْ أَبَيْتُمْ فَعَلَيْكُمْ بِيَمَنِكُمْ وَاسْقُوا مِنْ غُدُرِكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ تَوَكَّلَ لِي بِالشَّامِ وَأَهْلِهِ

Ibn Havola (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ish shunga keladiki, jam boʻlgan qoʻshinlar boʻladi — bir qoʻshin Shomda, bir qoʻshin Yamanda va bir qoʻshin Iroqda», dedilar. Ibn Havola: «Ey Allohning Rasuli, agar men oʻsha (zamon)ga yetsam, men uchun (eng yaxshisini) tanlab bering», dedi. Shunda u zot: «Shomni (ixtiyor) qilgin, chunki u Allohning Oʻz yeridan tanlagan joyidir; U oʻsha yerga bandalaridan tanlaganlarini jam qiladi. Agar koʻnmasangiz, Yamaningizni (ixtiyor) qiling va hovuzlaringizdan suv iching, chunki aziz va jalil Alloh men uchun Shom va uning ahlini zimmasiga oldi», dedilar.Ибн Ҳавола (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Иш шунга келадики, жам бўлган қўшинлар бўлади — бир қўшин Шомда, бир қўшин Яманда ва бир қўшин Ироқда», дедилар. Ибн Ҳавола: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар мен ўша (замон)га етсам, мен учун (энг яхшисини) танлаб беринг», деди. Шунда у зот: «Шомни (ихтиёр) қилгин, чунки у Аллоҳнинг Ўз еридан танлаган жойидир; У ўша ерга бандаларидан танлаганларини жам қилади. Агар кўнмасангиз, Яманингизни (ихтиёр) қилинг ва ҳовузларингиздан сув ичинг, чунки азиз ва жалил Аллоҳ мен учун Шом ва унинг аҳлини зиммасига олди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ لَقِيطٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَوَالَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ نَجَا مِنْ ثَلَاثٍ فَقَدْ نَجَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مَوْتِي وَالدَّجَّالِ وَقَتْلِ خَلِيفَةٍ مُصْطَبِرٍ بِالْحَقِّ مُعْطِيهِ

Abdulloh ibn Havola (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim uchtasidan najot topsa, najot topibdi», dedilar — buni uch marta (takrorladilar) — «mening vafotimdan, Dajjoldan va haq ustida sabr qilib, uning haqqini ado etadigan xalifaning oʻldirilishidan».Абдуллоҳ ибн Ҳавола (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким учтасидан нажот топса, нажот топибди», дедилар — буни уч марта (такрорладилар) — «менинг вафотимдан, Дажжолдан ва ҳақ устида сабр қилиб, унинг ҳаққини адо этадиган халифанинг ўлдирилишидан».