حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ مَرَّتَيْنِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزَّعْرَاءِ عَمْرُو بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَمِّهِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَعَّدَ فِيَّ النَّظَرَ وَصَوَّبَ وَقَالَ أَرَبُّ إِبِلٍ أَنْتَ أَوْ رَبُّ غَنَمٍ قَالَ مِنْ كُلٍّ قَدْ آتَانِي اللَّهُ فَأَكْثَرَ وَأَطْيَبَ قَالَ فَتُنْتِجُهَا وَافِيَةً أَعْيُنُهَا وَآذَانُهَا فَتَجْدَعُ هَذِهِ فَتَقُولُ صَرْمَاءَ ثُمَّ تَكَلَّمَ سُفْيَانُ بِكَلِمَةٍ لَمْ أَفْهَمْهَا وَتَقُولُ بَحِيرَةَ اللَّهِ فَسَاعِدُ اللَّهِ أَشَدُّ وَمُوسَاهُ أَحَدُّ وَلَوْ شَاءَ أَنْ يَأْتِيَكَ بِهَا صَرْمَاءَ أَتَاكَ قُلْتُ إِلَى مَا تَدْعُو قَالَ إِلَى اللَّهِ وَإِلَى الرَّحِمِ قُلْتُ يَأْتِينِي الرَّجُلُ مِنْ بَنِي عَمِّي فَأَحْلِفُ أَنْ لَا أُعْطِيَهُ ثُمَّ أُعْطِيهِ قَالَ فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ وَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ عَبْدَانِ أَحَدُهُمَا يُطِيعُكَ وَلَا يَخُونُكَ وَلَا يَكْذِبُكَ وَالْآخَرُ يَخُونُكَ وَيَكْذِبُكَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ الَّذِي لَا يَخُونُنِي وَلَا يَكْذِبُنِي وَيَصْدُقُنِي الْحَدِيثَ أَحَبُّ إِلَيَّ قَالَ كَذَاكُمْ أَنْتُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ

Abul-Ahvas otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga keldim. U zot menga koʻzlarini yuqoriga koʻtarib, soʻng pastga tushirib qaradilar va: «Sen tuya egasimisan yoki qoʻy egasi?» dedilar. Men: «Alloh menga har biridan koʻp va yaxshisini bergan», dedim. U zot: «Sen ularni koʻzlari va quloqlari butun holda tugʻdirasan-da, soʻng buning qulogʻini kesib: ‹Bu — sarmoʼ›, deysan», dedilar. Soʻng Sufyon men tushunmagan bir soʻzni aytdi. «Va: ‹Bu — Allohning bahirasi›, deysan. Holbuki Allohning bilagi kuchliroq, pichogʻi oʻtkirroqdir. Agar U uni senga qulogʻi kesik holda keltirishni xohlasa, keltirar edi». Men: «Nimaga daʼvat qilasiz?» dedim. U zot: «Allohga va qon-qarindoshlikka», dedilar. Men: «Amakivachchalarimdan bir kishi oldimga keladi, men unga bermaslikka qasam ichaman, soʻng beraman», dedim. U zot: «Qasamingga kafforat ber va yaxshiroq boʻlgan ishni qil. Aytchi, agar sening ikki quling boʻlsa — biri senga itoat qiladigan, xiyonat ham, yolgʻon ham qilmaydigan, ikkinchisi esa senga xiyonat qiladigan va yolgʻon gapiradigan boʻlsa?» dedilar. Men: «Yoʻq, balki menga xiyonat qilmaydigan, yolgʻon gapirmaydigan va soʻzida rost boʻlgani menga sevimliroq», dedim. U zot: «Sizlar ham Robbingiz azza va jalla huzurida ana shundaydirsizlar», dedilar.Абул-Аҳвас отасидан ривоят қилади. У айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим. У зот менга кўзларини юқорига кўтариб, сўнг пастга тушириб қарадилар ва: «Сен туя эгасимисан ёки қўй эгаси?» дедилар. Мен: «Аллоҳ менга ҳар биридан кўп ва яхшисини берган», дедим. У зот: «Сен уларни кўзлари ва қулоқлари бутун ҳолда туғдирасан-да, сўнг бунинг қулоғини кесиб: ‹Бу — сармў›, дейсан», дедилар. Сўнг Суфён мен тушунмаган бир сўзни айтди. «Ва: ‹Бу — Аллоҳнинг баҳираси›, дейсан. Ҳолбуки Аллоҳнинг билаги кучлироқ, пичоғи ўткирроқдир. Агар У уни сенга қулоғи кесик ҳолда келтиришни хоҳласа, келтирар эди». Мен: «Нимага даъват қиласиз?» дедим. У зот: «Аллоҳга ва қон-қариндошликка», дедилар. Мен: «Амакиваччаларимдан бир киши олдимга келади, мен унга бермасликка қасам ичаман, сўнг бераман», дедим. У зот: «Қасамингга каффорат бер ва яхшироқ бўлган ишни қил. Айтчи, агар сенинг икки қулинг бўлса — бири сенга итоат қиладиган, хиёнат ҳам, ёлғон ҳам қилмайдиган, иккинчиси эса сенга хиёнат қиладиган ва ёлғон гапирадиган бўлса?» дедилар. Мен: «Йўқ, балки менга хиёнат қилмайдиган, ёлғон гапирмайдиган ва сўзида рост бўлгани менга севимлироқ», дедим. У зот: «Сизлар ҳам Роббингиз азза ва жалла ҳузурида ана шундайдирсизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيَّ شَمْلَةٌ أَوْ شَمْلَتَانِ فَقَالَ لِي هَلْ لَكَ مِنْ مَالٍ قُلْتُ نَعَمْ قَدْ آتَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ كُلِّ مَالِهِ مِنْ خَيْلِهِ وَإِبِلِهِ وَغَنَمِهِ وَرَقِيقِهِ فَقَالَ فَإِذَا آتَاكَ اللَّهُ مَالًا فَلْيَرَ عَلَيْكَ نِعْمَتَهُ فَرُحْتُ إِلَيْهِ فِي حُلَّةٍحَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ قَالَ فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ

Abul-Ahvas otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning huzurlariga ustimda bir yoki ikki eski chopon bilan keldim. U zot menga: «Molingdan bormi?» dedilar. Men: «Ha, Alloh azza va jalla menga oʻzining har xil molidan — otidan, tuyasidan, qoʻyidan va qullaridan bergan», dedim. U zot: «Alloh senga mol bergan boʻlsa, Uning neʼmati sening ustingda koʻrinsin», dedilar. Shunda men u zotning oldilariga bir hulla kiyib bordim. Boshqa bir rivoyatda: «Men u zotning oldilariga qizil hulla kiyib ertalab bordim», deyilgan.Абул-Аҳвас отасидан ривоят қилади. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига устимда бир ёки икки эски чопон билан келдим. У зот менга: «Молингдан борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, Аллоҳ азза ва жалла менга ўзининг ҳар хил молидан — отидан, туясидан, қўйидан ва қулларидан берган», дедим. У зот: «Аллоҳ сенга мол берган бўлса, Унинг неъмати сенинг устингда кўринсин», дедилар. Шунда мен у зотнинг олдиларига бир ҳулла кийиб бордим. Бошқа бир ривоятда: «Мен у зотнинг олдиларига қизил ҳулла кийиб эрталаб бордим», дейилган.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ مَالِكٍ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ أَمُرُّ بِهِ فَلَا يُضَيِّفُنِي وَلَا يَقْرِينِي فَيَمُرُّ بِي فَأَجْزِيهِ قَالَ لَا بَلْ اقْرِهِ قَالَ فَرَآنِي رَثَّ الْهَيْئَةِ فَقَالَ هَلْ لَكَ مِنْ مَالٍ فَقُلْتُ قَدْ أَعْطَانِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ كُلِّ الْمَالِ مِنْ الْإِبِلِ وَالْغَنَمِ قَالَ فَلْيُرَ أَثَرُ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَيْكَ

Abul-Ahvas otasi Molikdan rivoyat qiladi. U aytdi: Men: «Yo Rasululloh, men bir kishining oldidan oʻtaman, u meni mehmon ham qilmaydi, menga taom ham bermaydi; soʻng u mening oldimdan oʻtsa, men ham unga shunday qilaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq, balki unga taom bergin», dedilar. Soʻng u zot meni eski kiyimda koʻrib: «Molingdan bormi?» dedilar. Men: «Alloh azza va jalla menga tuya va qoʻydan — har xil moldan bergan», dedim. U zot: «Bas, Allohning neʼmati asari sening ustingda koʻrinsin», dedilar.Абул-Аҳвас отаси Моликдан ривоят қилади. У айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен бир кишининг олдидан ўтаман, у мени меҳмон ҳам қилмайди, менга таом ҳам бермайди; сўнг у менинг олдимдан ўтса, мен ҳам унга шундай қилайми?» дедим. У зот: «Йўқ, балки унга таом бергин», дедилар. Сўнг у зот мени эски кийимда кўриб: «Молингдан борми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ азза ва жалла менга туя ва қўйдан — ҳар хил молдан берган», дедим. У зот: «Бас, Аллоҳнинг неъмати асари сенинг устингда кўринсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزَّعْرَاءِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيْدِي ثَلَاثَةٌ فَيَدُ اللَّهِ الْعُلْيَا وَيَدُ الْمُعْطِي الَّتِي تَلِيهَا وَيَدُ السَّائِلِ السُّفْلَى فَأَعْطِيَنَّ الْفَضْلَ وَلَا تَعْجَزْ عَنْ نَفْسِكَ

Molik ibn Nazla (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Qoʻllar uchtadir: Allohning qoʻli — yuqori qoʻl, beruvchining qoʻli — undan keyingisi, soʻrovchining qoʻli esa pastki qoʻldir. Bas, ortiqcha (mol)ingni bergin, oʻzingni ojiz qilmagin», dedilar.Молик ибн Назла (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўллар учтадир: Аллоҳнинг қўли — юқори қўл, берувчининг қўли — ундан кейингиси, сўровчининг қўли эса пастки қўлдир. Бас, ортиқча (мол)ингни бергин, ўзингни ожиз қилмагин», дедилар.