حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يُونُسَ بْنِ خَبَّابٍ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ زَاذَانَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِنَازَةٍ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقَبْرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرَ وَهُوَ يُلْحَدُ لَهُ فَقَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا كَانَ فِي إِقْبَالٍ مِنْ الْآخِرَةِ وَانْقِطَاعٍ مِنْ الدُّنْيَا تَنَزَّلَتْ إِلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ كَأَنَّ عَلَى وُجُوهِهِمْ الشَّمْسَ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ كَفَنٌ وَحَنُوطٌ فَجَلَسُوا مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ حَتَّى إِذَا خَرَجَ رُوحُهُ صَلَّى عَلَيْهِ كُلُّ مَلَكٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَكُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاءِ وَفُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ لَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَابٍ إِلَّا وَهُمْ يَدْعُونَ اللَّهَ أَنْ يُعْرَجَ بِرُوحِهِ مِنْ قِبَلِهِمْ فَإِذَا عُرِجَ بِرُوحِهِ قَالُوا رَبِّ عَبْدُكَ فُلَانٌ فَيَقُولُ أَرْجِعُوهُ فَإِنِّي عَهِدْتُ إِلَيْهِمْ أَنِّي مِنْهَا خَلَقْتُهُمْ وَفِيهَا أُعِيدُهُمْ وَمِنْهَا أُخْرِجُهُمْ تَارَةً أُخْرَى قَالَ فَإِنَّهُ يَسْمَعُ خَفْقَ نِعَالِ أَصْحَابِهِ إِذَا وَلَّوْا عَنْهُ فَيَأْتِيهِ آتٍ فَيَقُولُ مَنْ رَبُّكَ مَا دِينُكَ مَنْ نَبِيُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ وَدِينِيَ الْإِسْلَامُ وَنَبِيِّي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْتَهِرُهُ فَيَقُولُ مَنْ رَبُّكَ مَا دِينُكَ مَنْ نَبِيُّكَ وَهِيَ آخِرُ فِتْنَةٍ تُعْرَضُ عَلَى الْمُؤْمِنِ فَذَلِكَ حِينَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا
Biz Rasululloh ﷺ bilan bir janozaga chiqdik. Rasululloh ﷺ qabrning yonida oʻtirdilar, biz ham u zotning atroflarida — goʻyo boshlarimiz uzra qush qoʻnib turgandek — oʻtirdik; u (mayyit) uchun lahad qazilayotgan edi. U zot: «Qabr azobidan Allohdan panoh soʻrayman», dedilar — uch marta. Soʻng dedilar: «Albatta, moʻmin oxiratga yuzlanib, dunyodan uzilayotganida, uning oldiga yuzlarida goʻyo quyosh boʻlgan farishtalar tushadi; ularning har biri bilan kafan va hanut boʻladi. Ular undan koʻz yetadigan masofada oʻtiradilar. Uning ruhi chiqqanida, osmon bilan yer orasidagi har bir farishta va osmondagi har bir farishta unga salovot aytadi; unga osmon eshiklari ochiladi — hech bir eshik ahli yoʻqki, Allohga uning ruhi oʻzlari tomondan koʻtarilishini soʻrab duo qilmasin. Uning ruhi koʻtarilganida ular: ‹Robbimiz, falon bandang›, deydilar. U esa: ‹Uni qaytaringlar, chunki Men ularga: sizlarni undan yaratdim, sizlarni unga qaytaraman va sizlarni undan yana bir bor chiqaraman, deb ahd qilganman›, deydi.» U zot dedilar: «Albatta, u ashoblari orqalariga qaytib ketayotganlarida ularning kovushlari taraqisini eshitadi. Soʻng uning oldiga bir keluvchi kelib: ‹Robbing kim? Dining nima? Nabiying kim?› deydi. U: ‹Robbim Alloh, dinim Islom, Nabiyim Muhammad ﷺ›, deydi. Shunda u (keluvchi) uni koyib: ‹Robbing kim? Dining nima? Nabiying kim?› deydi. Bu — moʻminga koʻndalang qilinadigan oxirgi fitnadir. Mana shu — Alloh azza va jallaning {Alloh iymon keltirganlarni sobit qiladi} degan paytidir.»Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир жанозага чиқдик. Расулуллоҳ ﷺ қабрнинг ёнида ўтирдилар, биз ҳам у зотнинг атрофларида — гўё бошларимиз узра қуш қўниб тургандек — ўтирдик; у (маййит) учун лаҳад қазилаётган эди. У зот: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедилар — уч марта. Сўнг дедилар: «Албатта, мўмин охиратга юзланиб, дунёдан узилаётганида, унинг олдига юзларида гўё қуёш бўлган фаришталар тушади; уларнинг ҳар бири билан кафан ва ҳанут бўлади. Улар ундан кўз етадиган масофада ўтирадилар. Унинг руҳи чиққанида, осмон билан ер орасидаги ҳар бир фаришта ва осмондаги ҳар бир фаришта унга саловот айтади; унга осмон эшиклари очилади — ҳеч бир эшик аҳли йўқки, Аллоҳга унинг руҳи ўзлари томондан кўтарилишини сўраб дуо қилмасин. Унинг руҳи кўтарилганида улар: ‹Роббимиз, фалон банданг›, дейдилар. У эса: ‹Уни қайтаринглар, чунки Мен уларга: сизларни ундан яратдим, сизларни унга қайтараман ва сизларни ундан яна бир бор чиқараман, деб аҳд қилганман›, дейди.» У зот дедилар: «Албатта, у ашоблари орқаларига қайтиб кетаётганларида уларнинг ковушлари тарақисини эшитади. Сўнг унинг олдига бир келувчи келиб: ‹Роббинг ким? Дининг нима? Набийинг ким?› дейди. У: ‹Роббим Аллоҳ, диним Ислом, Набийим Муҳаммад ﷺ›, дейди. Шунда у (келувчи) уни койиб: ‹Роббинг ким? Дининг нима? Набийинг ким?› дейди. Бу — мўминга кўндаланг қилинадиган охирги фитнадир. Мана шу — Аллоҳ азза ва жалланинг {Аллоҳ иймон келтирганларни собит қилади} деган пайтидир.»