حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبِي وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَوْمَ حُنَيْنٍ أَنَا النَّبِيُّ لَا كَذِبْأَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Paygʻambar ﷺning Hunayn kunida: «Men Nabiyman, yolgʻon yoʻq; men Abdulmuttalibning oʻgʻliman», deyayotganlarini eshitdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Пайғамбар ﷺнинг Ҳунайн кунида: «Мен Набийман, ёлғон йўқ; мен Абдулмутталибнинг ўғлиман», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ فَحَدَّثَنِي بِهِ ابْنُ أَبِي لَيْلَى قَالَ فَحَدَّثَ أَنَّ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَكَانَتْ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى فَرَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَإِذَا سَجَدَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ وَبَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺning namozlari — rukuʼ qilganlarida, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, sajda qilganlarida, sajdadan boshlarini koʻtarganlarida va ikki sajda orasida — bir-biriga deyarli teng (uzunlikda) boʻlar edi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари — рукуъ қилганларида, рукуъдан бошларини кўтарганларида, сажда қилганларида, саждадан бошларини кўтарганларида ва икки сажда орасида — бир-бирига деярли тенг (узунликда) бўлар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْنُتُ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ وَالْمَغْرِبِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ لَيْسَ يُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَنَتَ فِي الْمَغْرِبِ إِلَّا فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَعَنْ عَلِيٍّ قَوْلُهُ

al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ subh va shom namozlarida qunut oʻqir edilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Nabiy ﷺdan shom (namozi)da qunut oʻqiganlari faqat mana shu hadisda rivoyat qilingan; Alidan esa uning oʻz soʻzi (rivoyat qilingan).ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ субҳ ва шом намозларида қунут ўқир эдилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Набий ﷺдан шом (намози)да қунут ўқиганлари фақат мана шу ҳадисда ривоят қилинган; Алидан эса унинг ўз сўзи (ривоят қилинган).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُلَمَّا أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ قَالَ فَتَبِعَهُ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَاخَتْ بِهِ فَرَسُهُ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ لِي وَلَا أَضُرُّكَ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ لَهُ قَالَ فَعَطِشَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرُّوا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَأَخَذْتُ قَدَحًا فَحَلَبْتُ فِيهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ فَأَتَيْتُهُ بِهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkadan Madinaga (hijrat qilib) kelayotgan paytlarida, Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum u zotni taʼqib qildi. Shunda Rasululloh ﷺ uning ziyoniga (qarshi) duo qildilar, bas, uning oti (yerga) botib qoldi. Shunda (Suroqa): «Men uchun Allohga duo qil, men senga zarar yetkazmayman», dedi. Bas, (Rasululloh ﷺ) Allohga duo qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ chanqab qoldilar, shunda ular bir qoʻy choʻponining yonidan oʻtdilar. Abu Bakr as-Siddiq dedi: Men bir piyolani olib, Rasululloh ﷺ uchun unga bir oz sut sogʻib oldim, soʻng uni u zotga keltirdim, bas, u zot men rozi boʻlgunimcha ichdilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккадан Мадинага (ҳижрат қилиб) келаётган пайтларида, Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум у зотни таъқиб қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг зиёнига (қарши) дуо қилдилар, бас, унинг оти (ерга) ботиб қолди. Шунда (Суроқа): «Мен учун Аллоҳга дуо қил, мен сенга зарар етказмайман», деди. Бас, (Расулуллоҳ ﷺ) Аллоҳга дуо қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ чанқаб қолдилар, шунда улар бир қўй чўпонининг ёнидан ўтдилар. Абу Бакр ас-Сиддиқ деди: Мен бир пиёлани олиб, Расулуллоҳ ﷺ учун унга бир оз сут соғиб олдим, сўнг уни у зотга келтирдим, бас, у зот мен рози бўлгунимча ичдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ وَرَجُلٍ آخَرَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ تَوَسَّدَ يَمِينَهُ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَجْمَعُ عِبَادَكَ قَالَ فَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ وَقَالَ الْآخَرُ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ uxlamoqchi boʻlganlarida oʻng (qoʻllari)ni yostiq qilib: «Allohim, bandalaringni jamlaydigan kuningda meni azobingdan saqla», der edilar. Abu Ishoq aytdi: Boshqasi esa: «bandalaringni tiriltiradigan kuningda», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ухламоқчи бўлганларида ўнг (қўллари)ни ёстиқ қилиб: «Аллоҳим, бандаларингни жамлайдиган кунингда мени азобингдан сақла», дер эдилар. Абу Ишоқ айтди: Бошқаси эса: «бандаларингни тирилтирадиган кунингда», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مَرْبُوعًا بَعِيدَ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ عَظِيمَ الْجُمَّةِ إِلَى شَحْمَةِ أُذُنَيْهِ عَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻrtaboʻyli, ikki yelka orasi keng, sochlari quloqlari yumshogʻigacha tushib turgan kishi edilar. U zotning ustlarida qizil hulla bor edi. Men u zot ﷺdan koʻra goʻzalroq hech narsa koʻrgan emasman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўртабўйли, икки елка ораси кенг, сочлари қулоқлари юмшоғигача тушиб турган киши эдилар. У зотнинг устларида қизил ҳулла бор эди. Мен у зот ﷺдан кўра гўзалроқ ҳеч нарса кўрган эмасман.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُقَرَأَ رَجُلٌ الْكَهْفَ وَفِي الدَّارِ دَابَّةٌ فَجَعَلَتْ تَنْفِرُ فَنَظَرَ فَإِذَا ضَبَابَةٌ أَوْ سَحَابَةٌ قَدْ غَشِيَتْهُ قَالَا فَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اقْرَأْ فُلَانُ فَإِنَّهَا السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ عِنْدَ الْقُرْآنِ أَوْ تَنَزَّلَتْ لِلْقُرْآنِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf (surasini) oʻqidi, hovlida esa bir hayvon bor edi, u hurka boshladi. (Kishi) qaragan edi, uni bir tuman yoki bulut qoplab turgan ekan. (Roviy) dedi: Soʻng u buni Nabiy ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Oʻqiyver, ey falonchi! Albatta, bu Qurʼon (tilovati) oldida nozil boʻlgan — yoki Qurʼon (tilovati) tufayli nozil boʻlgan — sakina (xotirjamlik)dir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф (сурасини) ўқиди, ҳовлида эса бир ҳайвон бор эди, у ҳурка бошлади. (Киши) қараган эди, уни бир туман ёки булут қоплаб турган экан. (Ровий) деди: Сўнг у буни Набий ﷺга айтди. Шунда у зот: «Ўқийвер, эй фалончи! Албатта, бу Қуръон (тиловати) олдида нозил бўлган — ёки Қуръон (тиловати) туфайли нозил бўлган — сакина (хотиржамлик)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَسَمِعْتُ الْبَرَاءَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ قَيْسٍ فَقَالَ أَفَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ فَقَالَ الْبَرَاءُ وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَفِرَّ كَانَتْ هَوَازِنُ نَاسًا رُمَاةً وَإِنَّا لَمَّا حَمَلْنَا عَلَيْهِمْ انْكَشَفُوا فَأَكْبَبْنَا عَلَى الْغَنَائِمِ فَاسْتَقْبَلُونَا بِالسِّهَامِ وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَإِنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ الْحَارِثِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَهُوَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لَا كَذِبْأَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Qays (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi undan: «Siz Hunayn kunida Rasululloh ﷺni (tashlab) qochdingizmi?» deb soʻradi. Shunda al-Baro: «Yoʻq, lekin Rasululloh ﷺ qochmadilar. Oʻsha kuni Havozin (qabilasi) kamonchilar edi. Biz ularning ustiga hujum qilganimizda, ular tarqab qochdilar, biz oʻljalarga yopishdik. Shunda ular bizning roʻparamizga oʻqlar bilan chiqdilar. Men Rasululloh ﷺni oq xachirlari ustida koʻrdim, Abu Sufyon ibn al-Horis esa uning jilovidan ushlab turardi. U zot: ‹Men Nabiyman, yolgʻon yoʻq, men Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, — derdilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қайс (қабиласи)дан бўлган бир киши ундан: «Сиз Ҳунайн кунида Расулуллоҳ ﷺни (ташлаб) қочдингизми?» деб сўради. Шунда ал-Баро: «Йўқ, лекин Расулуллоҳ ﷺ қочмадилар. Ўша куни Ҳавозин (қабиласи) камончилар эди. Биз уларнинг устига ҳужум қилганимизда, улар тарқаб қочдилар, биз ўлжаларга ёпишдик. Шунда улар бизнинг рўпарамизга ўқлар билан чиқдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺни оқ хачирлари устида кўрдим, Абу Суфён ибн ал-Ҳорис эса унинг жиловидан ушлаб турарди. У зот: ‹Мен Набийман, ёлғон йўқ, мен Абдулмутталибнинг ўғлиман›, — дердилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ رَبِيعَ بْنَ الْبَرَاءِ يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَقْبَلَ مِنْ سَفَرٍ قَالَ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safardan qaytganlarida: «Qaytuvchilarmiz, tavba qiluvchilarmiz, ibodat qiluvchilarmiz, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz», der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтганларида: «Қайтувчилармиз, тавба қилувчилармиз, ибодат қилувчилармиз, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз», дер эдилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَقُلْتُ لِلْبَرَاءِ الرَّجُلُ يَحْمِلُ عَلَى الْمُشْرِكِينَ أَهُوَ مِمَّنْ أَلْقَى بِيَدِهِ إِلَى التَّهْلُكَةِ قَالَ لَا لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ {فَقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ} إِنَّمَا ذَاكَ فِي النَّفَقَةِ

Abu Ishoq aytdi: Men Baroga: «Kishi mushriklarning ustiga (yolgʻiz) hujum qilsa, u oʻz qoʻli bilan oʻzini halokatga tashlaganlardan boʻladimi?» dedim. U: «Yoʻq, chunki Alloh azza va jalla oʻz Rasuli ﷺni yuborib: {Bas, Alloh yoʻlida jang qil! Sen faqat oʻzing (uchun)gina masʼulsan}, dedi. U (halokat haqidagi oyat) esa faqat nafaqa haqidadir», dedi.Абу Ишоқ айтди: Мен Барога: «Киши мушрикларнинг устига (ёлғиз) ҳужум қилса, у ўз қўли билан ўзини ҳалокатга ташлаганлардан бўладими?» дедим. У: «Йўқ, чунки Аллоҳ азза ва жалла ўз Расули ﷺни юбориб: {Бас, Аллоҳ йўлида жанг қил! Сен фақат ўзинг (учун)гина масъулсан}, деди. У (ҳалокат ҳақидаги оят) эса фақат нафақа ҳақидадир», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَقِيلَ لِلْبَرَاءِ أَكَانَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيدًا هَكَذَا مِثْلَ السَّيْفِ قَالَ لَا بَلْ كَانَ مِثْلَ الْقَمَرِ

Abu Ishoq aytdi: Baroga: «Rasululloh ﷺning yuzlari mana bunday, qilichdek oʻtkir (choʻzinchoq) edimi?» deyildi. U: «Yoʻq, balki oyga oʻxshar edi», dedi.Абу Ишоқ айтди: Барога: «Расулуллоҳ ﷺнинг юзлари мана бундай, қиличдек ўткир (чўзинчоқ) эдими?» дейилди. У: «Йўқ, балки ойга ўхшар эди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَنَزَلْنَا بِغَدِيرِ خُمٍّ فَنُودِيَ فِينَا الصَّلَاةُ جَامِعَةٌ وَكُسِحَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحْتَ شَجَرَتَيْنِ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَأَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَقَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ قَالُوا بَلَى قَالَ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ قَالُوا بَلَى قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ فَقَالَ مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ وَعَادِ مَنْ عَادَاهُقَالَ فَلَقِيَهُ عُمَرُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ هَنِيئًا يَا ابْنَ أَبِي طَالِبٍ أَصْبَحْتَ وَأَمْسَيْتَ مَوْلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَمُؤْمِنَةٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga bir safarda edik. Gʻadiri Xumga tushdik. Bizga: «Namoz jamlovchidir», deb nido qilindi va Rasululloh ﷺ uchun ikki daraxt tagi supurib qoʻyildi. U zot peshin namozini oʻqidilar-da, Alining (roziyallohu anhu) qoʻlidan ushlab: «Men moʻminlarga oʻzlaridan koʻra haqliroq ekanimni bilmaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha, albatta», dedilar. U zot: «Men har bir moʻminga oʻzidan koʻra haqliroq ekanimni bilmaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha, albatta», dedilar. Soʻng Alining qoʻlidan ushlab: «Men kimning doʻsti boʻlsam, Ali ham uning doʻstidir. Ey Alloh, unga doʻstlik qilganni doʻst tut, unga adovat qilganni dushman tut», dedilar. (Roviy) aytdi: Shundan keyin Umar u bilan uchrashib: «Muborak boʻlsin, ey Abu Tolibning oʻgʻli! Sen har bir moʻmin va moʻmina ayolning doʻsti boʻlding», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир сафарда эдик. Ғадири Хумга тушдик. Бизга: «Намоз жамловчидир», деб нидо қилинди ва Расулуллоҳ ﷺ учун икки дарахт таги супуриб қўйилди. У зот пешин намозини ўқидилар-да, Алининг (розияллоҳу анҳу) қўлидан ушлаб: «Мен мўминларга ўзларидан кўра ҳақлироқ эканимни билмайсизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа, албатта», дедилар. У зот: «Мен ҳар бир мўминга ўзидан кўра ҳақлироқ эканимни билмайсизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа, албатта», дедилар. Сўнг Алининг қўлидан ушлаб: «Мен кимнинг дўсти бўлсам, Али ҳам унинг дўстидир. Эй Аллоҳ, унга дўстлик қилганни дўст тут, унга адоват қилганни душман тут», дедилар. (Ровий) айтди: Шундан кейин Умар у билан учрашиб: «Муборак бўлсин, эй Абу Толибнинг ўғли! Сен ҳар бир мўмин ва мўмина аёлнинг дўсти бўлдинг», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ زُبَيْدٌ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ وَدَاوُدُ وَابْنُ عَوْنٍ وَمُجَالِدٌ عَنِ الشَّعْبِيِّ وَهَذَا حَدِيثُ زُبَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِ وَحَدَّثَنَا عِنْدَ سَارِيَةٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ وَلَوْ كُنْتُ ثَمَّ لَأَخْبَرْتُكُمْ بِمَوْضِعِهَا قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا أَنْ نُصَلِّيَ ثُمَّ نَرْجِعَ فَنَنْحَرَ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ قَبْلَ ذَلِكَ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ قَدَّمَهُ لِأَهْلِهِ لَيْسَ مِنْ النُّسُكِ فِي شَيْءٍ قَالَ وَذَبَحَ خَالِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَبَحْتُ وَعِنْدِي جَذَعَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ قَالَ اجْعَلْهَا مَكَانَهَا وَلَمْ تُجْزِئْ أَوْ تُوفِ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib: «Albatta, bu kunimizda birinchi boshlaydigan ishimiz — namoz oʻqishimiz, soʻng qaytib qurbonlik soʻyishimizdir. Kim shunday qilsa, bizning sunnatimizga muvofiq ish qilibdi; kim undan oldin soʻysa, u — oilasiga taqdim etgan goʻsht, xolos, u qurbonlikdan hech narsa emas», dedilar. Togʻam Abu Burda ibn Niyor (namozdan oldin) soʻygan edi. U: «Yo Rasululloh, men soʻydim, huzurimda esa bir yashar echki bor, u katta yoshlisidan yaxshiroq», dedi. U zot: «Uni oʻshaning oʻrniga soʻy; (bunday echki) kifoya qilmaydi — yoki: sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб: «Албатта, бу кунимизда биринчи бошлайдиган ишимиз — намоз ўқишимиз, сўнг қайтиб қурбонлик сўйишимиздир. Ким шундай қилса, бизнинг суннатимизга мувофиқ иш қилибди; ким ундан олдин сўйса, у — оиласига тақдим этган гўшт, холос, у қурбонликдан ҳеч нарса эмас», дедилар. Тоғам Абу Бурда ибн Ниёр (намоздан олдин) сўйган эди. У: «Ё Расулуллоҳ, мен сўйдим, ҳузуримда эса бир яшар эчки бор, у катта ёшлисидан яхшироқ», деди. У зот: «Уни ўшанинг ўрнига сўй; (бундай эчки) кифоя қилмайди — ёки: сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الْقَبْرِ إِذَا سُئِلَ فَعَرَفَ رَبَّهُ قَالَ وَقَالَ شَيْءٌ لَا أَحْفَظُهُ فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ {يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ}

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qabr haqida: «(Banda) soʻralganda, Robbisini tanisa...», dedilar. (Roviy) aytdi: U yana men yodlab qololmagan bir narsani ham aytdi. Bas, bu Alloh azza va jallaning: {Alloh iymon keltirganlarni dunyo hayotida ham, oxiratda ham mustahkam soʻz bilan sobit qiladi} degan soʻzidir.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қабр ҳақида: «(Банда) сўралганда, Роббисини таниса...», дедилар. (Ровий) айтди: У яна мен ёдлаб қололмаган бир нарсани ҳам айтди. Бас, бу Аллоҳ азза ва жалланинг: {Аллоҳ иймон келтирганларни дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам мустаҳкам сўз билан собит қилади} деган сўзидир.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَ شُعْبَةُ وَلَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِنَاسٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ إِنْ كُنْتُمْ لَا بُدَّ فَاعِلِينَ فَأَفْشُوا السَّلَامَ وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَ وَاهْدُوا السَّبِيلَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir necha kishining yonidan oʻtdilar va: «Agar (yoʻlda oʻtirmasdan) iloj boʻlmasa, salomni yoyinglar, mazlumga yordam beringlar va yoʻl koʻrsatinglar», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир неча кишининг ёнидан ўтдилар ва: «Агар (йўлда ўтирмасдан) илож бўлмаса, саломни ёйинглар, мазлумга ёрдам беринглар ва йўл кўрсатинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَجْلِسٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ إِنْ أَبَيْتُمْ إِلَّا أَنْ تَجْلِسُوا فَاهْدُوا السَّبِيلَ وَرُدُّوا السَّلَامَ وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlarning bir majlisi yonidan oʻtib: «Agar oʻtirishdan boshqasiga koʻnmasangiz, yoʻl koʻrsatinglar, salomga alik qaytaringlar va mazlumga yordam beringlar», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорларнинг бир мажлиси ёнидан ўтиб: «Агар ўтиришдан бошқасига кўнмасангиз, йўл кўрсатинглар, саломга алик қайтаринглар ва мазлумга ёрдам беринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَأَنَّهُ سَمِعَ الْبَرَاءَ يَقُولُ فِي هَذِهِ الْآيَةِ لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا فَجَاءَ بِكَتِفٍ فَكَتَبَهَا قَالَ فَشَكَا إِلَيْهِ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ضَرَارَتَهُ فَنَزَلَتْ {لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bu oyat haqida shunday dedi: {Moʻminlardan (uzrsiz) oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng boʻlmaslar} (Niso 95). Bas, Rasululloh ﷺ Zaydga buyurdilar, u (uni yozish uchun) bir suyak (kurak suyagi) keltirib, uni yozayotgan edi, Ibn Ummi Maktum unga oʻzining koʻr ekanini shikoyat qildi. Shunda {Moʻminlardan zarar (uzr) egalaridan boshqa oʻtirib qoluvchilar teng boʻlmaslar} (Niso 95) (oyati) nozil boʻldi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бу оят ҳақида шундай деди: {Мўминлардан (узрсиз) ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг бўлмаслар} (Нисо 95). Бас, Расулуллоҳ ﷺ Зайдга буюрдилар, у (уни ёзиш учун) бир суяк (курак суяги) келтириб, уни ёзаётган эди, Ибн Умми Мактум унга ўзининг кўр эканини шикоят қилди. Шунда {Мўминлардан зарар (узр) эгаларидан бошқа ўтириб қолувчилар тенг бўлмаслар} (Нисо 95) (ояти) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ قَالَقَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ وَهُوَ يَمْزَحُ مَعَهُ قَدْ فَرَرْتُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتُمْ أَصْحَابُهُ قَالَ الْبَرَاءُ إِنِّي لَأَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا فَرَّ يَوْمَئِذٍ وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُفِرَ الْخَنْدَقُ وَهُوَ يَنْقُلُ مَعَ النَّاسِ التُّرَابَ وَهُوَ يَتَمَثَّلُ كَلِمَةَ ابْنِ رَوَاحَةَ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاوَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَافَإِنَّ الْأُلَى قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاوَإِنْ أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَايَمُدُّ بِهَا صَوْتَهُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi u bilan hazillashib: «Sizlar Rasululloh ﷺni tashlab qochdingizlar, holbuki u zotning ashoblari edingizlar», dedi. Baroʼ: «Men Rasululloh ﷺ haqida guvohlik beramanki, u zot oʻsha kuni qochmadilar. Men Rasululloh ﷺni xandaq qazilgan kuni odamlar bilan birga tuproq tashiyotgan holda koʻrdim; u zot Ibn Ravohaning soʻzlarini takrorlar edilar: ‹Allohim, agar Sen boʻlmaganingda, biz na hidoyat topardik, na sadaqa berardik, na namoz oʻqirdik. Bas, bizga sakinat tushirgin va (dushmanga) yoʻliqsak, qadamlarni sobit qilgin. Albatta, anavilar bizga zoʻravonlik qildilar; ular fitnani istaganlarida, biz bosh tortdik›», dedi. U zot buni (aytishda) ovozlarini choʻzar edilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши у билан ҳазиллашиб: «Сизлар Расулуллоҳ ﷺни ташлаб қочдингизлар, ҳолбуки у зотнинг ашоблари эдингизлар», деди. Барў: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳақида гувоҳлик бераманки, у зот ўша куни қочмадилар. Мен Расулуллоҳ ﷺни хандақ қазилган куни одамлар билан бирга тупроқ ташиётган ҳолда кўрдим; у зот Ибн Равоҳанинг сўзларини такрорлар эдилар: ‹Аллоҳим, агар Сен бўлмаганингда, биз на ҳидоят топардик, на садақа берардик, на намоз ўқирдик. Бас, бизга сакинат туширгин ва (душманга) йўлиқсак, қадамларни собит қилгин. Албатта, анавилар бизга зўравонлик қилдилар; улар фитнани истаганларида, биз бош тортдик›», деди. У зот буни (айтишда) овозларини чўзар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ

al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺni namozni boshlaganlarida qoʻllarini koʻtarganlarini koʻrgan.ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺни намозни бошлаганларида қўлларини кўтарганларини кўрган.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْحَقِّ عَلَى الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَغْتَسِلَ أَحَدُهُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَأَنْ يَمَسَّ مِنْ طِيبٍ إِنْ كَانَ عِنْدَ أَهْلِهِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُمْ طِيبٌ فَإِنَّ الْمَاءَ أَطْيَبُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlar zimmasidagi haqlardan biri — biri juma kuni gʻusl qilishi va ahlining huzurida atr boʻlsa, undan surtishidir. Agar ularda atr boʻlmasa, suvning oʻzi xushboʻydir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлар зиммасидаги ҳақлардан бири — бири жума куни ғусл қилиши ва аҳлининг ҳузурида атр бўлса, ундан суртишидир. Агар уларда атр бўлмаса, сувнинг ўзи хушбўйдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا أَبُو جَنَابٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ أَبِيهِخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ إِنَّ أَوَّلَ نُسُكِكُمْ هَذِهِ الصَّلَاةُ فَقَامَ إِلَيْهِ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ خَالِي قَالَ سُهَيْلٌ وَكَانَ بَدْرِيًّا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَانَ يَوْمًا نَشْتَهِي فِيهِ اللَّحْمَ ثُمَّ إِنَّا عَجَّلْنَا فَذَبَحْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبْدِلْهَا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عِنْدَنَا مَاعِزًا جَذَعًا قَالَ فَهِيَ لَكَ وَلَيْسَ لِأَحَدٍ بَعْدَكَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nahr kuni xutba qilib: «Albatta, bugungi ibodatlaringizning birinchisi — mana shu namozdir», dedilar. Shunda togʻam Abu Burda ibn Niyor turdi — Suhayl aytdi: u badrlik edi — va: «Yo Rasululloh, bu shunday kun ediki, unda goʻshtni orzu qilar edik, shu sababli shoshilib soʻyib yubordik», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning oʻrniga boshqasini soʻy», dedilar. U: «Yo Rasululloh, huzurimizda bir yashar echki bor», dedi. U zot: «U senga (kifoya qiladi), lekin sendan keyin hech kimga (kifoya qilmaydi)», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Наҳр куни хутба қилиб: «Албатта, бугунги ибодатларингизнинг биринчиси — мана шу намоздир», дедилар. Шунда тоғам Абу Бурда ибн Ниёр турди — Суҳайл айтди: у бадрлик эди — ва: «Ё Расулуллоҳ, бу шундай кун эдики, унда гўштни орзу қилар эдик, шу сабабли шошилиб сўйиб юбордик», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг ўрнига бошқасини сўй», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ҳузуримизда бир яшар эчки бор», деди. У зот: «У сенга (кифоя қилади), лекин сендан кейин ҳеч кимга (кифоя қилмайди)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا أَبُو جَنَابٍ الْكَلْبِيُّ حَدَّثَنِي يَزيدُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا جُلُوسًا فِي الْمُصَلَّى يَوْمَ أَضْحَى فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّاسِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ نُسُكِ يَوْمِكُمْ هَذَا الصَّلَاةُ قَالَ فَتَقَدَّمَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ النَّاسَ بِوَجْهِهِ وَأُعْطِيَ قَوْسًا أَوْ عَصًا فَاتَّكَأَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَأَمَرَهُمْ وَنَهَاهُمْ وَقَالَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ عَجَّلَ ذَبْحًا فَإِنَّمَا هِيَ جَزْرَةٌ أَطْعَمَهُ أَهْلَهُ إِنَّمَا الذَّبْحُ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَقَامَ إِلَيْهِ خَالِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ فَقَالَ أَنَا عَجَّلْتُ ذَبْحَ شَاتِي يَا رَسُولَ اللَّهِ لِيُصْنَعَ لَنَا طَعَامٌ نَجْتَمِعُ عَلَيْهِ إِذَا رَجَعْنَا وَعِنْدِي جَذَعَةٌ مِنْ مَعْزٍ هِيَ أَوْفَى مِنْ الَّذِي ذَبَحْتُ أَفَتُغْنِي عَنِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ نَعَمْ وَلَنْ تُغْنِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ قَالَ ثُمَّ قَالَ يَا بِلَالُ قَالَ فَمَشَى وَاتَّبَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى النِّسَاءَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسْوَانِ تَصَدَّقْنَ الصَّدَقَةُ خَيْرٌ لَكُنَّ قَالَ فَمَا رَأَيْتُ يَوْمًا قَطُّ أَكْثَرَ خَدَمَةً مَقْطُوعَةً وَقِلَادَةً وَقُرْطًا مِنْ ذَلِكَ الْيَوْمِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Qurbon hayiti kuni namozgohda oʻtirgan edik. Rasululloh ﷺ huzurimizga kelib, odamlarga salom berdilar, soʻng: «Albatta, bu kuningizdagi birinchi ibodat — namozdir», dedilar. Soʻng oldinga oʻtib, ikki rakat namoz oʻqidilar va salom berdilar, soʻng yuzlarini odamlarga qaratdilar. U zotga bir yoy yoki hassa berildi, unga suyanib, Allohga hamd va sano aytdilar, (odamlarni yaxshilikka) buyurdilar va (yomonlikdan) qaytardilar hamda: «Sizlardan kim shoshilib soʻygan boʻlsa, u — oilasiga yedirgan goʻsht, xolos; soʻyish faqat namozdan keyindir», dedilar. Shunda togʻam Abu Burda ibn Niyor turib: «Yo Rasululloh, men qaytib kelganimizda birga yigʻiladigan taom tayyorlanishi uchun qoʻyimni shoshilib soʻydim. Huzurimda esa echkidan bir yashari bor, u men soʻyganimdan toʻlaroqdir. Yo Rasululloh, u mendan kifoya qiladimi?» dedi. U zot: «Ha, lekin sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar. Soʻng u zot: «Ey Bilol!» dedilar. (Bilol) yurdi, Rasululloh ﷺ ham unga ergashdilar, hatto ayollarning oldiga keldilar-da: «Ey ayollar jamoasi, sadaqa qilinglar, sadaqa sizlar uchun yaxshidir», dedilar. (Baroʼ) aytdi: Men oʻsha kundagichalik koʻp uzib tashlangan bilaguzuk, marjon va sirgʻani hech qachon koʻrmaganman.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Қурбон ҳайити куни намозгоҳда ўтирган эдик. Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга келиб, одамларга салом бердилар, сўнг: «Албатта, бу кунингиздаги биринчи ибодат — намоздир», дедилар. Сўнг олдинга ўтиб, икки ракат намоз ўқидилар ва салом бердилар, сўнг юзларини одамларга қаратдилар. У зотга бир ёй ёки ҳасса берилди, унга суяниб, Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, (одамларни яхшиликка) буюрдилар ва (ёмонликдан) қайтардилар ҳамда: «Сизлардан ким шошилиб сўйган бўлса, у — оиласига едирган гўшт, холос; сўйиш фақат намоздан кейиндир», дедилар. Шунда тоғам Абу Бурда ибн Ниёр туриб: «Ё Расулуллоҳ, мен қайтиб келганимизда бирга йиғиладиган таом тайёрланиши учун қўйимни шошилиб сўйдим. Ҳузуримда эса эчкидан бир яшари бор, у мен сўйганимдан тўлароқдир. Ё Расулуллоҳ, у мендан кифоя қиладими?» деди. У зот: «Ҳа, лекин сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар. Сўнг у зот: «Эй Билол!» дедилар. (Билол) юрди, Расулуллоҳ ﷺ ҳам унга эргашдилар, ҳатто аёлларнинг олдига келдилар-да: «Эй аёллар жамоаси, садақа қилинглар, садақа сизлар учун яхшидир», дедилар. (Барў) айтди: Мен ўша кундагичалик кўп узиб ташланган билагузук, маржон ва сирғани ҳеч қачон кўрмаганман.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَادُ بْنُ لَقِيطٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدْتَ فَضَعْ كَفَّيْكَ وَارْفَعْ مِرْفَقَيْكَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sajda qilsang, ikki kaftingni (yerga) qoʻy va ikki tirsagingni koʻtar», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сажда қилсанг, икки кафтингни (ерга) қўй ва икки тирсагингни кўтар», дедилар.

قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَاه جَعْفَرُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِيَادٌ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ تَقُولُونَ بِفَرَحِ رَجُلٍ انْفَلَتَتْ مِنْهُ رَاحِلَتُهُ تَجُرُّ زِمَامَهَا بِأَرْضٍ قَفْرٍ لَيْسَ فِيهَا طَعَامٌ وَلَا شَرَابٌ وَعَلَيْهَا طَعَامٌ قَالَ عَفَّانُ وَشَرَابٌ فَطَلَبَهَا حَتَّى شَقَّ عَلَيْهِ ثُمَّ مَرَّتْ بِجِذْلِ شَجَرَةٍ قَالَ عَفَّانُ بِجِذْلٍ فَتَعَلَّقَ زِمَامُهَا فَوَجَدَهَا مُعَلَّقَةً بِهِ قَالَ عَفَّانُ مُتَعَلِّقَةً بِهِ قَالَ قُلْنَا شَدِيدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا وَاللَّهِ لَلَّهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ الرَّجُلِ بِرَاحِلَتِهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ و حَدَّثَنَاه جَعْفَرُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادٍ مِثْلَهُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ustida yeguligi va ichkiligi boʻlgan ulovi qoʻlidan chiqib, jilovini sudragancha yegulik ham, ichkilik ham boʻlmagan huvillagan bir yerda yoʻqolgan kishining quvonchi haqida nima deysizlar? U uni taa holdan toygunicha izlaydi. Soʻng (ulov) bir daraxt kundasi yonidan oʻtganda jilovi (kundaga) ilinib qoladi va u uni oʻshanga ilingan holda topib oladi», dedilar. Biz: «(Quvonchi) qattiq boʻladi, yo Rasululloh!» dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, Allohga qasamki, Alloh bandasining tavbasidan ana shu kishining ulovi(ni topgani)dan koʻra qattiqroq quvonadi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Устида егулиги ва ичкилиги бўлган улови қўлидан чиқиб, жиловини судраганча егулик ҳам, ичкилик ҳам бўлмаган ҳувиллаган бир ерда йўқолган кишининг қувончи ҳақида нима дейсизлар? У уни таа ҳолдан тойгунича излайди. Сўнг (улов) бир дарахт кундаси ёнидан ўтганда жилови (кундага) илиниб қолади ва у уни ўшанга илинган ҳолда топиб олади», дедилар. Биз: «(Қувончи) қаттиқ бўлади, ё Расулуллоҳ!» дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, Аллоҳга қасамки, Аллоҳ бандасининг тавбасидан ана шу кишининг улови(ни топгани)дан кўра қаттиқроқ қувонади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَا كُلُّ الْحَدِيثِ سَمِعْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُحَدِّثُنَا أَصْحَابُنَا عَنْهُ كَانَتْ تَشْغَلُنَا عَنْهُ رَعِيَّةُ الْإِبِلِ

Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Biz hadisning hammasini Rasululloh ﷺdan eshitganimiz yoʻq; ashoblarimiz bizga u zotdan (eshitganlarini) aytib berar edilar, bizni esa tuya boqish u zotdan (eshitishdan) band qilar edi.Барў (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз ҳадиснинг ҳаммасини Расулуллоҳ ﷺдан эшитганимиз йўқ; ашобларимиз бизга у зотдан (эшитганларини) айтиб берар эдилар, бизни эса туя боқиш у зотдан (эшитишдан) банд қилар эди.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezatinglar» dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овозларингиз билан безатинглар» дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِنْ الْحَقِّ عَلَى الْمُسْلِمِينَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَنْ يَغْتَسِلَ وَيَمَسَّ طِيبًا إِنْ وَجَدَ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ طِيبًا فَالْمَاءُ طِيبٌ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmonlar zimmasidagi haqlardan — juma kuni gʻusl qilish va topsa, atr surtishdir. Agar atr topmasa, suv (ham) xushboʻydir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлар зиммасидаги ҳақлардан — жума куни ғусл қилиш ва топса, атр суртишдир. Агар атр топмаса, сув (ҳам) хушбўйдир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ وَأَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ قَالَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يُحَوَّلَ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَ

Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Madinaga kelganlarida, avval ansorlardan boʻlgan bobolari (yoki togʻalari) huzurida turdilar. U zot oʻn olti yoki oʻn yetti oy Baytul-Maqdis (Quddus) tomonga qarab namoz oʻqidilar, lekin Kaʼbaga (Makkaga) qarab namoz oʻqishni istardilar. U zot Kaʼbaga qarab oʻqigan birinchi namozlari baʼzi kishilar bilan birga (oʻqigan) asr namozi boʻldi. Soʻng u namozni u zot bilan oʻqiganlardan biri (masjiddan) chiqib, (Quddusga qarab) ruku qilayotgan bir guruh kishilar yonidan oʻtdi-da: «Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺ bilan Makka (Kaʼba) tomonga qarab namoz oʻqiganimga guvohlik beraman», — dedi. Buni eshitib, u kishilar darhol Kaʼba tomonga burilishdi. Yahudiylar va kitob ahli Paygʻambar ﷺ ning Quddusga qarab namoz oʻqishlaridan xursand boʻlishar edi; lekin u zot namozda Kaʼba tomonga burilganlarida, buni yoqtirmadilar.Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Мадинага келганларида, аввал ансорлардан бўлган боболари (ёки тоғалари) ҳузурида турдилар. У зот ўн олти ёки ўн етти ой Байтул-Мақдис (Қуддус) томонга қараб намоз ўқидилар, лекин Каъбага (Маккага) қараб намоз ўқишни истардилар. У зот Каъбага қараб ўқиган биринчи намозлари баъзи кишилар билан бирга (ўқиган) аср намози бўлди. Сўнг у намозни у зот билан ўқиганлардан бири (масжиддан) чиқиб, (Қуддусга қараб) руку қилаётган бир гуруҳ кишилар ёнидан ўтди-да: «Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺ билан Макка (Каъба) томонга қараб намоз ўқиганимга гувоҳлик бераман», — деди. Буни эшитиб, у кишилар дарҳол Каъба томонга бурилишди. Яҳудийлар ва китоб аҳли Пайғамбар ﷺ нинг Қуддусга қараб намоз ўқишларидан хурсанд бўлишар эди; лекин у зот намозда Каъба томонга бурилганларида, буни ёқтирмадилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمَاتَ وَهُوَ ابْنُ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا وَقَالَ إِنَّ لَهُ فِي الْجَنَّةِ مَنْ يُتِمُّ رَضَاعَهُ وَهُوَ صِدِّيقٌ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻgʻillari Ibrohimga (janoza namozini) oʻqidilar; u oʻn olti oylik chogʻida vafot etgan edi. U zot: «Albatta, jannatda uning emizishini toʻldiradigan (enaga) bordir, u esa siddiqdir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўғиллари Иброҳимга (жаноза намозини) ўқидилар; у ўн олти ойлик чоғида вафот этган эди. У зот: «Албатта, жаннатда унинг эмизишини тўлдирадиган (энага) бордир, у эса сиддиқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَا كُلُّ مَا نُحَدِّثُكُمُوهُ سَمِعْنَاهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ حَدَّثَنَا أَصْحَابُنَا وَكَانَتْ تَشْغَلُنَا رَعِيَّةُ الْإِبِلِ

Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Sizlarga aytib berayotgan narsalarimizning hammasini Rasululloh ﷺdan eshitganimiz yoʻq, balki bizga ashoblarimiz aytib berganlar; bizni esa tuya boqish band qilar edi.Барў (розияллоҳу анҳу) айтди: Сизларга айтиб бераётган нарсаларимизнинг ҳаммасини Расулуллоҳ ﷺдан эшитганимиз йўқ, балки бизга ашобларимиз айтиб берганлар; бизни эса туя боқиш банд қилар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ أَوْ غَيْرِهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ بِالْعَبَّاسِ قَدْ أَسَرَهُ فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ هَذَا أَسَرَنِي أَسَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنْزِعُ مِنْ هَيْئَتِهِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلرَّجُلِ لَقَدْ آزَرَكَ اللَّهُ بِمَلَكٍ كَرِيمٍ

Baroʼ (roziyallohu anhu)dan — yoki undan boshqadan — rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Abbosni asir qilib olib keldi. Abbos: «Yo Rasululloh, meni bu (kishi) asir qilgani yoʻq; meni qavmdan boʻlgan, qiyofasi ana shunday va ana shunday bir kishi asir qildi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ u kishiga: «Alloh seni karamli bir farishta bilan quvvatlabdi», dedilar.Барў (розияллоҳу анҳу)дан — ёки ундан бошқадан — ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Аббосни асир қилиб олиб келди. Аббос: «Ё Расулуллоҳ, мени бу (киши) асир қилгани йўқ; мени қавмдан бўлган, қиёфаси ана шундай ва ана шундай бир киши асир қилди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у кишига: «Аллоҳ сени карамли бир фаришта билан қувватлабди», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُحِبُّ الْأَنْصَارَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُقَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ أَنْتَ سَمِعْتَ مِنْ الْبَرَاءِ قَالَ إِيَّايَ يُحَدِّثُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ansorlarni faqat moʻmin sevadi, ularni faqat munofiq yomon koʻradi. Kim ularni sevsa, Alloh uni sevadi; kim ularni yomon koʻrsa, Alloh uni yomon koʻradi», dedilar. Shuʼba aytdi: Men Adiyga: «Buni sen Baroʼdan eshitdingmi?» dedim. U: «Aynan menga (gapirib) rivoyat qildi», dedi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорларни фақат мўмин севади, уларни фақат мунофиқ ёмон кўради. Ким уларни севса, Аллоҳ уни севади; ким уларни ёмон кўрса, Аллоҳ уни ёмон кўради», дедилар. Шуъба айтди: Мен Адийга: «Буни сен Барўдан эшитдингми?» дедим. У: «Айнан менга (гапириб) ривоят қилди», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ حَامِلًا الْحَسَنَ فَقَالَ إِنِّي أُحِبُّهُ فَأَحِبَّهُ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Hasanni koʻtarib olgan holda: «Albatta, men uni sevaman, sen ham uni sevgin», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ҳасанни кўтариб олган ҳолда: «Албатта, мен уни севаман, сен ҳам уни севгин», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِإِبْرَاهِيمَ مُرْضِعٌ فِي الْجَنَّةِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ibrohim uchun jannatda emizuvchi (ona) bordir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иброҳим учун жаннатда эмизувчи (она) бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ فَقَرَأَ فِي الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ فِي إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda edilar va xufton namozining ikki rakatidan birida {Vat-tiyni vaz-zaytun}ni oʻqidilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда эдилар ва хуфтон намозининг икки ракатидан бирида {Ват-тийни ваз-зайтун}ни ўқидилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْأَشْعَثُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ قَالَ فَذَكَرَ مَا أَمَرَهُمْ مِنْ عِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَرَدِّ السَّلَامِ وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَنَهَانَا عَنْ آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَعَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ أَوْ قَالَ حَلْقَةِ الذَّهَبِ وَالْإِسْتَبْرَقِ وَالْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَالْمِيثَرَةِ وَالْقَسِّيِّحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ تَشْمِيتِ الْعَاطِسِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni yettita narsaga buyurdilar va yettita narsadan qaytardilar. Bizni bemorni yoʻqlashga, janozalarga ergashishga, aksa urganga tashmit aytishga, salomga alik qaytarishga, qasam ichuvchining qasamini rost chiqarishga, chaqiruvchining daʼvatini qabul qilishga va mazlumga yordam berishga buyurdilar. Bizni esa kumush idishlardan, oltin uzukdan — yoki: oltin halqadan — hamda istabraq, ipak, deboj, mayosir va qassiydan qaytardilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни еттита нарсага буюрдилар ва еттита нарсадан қайтардилар. Бизни беморни йўқлашга, жанозаларга эргашишга, акса урганга ташмит айтишга, саломга алик қайтаришга, қасам ичувчининг қасамини рост чиқаришга, чақирувчининг даъватини қабул қилишга ва мазлумга ёрдам беришга буюрдилар. Бизни эса кумуш идишлардан, олтин узукдан — ёки: олтин ҳалқадан — ҳамда истабрақ, ипак, дебож, маёсир ва қассийдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْكُوفِيِّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَالْمُؤَذِّنُ يُغْفَرُ لَهُ مَدَّ صَوْتِهِ وَيُصَدِّقُهُ مَنْ سَمِعَهُ مِنْ رَطْبٍ وَيَابِسٍ وَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ صَلَّى مَعَهُقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ الْقَوَارِيرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ بِإِسْنَادِهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi safga rahmat yogʻdiradilar. Muazzinga ovozi yetgan masofagacha magʻfirat qilinadi. Uni eshitgan har bir hoʻl va quruq narsa uni tasdiqlaydi. Unga oʻzi bilan namoz oʻqiganlarning ajriga oʻxshash ajr bordir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафга раҳмат ёғдирадилар. Муаззинга овози етган масофагача мағфират қилинади. Уни эшитган ҳар бир ҳўл ва қуруқ нарса уни тасдиқлайди. Унга ўзи билан намоз ўқиганларнинг ажрига ўхшаш ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا فَجَاءَ بِكَتِفٍ فَكَتَبَهَا قَالَ فَجَاءَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَشَكَا ضَرَارَتَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ {غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: {Moʻminlardan oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng boʻlmaslar} degan oyat nozil boʻlganda, Rasululloh ﷺ Zaydni chaqirdilar. U bir kurak suyagini keltirib, uni yozdi. Shunda Ibn Ummi Maktum kelib, Rasululloh ﷺga oʻzining koʻr ekanini shikoyat qildi. Bas, {zarar (uzr) egalaridan boshqa} (soʻzi) nozil boʻldi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: {Мўминлардан ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг бўлмаслар} деган оят нозил бўлганда, Расулуллоҳ ﷺ Зайдни чақирдилар. У бир курак суягини келтириб, уни ёзди. Шунда Ибн Умми Мактум келиб, Расулуллоҳ ﷺга ўзининг кўр эканини шикоят қилди. Бас, {зарар (узр) эгаларидан бошқа} (сўзи) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَقَرَأَ رَجُلٌ سُورَةَ الْكَهْفِ وَلَهُ دَابَّةٌ مَرْبُوطَةٌ فَجَعَلَتْ الدَّابَّةُ تَنْفِرُ فَنَظَرَ الرَّجُلُ إِلَى سَحَابَةٍ قَدْ غَشِيَتْهُ أَوْ ضَبَابَةٍ فَفَزِعَ فَذَهَبَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ سَمَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاكَ الرَّجُلَ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ اقْرَأْ فُلَانُ فَإِنَّ السَّكِينَةَ نَزَلَتْ لِلْقُرْآنِ أَوْ عِنْدَ الْقُرْآنِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Kahf surasini oʻqidi, uning bogʻlab qoʻyilgan ulovi bor edi; ulov hurka boshladi. Kishi qarasa, uni bir bulut — yoki tuman — qoplab olibdi. U qoʻrqib ketdi va Nabiy ﷺning huzurlariga bordi. Men: «Nabiy ﷺ oʻsha kishining ismini aytdilarmi?» dedim. U: «Ha», dedi. Shunda u zot: «Ey falonchi, oʻqiyver, chunki u sakinat Qurʼon uchun — yoki: Qurʼon (oʻqilgani) sabab — nozil boʻlgan», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Каҳф сурасини ўқиди, унинг боғлаб қўйилган улови бор эди; улов ҳурка бошлади. Киши қараса, уни бир булут — ёки туман — қоплаб олибди. У қўрқиб кетди ва Набий ﷺнинг ҳузурларига борди. Мен: «Набий ﷺ ўша кишининг исмини айтдиларми?» дедим. У: «Ҳа», деди. Шунда у зот: «Эй фалончи, ўқийвер, чунки у сакинат Қуръон учун — ёки: Қуръон (ўқилгани) сабаб — нозил бўлган», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ فَيْرُوزَ مَوْلَى بَنِي شَيْبَانَ أَنَّهُسَأَلَ الْبَرَاءَ عَنْ الْأَضَاحِيِّ مَا نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا كَرِهَ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِهِ فَقَالَ أَرْبَعٌ لَا تُجْزِئُ الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرُ الَّتِي لَا تُنْقِي قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي الْقَرْنِ نَقْصٌ أَوْ قَالَ فِي الْأُذُنِ نَقْصٌ أَوْ فِي السِّنِّ نَقْصٌ قَالَ مَا كَرِهْتَ فَدَعْهُ وَلَا تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Ubayd ibn Fayruz Baroʼdan qurbonliklar haqida — Rasululloh ﷺ nimadan qaytarganlari va nimani makruh sanaganlari haqida soʻradi. U: «Rasululloh ﷺ oramizda turdilar — mening qoʻlim u zotning qoʻllaridan kaltaroq edi — va: ‹Toʻrt (hayvon) kifoya qilmaydi: koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men shoxida nuqson, yoki qulogʻida nuqson, yoki tishida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Убайд ибн Файруз Барўдан қурбонликлар ҳақида — Расулуллоҳ ﷺ нимадан қайтарганлари ва нимани макруҳ санаганлари ҳақида сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺ орамизда турдилар — менинг қўлим у зотнинг қўлларидан калтароқ эди — ва: ‹Тўрт (ҳайвон) кифоя қилмайди: кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен шохида нуқсон, ёки қулоғида нуқсон, ёки тишида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْأَنْصَارِيَّ يَخْطُبُ فَقَالَ أَنَا الْبَرَاءُ وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَامُوا قِيَامًا حَتَّى يَسْجُدَ ثُمَّ يَسْجُدُونَ

Baroʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u yolgʻonchi emas edi —: Rasululloh ﷺ rukudan boshlarini koʻtarganlarida, (sahobalar) u zot sajdaga borgunlaricha tik turib turar, soʻng sajdaga borar edilar.Барў (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у ёлғончи эмас эди —: Расулуллоҳ ﷺ рукудан бошларини кўтарганларида, (саҳобалар) у зот саждага боргунларича тик туриб турар, сўнг саждага борар эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَأَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ قَالَ فَجَعَلَا يُقْرِئَانِ النَّاسَ الْقُرْآنَ ثُمَّ جَاءَ عَمَّارٌ وَبِلَالٌ وَسَعْدٌ قَالَ ثُمَّ جَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَيْءٍ قَطُّ فَرَحَهُمْ بِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْوَلَائِدَ وَالصِّبْيَانَ يَقُولُونَ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ جَاءَ قَالَ فَمَا قَدِمَ حَتَّى قَرَأْتُ سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى فِي سُوَرٍ مِنْ الْمُفَصَّلِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning ashoblaridan bizning oldimizga birinchi boʻlib Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummi Maktum keldilar; ular odamlarga Qurʼon oʻqita boshladilar. Soʻng Ammor, Bilol va Saʼd keldilar. Soʻng Umar ibnul-Xattob yigirma (kishi) bilan keldi. Soʻng Rasululloh ﷺ keldilar. Men Madina ahlining hech qachon biror narsadan u zot (kelishlari)dan xursand boʻlganchalik xursand boʻlganini koʻrmadim, hatto joriyalar va bolalarning: «Mana, Rasululloh ﷺ keldilar!» deyayotganlarini koʻrdim. U zot kelmaslaridan oldin men {Sabbihisma robbikal aʼlo}ni va mufassaldan (boshqa) suralarni oʻqib olgan edim.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бизнинг олдимизга биринчи бўлиб Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умми Мактум келдилар; улар одамларга Қуръон ўқита бошладилар. Сўнг Аммор, Билол ва Саъд келдилар. Сўнг Умар ибнул-Хаттоб йигирма (киши) билан келди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг ҳеч қачон бирор нарсадан у зот (келишлари)дан хурсанд бўлганчалик хурсанд бўлганини кўрмадим, ҳатто жориялар ва болаларнинг: «Мана, Расулуллоҳ ﷺ келдилар!» деяётганларини кўрдим. У зот келмасларидан олдин мен {Саббиҳисма роббикал аъло}ни ва муфассалдан (бошқа) сураларни ўқиб олган эдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاإِنَّ الْأُلَى قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاوَإِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَايَمُدُّ بِهَا صَوْتَهُ

Baroʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Ahzob kuni biz bilan birga tuproq tashir va: «Allohim, agar Sen boʻlmaganingda, biz na hidoyat topardik, na sadaqa berardik, na namoz oʻqirdik. Bas, bizga sakinat tushirgin. Albatta, anavilar bizga zoʻravonlik qildilar; ular fitnani istaganlarida, biz bosh tortdik», der edilar. U zot buni (aytishda) ovozlarini choʻzar edilar.Барў (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Аҳзоб куни биз билан бирга тупроқ ташир ва: «Аллоҳим, агар Сен бўлмаганингда, биз на ҳидоят топардик, на садақа берардик, на намоз ўқирдик. Бас, бизга сакинат туширгин. Албатта, анавилар бизга зўравонлик қилдилар; улар фитнани истаганларида, биз бош тортдик», дер эдилар. У зот буни (айтишда) овозларини чўзар эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَسُجُودُهُ وَمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِ

al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning rukulari, rukudan boshlarini koʻtargan holatlari, sajdalari va ikki sajda oralari deyarli teng edi.ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг рукулари, рукудан бошларини кўтарган ҳолатлари, саждалари ва икки сажда оралари деярли тенг эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَنْ يَقُولَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مَاتَ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir kishiga, oʻrniga yotganida shuni aytishni buyurdilar: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va nabiyyikallaziy arsalta (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim)». Agar u vafot etsa, fitrat uzra vafot etadi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир кишига, ўрнига ётганида шуни айтишни буюрдилар: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва набиййикаллазий арсалта (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим)». Агар у вафот этса, фитрат узра вафот этади.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ طَلْحَةَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَنَحَ مِنْحَةَ وَرِقٍ أَوْ مِنْحَةَ لَبَنٍ أَوْ هَدَى زُقَاقًا فَهُوَ كَعِتَاقِ نَسَمَةٍ وَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فَهُوَ كَعِتَاقِ نَسَمَةٍ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim kumush (qarz) bersa, yoki sut (beradigan hayvon)ni vaqtincha bersa, yoki (birovga) yoʻl koʻrsatsa, u bir jonni ozod qilgandek boʻladi. Kim: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamdu, va huva ala kulli shayʼin qodir›, desa, u ham bir jonni ozod qilgandek boʻladi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кумуш (қарз) берса, ёки сут (берадиган ҳайвон)ни вақтинча берса, ёки (бировга) йўл кўрсатса, у бир жонни озод қилгандек бўлади. Ким: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду, ва ҳува ала кулли шайъин қодир›, деса, у ҳам бир жонни озод қилгандек бўлади», дедилар.

قَالَ وَكَانَ يَأْتِي نَاحِيَةَ الصَّفِّ إِلَى نَاحِيَتِهِ يُسَوِّي صُدُورَهُمْ وَمَنَاكِبَهُمْ يَقُولُ لَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ قَالَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الْأُوَلِ وَكَانَ يَقُولُ زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ

(Roviy) aytdi: U zot safning bir chetidan ikkinchi chetiga borib, ularning koʻkraklari va yelkalarini tekislar va: «Turlicha boʻlmanglar, aks holda qalblaringiz turlicha boʻlib qoladi», der edilar. U zot: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi saflarga salovot aytadilar», dedilar. Va: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezatinglar», der edilar.(Ровий) айтди: У зот сафнинг бир четидан иккинчи четига бориб, уларнинг кўкраклари ва елкаларини текислар ва: «Турлича бўлманглар, акс ҳолда қалбларингиз турлича бўлиб қолади», дер эдилар. У зот: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафларга саловот айтадилар», дедилар. Ва: «Қуръонни овозларингиз билан безатинглар», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَنْبَأَنِي قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ يَخْطُبُ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ وَكَانَ غَيْرَ كَذُوبٍأَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا صَلَّوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَامُوا قِيَامًا حَتَّى يَرَوْهُ قَدْ سَجَدَ فَيَسْجُدُوا

Baroʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u yolgʻonchi emas edi —: Ular Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganlarida, u zot rukudan boshlarini koʻtarganlarida, u zotni sajdaga borganlarini koʻrmagunlaricha tik turib turar, soʻng sajdaga borar edilar.Барў (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у ёлғончи эмас эди —: Улар Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганларида, у зот рукудан бошларини кўтарганларида, у зотни саждага борганларини кўрмагунларича тик туриб турар, сўнг саждага борар эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ طَلْحَةُ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْسَجَةَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَنَحَ مِنْحَةَ وَرِقٍ أَوْ مَنَحَ وَرِقًا أَوْ هَدَى زُقَاقًا أَوْ سَقَى لَبَنًا كَانَ لَهُ عَدْلَ رَقَبَةٍ أَوْ نَسَمَةٍ وَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَانَ لَهُ كَعَدْلِ رَقَبَةٍ أَوْ نَسَمَةٍ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kim kumush (qarz) bersa, yoki kumush hadya qilsa, yoki yoʻl koʻrsatsa, yoki sut ichirsa, unga bir qul — yoki bir jon — ozod qilgan(ning ajri)cha (savob) boʻladi. Kim oʻn marta: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamdu, va huva ala kulli shayʼin qodir›, desa, unga bir qul — yoki bir jon — ozod qilgan(ning ajri)dek (savob) boʻladi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Ким кумуш (қарз) берса, ёки кумуш ҳадя қилса, ёки йўл кўрсатса, ёки сут ичирса, унга бир қул — ёки бир жон — озод қилган(нинг ажри)ча (савоб) бўлади. Ким ўн марта: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду, ва ҳува ала кулли шайъин қодир›, деса, унга бир қул — ёки бир жон — озод қилган(нинг ажри)дек (савоб) бўлади», дедилар.

قَالَ وَكَانَ يَأْتِينَا إِذَا قُمْنَا إِلَى الصَّلَاةِ فَيَمْسَحُ عَوَاتِقَنَا أَوْ صُدُورَنَا وَكَانَ يَقُولُ لَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ أَوْ الصُّفُوفِ الْأُوَلِ

(Roviy) aytdi: Biz namozga turganimizda u zot oldimizga kelib, yelkalarimizni yoki koʻkraklarimizni siypar va: «Turlicha boʻlmanglar, aks holda qalblaringiz turlicha boʻlib qoladi», der edilar. U zot yana: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi safga — yoki oldingi saflarga — salovot aytadilar», der edilar.(Ровий) айтди: Биз намозга турганимизда у зот олдимизга келиб, елкаларимизни ёки кўкракларимизни сийпар ва: «Турлича бўлманглар, акс ҳолда қалбларингиз турлича бўлиб қолади», дер эдилар. У зот яна: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафга — ёки олдинги сафларга — саловот айтадилар», дер эдилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عُمَرَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَمَّى الْمَدِينَةَ يَثْرِبَ فَلْيَسْتَغْفِرْ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ هِيَ طَابَةُ هِيَ طَابَةُ

Baroʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Madinani Yasrib deb atasa, Alloh azza va jalladan magʻfirat soʻrasin. U — Toba, u — Tobadir», dedilar.Барў (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Мадинани Ясриб деб атаса, Аллоҳ азза ва жалладан мағфират сўрасин. У — Тоба, у — Тобадир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَخْبَرنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ فِي الصُّبْحِ وَفِي الْمَغْرِبِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdod va shom namozlarida qunut oʻqidilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдод ва шом намозларида қунут ўқидилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ اسْتَعْمَلَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَلَى الصَّلَاةِ أَيَّامَ ابْنِ الْأَشْعَثِ فَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَامَ قَدْرَ مَا أَقُولُ أَوْ وَقَدْ قَالَ قَدْرَ قَوْلِهِ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدَهُ أَهْلَ الثَّنَاءِ وَالْمَجْدِ لَا مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلَا مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلَا يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ قَالَ الْحَكَمُ فَحَدَّثْتُ ذَاكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى فَقَالَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ قَالَكَانَ رُكُوعُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَسُجُودُهُ وَمَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِ

al-Hakam ibn Utayba aytdi: Ibn al-Ashʼas kunlarida Abu Ubayda ibn Abdulloh namozga (imom qilib) tayinlandi. U rukudan boshini koʻtarganida, men: «Allohumma Robbano lakal hamdu milʼas samovoti va milʼal arzi va milʼa mo shiʼta min shayʼin baʼdu, ahlas sanoi val majdi, lo moniʼa limo aʼtoyta va lo muʼtiya limo manaʼta va lo yanfaʼu zal jaddi minkal jaddu», deb aytganimcha turar edi. al-Hakam aytdi: Men buni Abdurrahmon ibn Abu Layloga aytib berdim, shunda u: «Menga Baroʼ ibn Ozib aytib berdiki, Rasululloh ﷺning rukulari, rukudan boshlarini koʻtargan holatlari, sajdalari va ikki sajda oralari deyarli teng edi», dedi.ал-Ҳакам ибн Утайба айтди: Ибн ал-Ашъас кунларида Абу Убайда ибн Абдуллоҳ намозга (имом қилиб) тайинланди. У рукудан бошини кўтарганида, мен: «Аллоҳумма Роббано лакал ҳамду милъас самовоти ва милъал арзи ва милъа мо шиъта мин шайъин баъду, аҳлас санои вал мажди, ло мониъа лимо аътойта ва ло муътия лимо манаъта ва ло янфаъу зал жадди минкал жадду», деб айтганимча турар эди. ал-Ҳакам айтди: Мен буни Абдурраҳмон ибн Абу Лайлога айтиб бердим, шунда у: «Менга Барў ибн Озиб айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺнинг рукулари, рукудан бошларини кўтарган ҳолатлари, саждалари ва икки сажда оралари деярли тенг эди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ يَخْطُبُ فَقَالَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ فَكَانَ غَيْرَ كَذُوبٍأَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا صَلَّوْا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَامُوا قِيَامًا حَتَّى يَرَوْهُ سَاجِدًا ثُمَّ سَجَدُوا

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganlarida, u zot rukudan boshlarini koʻtarganlarida, u zotni sajdaga borganlarini koʻrmagunlaricha tik turib turar, soʻng sajdaga borar edilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганларида, у зот рукудан бошларини кўтарганларида, у зотни саждага борганларини кўрмагунларича тик туриб турар, сўнг саждага борар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ قَالَ فَأَحْرَمْنَا بِالْحَجِّ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قَالَ اجْعَلُوا حَجَّكُمْ عُمْرَةً قَالَ فَقَالَ النَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ أَحْرَمْنَا بِالْحَجِّ فَكَيْفَ نَجْعَلُهَا عُمْرَةً قَالَ انْظُرُوا مَا آمُرُكُمْ بِهِ فَافْعَلُوا فَرَدُّوا عَلَيْهِ الْقَوْلَ فَغَضِبَ ثُمَّ انْطَلَقَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ غَضْبَانَ فَرَأَتْ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَتْ مَنْ أَغْضَبَكَ أَغْضَبَهُ اللَّهُ قَالَ وَمَا لِي لَا أَغْضَبُ وَأَنَا آمُرُ بِالْأَمْرِ فَلَا أُتَّبَعُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ va ashoblari yoʻlga chiqdilar, biz haj uchun ehromga kirdik. Makkaga yetib kelganimizda, u zot: ‹Hajingizni umra qilinglar›, dedilar. Odamlar: ‹Yo Rasululloh, biz haj uchun ehromga kirdik-ku, uni qanday qilib umra qilamiz?› dedilar. U zot: ‹Men sizlarga nimani buyursam, shuni qilinglar›, dedilar. Ular esa u zotga soʻzni qaytardilar. Shunda u zot gʻazablandilar va yurib borib, gʻazabli holda Oishaning huzuriga kirdilar. Oisha u zotning yuzida gʻazabni koʻrib: ‹Sizni kim gʻazablantirdi? Alloh uni gʻazablantirsin!› dedi. U zot: ‹Nega gʻazablanmay, men bir ishga buyursam-u, unga itoat qilinmasa?› dedilar.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ва ашоблари йўлга чиқдилар, биз ҳаж учун эҳромга кирдик. Маккага етиб келганимизда, у зот: ‹Ҳажингизни умра қилинглар›, дедилар. Одамлар: ‹Ё Расулуллоҳ, биз ҳаж учун эҳромга кирдик-ку, уни қандай қилиб умра қиламиз?› дедилар. У зот: ‹Мен сизларга нимани буюрсам, шуни қилинглар›, дедилар. Улар эса у зотга сўзни қайтардилар. Шунда у зот ғазабландилар ва юриб бориб, ғазабли ҳолда Оишанинг ҳузурига кирдилар. Оиша у зотнинг юзида ғазабни кўриб: ‹Сизни ким ғазаблантирди? Аллоҳ уни ғазаблантирсин!› деди. У зот: ‹Нега ғазабланмай, мен бир ишга буюрсам-у, унга итоат қилинмаса?› дедилар.»

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّ عُرَى الْإِسْلَامِ أَوْسَطُ قَالُوا الصَّلَاةُ قَالَ حَسَنَةٌ وَمَا هِيَ بِهَا قَالُوا الزَّكَاةُ قَالَ حَسَنَةٌ وَمَا هِيَ بِهَا قَالُوا صِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ حَسَنٌ وَمَا هُوَ بِهِ قَالُوا الْحَجُّ قَالَ حَسَنٌ وَمَا هُوَ بِهِ قَالُوا الْجِهَادُ قَالَ حَسَنٌ وَمَا هُوَ بِهِ قَالَ إِنَّ أَوْسَطَ عُرَى الْإِيمَانِ أَنْ تُحِبَّ فِي اللَّهِ وَتُبْغِضَ فِي اللَّهِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik. U zot: «Islom (rishtalari)ning qaysi halqasi eng mustahkam?» dedilar. Ular: «Namoz», dedilar. U zot: «Yaxshi, lekin u emas», dedilar. Ular: «Zakot», dedilar. U zot: «Yaxshi, lekin u emas», dedilar. Ular: «Ramazon roʻzasi», dedilar. U zot: «Yaxshi, lekin u emas», dedilar. Ular: «Haj», dedilar. U zot: «Yaxshi, lekin u emas», dedilar. Ular: «Jihod», dedilar. U zot: «Yaxshi, lekin u emas», dedilar. Soʻng u zot: «Albatta, iymon (rishtalari)ning eng mustahkam halqasi — Alloh uchun sevishing va Alloh uchun yomon koʻrishingdir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик. У зот: «Ислом (ришталари)нинг қайси ҳалқаси энг мустаҳкам?» дедилар. Улар: «Намоз», дедилар. У зот: «Яхши, лекин у эмас», дедилар. Улар: «Закот», дедилар. У зот: «Яхши, лекин у эмас», дедилар. Улар: «Рамазон рўзаси», дедилар. У зот: «Яхши, лекин у эмас», дедилар. Улар: «Ҳаж», дедилар. У зот: «Яхши, лекин у эмас», дедилар. Улар: «Жиҳод», дедилар. У зот: «Яхши, лекин у эмас», дедилар. Сўнг у зот: «Албатта, иймон (ришталари)нинг энг мустаҳкам ҳалқаси — Аллоҳ учун севишинг ва Аллоҳ учун ёмон кўришингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمُرَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَهُودِيٍّ مُحَمَّمٍ مَجْلُودٍ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ أَهَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ فَقَالُوا نَعَمْ قَالَ فَدَعَا رَجُلًا مِنْ عُلَمَائِهِمْ فَقَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ التَّوْرَاةَ عَلَى مُوسَى أَهَكَذَا تَجِدُونَ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِكُمْ فَقَالَ لَا وَاللَّهِ وَلَوْلَا أَنَّكَ أَنْشَدْتَنِي بِهَذَا لَمْ أُخْبِرْكَ نَجِدُ حَدَّ الزَّانِي فِي كِتَابِنَا الرَّجْمَ وَلَكِنَّهُ كَثُرَ فِي أَشْرَافِنَا فَكُنَّا إِذَا أَخَذْنَا الشَّرِيفَ تَرَكْنَاهُ وَإِذَا أَخَذْنَا الضَّعِيفَ أَقَمْنَا عَلَيْهِ الْحَدَّ فَقُلْنَا تَعَالَوْا حَتَّى نَجْعَلَ شَيْئًا نُقِيمُهُ عَلَى الشَّرِيفِ وَالْوَضِيعِ فَاجْتَمَعْنَا عَلَى التَّحْمِيمِ وَالْجَلْدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَوَّلُ مَنْ أَحْيَا أَمْرَكَ إِذْ أَمَاتُوهُ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ إِلَى قَوْلِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ} يَقُولُونَ ائْتُوا مُحَمَّدًا فَإِنْ أَفْتَاكُمْ بِالتَّحْمِيمِ وَالْجَلْدِ فَخُذُوهُ وَإِنْ أَفْتَاكُمْ بِالرَّجْمِ فَاحْذَرُوا إِلَى قَوْلِهِ {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الْكَافِرُونَ} قَالَ فِي الْيَهُودِ إِلَى قَوْلِهِ {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الظَّالِمُونَ} {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning oldilaridan yuzi qoraga boʻyalgan, qamchilangan bir yahudiy olib oʻtildi. Shunda u zot ularni chaqirib: «Kitobingizda zinokorning haddini shunday topasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. Soʻng u zot ularning olimlaridan bir kishini chaqirib: «Musoga Tavrotni nozil qilgan Alloh nomi bilan qasam ichirib soʻrayman: kitobingizda zinokorning haddini shunday topasizlarmi?» dedilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki. Agar sen menga shu (nom) bilan qasam ichirmaganingda, senga aytmas edim. Biz kitobimizda zinokorning haddini rajm deb topamiz. Lekin u bizning ashroflarimiz orasida koʻpaydi; biz ashrafni tutsak, uni qoʻyib yuborar, zaifni tutsak, unga hadni joriy qilar edik. Shunda biz: ‹Kelinglar, ashrafga ham, past tabaqaga ham birdek joriy qiladigan bir narsaga kelishaylik›, dedik va yuzni qoraga boʻyash hamda qamchilashga kelishdik», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, ular Sening amringni oʻldirganlarida, uni tiriltirgan birinchi kishi men boʻldim», dedilar. Soʻng u zot buyurdilar va u rajm qilindi. Bas, Alloh azza va jalla {Ey Paygʻambar, kufrga shoshilayotganlar seni gʻamgin qilmasin} (oyatidan) to {Agar sizlarga mana shu berilsa, uni olinglar} degan soʻzigacha (nozil qildi). Ular: «Muhammadning oldiga boringlar, agar u sizlarga yuzni qoraga boʻyash va qamchilash bilan fatvo bersa, uni olinglar; agar rajm bilan fatvo bersa, hazir boʻlinglar», der edilar. To {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar kofirlardir} degan soʻzigacha — (roviy) aytdi: (bu) yahudiylar haqida — to {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar zolimlardir} degan soʻzigacha, {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar}.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан юзи қорага бўялган, қамчиланган бир яҳудий олиб ўтилди. Шунда у зот уларни чақириб: «Китобингизда зинокорнинг ҳаддини шундай топасизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. Сўнг у зот уларнинг олимларидан бир кишини чақириб: «Мусога Тавротни нозил қилган Аллоҳ номи билан қасам ичириб сўрайман: китобингизда зинокорнинг ҳаддини шундай топасизларми?» дедилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки. Агар сен менга шу (ном) билан қасам ичирмаганингда, сенга айтмас эдим. Биз китобимизда зинокорнинг ҳаддини ражм деб топамиз. Лекин у бизнинг ашрофларимиз орасида кўпайди; биз ашрафни тутсак, уни қўйиб юборар, заифни тутсак, унга ҳадни жорий қилар эдик. Шунда биз: ‹Келинглар, ашрафга ҳам, паст табақага ҳам бирдек жорий қиладиган бир нарсага келишайлик›, дедик ва юзни қорага бўяш ҳамда қамчилашга келишдик», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, улар Сенинг амрингни ўлдирганларида, уни тирилтирган биринчи киши мен бўлдим», дедилар. Сўнг у зот буюрдилар ва у ражм қилинди. Бас, Аллоҳ азза ва жалла {Эй Пайғамбар, куфрга шошилаётганлар сени ғамгин қилмасин} (оятидан) то {Агар сизларга мана шу берилса, уни олинглар} деган сўзигача (нозил қилди). Улар: «Муҳаммаднинг олдига боринглар, агар у сизларга юзни қорага бўяш ва қамчилаш билан фатво берса, уни олинглар; агар ражм билан фатво берса, ҳазир бўлинглар», дер эдилар. То {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар кофирлардир} деган сўзигача — (ровий) айтди: (бу) яҳудийлар ҳақида — то {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар золимлардир} деган сўзигача, {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар}.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ اهْجُ الْمُشْرِكِينَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ مَعَكَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hasson ibn Sobitga: «Mushriklarni (sheʼr bilan) hajv qil, chunki Jibril sen bilan birga», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳассон ибн Собитга: «Мушрикларни (шеър билан) ҳажв қил, чунки Жибрил сен билан бирга», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّهُصَلَّى خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فَقَرَأَ وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning orqalarida xufton namozini oʻqidi, u zot unda {Vat-tiyni vaz-zaytun}ni oʻqidilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида хуфтон намозини ўқиди, у зот унда {Ват-тийни ваз-зайтун}ни ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَصَلَّيْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ فَقَرَأَ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning orqalarida shom namozini oʻqidim, u zot {Vat-tiyni vaz-zaytun}ni oʻqidilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг орқаларида шом намозини ўқидим, у зот {Ват-тийни ваз-зайтун}ни ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلُهُ {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الْكَافِرُونَ} {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الظَّالِمُونَ} {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمْ الْفَاسِقُونَ} قَالَ هِيَ فِي الْكُفَّارِ كُلُّهَا

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: Allohning {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar kofirlardir}, {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar zolimlardir}, {Kim Alloh nozil qilgan (hukm) bilan hukm qilmasa, ana oʻshalar fosiqlardir} degan soʻzi haqida u: «Bularning hammasi kofirlar haqidadir», dedi.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: Аллоҳнинг {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар кофирлардир}, {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар золимлардир}, {Ким Аллоҳ нозил қилган (ҳукм) билан ҳукм қилмаса, ана ўшалар фосиқлардир} деган сўзи ҳақида у: «Буларнинг ҳаммаси кофирлар ҳақидадир», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا قَنَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّهْمِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْشُوا السَّلَامَ تَسْلَمُوا وَالْأَشَرَةُ أَشَرُّ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Salomni yoyinglar, salomat boʻlasizlar. Kibr-havoyilik esa yomonlikdir», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саломни ёйинглар, саломат бўласизлар. Кибр-ҳавойилик эса ёмонликдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا قَنَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّهْمِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ أَوْ مَنَحَ مِنْحَةً أَوْ هَدَى زُقَاقًا كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةًيَقُولُ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ كَانَ يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَلِيلَ الذِّكْرِ لِلنَّاسِ مَا سَمِعْتُهُ ذَكَرَ أَحَدًا غَيْرَ قَنَانٍ قَالَ قَالَ لَنَا يَوْمًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هَذَا مِنْ بَابَتِكُمْ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamdu, va huva ala kulli shayʼin qodir›, desa, yoki (sut beradigan hayvonni) vaqtincha bersa, yoki yoʻl koʻrsatsa, u bir qulni ozod qilgan kishidek boʻladi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду, ва ҳува ала кулли шайъин қодир›, деса, ёки (сут берадиган ҳайвонни) вақтинча берса, ёки йўл кўрсатса, у бир қулни озод қилган кишидек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَى عَنْ سَبْعٍ قَالَ نَهَى عَنْ التَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ وَعَنْ الشُّرْبِ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ وَآنِيَةِ الذَّهَبِ وَعَنْ لُبْسِ الدِّيبَاجِ وَالْحَرِيرِ وَالْإِسْتَبْرَقِ وَعَنْ لُبْسِ الْقَسِّيِّ وَعَنْ رُكُوبِ الْمِيثَرَةِ الْحَمْرَاءِ وَأَمَرَ بِسَبْعٍ عِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَرَدِّ السَّلَامِ وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ yettita narsaga buyurdilar va yettita narsadan qaytardilar. U zot oltin uzuk taqishdan, kumush va oltin idishlarda ichishdan, deboj, ipak va istabraq kiyishdan, qassiy kiyishdan hamda qizil mayosirga minishdan qaytardilar. Yettita narsaga esa buyurdilar: bemorni yoʻqlash, janozalarga ergashish, aksa urganga tashmit aytish, salomga alik qaytarish, qasam ichuvchining qasamini rost chiqarish, mazlumga yordam berish va chaqiruvchining daʼvatini qabul qilish.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ еттита нарсага буюрдилар ва еттита нарсадан қайтардилар. У зот олтин узук тақишдан, кумуш ва олтин идишларда ичишдан, дебож, ипак ва истабрақ кийишдан, қассий кийишдан ҳамда қизил маёсирга минишдан қайтардилар. Еттита нарсага эса буюрдилар: беморни йўқлаш, жанозаларга эргашиш, акса урганга ташмит айтиш, саломга алик қайтариш, қасам ичувчининг қасамини рост чиқариш, мазлумга ёрдам бериш ва чақирувчининг даъватини қабул қилиш.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمِ نَحْرٍ فَقَالَ لَا يَذْبَحَنَّ أَحَدٌ حَتَّى نُصَلِّيَ فَقَامَ خَالِي فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا يَوْمٌ اللَّحْمُ فِيهِ مَكْرُوهٌ وَإِنِّي عَجَّلْتُ وَإِنِّي ذَبَحْتُ نَسِيكَتِي لِأُطْعِمَ أَهْلِي وَأَهْلَ دَارِي أَوْ أَهْلِي وَجِيرَانِي فَقَالَ قَدْ فَعَلْتَ فَأَعِدْ ذَبْحًا آخَرَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدِي عَنَاقُ لَبَنٍ هِيَ خَيْرٌ مِنْ شَاتَيْ لَحْمٍ أَفَأَذْبَحُهَا قَالَ نَعَمْ وَهِيَ خَيْرُ نَسِيكَتِكَ وَلَا تَقْضِي جَذَعَةٌ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Nahr kuni xutba qilib: «Biz namoz oʻqimagunimizcha hech kim (qurbonlik) soʻymasin», dedilar. Shunda togʻam turib: «Yo Rasululloh, bu shunday kunki, unda goʻsht (avvaldan) yoqimsiz boʻlardi; men esa oilam va uy ahlimga — yoki: oilam va qoʻshnilarimga — yedirish uchun shoshilib qurbonligimni soʻydim», dedi. U zot: «Sen (uni) qilib boʻlibsan, endi boshqa bir qurbonlikni qaytadan soʻy», dedilar. U: «Yo Rasululloh, huzurimda sut emadigan bir uloq bor, u goʻshtli ikki qoʻydan yaxshiroqdir; oʻshani soʻyaymi?» dedi. U zot: «Ha, u qurbonligingning yaxshirogʻidir. Lekin sendan keyin hech kimga (echkidan boʻlgan) bir yashar kifoya qilmaydi», dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Наҳр куни хутба қилиб: «Биз намоз ўқимагунимизча ҳеч ким (қурбонлик) сўймасин», дедилар. Шунда тоғам туриб: «Ё Расулуллоҳ, бу шундай кунки, унда гўшт (аввалдан) ёқимсиз бўларди; мен эса оилам ва уй аҳлимга — ёки: оилам ва қўшниларимга — едириш учун шошилиб қурбонлигимни сўйдим», деди. У зот: «Сен (уни) қилиб бўлибсан, энди бошқа бир қурбонликни қайтадан сўй», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ҳузуримда сут эмадиган бир улоқ бор, у гўштли икки қўйдан яхшироқдир; ўшани сўяйми?» деди. У зот: «Ҳа, у қурбонлигингнинг яхшироғидир. Лекин сендан кейин ҳеч кимга (эчкидан бўлган) бир яшар кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ زَاذَانَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جِنَازَةِ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَانْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ وَلَمَّا يُلْحَدْ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ وَكَأَنَّ عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرَ وَفِي يَدِهِ عُودٌ يَنْكُتُ فِي الْأَرْضِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ إِذَا كَانَ فِي انْقِطَاعٍ مِنْ الدُّنْيَا وَإِقْبَالٍ مِنْ الْآخِرَةِ نَزَلَ إِلَيْهِ مَلَائِكَةٌ مِنْ السَّمَاءِ بِيضُ الْوُجُوهِ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الشَّمْسُ مَعَهُمْ كَفَنٌ مِنْ أَكْفَانِ الْجَنَّةِ وَحَنُوطٌ مِنْ حَنُوطِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَجْلِسُوا مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ ثُمَّ يَجِيءُ مَلَكُ الْمَوْتِ عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى يَجْلِسَ عِنْدَ رَأْسِهِ فَيَقُولُ أَيَّتُهَا النَّفْسُ الطَّيِّبَةُ اخْرُجِي إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ قَالَ فَتَخْرُجُ تَسِيلُ كَمَا تَسِيلُ الْقَطْرَةُ مِنْ فِي السِّقَاءِ فَيَأْخُذُهَا فَإِذَا أَخَذَهَا لَمْ يَدَعُوهَا فِي يَدِهِ طَرْفَةَ عَيْنٍ حَتَّى يَأْخُذُوهَا فَيَجْعَلُوهَا فِي ذَلِكَ الْكَفَنِ وَفِي ذَلِكَ الْحَنُوطِ وَيَخْرُجُ مِنْهَا كَأَطْيَبِ نَفْحَةِ مِسْكٍ وُجِدَتْ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ قَالَ فَيَصْعَدُونَ بِهَا فَلَا يَمُرُّونَ يَعْنِي بِهَا عَلَى مَلَإٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ إِلَّا قَالُوا مَا هَذَا الرُّوحُ الطَّيِّبُ فَيَقُولُونَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ بِأَحْسَنِ أَسْمَائِهِ الَّتِي كَانُوا يُسَمُّونَهُ بِهَا فِي الدُّنْيَا حَتَّى

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan ansorlardan boʻlgan bir kishining janozasiga chiqdik. Qabr oldiga yetib keldik, hali lahad qazilmagan edi. Rasululloh ﷺ oʻtirdilar, biz ham boshlarimiz uzra qush (qoʻnib turgandek jim) holda u zotning atroflarida oʻtirdik. U zotning qoʻllarida bir tayoqcha boʻlib, u bilan yerni chizar edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib: «Qabr azobidan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar — ikki yoki uch marta. Soʻng dedilar: «Albatta, moʻmin banda dunyodan uzilib, oxiratga yuzlanganida, unga osmondan yuzlari oppoq — goʻyo yuzlari quyoshdek — farishtalar tushadi; ular bilan birga jannat kafanlaridan bir kafan va jannat hanutlaridan bir hanut boʻladi. Ular undan koʻz yetar masofada oʻtiradilar. Soʻng oʻlim farishtasi (alayhissalom) kelib, uning bosh tomonida oʻtiradi va: ‹Ey pok jon, Allohdan boʻlgan magʻfirat va rizolikka chiq›, deydi. Bas, u meshning ogʻzidan tomchi oqqanidek oqib chiqadi va (farishta) uni oladi. Uni olgach, (boshqalari) uni koʻz yumib ochguncha ham uning qoʻlida qoldirmay, olib, oʻsha kafanga va oʻsha hanutga qoʻyadilar. Undan yer yuzida topilgan eng xushboʻy mushk hididek hid taraladi. Soʻng ular uni koʻtarib chiqadilar; uni farishtalarning qaysi bir jamoasi yonidan olib oʻtsalar, albatta ular: ‹Bu pok ruh kim?› deydilar. Ular esa: ‹Falonchining oʻgʻli falonchi›, deb uni dunyoda atagan eng chiroyli ismlari bilan aytadilar.»Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан ансорлардан бўлган бир кишининг жанозасига чиқдик. Қабр олдига етиб келдик, ҳали лаҳад қазилмаган эди. Расулуллоҳ ﷺ ўтирдилар, биз ҳам бошларимиз узра қуш (қўниб тургандек жим) ҳолда у зотнинг атрофларида ўтирдик. У зотнинг қўлларида бир таёқча бўлиб, у билан ерни чизар эдилар. Сўнг бошларини кўтариб: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар — икки ёки уч марта. Сўнг дедилар: «Албатта, мўмин банда дунёдан узилиб, охиратга юзланганида, унга осмондан юзлари оппоқ — гўё юзлари қуёшдек — фаришталар тушади; улар билан бирга жаннат кафанларидан бир кафан ва жаннат ҳанутларидан бир ҳанут бўлади. Улар ундан кўз етар масофада ўтирадилар. Сўнг ўлим фариштаси (алайҳиссалом) келиб, унинг бош томонида ўтиради ва: ‹Эй пок жон, Аллоҳдан бўлган мағфират ва ризоликка чиқ›, дейди. Бас, у мешнинг оғзидан томчи оққанидек оқиб чиқади ва (фаришта) уни олади. Уни олгач, (бошқалари) уни кўз юмиб очгунча ҳам унинг қўлида қолдирмай, олиб, ўша кафанга ва ўша ҳанутга қўядилар. Ундан ер юзида топилган энг хушбўй мушк ҳидидек ҳид таралади. Сўнг улар уни кўтариб чиқадилар; уни фаришталарнинг қайси бир жамоаси ёнидан олиб ўтсалар, албатта улар: ‹Бу пок руҳ ким?› дейдилар. Улар эса: ‹Фалончининг ўғли фалончи›, деб уни дунёда атаган энг чиройли исмлари билан айтадилар.»

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي عَائِذٍ سَيْفٍ السَّعْدِيِّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ خَيْرًا عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ وَكَانَ أَمِيرًا بِعُمَانَ وَكَانَ كَخَيْرِ الْأُمَرَاءِ قَالَ قَالَ أَبِياجْتَمِعُوا فَلَأُرِيَكُمْ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَكَيْفَ كَانَ يُصَلِّي فَإِنِّي لَا أَدْرِي مَا قَدْرُ صُحْبَتِي إِيَّاكُمْ قَالَ فَجَمَعَ بَنِيهِ وَأَهْلَهُ وَدَعَا بِوَضُوءٍ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَغَسَلَ الْيَدَ الْيُمْنَى ثَلَاثًا وَغَسَلَ يَدَهُ هَذِهِ ثَلَاثًا يَعْنِي الْيُسْرَى ثُمَّ مَسَحَ رَأْسَهُ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرَهُمَا وَبَاطِنَهُمَا وَغَسَلَ هَذِهِ الرِّجْلَ يَعْنِي الْيُمْنَى ثَلَاثًا وَغَسَلَ هَذِهِ الرِّجْلَ ثَلَاثًا يَعْنِي الْيُسْرَى قَالَ هَكَذَا مَا أَلَوْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ ثُمَّ دَخَلَ بَيْتَهُ فَصَلَّى صَلَاةً لَا نَدْرِي مَا هِيَ ثُمَّ خَرَجَ فَأَمَرَ بِالصَّلَاةِ فَأُقِيمَتْ فَصَلَّى بِنَا الظُّهْرَ فَأَحْسِبُ أَنِّي سَمِعْتُ مِنْهُ آيَاتٍ مِنْ يس ثُمَّ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ صَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثُمَّ صَلَّى بِنَا الْعِشَاءَ وَقَالَ مَا أَلَوْتُ أَنْ أُرِيَكُمْ كَيْفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَكَيْفَ كَانَ يُصَلِّي

Yazid ibn al-Baroʼ otasidan rivoyat qiladi: Otam: «Yigʻilinglar, sizlarga Rasululloh ﷺ qanday tahorat olganlarini va qanday namoz oʻqiganlarini koʻrsatay, chunki men sizlar bilan (yana) qancha suhbatda boʻlishimni bilmayman», dedi. Soʻng u oʻgʻillarini va ahlini yigʻdi, tahorat suvini keltirishni soʻradi: ogʻzini chaydi, burniga suv oldi, yuzini uch marta yuvdi, oʻng qoʻlini uch marta yuvdi, mana bu qoʻlini — yaʼni chapini — uch marta yuvdi, soʻng boshiga va ikki qulogʻining tashqarisi hamda ichkarisiga masʼh tortdi, mana bu oyogʻini — yaʼni oʻngini — uch marta yuvdi va mana bu oyogʻini — yaʼni chapini — uch marta yuvdi. Soʻng: «Rasululloh ﷺning qanday tahorat olganlarini sizlarga koʻrsatishda hech qusur qilmadim», dedi. Soʻng uyiga kirib, biz bilmagan bir namozni oʻqidi, keyin chiqib, namozga buyurdi, iqoma aytildi va bizga peshin namozini oʻqib berdi. Men undan Yosin (surasi)dan oyatlar eshitgandek boʻlaman. Soʻng asrni oʻqidi, soʻng bizga shomni oʻqib berdi, soʻng bizga xuftonni oʻqib berdi va: «Rasululloh ﷺning qanday tahorat olganlarini va qanday namoz oʻqiganlarini sizlarga koʻrsatishda hech qusur qilmadim», dedi.Язид ибн ал-Барў отасидан ривоят қилади: Отам: «Йиғилинглар, сизларга Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳорат олганларини ва қандай намоз ўқиганларини кўрсатай, чунки мен сизлар билан (яна) қанча суҳбатда бўлишимни билмайман», деди. Сўнг у ўғилларини ва аҳлини йиғди, таҳорат сувини келтиришни сўради: оғзини чайди, бурнига сув олди, юзини уч марта ювди, ўнг қўлини уч марта ювди, мана бу қўлини — яъни чапини — уч марта ювди, сўнг бошига ва икки қулоғининг ташқариси ҳамда ичкарисига масъҳ тортди, мана бу оёғини — яъни ўнгини — уч марта ювди ва мана бу оёғини — яъни чапини — уч марта ювди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺнинг қандай таҳорат олганларини сизларга кўрсатишда ҳеч қусур қилмадим», деди. Сўнг уйига кириб, биз билмаган бир намозни ўқиди, кейин чиқиб, намозга буюрди, иқома айтилди ва бизга пешин намозини ўқиб берди. Мен ундан Ёсин (сураси)дан оятлар эшитгандек бўламан. Сўнг асрни ўқиди, сўнг бизга шомни ўқиб берди, сўнг бизга хуфтонни ўқиб берди ва: «Расулуллоҳ ﷺнинг қандай таҳорат олганларини ва қандай намоз ўқиганларини сизларга кўрсатишда ҳеч қусур қилмадим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوُضُوءِ مِنْ لُحُومِ إِبِلٍ فَقَالَ تَوَضَّئُوا مِنْهَا قَالَ وَسُئِلَ عَنْ الصَّلَاةِ فِي مَبَارِكِ الْإِبِلِ فَقَالَ لَا تُصَلُّوا فِيهَا فَإِنَّهَا مِنْ الشَّيَاطِينِ وَسُئِلَ عَنْ الصَّلَاةِ فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ فَقَالَ صَلُّوا فِيهَا فَإِنَّهَا بَرَكَةٌ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dan tuya goʻshti (yeyish)dan (keyin) tahorat haqida soʻralganda, u zot: «Undan (keyin) tahorat olinglar», — dedilar. Tuyalar (choʻkadigan) joyda namoz oʻqish haqida soʻralganda: «Tuyalar (yotadigan) joyda namoz oʻqimanglar — chunki ular shaytonlardandir», — dedilar. Qoʻy (yotoq)larida namoz oʻqish haqida soʻralganda: «Ularda namoz oʻqinglar — chunki ular barakadir», — dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дан туя гўшти (ейиш)дан (кейин) таҳорат ҳақида сўралганда, у зот: «Ундан (кейин) таҳорат олинглар», — дедилар. Туялар (чўкадиган) жойда намоз ўқиш ҳақида сўралганда: «Туялар (ётадиган) жойда намоз ўқиманглар — чунки улар шайтонлардандир», — дедилар. Қўй (ётоқ)ларида намоз ўқиш ҳақида сўралганда: «Уларда намоз ўқинглар — чунки улар баракадир», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَصَلَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا شَكَّ سُفْيَانُ ثُمَّ صُرِفْنَا قِبَلَ الْكَعْبَةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Baytul-Maqdis tomon oʻn olti oy yoki oʻn yetti oy namoz oʻqidik, soʻng Kaʼba tomon (yuzimiz) burildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Байтул-Мақдис томон ўн олти ой ёки ўн етти ой намоз ўқидик, сўнг Каъба томон (юзимиз) бурилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ قَالَقَالَ رَجُلٌ لِلْبَرَاءِ يَا أَبَا عُمَارَةَ وَلَّيْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَا وَاللَّهِ مَا وَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ وَلَّى سَرَعَانُ النَّاسِ فَاسْتَقْبَلَتْهُمْ هَوَازِنُ بِالنَّبْلِ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَتِهِ الْبَيْضَاءِ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَهُوَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لَا كَذِبْأَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ

Baroʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi unga: «Ey Abu Umora, sizlar Hunayn kuni orqaga qochdingizlarmi?» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Nabiy ﷺ qochmadilar; lekin shoshqaloq odamlar qochdi va Havozin ularni oʻqlar bilan qarshi oldi. Men Nabiy ﷺni oq xachirlari ustida koʻrdim, Abu Sufyon ibn Horis esa uning jilovidan ushlab turardi. U zot: ‹Men — Nabiyman, yolgʻon emas; men — Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, der edilar», dedi.Барў (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши унга: «Эй Абу Умора, сизлар Ҳунайн куни орқага қочдингизларми?» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Набий ﷺ қочмадилар; лекин шошқалоқ одамлар қочди ва Ҳавозин уларни ўқлар билан қарши олди. Мен Набий ﷺни оқ хачирлари устида кўрдим, Абу Суфён ибн Ҳорис эса унинг жиловидан ушлаб турарди. У зот: ‹Мен — Набийман, ёлғон эмас; мен — Абдулмутталибнинг ўғлиман›, дер эдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي حَبِيبٌ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ وَالْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولَانِنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الذَّهَبِ بِالْوَرِقِ دَيْنًا

Abul Minhol aytdi: Men Zayd ibn Arqam va Baroʼ ibn Ozibning: «Rasululloh ﷺ oltinni kumushga nasiyaga sotishdan qaytardilar», deyayotganlarini eshitdim.Абул Минҳол айтди: Мен Зайд ибн Арқам ва Барў ибн Озибнинг: «Расулуллоҳ ﷺ олтинни кумушга насияга сотишдан қайтардилар», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ قَالَسَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قُلْتُ حَدِّثْنِي مَا نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْأَضَاحِيِّ أَوْ مَا يُكْرَهُ قَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِهِ فَقَالَ أَرْبَعٌ لَا يَجُزْنَ الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرُ الَّتِي لَا تُنْقِي قُلْتُ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي السِّنِّ نَقْصٌ وَفِي الْأُذُنِ نَقْصٌ وَفِي الْقَرْنِ نَقْصٌ قَالَ مَا كَرِهْتَ فَدَعْهُ وَلَا تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ فَيْرُوزَ مَوْلًى لِبَنِي شَيْبَانَ أَنَّهُ سَأَلَ الْبَرَاءَ عَنْ الْأَضَاحِيِّ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Baroʼ ibn Ozibdan soʻrab: «Menga Rasululloh ﷺ qurbonliklardan nimadan qaytarganlarini yoki nimani makruh sanaganlarini aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ oramizda turdilar — mening qoʻlim u zotning qoʻllaridan kaltaroq edi — va: ‹Toʻrt (hayvon) kifoya qilmaydi: koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men tishida nuqson, qulogʻida nuqson va shoxida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi. Boshqa (rivoyatda): Ubayd ibn Fayruz Baroʼdan qurbonliklar haqida soʻradi — deb hadisni zikr qildi.Убайд ибн Файруз айтди: Мен Барў ибн Озибдан сўраб: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан нимадан қайтарганларини ёки нимани макруҳ санаганларини айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ орамизда турдилар — менинг қўлим у зотнинг қўлларидан калтароқ эди — ва: ‹Тўрт (ҳайвон) кифоя қилмайди: кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен тишида нуқсон, қулоғида нуқсон ва шохида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди. Бошқа (ривоятда): Убайд ибн Файруз Барўдан қурбонликлар ҳақида сўради — деб ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِثَوْبٍ حَرِيرٍ فَجَعَلُوا يَتَعَجَّبُونَ مِنْ حُسْنِهِ وَلِينِهِ فَقَالَ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَفْضَلُ أَوْ أَخْيَرُ مِنْ هَذَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga ipak kiyim keltirildi va odamlar uning goʻzalligi hamda nozikligidan hayratlana boshladilar. Shunda u zot ﷺ: «Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari mana shundan afzalroq — yoki yaxshiroqdir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га ипак кийим келтирилди ва одамлар унинг гўзаллиги ҳамда нозиклигидан ҳайратлана бошладилар. Шунда у зот ﷺ: «Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари мана шундан афзалроқ — ёки яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَصَالَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَ مَكَّةَ عَلَى أَنْ يُقِيمُوا ثَلَاثًا وَلَا يَدْخُلُوهَا إِلَّا بِجُلُبَّانِ السِّلَاحِقَالَ قُلْتُ وَمَا جُلُبَّانُ السِّلَاحِ قَالَ الْقِرَابُ وَمَا فِيهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Makka ahli bilan — (musulmonlar Makkada) uch kun turishlari va unga qurolni qinida solingan holdan boʻlak (qurol) bilan kirmasliklari sharti bilan — sulh tuzdilar. (Abu Isʼhoq) dedi: Men: «Jullubonus-siloh nima?» dedim. U: «Qin va uning ichidagi (qurol)», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Макка аҳли билан — (мусулмонлар Маккада) уч кун туришлари ва унга қуролни қинида солинган ҳолдан бўлак (қурол) билан кирмасликлари шарти билан — сулҳ туздилар. (Абу Исъҳоқ) деди: Мен: «Жуллубонус-силоҳ нима?» дедим. У: «Қин ва унинг ичидаги (қурол)», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ الْبَرَاءِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَقْبَلَ مِنْ سَفَرٍ قَالَ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ safardan qaytganlarida: «Oyibuna toibuna obiduna li-Rabbino homiduna (qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz)», der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ сафардан қайтганларида: «Ойибуна тоибуна обидуна ли-Раббино ҳомидуна (қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَلْتَقِيَانِ فَيَتَصَافَحَانِ إِلَّا غُفِرَ لَهُمَا قَبْلَ أَنْ يَتَفَرَّقَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon uchrashib qoʻl olishib koʻrishsalar, ular ajralishmasidan avval albatta magʻfirat qilinadi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон учрашиб қўл олишиб кўришсалар, улар ажралишмасидан аввал албатта мағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي دَاوُدَ قَالَلَقِيتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ فَسَلَّمَ عَلَيَّ وَأَخَذَ بِيَدِي وَضَحِكَ فِي وَجْهِي قَالَ تَدْرِي لِمَ فَعَلْتُ هَذَا بِكَ قَالَ قُلْتُ لَا أَدْرِي وَلَكِنْ لَا أَرَاكَ فَعَلْتَهُ إِلَّا لِخَيْرٍ قَالَ إِنَّهُ لَقِيَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَعَلَ بِي مِثْلَ الَّذِي فَعَلْتُ بِكَ فَسَأَلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ الَّذِي قُلْتَ لِي فَقَالَ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَلْتَقِيَانِ فَيُسَلِّمُ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ وَيَأْخُذُ بِيَدِهِ لَا يَأْخُذُهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَتَفَرَّقَانِ حَتَّى يُغْفَرَ لَهُمَا

Abu Dovud aytdi: Men Baro ibn Ozibni uchratdim. U menga salom berdi, qoʻlimdan tutdi va yuzimga qarab kuldi. Soʻng: «Nega senga shunday qilganimni bilasanmi?» dedi. Men: «Bilmayman, lekin seni buni faqat yaxshilik uchun qilgan deb bilaman», dedim. U dedi: Meni Rasululloh ﷺ uchratib qoldilar va menga men senga qilgan narsani qildilar, soʻng mendan soʻradilar; men ham sen menga aytgan soʻzni aytdim. Shunda u zot: «Ikki musulmon uchrashib, biri sherigiga salom bersa va uning qoʻlidan tutsa — uni faqat aziz va jalil boʻlmish Alloh uchun tutgan boʻlsa — ular magʻfirat qilinmaguncha ajralishmaydilar», dedilar.Абу Довуд айтди: Мен Баро ибн Озибни учратдим. У менга салом берди, қўлимдан тутди ва юзимга қараб кулди. Сўнг: «Нега сенга шундай қилганимни биласанми?» деди. Мен: «Билмайман, лекин сени буни фақат яхшилик учун қилган деб биламан», дедим. У деди: Мени Расулуллоҳ ﷺ учратиб қолдилар ва менга мен сенга қилган нарсани қилдилар, сўнг мендан сўрадилар; мен ҳам сен менга айтган сўзни айтдим. Шунда у зот: «Икки мусулмон учрашиб, бири шеригига салом берса ва унинг қўлидан тутса — уни фақат азиз ва жалил бўлмиш Аллоҳ учун тутган бўлса — улар мағфират қилинмагунча ажралишмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَجْلَحُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ الْعَدُوَّ غَدًا وَإِنَّ شِعَارَكُمْ حم لَا يُنْصَرُونَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Sizlar ertaga dushmanga roʻpara kelasizlar; sizlarning shioringiz esa — ‹Hm, ular nusrat topmaydilar›», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Сизлар эртага душманга рўпара келасизлар; сизларнинг шиорингиз эса — ‹Ҳм, улар нусрат топмайдилар›», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَنْبَأَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ قَالَ الْأَعْمَشُ أُرَاهُ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ ابْنُ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا فَأَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُدْفَنَ فِي الْبَقِيعِ وَقَالَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا يُرْضِعُهُ فِي الْجَنَّةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oʻgʻillari Ibrohim oʻn olti oylik chogʻida vafot etdi. Rasululloh ﷺ uni Baqiʼga dafn qilishga buyurdilar va: «Albatta, uni jannatda emizadigan enagasi bor», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ўғиллари Иброҳим ўн олти ойлик чоғида вафот этди. Расулуллоҳ ﷺ уни Бақиъга дафн қилишга буюрдилар ва: «Албатта, уни жаннатда эмизадиган энагаси бор», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ جَابِرٍ قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا يُرْضِعُهُ فِي الْجَنَّةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻgʻillari Ibrohim haqida: «Albatta, uni jannatda emizadigan enagasi bor», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўғиллари Иброҳим ҳақида: «Албатта, уни жаннатда эмизадиган энагаси бор», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَامَ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى خَدِّهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uxlaganlarida qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyar, soʻng: «Allohumma qiniy azabaka yavma tabʼasu ibadaka (Ey Alloh, bandalaringni tiriltiradigan kuning azobingdan meni asra)», der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ухлаганларида қўлларини ёноқлари остига қўяр, сўнг: «Аллоҳумма қиний азабака явма табъасу ибадака (Эй Аллоҳ, бандаларингни тирилтирадиган кунинг азобингдан мени асра)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَحَبَّ أَوْ مِمَّا يُحِبُّ أَنْ يَقُومَ عَنْ يَمِينِهِ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ أَوْ تَجْمَعُ عِبَادَكَحَدَّثَنَاه أَبُو نُعَيْمٍ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ ثَابِتٌ عَنِ ابْنِ الْبَرَاءِ عَنِ الْبَرَاءِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytadi: Biz Rasululloh ﷺning ortlarida namoz oʻqiganimizda, u zotning oʻng tomonlarida turishni yaxshi koʻrar edik. U dedi: Men u zotning: «Robbim, bandalaringni tiriltiradigan — yoki toʻplaydigan — kuningda meni azobingdan saqla», deganlarini eshitdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида намоз ўқиганимизда, у зотнинг ўнг томонларида туришни яхши кўрар эдик. У деди: Мен у зотнинг: «Роббим, бандаларингни тирилтирадиган — ёки тўплайдиган — кунингда мени азобингдан сақла», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبِي وَسُفْيَانُ وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا نَتَحَدَّثُ أَنَّ عِدَّةَ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوا يَوْمَ بَدْرٍ عَلَى عِدَّةِ أَصْحَابِ طَالُوتَ يَوْمَ جَالُوتَ ثَلَاثَ مِائَةٍ وَبِضْعَةَ عَشَرَ الَّذِينَ جَازُوا مَعَهُ النَّهْرَ قَالَ وَلَمْ يُجَاوِزْ مَعَهُ النَّهْرَ إِلَّا مُؤْمِنٌ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz oʻzaro shunday derdik: Badr kuni Rasululloh ﷺning sahobalari uch yuzu oʻn nechta edilar — bu Tolut bilan birga daryodan oʻtgan hamrohlarining soniga teng edi. U bilan birga daryodan faqat moʼmin kishi oʻtgan edi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз ўзаро шундай дердик: Бадр куни Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари уч юзу ўн нечта эдилар — бу Толут билан бирга дарёдан ўтган ҳамроҳларининг сонига тенг эди. У билан бирга дарёдан фақат мўмин киши ўтган эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ {لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ} قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ جَاءَ عَمْرُو بْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ ضَرِيرَ الْبَصَرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَأْمُرُنِي إِنِّي ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ} فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِالْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ أَوْ اللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: {Moʼminlardan (uzrsiz uyda) oʻtirib qoluvchilar... teng emaslar} (oyati) nozil boʻlganida, Amr ibn Umm Maktum Nabiy ﷺ huzurlariga keldi — u koʻzi ojiz edi — va: «Ey Rasululloh, menga nima buyurasiz? Men koʻzi ojizman-ku», dedi. Shunda aziz va jalil boʻlmish Alloh: {uzr egalaridan boʻlmagan...} (soʻzini) nozil qildi. Rasululloh ﷺ: «Menga kurak suyagi va siyohdonni, yoki lavh va siyohdonni keltiringlar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: {Мўминлардан (узрсиз уйда) ўтириб қолувчилар... тенг эмаслар} (ояти) нозил бўлганида, Амр ибн Умм Мактум Набий ﷺ ҳузурларига келди — у кўзи ожиз эди — ва: «Эй Расулуллоҳ, менга нима буюрасиз? Мен кўзи ожизман-ку», деди. Шунда азиз ва жалил бўлмиш Аллоҳ: {узр эгаларидан бўлмаган...} (сўзини) нозил қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менга курак суяги ва сиёҳдонни, ёки лавҳ ва сиёҳдонни келтиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ السُّدِّيِّ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَلَقِيتُ خَالِي وَمَعَهُ الرَّايَةُ فَقُلْتُ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ مِنْ بَعْدِهِ أَنْ أَضْرِبَ عُنُقَهُ أَوْ أَقْتُلَهُ وَآخُذَ مَالَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men togʻamni uchratdim, uning qoʻlida bayroq bor edi. Men: «Qayoqqa bormoqchisan?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ meni otasi (vafot etganidan) keyin otasining ayoliga uylangan bir kishining oldiga — uning boʻynini urishim yoki uni oʻldirib, molini olishim uchun — yubordilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен тоғамни учратдим, унинг қўлида байроқ бор эди. Мен: «Қаёққа бормоқчисан?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ мени отаси (вафот этганидан) кейин отасининг аёлига уйланган бир кишининг олдига — унинг бўйнини уришим ёки уни ўлдириб, молини олишим учун — юбордилар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ شَعَرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ لَيْسَ بِالْقَصِيرِ وَلَا بِالطَّوِيلِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men sochi yelkasiga tushib turgan hech bir kishini qizil hullada Rasululloh ﷺdan koʻra goʻzalroq koʻrgan emasman. U zotning sochlari yelkalariga urilib turar, ikki yelka orasi keng edi; u zot na kalta, na uzun edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сочи елкасига тушиб турган ҳеч бир кишини қизил ҳуллада Расулуллоҳ ﷺдан кўра гўзалроқ кўрган эмасман. У зотнинг сочлари елкаларига урилиб турар, икки елка ораси кенг эди; у зот на калта, на узун эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسَ عَشْرَةَ غَزْوَةً

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻn beshta gʻazot qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўн бешта ғазот қилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسَ عَشْرَةَ غَزْوَةً

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻn beshta gʻazot qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўн бешта ғазот қилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ طَاهِرًا فَقُلْ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ وَلَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مُتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصْبَحْتَ وَقَدْ أَصَبْتَ خَيْرًا كَثِيرًاسَمِعَهُ فِطْرٌ مِنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Toʻshagingga tahoratli holda borsang: ‹Allohumma aslamtu vajhiy ilayka, va aljaʼtu zohriy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaʼa va la manjaʼ minka illa ilayka, omantu bi kitobikal-laziy anzalta va nabiyyikal-laziy arsalta (Ey Alloh, yuzimni Senga taslim qildim, orqamni Senga suyadim, ishimni Senga topshirdim, Senga umidvor boʻlib va Sendan qoʻrqib. Sendan Senga tomon boʻlak boshpana ham, najot ham yoʻq. Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Nabiyingga imon keltirdim)› deb ayt. Bas, agar oʻsha kechang ichida vafot etsang, fitrat uzra vafot etasan; agar tirik tursang, koʻp yaxshilikka erishgan holingda tong ottirasan», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Тўшагингга таҳоратли ҳолда борсанг: ‹Аллоҳумма асламту важҳий илайка, ва алжаъту зоҳрий илайка, ва фаввазту амрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаъа ва ла манжаъ минка илла илайка, оманту би китобикал-лазий анзалта ва набиййикал-лазий арсалта (Эй Аллоҳ, юзимни Сенга таслим қилдим, орқамни Сенга суядим, ишимни Сенга топширдим, Сенга умидвор бўлиб ва Сендан қўрқиб. Сендан Сенга томон бўлак бошпана ҳам, нажот ҳам йўқ. Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Набийингга имон келтирдим)› деб айт. Бас, агар ўша кечанг ичида вафот этсанг, фитрат узра вафот этасан; агар тирик турсанг, кўп яхшиликка эришган ҳолингда тонг оттирасан», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ rajm qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ражм қилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَانْتَهَيْنَا إِلَى الْحُدَيْبِيَةِ وَهِيَ بِئْرٌ قَدْ نُزِحَتْ وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً قَالَ فَنُزِعَ مِنْهَا دَلْوٌ فَتَمَضْمَضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُ ثُمَّ مَجَّهُ فِيهِ وَدَعَا قَالَ فَرُوِينَا وَأَرْوَيْنَا وَقَالَ وَكِيعٌ أَرْبَعَةَ عَشْرَ مِائَةً

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Hudaybiyaga yetib keldik — u suvi tortib olingan bir quduq edi — biz esa bir ming toʻrt yuz kishi edik. Undan bir chelak (suv) tortildi, Nabiy ﷺ undan ogʻizlarini chaydilar, soʻng uni oʻsha (quduq)ka tupurdilar va duo qildilar. Bas, biz ham qondik, ulovlarimizni ham qondirdik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Ҳудайбияга етиб келдик — у суви тортиб олинган бир қудуқ эди — биз эса бир минг тўрт юз киши эдик. Ундан бир челак (сув) тортилди, Набий ﷺ ундан оғизларини чайдилар, сўнг уни ўша (қудуқ)ка тупурдилар ва дуо қилдилар. Бас, биз ҳам қондик, уловларимизни ҳам қондирдик.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً بِالْحُدَيْبِيَةِ وَالْحُدَيْبِيَةُ بِئْرٌ فَنَزَحْنَاهَا فَلَمْ نَتْرُكْ فِيهَا شَيْئًا فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ فَجَلَسَ عَلَى شَفِيرِهَا فَدَعَا بِإِنَاءٍ فَمَضْمَضَ ثُمَّ مَجَّهُ فِيهِ ثُمَّ تَرَكْنَاهَا غَيْرَ بَعِيدٍ فَأَصْدَرَتْنَا نَحْنُ وَرِكَابُنَا نَشْرَبُ مِنْهَا مَا شِئْنَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Hudaybiyada Rasululloh ﷺ bilan birga bir ming toʻrt yuz kishi edik. Hudaybiya bir quduq edi; biz uni tortib boʻshatdik va unda hech narsa qoldirmadik. Bu Nabiy ﷺga aytildi. U zot kelib, uning chetiga oʻtirdilar va bir idish soʻradilar, ogʻizlarini chayib, soʻng uni unga tupurdilar. Soʻng biz uni uzoq tark qilmadik; u bizni ham, ulovlarimizni ham qondirdi — undan xohlaganimizcha ichdik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Ҳудайбияда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир минг тўрт юз киши эдик. Ҳудайбия бир қудуқ эди; биз уни тортиб бўшатдик ва унда ҳеч нарса қолдирмадик. Бу Набий ﷺга айтилди. У зот келиб, унинг четига ўтирдилар ва бир идиш сўрадилар, оғизларини чайиб, сўнг уни унга тупурдилар. Сўнг биз уни узоқ тарк қилмадик; у бизни ҳам, уловларимизни ҳам қондирди — ундан хоҳлаганимизча ичдик.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْأَنْصَارِ مُقَنَّعٌ فِي الْحَدِيدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُسْلِمُ أَوْ أُقَاتِلُ قَالَ لَا بَلْ أَسْلِمْ ثُمَّ قَاتِلْ فَأَسْلَمَ ثُمَّ قَاتَلَ فَقُتِلَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا عَمِلَ قَلِيلًا وَأُجِرَ كَثِيرًا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga ansorlardan boʻlgan, temirga burkangan bir kishi kelib: «Ey Rasululloh, Islomni qabul qilaymi yoki jang qilaymi?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki avval Islomni qabul qil, soʻng jang qil», dedilar. Bas, u Islomni qabul qildi, soʻng jang qildi va oʻldirildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu oz amal qildi, koʻp ajr oldi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига ансорлардан бўлган, темирга бурканган бир киши келиб: «Эй Расулуллоҳ, Исломни қабул қилайми ёки жанг қилайми?» деди. У зот: «Йўқ, балки аввал Исломни қабул қил, сўнг жанг қил», дедилар. Бас, у Исломни қабул қилди, сўнг жанг қилди ва ўлдирилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу оз амал қилди, кўп ажр олди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مِسْعَرٌ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي صَلَاةِ الْعِشَاءِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ قَالَ وَمَا سَمِعْتُ إِنْسَانًا أَحْسَنَ قِرَاءَةً مِنْهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning xufton namozida «Vat-tini vaz-zaytun»ni oʻqiganlarini eshitdim. Men u zotdan koʻra chiroyliroq qiroat qiladigan biror insonni eshitmaganman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг хуфтон намозида «Ват-тини ваз-зайтун»ни ўқиганларини эшитдим. Мен у зотдан кўра чиройлироқ қироат қиладиган бирор инсонни эшитмаганман.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُلَمَّا صَالَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَ الْحُدَيْبِيَةِ كَتَبَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كِتَابًا بَيْنَهُمْ وَقَالَ فَكَتَبَ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لَا تَكْتُبْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَلَوْ كُنْتَ رَسُولَ اللَّهِ لَمْ نُقَاتِلْكَ قَالَ فَقَالَ لِعَلِيٍّ امْحُهُ قَالَ فَقَالَ مَا أَنَا بِالَّذِي أَمْحَاهُ فَمَحَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ قَالَ وَصَالَحَهُمْ عَلَى أَنْ يَدْخُلَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَا يَدْخُلُوهَا إِلَّا بِجُلُبَّانِ السِّلَاحِفَسَأَلْتُ مَا جُلُبَّانُ السِّلَاحِ قَالَ الْقِرَابُ بِمَا فِيهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiya ahli bilan sulh tuzganlarida, Ali (roziyallohu anhu) ular orasidagi hujjatni yozdi va unda: «Muhammad, Allohning Rasuli», deb yozdi. Mushriklar: «‹Muhammad, Allohning Rasuli› deb yozma; agar sen Allohning Rasuli boʻlganingda, biz sen bilan jang qilmas edik», dedilar. Shunda u zot Aliga: «Buni oʻchir», dedilar. U: «Men buni oʻchiradigan kishi emasman», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan oʻchirdilar. U zot ular bilan — oʻzlari va sahobalari (Makkaga) kirib, uch kun turishlari va unga qurolni qinida solingan holdan boʻlak (qurol) bilan kirmasliklari sharti bilan — sulh tuzdilar. Men: «Jullubonus-siloh nima?» deb soʻradim. U: «Qin va uning ichidagi (qurol)», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия аҳли билан сулҳ тузганларида, Али (розияллоҳу анҳу) улар орасидаги ҳужжатни ёзди ва унда: «Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули», деб ёзди. Мушриклар: «‹Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули› деб ёзма; агар сен Аллоҳнинг Расули бўлганингда, биз сен билан жанг қилмас эдик», дедилар. Шунда у зот Алига: «Буни ўчир», дедилар. У: «Мен буни ўчирадиган киши эмасман», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни ўз қўллари билан ўчирдилар. У зот улар билан — ўзлари ва саҳобалари (Маккага) кириб, уч кун туришлари ва унга қуролни қинида солинган ҳолдан бўлак (қурол) билан кирмасликлари шарти билан — сулҳ туздилар. Мен: «Жуллубонус-силоҳ нима?» деб сўрадим. У: «Қин ва унинг ичидаги (қурол)», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَكَانَ أَوَّلَ مَنْ قَدِمَ الْمَدِينَةَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَكَانُوا يُقْرِئُونَ النَّاسَ قَالَ ثُمَّ قَدِمَ بِلَالٌ وَسَعْدٌ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ ثُمَّ قَدِمَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فِي عِشْرِينَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَيْءٍ فَرَحَهُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حَتَّى جَعَلَ الْإِمَاءُ يَقُلْنَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَمَا قَدِمَ حَتَّى قَرَأْتُ سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى فِي سُوَرٍ مِنْ الْمُفَصَّلِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning sahobalaridan Madinaga birinchi boʻlib Musʼab ibn Umayr va Ibn Ummu Maktum keldilar — ikkovi odamlarga (Qurʼonni) oʻqitardilar. Soʻng Bilol, Saʼd va Ammor ibn Yosir keldilar. Soʻng Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺning sahobalaridan yigirma kishi bilan keldi. Soʻng Rasululloh ﷺ keldilar. Men Madina ahlining biror narsadan Rasululloh ﷺ (kelishlari) bilan xursand boʻlganchalik xursand boʻlganini koʻrmadim — hatto choʻrilar ham: «Rasululloh ﷺ keldilar!» deya boshladilar. U zot kelmasdan oldin men mufassal suralar ichidan «Sabbih isma Robbikal-aʼlo»ni oʻqib (yod olib) boʻlgan edim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан Мадинага биринчи бўлиб Мусъаб ибн Умайр ва Ибн Умму Мактум келдилар — иккови одамларга (Қуръонни) ўқитардилар. Сўнг Билол, Саъд ва Аммор ибн Ёсир келдилар. Сўнг Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан йигирма киши билан келди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келдилар. Мен Мадина аҳлининг бирор нарсадан Расулуллоҳ ﷺ (келишлари) билан хурсанд бўлганчалик хурсанд бўлганини кўрмадим — ҳатто чўрилар ҳам: «Расулуллоҳ ﷺ келдилар!» дея бошладилар. У зот келмасдан олдин мен муфассал суралар ичидан «Саббиҳ исма Роббикал-аъло»ни ўқиб (ёд олиб) бўлган эдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ عَفَّانُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ وَلَمْ يَسْمَعْهُ أَبُو إِسْحَاقَ مِنْ الْبَرَاءِ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَوْمٍ جُلُوسٍ فِي الطَّرِيقِ قَالَ إِنْ كُنْتُمْ لَا بُدَّ فَاعِلِينَ فَاهْدُوا السَّبِيلَ وَرُدُّوا السَّلَامَ وَأَغِيثُوا الْمَظْلُومَقَالَ عَفَّانُ وَأَعِينُوا قَالَ أَبِي حَدَّثَنَاه أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ قَالَ أَعِينُوا الْمَظْلُومَ قَالَ أَبِي و حَدَّثَنَاه أَسْوَدُ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ وَقَالَ أَعِينُوا الْمَظْلُومَ وَكَذَا قَالَ حَسَنٌ أَعِينُوا وَعَنْ إِسْرَائِيلَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlda oʻtirgan bir qavmning yonidan oʻtdilar va: «Agar (oʻtirishdan) oʻzga chorangiz boʻlmasa, yoʻlni koʻrsatinglar, salomga alik olinglar va mazlumga yordam beringlar», dedilar. Affon: «va aʼinu (yordam beringlar)», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлда ўтирган бир қавмнинг ёнидан ўтдилар ва: «Агар (ўтиришдан) ўзга чорангиз бўлмаса, йўлни кўрсатинглар, саломга алик олинглар ва мазлумга ёрдам беринглар», дедилар. Аффон: «ва аъину (ёрдам беринглар)», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ يَنْقُلُ مَعَنَا التُّرَابَ وَلَقَدْ وَارَى التُّرَابُ بَيَاضَ بَطْنِهِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاإِنَّ الْأُلَى قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاوَرُبَّمَا قَالَ إِنَّ الْمَلَا قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاإِذَا أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَاوَيَرْفَعُ بِهَا صَوْتَهُحَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ وَعَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ يَحْمِلُ التُّرَابَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ يَحْمِلُ التُّرَابَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ahzob kuni Rasululloh ﷺ biz bilan birga tuproq tashir edilar va tuproq u zotning qorinlarining oqligini koʻmib yuborgan edi. U zot: «Ey Alloh, agar Sen boʻlmaganingda, biz hidoyat ham topmas, sadaqa ham bermas va namoz ham oʻqimas edik. Bas, ustimizga sakinat tushir! Albatta, ana ular bizga zulm qildilar», deb aytar edilar. Baʼzan u zot: «Albatta, ana ular bizga zulm qildilar; ular fitna qilmoqchi boʻlganlarida, biz bosh tortdik», deb aytar va shu (soʻz) bilan ovozlarini koʻtarar edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аҳзоб куни Расулуллоҳ ﷺ биз билан бирга тупроқ ташир эдилар ва тупроқ у зотнинг қоринларининг оқлигини кўмиб юборган эди. У зот: «Эй Аллоҳ, агар Сен бўлмаганингда, биз ҳидоят ҳам топмас, садақа ҳам бермас ва намоз ҳам ўқимас эдик. Бас, устимизга сакинат тушир! Албатта, ана улар бизга зулм қилдилар», деб айтар эдилар. Баъзан у зот: «Албатта, ана улар бизга зулм қилдилар; улар фитна қилмоқчи бўлганларида, биз бош тортдик», деб айтар ва шу (сўз) билан овозларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ وَهَاشِمٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَأَصَبْنَا يَوْمَ خَيْبَرَ حُمُرًا فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَكْفِئُوا الْقُدُورَحَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَابْنُ جَعْفَرٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ وَابْنَ أَبِي أَوْفَى

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Xaybar kuni eshaklarni qoʻlga kiritdik. Shunda Rasululloh ﷺning jarchisi: «Qozonlarni agʻdaringlar!» deb jar soldi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Хайбар куни эшакларни қўлга киритдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси: «Қозонларни ағдаринглар!» деб жар солди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَكَرَ عَذَابَ الْقَبْرِ قَالَ يُقَالُ لَهُ مَنْ رَبُّكَ فَيَقُولُ اللَّهُ رَبِّي وَنَبِيِّي مُحَمَّدٌ فَذَلِكَ قَوْلُهُ {يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا} يَعْنِي بِذَلِكَ الْمُسْلِمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qabr azobini zikr qilib: «Unga: ‹Robbing kim?› deyiladi. U: ‹Robbim Alloh, nabiyim Muhammaddir›, deydi. Bu — Allohning {Alloh iymon keltirganlarni dunyo hayotida mustahkam soʻz bilan sobit qiladi} degan soʻzidir», dedilar. Bu bilan musulmon kishi koʻzda tutiladi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қабр азобини зикр қилиб: «Унга: ‹Роббинг ким?› дейилади. У: ‹Роббим Аллоҳ, набийим Муҳаммаддир›, дейди. Бу — Аллоҳнинг {Аллоҳ иймон келтирганларни дунё ҳаётида мустаҳкам сўз билан собит қилади} деган сўзидир», дедилар. Бу билан мусулмон киши кўзда тутилади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يُحَدِّثُ أَنَّهُسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْأَنْصَارِ لَا يُحِبُّهُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ فَأَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ فَأَبْغَضَهُ اللَّهُقَالَ قُلْتُ لَهُ أَنْتَ سَمِعْتَ الْبَرَاءَ قَالَ إِيَّايَ يُحَدِّثُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ansorlar haqida: «Ularni faqat moʼmingina sevadi va ularni faqat munofiqgina yomon koʻradi; kim ularni sevsa, Alloh uni sevadi; kim ularni yomon koʻrsa, Alloh uni yomon koʻradi», dedilar. (Shuʼba) dedi: Men unga: «Buni oʻzing Barodan eshitdingmi?» dedim. U: «Menga oʻzi aytib berdi», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ансорлар ҳақида: «Уларни фақат мўмингина севади ва уларни фақат мунофиқгина ёмон кўради; ким уларни севса, Аллоҳ уни севади; ким уларни ёмон кўрса, Аллоҳ уни ёмон кўради», дедилар. (Шуъба) деди: Мен унга: «Буни ўзинг Бародан эшитдингми?» дедим. У: «Менга ўзи айтиб берди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاضِعًا الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى عَاتِقِهِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُحِبُّهُ فَأَحِبَّهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni Hasan ibn Alini (roziyallohu anhu) yelkalariga qoʻygan holda: «Ey Alloh, men uni sevaman, bas, Sen ham uni sevgin», deb turganlarini koʻrdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни Ҳасан ибн Алини (розияллоҳу анҳу) елкаларига қўйган ҳолда: «Эй Аллоҳ, мен уни севаман, бас, Сен ҳам уни севгин», деб турганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الرُّكَيْنِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ ثَابِتٍ يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَرَّ بِنَا نَاسٌ مُنْطَلِقُونَ فَقُلْنَا أَيْنَ تَذْهَبُونَ فَقَالُوا بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ أَتَى امْرَأَةَ أَبِيهِ أَنْ نَقْتُلَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizning yonimizdan ketayotgan bir necha kishi oʻtdi. Biz: «Qayoqqa ketyapsizlar?» dedik. Ular: «Rasululloh ﷺ bizni otasining ayoliga yaqinlik qilgan bir kishining oldiga — uni oʻldirishimiz uchun — yubordilar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизнинг ёнимиздан кетаётган бир неча киши ўтди. Биз: «Қаёққа кетяпсизлар?» дедик. Улар: «Расулуллоҳ ﷺ бизни отасининг аёлига яқинлик қилган бир кишининг олдига — уни ўлдиришимиз учун — юбордилар», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَشْعَثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَرَّ بِي عَمِّي الْحَارِثُ بْنُ عَمْرٍو وَمَعَهُ لِوَاءٌ قَدْ عَقَدَهُ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ أَيْ عَمِّ أَيْنَ بَعَثَكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَعَثَنِي إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَضْرِبَ عُنُقَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga amakim Horis ibn Amr duch keldi, uning qoʻlida Nabiy ﷺ unga bogʻlab bergan bayroq bor edi. Men unga: «Ey amaki, Nabiy ﷺ seni qayerga yubordilar?» dedim. U: «Meni otasining ayoliga uylangan bir kishining oldiga yubordilar va uning boʻynini urishimni buyurdilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга амаким Ҳорис ибн Амр дуч келди, унинг қўлида Набий ﷺ унга боғлаб берган байроқ бор эди. Мен унга: «Эй амаки, Набий ﷺ сени қаерга юбордилар?» дедим. У: «Мени отасининг аёлига уйланган бир кишининг олдига юбордилар ва унинг бўйнини уришимни буюрдилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ فِيمَا اشْتَرَطَ أَهْلُ مَكَّةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَدْخُلَهَا أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بِسِلَاحٍ إِلَّا سِلَاحٍ فِي قِرَابٍ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Makka ahli Rasululloh ﷺga qoʻygan shartlar orasida — u zotning sahobalaridan hech biri Makkaga qurol bilan kirmasligi, faqat qinidagi qurol bilan (kirishi) ham bor edi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Макка аҳли Расулуллоҳ ﷺга қўйган шартлар орасида — у зотнинг саҳобаларидан ҳеч бири Маккага қурол билан кирмаслиги, фақат қинидаги қурол билан (кириши) ҳам бор эди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنِ الْعَوَّامِ عَنْ عَزْرَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُمْنَا صُفُوفًا حَتَّى إِذَا سَجَدَ تَبِعْنَاهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning ortlarida namoz oʻqiganimizda, saf tortib turar edik; u zot sajda qilganlarida esa u zotga ergashar edik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида намоз ўқиганимизда, саф тортиб турар эдик; у зот сажда қилганларида эса у зотга эргашар эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يُحَدِّثُ قَوْمًا فِيهِمْ كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِلْأَنْصَارِ إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً قَالُوا فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ اصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي عَلَى الْحَوْضِ

Ibn Abu Laylo aytdi: Men Baroning bir qavmga — ular orasida Kaʼb ibn Ujra ham bor edi — hadis aytib berayotganini eshitdim. U dedi: Men Rasululloh ﷺning ansorlarga: «Sizlar mendan keyin (oʻzgalar sizdan) ustun qoʻyilishiga duch kelasizlar», deganlarini eshitdim. Ular: «Bizga nima buyurasiz?» dedilar. U zot: «Menga Havz boʻyida yoʻliqquningizcha sabr qilinglar», dedilar.Ибн Абу Лайло айтди: Мен Баронинг бир қавмга — улар орасида Каъб ибн Ужра ҳам бор эди — ҳадис айтиб бераётганини эшитдим. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ансорларга: «Сизлар мендан кейин (ўзгалар сиздан) устун қўйилишига дуч келасизлар», деганларини эшитдим. Улар: «Бизга нима буюрасиз?» дедилар. У зот: «Менга Ҳавз бўйида йўлиққунингизча сабр қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي بُسْرَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسَافَرْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَفَرًا فَلَمْ أَرَهُ تَرَكَ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ bilan birga oʻn sakkiz safarda boʻldim va u zotning peshindan oldingi ikki rakaatni tark qilganlarini koʻrmadim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан бирга ўн саккиз сафарда бўлдим ва у зотнинг пешиндан олдинги икки ракаатни тарк қилганларини кўрмадим.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسِيرٍ فَأَتَيْنَا عَلَى رَكِيٍّ ذَمَّةٍ يَعْنِي قَلِيلَةَ الْمَاءِ قَالَ فَنَزَلَ فِيهَا سِتَّةٌ أَنَا سَادِسُهُمْ مَاحَةً فَأُدْلِيَتْ إِلَيْنَا دَلْوٌ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى شَفَةِ الرَّكِيِّ فَجَعَلْنَا فِيهَا نِصْفَهَا أَوْ قِرَابَ ثُلُثَيْهَا فَرُفِعَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَرَاءُ فَكِدْتُ بِإِنَائِي هَلْ أَجِدُ شَيْئًا أَجْعَلُهُ فِي حَلْقِي فَمَا وَجَدْتُ فَرُفِعَتْ الدَّلْوُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَمَسَ يَدَهُ فِيهَا فَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ فَعِيدَتْ إِلَيْنَا الدَّلْوُ بِمَا فِيهَا قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَحَدَنَا أُخْرِجَ بِثَوْبٍ خَشْيَةَ الْغَرَقِ قَالَ ثُمَّ سَاحَتْ يَعْنِي جَرَتْ نَهْرًاحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ و حَدَّثَنَا هُدْبَةُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْبَرَاءِ نَحْوَهُ قَالَ فِيهِ أَيْضًا مَاحَةً

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. Suvi kam bir quduq oldiga yetib keldik. Unga olti kishi tushdi — men ularning oltinchisi, (suv) tortuvchi edim. Bizga bir chelak tushirildi, Rasululloh ﷺ esa quduqning labida edilar. Biz uni yarmigacha yoki uchdan ikkisiga yaqin toʻldirdik va u Rasululloh ﷺga koʻtarildi. Baro dedi: Men idishim bilan urinib koʻrdim — tomogʻimga soladigan biror narsa topamanmi, deb — lekin topmadim. Chelak Rasululloh ﷺga koʻtarildi; u zot qoʻllarini unga botirdilar va Alloh xohlagan soʻzni aytdilar. Soʻng chelak ichidagisi bilan bizga qaytarildi. U dedi: Men (koʻrdimki) birimiz choʻkib ketishdan qoʻrqib, kiyim bilan tortib chiqarildi. Soʻng u (suv) toshib, daryodek oqdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. Суви кам бир қудуқ олдига етиб келдик. Унга олти киши тушди — мен уларнинг олтинчиси, (сув) тортувчи эдим. Бизга бир челак туширилди, Расулуллоҳ ﷺ эса қудуқнинг лабида эдилар. Биз уни ярмигача ёки учдан иккисига яқин тўлдирдик ва у Расулуллоҳ ﷺга кўтарилди. Баро деди: Мен идишим билан уриниб кўрдим — томоғимга соладиган бирор нарса топаманми, деб — лекин топмадим. Челак Расулуллоҳ ﷺга кўтарилди; у зот қўлларини унга ботирдилар ва Аллоҳ хоҳлаган сўзни айтдилар. Сўнг челак ичидагиси билан бизга қайтарилди. У деди: Мен (кўрдимки) биримиз чўкиб кетишдан қўрқиб, кийим билан тортиб чиқарилди. Сўнг у (сув) тошиб, дарёдек оқди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسَ عَشْرَةَ غَزْوَةً وَأَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لِدَةٌ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn beshta gʻazotda qatnashdik. Men va Abdulloh ibn Umar tengdosh edik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн бешта ғазотда қатнашдик. Мен ва Абдуллоҳ ибн Умар тенгдош эдик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا فُضَيْلٌ يَعْنِي ابْنَ عِيَاضٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَتَوَضَّأْ وَنَمْ عَلَى شِقِّكَ الْأَيْمَنِ وَقُلْ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَهْبَةً وَرَغْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُبَارَكٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ فَذَكَرَ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ وَقَالَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلَاةِ وَقَالَ اجْعَلْهُنَّ آخِرَ مَا تَتَكَلَّمُ بِهِ قَالَ فَرَدَّدْتُهَا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا بَلَغْتُ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ قُلْتُ وَبِرَسُولِكَ قَالَ لَا وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Toʻshagingga borsang, tahorat ol va oʻng yoning bilan yotib shunday ayt: ‹Allohumma aslamtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zohriy ilayka, rahbatan va ragʻbatan ilayka, la maljaʼa va la manjaʼ minka illa ilayka, omantu bi kitobikal-laziy anzalta va bi nabiyyikal-laziy arsalta (Ey Alloh, yuzimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, orqamni Senga suyadim, Sendan qoʻrqib va Senga umidvor boʻlib. Sendan Senga tomon boʻlak boshpana ham, najot ham yoʻq. Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Nabiyingga imon keltirdim)›. Bas, agar vafot etsang, fitrat uzra vafot etasan», dedilar. Boshqa rivoyatda u zot: «Namozga oladigan tahorating kabi tahorat ol» va «bularni soʻzlaydigan eng oxirgi soʻzing qil», dedilar. (Baro) dedi: Men buni Nabiy ﷺga takrorlab berdim; «omantu bi kitobikal-laziy anzalta»ga yetganimda: «va bi rasulika» dedim. U zot: «Yoʻq, ‹va bi nabiyyikal-laziy arsalta›», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Тўшагингга борсанг, таҳорат ол ва ўнг ёнинг билан ётиб шундай айт: ‹Аллоҳумма асламту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту зоҳрий илайка, раҳбатан ва рағбатан илайка, ла малжаъа ва ла манжаъ минка илла илайка, оманту би китобикал-лазий анзалта ва би набиййикал-лазий арсалта (Эй Аллоҳ, юзимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, орқамни Сенга суядим, Сендан қўрқиб ва Сенга умидвор бўлиб. Сендан Сенга томон бўлак бошпана ҳам, нажот ҳам йўқ. Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Набийингга имон келтирдим)›. Бас, агар вафот этсанг, фитрат узра вафот этасан», дедилар. Бошқа ривоятда у зот: «Намозга оладиган таҳоратинг каби таҳорат ол» ва «буларни сўзлайдиган энг охирги сўзинг қил», дедилар. (Баро) деди: Мен буни Набий ﷺга такрорлаб бердим; «оманту би китобикал-лазий анзалта»га етганимда: «ва би расулика» дедим. У зот: «Йўқ, ‹ва би набиййикал-лазий арсалта›», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ الْكَلَالَةِ فَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan kalola haqida soʻradi. U zot: «Senga yoz oyati kifoya qiladi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан калола ҳақида сўради. У зот: «Сенга ёз ояти кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَجْلِسِ الْأَنْصَارِ فَقَالَ إِنْ أَبَيْتُمْ إِلَّا أَنْ تَجْلِسُوا فَاهْدُوا السَّبِيلَ وَرُدُّوا السَّلَامَ وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlarning majlisi yonidan oʻtdilar va: «Agar oʻtirishdan boshqasiga koʻnmasangiz, yoʻlni koʻrsatinglar, salomga alik olinglar va mazlumga yordam beringlar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорларнинг мажлиси ёнидан ўтдилар ва: «Агар ўтиришдан бошқасига кўнмасангиз, йўлни кўрсатинглар, саломга алик олинглар ва мазлумга ёрдам беринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ فِي دَارِهِ سُورَةَ الْكَهْفِ وَإِلَى جَانِبِهِ حِصَانٌ لَهُ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ حَتَّى غَشِيَتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدْنُو وَتَدْنُو حَتَّى جَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ مِنْهَا قَالَ الرَّجُلُ فَعَجِبْتُ لِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ لِلْقُرْآنِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi uyida Kahf surasini oʻqir, yonida esa ikki arqon bilan bogʻlangan oti bor edi. Shunda uni bir bulut qopladi va u yaqinlashaverdi, oti esa undan hurka boshladi. U kishi dedi: Men bundan hayratlandim. Tong otgach, u Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, buni u zotga zikr qildi va soʻzlab berdi. Nabiy ﷺ: «U — sakina edi; u Qurʼon (oʻqilgani) uchun nozil boʻldi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши уйида Каҳф сурасини ўқир, ёнида эса икки арқон билан боғланган оти бор эди. Шунда уни бир булут қоплади ва у яқинлашаверди, оти эса ундан ҳурка бошлади. У киши деди: Мен бундан ҳайратландим. Тонг отгач, у Набий ﷺ ҳузурларига келиб, буни у зотга зикр қилди ва сўзлаб берди. Набий ﷺ: «У — сакина эди; у Қуръон (ўқилгани) учун нозил бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَأَبُو أَحْمَدَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُقَنَّعًا فِي الْحَدِيدِ قَالَ أُقَاتِلُ أَوْ أُسْلِمُ قَالَ بَلْ أَسْلِمْ ثُمَّ قَاتِلْ فَأَسْلَمَ ثُمَّ قَاتَلَ فَقُتِلَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَمِلَ هَذَا قَلِيلًا وَأُجِرَ كَثِيرًا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlariga temirga burkangan bir kishi kelib: «Jang qilaymi yoki Islomni qabul qilaymi?» dedi. U zot: «Balki avval Islomni qabul qil, soʻng jang qil», dedilar. Bas, u Islomni qabul qildi, soʻng jang qildi va oʻldirildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu oz amal qildi, koʻp ajr oldi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларига темирга бурканган бир киши келиб: «Жанг қилайми ёки Исломни қабул қилайми?» деди. У зот: «Балки аввал Исломни қабул қил, сўнг жанг қил», дедилар. Бас, у Исломни қабул қилди, сўнг жанг қилди ва ўлдирилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу оз амал қилди, кўп ажр олди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ أَنَّ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ قَالَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرُّمَاةِ يَوْمَ أُحُدٍ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ قَالَ وَوَضَعَهُمْ مَوْضِعًا وَقَالَ إِنْ رَأَيْتُمُونَا تَخْطَفُنَا الطَّيْرُ فَلَا تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَى الْعَدُوِّ وَأَوْطَأْنَاهُمْ فَلَا تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ قَالَ فَهَزَمُوهُمْ قَالَ فَأَنَا وَاللَّهِ رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ عَلَى الْجَبَلِ وَقَدْ بَدَتْ أَسْوُقُهُنَّ وَخَلَاخِلُهُنَّ رَافِعَاتٍ ثِيَابَهُنَّ فَقَالَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرٍ الْغَنِيمَةَ أَيْ قَوْمُ الْغَنِيمَةَ ظَهَرَ أَصْحَابُكُمْ فَمَا تَنْظُرُونَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَسِيتُمْ مَا قَالَ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا إِنَّا وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّ النَّاسَ فَلَنُصِيبَنَّ مِنْ الْغَنِيمَةِ فَلَمَّا أَتَوْهُمْ صُرِفَتْ وُجُوهُهُمْ فَأَقْبَلُوا مُنْهَزِمِينَ فَذَلِكَ الَّذِي يَدْعُوهُمْ الرَّسُولُ فِي أُخْرَاهُمْ فَلَمْ يَبْقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ اثْنَيْ عَشَرَ رَجُلًا فَأَصَابُوا مِنَّا سَبْعِينَ رَجُلًا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ أَصَابَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ بَدرٍ أَرْبَعِينَ وَمِائَةً سَبْعِينَ أَسِيرًا وَسَبْعِينَ قَتِيلًا فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ ثَلَاثًا فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Uhud kuni kamonchilarga — ular ellik kishi edi — Abdulloh ibn Jubayrni (bosh) qilib tayinladilar. U zot ularni bir joyga qoʻyib: «Agar bizni qushlar tutib ketayotganini koʻrsangiz ham, men sizlarga (odam) yuborguncha joyingizdan jilmanglar; agar biz dushman ustidan gʻolib kelib, ularni oyoq osti qilganimizni koʻrsangiz ham, men sizlarga (odam) yuborguncha joyingizdan jilmanglar», dedilar. Soʻng (musulmonlar) ularni magʻlub qildilar. U dedi: Allohga qasamki, men ayollarni — boldirlari va oyoq halqalari koʻrinib, kiyimlarini koʻtargan holda — togʻqa qarab yugurayotganini koʻrdim. Shunda Abdulloh ibn Jubayrning sheriklari: «Oʻlja! Ey qavm, oʻlja! Sheriklaringiz gʻolib boʻldi, endi nimani kutyapsizlar?» dedilar. Abdulloh ibn Jubayr: «Rasululloh ﷺ sizlarga aytgan soʻzni unutdingizmi?» dedi. Ular: «Allohga qasamki, biz albatta odamlarning oldiga borib, oʻljadan olamiz», dedilar. Ular ularning oldiga borganlarida esa yuzlari burildi va magʻlub boʻlib qaytdilar. Mana shu — Rasul ularni ortlaridan chaqirayotgan paytdir. Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn ikki kishidan boʻlak hech kim qolmadi va ular bizdan yetmish kishini (shahid) qildilar. Rasululloh ﷺ va sahobalari Badr kuni mushriklardan bir yuz qirq kishini — yetmish asir va yetmish oʻlikni — qoʻlga kiritgan edilar. Soʻng Abu Sufyon uch marta: «Qavm ichida Muhammad bormi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ ularni qaytardilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни камончиларга — улар эллик киши эди — Абдуллоҳ ибн Жубайрни (бош) қилиб тайинладилар. У зот уларни бир жойга қўйиб: «Агар бизни қушлар тутиб кетаётганини кўрсангиз ҳам, мен сизларга (одам) юборгунча жойингиздан жилманглар; агар биз душман устидан ғолиб келиб, уларни оёқ ости қилганимизни кўрсангиз ҳам, мен сизларга (одам) юборгунча жойингиздан жилманглар», дедилар. Сўнг (мусулмонлар) уларни мағлуб қилдилар. У деди: Аллоҳга қасамки, мен аёлларни — болдирлари ва оёқ ҳалқалари кўриниб, кийимларини кўтарган ҳолда — тоғқа қараб югураётганини кўрдим. Шунда Абдуллоҳ ибн Жубайрнинг шериклари: «Ўлжа! Эй қавм, ўлжа! Шерикларингиз ғолиб бўлди, энди нимани кутяпсизлар?» дедилар. Абдуллоҳ ибн Жубайр: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга айтган сўзни унутдингизми?» деди. Улар: «Аллоҳга қасамки, биз албатта одамларнинг олдига бориб, ўлжадан оламиз», дедилар. Улар уларнинг олдига борганларида эса юзлари бурилди ва мағлуб бўлиб қайтдилар. Мана шу — Расул уларни ортларидан чақираётган пайтдир. Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн икки кишидан бўлак ҳеч ким қолмади ва улар биздан етмиш кишини (шаҳид) қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ ва саҳобалари Бадр куни мушриклардан бир юз қирқ кишини — етмиш асир ва етмиш ўликни — қўлга киритган эдилар. Сўнг Абу Суфён уч марта: «Қавм ичида Муҳаммад борми?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни қайтардилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو بَلْجٍ يَحْيَى بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْحَكَمِ عَلِيٌّ الْبَصْرِيُّ عَن أَبِي بَحْرٍ عَن الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا مُسْلِمَيْنِ الْتَقَيَا فَأَخَذَ أَحَدُهُمَا بِيَدِ صَاحِبِهِ ثُمَّ حَمِدَ اللَّهَ تَفَرَّقَا لَيْسَ بَيْنَهُمَا خَطِيئَةٌ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi ikki musulmon uchrashib, biri sherigining qoʻlidan tutsa, soʻng Allohga hamd aytsa, ular orasida biror xato qolmagan holda ajralishadilar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси икки мусулмон учрашиб, бири шеригининг қўлидан тутса, сўнг Аллоҳга ҳамд айтса, улар орасида бирор хато қолмаган ҳолда ажралишадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَوْ غَيْرُهُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ قَالَأُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَوْبٌ حَرِيرٌ فَجَعَلْنَا نَلْمِسُهُ وَنَعْجَبُ مِنْهُ وَنَقُولُ مَا رَأَيْنَا ثَوْبًا خَيْرًا مِنْهُ وَأَلْيَنَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُعْجِبُكُمْ هَذَا قُلْنَا نَعَمْ قَالَ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا وَأَلْيَنُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga ipak kiyim hadya qilindi. Biz uni ushlab, undan hayratlana boshladik va: «Bundan yaxshiroq va yumshoqroq kiyim koʻrmaganmiz», der edik. Shunda Nabiy ﷺ: «Bu sizlarni hayratga solayaptimi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari bundan goʻzalroq va yumshoqroqdir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга ипак кийим ҳадя қилинди. Биз уни ушлаб, ундан ҳайратлана бошладик ва: «Бундан яхшироқ ва юмшоқроқ кийим кўрмаганмиз», дер эдик. Шунда Набий ﷺ: «Бу сизларни ҳайратга солаяптими?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари бундан гўзалроқ ва юмшоқроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَكَتَبَ بِهِ إِلَيَّ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ بُرْدٍ أَخِي يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَن الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَبِعَ جِنَازَةً حَتَّى يُصَلِّيَ عَلَيْهَا كَانَ لَهُ مِنْ الْأَجْرِ قِيرَاطٌ وَمَنْ مَشَى مَعَ الْجِنَازَةِ حَتَّى تُدْفَنَ وَقَالَ مَرَّةً حَتَّى يُدْفَنَ كَانَ لَهُ مِنْ الْأَجْرِ قِيرَاطَانِ وَالْقِيرَاطُ مِثْلُ أُحُدٍقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ و حَدَّثَنَاه صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو مَعْمَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو زُبَيْدٍ عَن بُرْدٍ أَخِي يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَن الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ عَن الْبَرَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim janozaga unga namoz oʻqilguncha ergashsa, unga bir qirot ajr boʻladi. Kim janoza bilan u koʻmilguncha yursa, unga ikki qirot ajr boʻladi. Bir qirot esa Uhud (togʻi)day keladi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жанозага унга намоз ўқилгунча эргашса, унга бир қирот ажр бўлади. Ким жаноза билан у кўмилгунча юрса, унга икки қирот ажр бўлади. Бир қирот эса Уҳуд (тоғи)дай келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَن هِلَالِ بْنِ أَبِي حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَرَمَقْتُ الصَّلَاةَ مَعَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدْتُ قِيَامَهُ فَرَكْعَتَهُ فَاعْتِدَالَهُ بَعْدَ الرَّكْعَةِ فَسَجْدَتَهُ فَجِلْسَتَهُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ فَجِلْسَتَهُ بَيْنَ التَّسْلِيمِ وَمَا بَيْنَ التَّسْلِيمِ وَالِانْصِرَافِ قَرِيبًا مِنْ السَّوَاءِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Muhammad ﷺ bilan namozni kuzatdim va u zotning qiyomini, rukuʼini, rukuʼdan keyin tik turishini, sajdasini, ikki sajda orasidagi oʻtirishini hamda salom bilan (namozdan) chiqish orasidagi oʻtirishini bir-biriga taxminan teng holda topdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Муҳаммад ﷺ билан намозни кузатдим ва у зотнинг қиёмини, рукуъини, рукуъдан кейин тик туришини, саждасини, икки сажда орасидаги ўтиришини ҳамда салом билан (намоздан) чиқиш орасидаги ўтиришини бир-бирига тахминан тенг ҳолда топдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادٍ حَدَّثَنَا إِيَادٌ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدْتَ فَضَعْ كَفَّيْكَ وَارْفَعْ مِرْفَقَيْكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sajda qilsang, ikki kaftingni (yerga) qoʻy va ikki tirsagingni koʻtar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сажда қилсанг, икки кафтингни (ерга) қўй ва икки тирсагингни кўтар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرُّمَاةِ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ يَوْمَ أُحُدٍ وَقَالَ إِنْ رَأَيْتُمْ الْعَدُوَّ وَرَأَيْتُمْ الطَّيْرَ تَخْطَفُنَا فَلَا تَبْرَحُوا فَلَمَّا رَأَوْا الْغَنَائِمَ قَالُوا عَلَيْكُمْ الْغَنَائِمَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَبْرَحُوا قَالَ غَيْرُهُ فَنَزَلَتْ {وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ} يَقُولُ عَصَيْتُمْ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ الْغَنَائِمَ وَهَزِيمَةَ الْعَدُوِّ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Uhud kuni kamonchilarga — ular ellik kishi edi — Abdulloh ibn Jubayrni (bosh) qilib tayinladilar va: «Agar dushmanni koʻrsangiz va qushlar bizni tutib ketayotganini koʻrsangiz ham, joyingizdan jilmanglar», dedilar. Ular oʻljalarni koʻrganlarida: «Oʻljaga (yuringlar)!» dedilar. Abdulloh: «Rasululloh ﷺ: ‹Joyingizdan jilmanglar› demaganmidilar?» dedi. Boshqasi dedi: Shunda {Sizlarga yoqadigan narsani koʻrsatganidan keyin isyon qildingiz} (oyati) nozil boʻldi — yaʼni: sizlarga oʻljalarni va dushmanning magʻlubiyatini koʻrsatganidan keyin Rasulga isyon qildingiz, demoqda.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд куни камончиларга — улар эллик киши эди — Абдуллоҳ ибн Жубайрни (бош) қилиб тайинладилар ва: «Агар душманни кўрсангиз ва қушлар бизни тутиб кетаётганини кўрсангиз ҳам, жойингиздан жилманглар», дедилар. Улар ўлжаларни кўрганларида: «Ўлжага (юринглар)!» дедилар. Абдуллоҳ: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Жойингиздан жилманглар› демаганмидилар?» деди. Бошқаси деди: Шунда {Сизларга ёқадиган нарсани кўрсатганидан кейин исён қилдингиз} (ояти) нозил бўлди — яъни: сизларга ўлжаларни ва душманнинг мағлубиятини кўрсатганидан кейин Расулга исён қилдингиз, демоқда.

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ وَحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَاقِدٍ الْهَرَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَالِكٍ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ بَصُرَ بِجَمَاعَةٍ فَقَالَ عَلَامَ اجْتَمَعَ عَلَيْهِ هَؤُلَاءِ قِيلَ عَلَى قَبْرٍ يَحْفِرُونَهُ قَالَ فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَدَرَ بَيْنَ يَدَيْ أَصْحَابِهِ مُسْرِعًا حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْقَبْرِ فَجَثَا عَلَيْهِ قَالَ فَاسْتَقْبَلْتُهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ لِأَنْظُرَ مَا يَصْنَعُ فَبَكَى حَتَّى بَلَّ الثَّرَى مِنْ دُمُوعِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا قَالَ أَيْ إِخْوَانِي لِمِثْلِ الْيَوْمِ فَأَعِدُّوا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik, shunda u zot bir jamoani koʻrib qoldilar va: «Bular nimaning ustiga toʻplanishdi?» dedilar. «Oʻzlari qazayotgan bir qabr ustiga», deyildi. Rasululloh ﷺ choʻchidilar va sahobalarining oldiga oʻtib, shoshilganlaricha qabrga yetib bordilar-da, uning ustiga tiz choʻkdilar. Men u zot nima qilishlarini koʻray deb, roʻparalariga oʻtdim. U zot koʻz yoshlaridan tuproq hoʻl boʻlguncha yigʻladilar. Soʻng bizga yuzlanib: «Ey birodarlarim, mana shunday kun uchun tayyorgarlik koʻringlar!» dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик, шунда у зот бир жамоани кўриб қолдилар ва: «Булар ниманинг устига тўпланишди?» дедилар. «Ўзлари қазаётган бир қабр устига», дейилди. Расулуллоҳ ﷺ чўчидилар ва саҳобаларининг олдига ўтиб, шошилганларича қабрга етиб бордилар-да, унинг устига тиз чўкдилар. Мен у зот нима қилишларини кўрай деб, рўпараларига ўтдим. У зот кўз ёшларидан тупроқ ҳўл бўлгунча йиғладилар. Сўнг бизга юзланиб: «Эй биродарларим, мана шундай кун учун тайёргарлик кўринглар!» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَالِكٍ قَالَرَأَيْتُ عَلَى الْبَرَاءِ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ وَكَانَ النَّاسُ يَقُولُونَ لَهُ لِمَ تَخَتَّمُ بِالذَّهَبِ وَقَدْ نَهَى عَنْهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الْبَرَاءُ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ يَدَيْهِ غَنِيمَةٌ يَقْسِمُهَا سَبْيٌ وَخُرْثِيٌّ قَالَ فَقَسَمَهَا حَتَّى بَقِيَ هَذَا الْخَاتَمُ فَرَفَعَ طَرْفَهُ فَنَظَرَ إِلَى أَصْحَابِهِ ثُمَّ خَفَّضَ ثُمَّ رَفَعَ طَرْفَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ ثُمَّ خَفَّضَ ثُمَّ رَفَعَ طَرْفَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ أَيْ بَرَاءُ فَجِئْتُهُ حَتَّى قَعَدْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَخَذَ الْخَاتَمَ فَقَبَضَ عَلَى كُرْسُوعِي ثُمَّ قَالَ خُذْ الْبَسْ مَا كَسَاكَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَ وَكَانَ الْبَرَاءُ يَقُولُ كَيْفَ تَأْمُرُونِي أَنْ أَضَعَ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَسْ مَا كَسَاكَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ

Muhammad ibn Molik aytdi: Men Baroda oltin uzuk koʻrdim. Odamlar unga: «Nega oltin uzuk taqasan? Axir Nabiy ﷺ undan qaytarganlar-ku», der edilar. Baro esa dedi: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida edik, u zotning oldilarida taqsim qilayotgan oʻlja — asirlar va uy-roʻzgʻor buyumlari bor edi. U zot uni taqsim qildilar, hatto mana shu uzuk qoldi. Soʻng u zot koʻz qirlarini koʻtarib, sahobalariga qaradilar, keyin tushirdilar; yana koʻtarib ularga qaradilar, keyin tushirdilar; yana koʻtarib ularga qaradilar, soʻng: «Ey Baro!» dedilar. Men kelib, u zotning oldilariga oʻtirdim. U zot uzukni olib, bilagimdan ushladilar-da: «Ol, Alloh va Uning Rasuli senga kiydirgan narsani kiy», dedilar. (Baro) der edi: Rasululloh ﷺ: «Alloh va Uning Rasuli senga kiydirgan narsani kiy», deganlaridan keyin uni qanday qilib yechishimni buyurasizlar?Муҳаммад ибн Молик айтди: Мен Барода олтин узук кўрдим. Одамлар унга: «Нега олтин узук тақасан? Ахир Набий ﷺ ундан қайтарганлар-ку», дер эдилар. Баро эса деди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдик, у зотнинг олдиларида тақсим қилаётган ўлжа — асирлар ва уй-рўзғор буюмлари бор эди. У зот уни тақсим қилдилар, ҳатто мана шу узук қолди. Сўнг у зот кўз қирларини кўтариб, саҳобаларига қарадилар, кейин туширдилар; яна кўтариб уларга қарадилар, кейин туширдилар; яна кўтариб уларга қарадилар, сўнг: «Эй Баро!» дедилар. Мен келиб, у зотнинг олдиларига ўтирдим. У зот узукни олиб, билагимдан ушладилар-да: «Ол, Аллоҳ ва Унинг Расули сенга кийдирган нарсани кий», дедилар. (Баро) дер эди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ва Унинг Расули сенга кийдирган нарсани кий», деганларидан кейин уни қандай қилиб ечишимни буюрасизлар?

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرِ بْنَ أَبِي مُوسَى يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ قَالَ شُعْبَةُ هَذَا أَوْ نَحْوَ هَذَا الْمَعْنَى وَإِذَا نَامَ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَبِاسْمِكَ أَمُوتُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uygʻonganlarida: «Bizni oʻldirganidan keyin tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin, qaytib borish ham Ungadir», der edilar. Shuʼba: «mana shu, yoki shu maʼnodagi (soʻz)», dedi. Uxlaganlarida esa: «Ey Alloh, isming bilan yashayman va isming bilan oʻlaman», der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уйғонганларида: «Бизни ўлдирганидан кейин тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин, қайтиб бориш ҳам Унгадир», дер эдилар. Шуъба: «мана шу, ёки шу маънодаги (сўз)», деди. Ухлаганларида эса: «Эй Аллоҳ, исминг билан яшайман ва исминг билан ўламан», дер эдилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ يَعْنِي ابْنَ وَاقِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْجُدُ عَلَى أَلْيَتَيْ الْكَفِّ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kaftning ikki yumshoq qismi ustiga sajda qilar edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кафтнинг икки юмшоқ қисми устига сажда қилар эдилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَن صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَن أَبِي بُسْرَةَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَغَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضْعَ عَشْرَةَ غَزْوَةً فَمَا رَأَيْتُهُ تَرَكَ رَكْعَتَيْنِ حِينَ تَمِيلُ الشَّمْسُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn nechta gʻazotda qatnashdim va u zotning quyosh ogʻganda ikki rakaatni tark qilganlarini koʻrmadim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн нечта ғазотда қатнашдим ва у зотнинг қуёш оғганда икки ракаатни тарк қилганларини кўрмадим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَن الزُّهْرِيِّ عَن حَرَامِ بْنِ مُحَيِّصَةَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّهُ كَانَتْ لَهُ نَاقَةٌ ضَارِيَةٌ فَدَخَلَتْ حَائِطًا فَأَفْسَدَتْ فِيهِ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ حِفْظَ الْحَوَائِطِ بِالنَّهَارِ عَلَى أَهْلِهَا وَأَنَّ حِفْظَ الْمَاشِيَةِ بِاللَّيْلِ عَلَى أَهْلِهَا وَأَنَّ مَا أَصَابَتْ الْمَاشِيَةُ بِاللَّيْلِ فَهُوَ عَلَى أَهْلِهَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning bir zararkunanda tuyasi bor edi. U bir bogʻga kirib, undagi (ekin)ni buzdi. Shunda Rasululloh ﷺ bogʻlarni kunduzi qoʻriqlash egalarining zimmasida, chorvani kechasi qoʻriqlash esa egalarining zimmasida ekaniga va kechasi chorva yetkazgan zarar mol egalarining zimmasida boʻlishiga hukm qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг бир зараркунанда туяси бор эди. У бир боғга кириб, ундаги (экин)ни бузди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ боғларни кундузи қўриқлаш эгаларининг зиммасида, чорвани кечаси қўриқлаш эса эгаларининг зиммасида эканига ва кечаси чорва етказган зарар мол эгаларининг зиммасида бўлишига ҳукм қилдилар.

حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْكَلَالَةِ فَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan kalola haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Senga yoz oyati kifoya qiladi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан калола ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Сенга ёз ояти кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ عَن أَبِي الْجَهْمِ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَإِنِّي لَأَطُوفُ عَلَى إِبِلٍ ضَلَّتْ لِي فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا أَجُولُ فِي أَبْيَاتٍ فَإِذَا أَنَا بِرَكْبٍ وَفَوَارِسَ إِذْ جَاءُوا فَطَافُوا بِفِنَائِي فَاسْتَخْرَجُوا رَجُلًا فَمَا سَأَلُوهُ وَلَا كَلَّمُوهُ حَتَّى ضَرَبُوا عُنُقَهُ فَلَمَّا ذَهَبُوا سَأَلْتُ عَنْهُ فَقَالُوا عَرَّسَ بِامْرَأَةِ أَبِيهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning zamonlarida yoʻqolgan tuyalarimni izlab yurar edim. Uylar orasida aylanib yurganimda, birdan bir karvon va otliqlarga duch keldim. Ular kelib, hovlim atrofini aylanib chiqdilar va bir kishini (tashqariga) chiqardilar. Ular undan hech narsa soʻramadilar, u bilan gaplashmadilar ham — uning boʻynini urdilar. Ular ketganlarida, men u haqda soʻradim. Ular: «U otasining ayoli bilan nikohlangan edi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг замонларида йўқолган туяларимни излаб юрар эдим. Уйлар орасида айланиб юрганимда, бирдан бир карвон ва отлиқларга дуч келдим. Улар келиб, ҳовлим атрофини айланиб чиқдилар ва бир кишини (ташқарига) чиқардилар. Улар ундан ҳеч нарса сўрамадилар, у билан гаплашмадилар ҳам — унинг бўйнини урдилар. Улар кетганларида, мен у ҳақда сўрадим. Улар: «У отасининг аёли билан никоҳланган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَن مُطَرِّفٍ قَالَأَتَوْا قُبَّةً فَاسْتَخْرَجُوا مِنْهَا رَجُلًا فَقَتَلُوهُ قَالَ قُلْتُ مَا هَذَا قَالُوا هَذَا رَجُلٌ دَخَلَ بِأُمِّ امْرَأَتِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَتَلُوهُ

Mutarrif aytdi: Ular bir chodirga kelib, undan bir kishini chiqardilar va uni oʻldirdilar. Men: «Bu nima?» dedim. Ular: «Bu — xotinining onasiga yaqinlik qilgan bir kishi. Rasululloh ﷺ unga (odam) yubordilar va uni oʻldirdilar», dedilar.Мутарриф айтди: Улар бир чодирга келиб, ундан бир кишини чиқардилар ва уни ўлдирдилар. Мен: «Бу нима?» дедим. Улар: «Бу — хотинининг онасига яқинлик қилган бир киши. Расулуллоҳ ﷺ унга (одам) юбордилар ва уни ўлдирдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْغَفَّارِ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الْبَرَاءِ عَن أَبِيهِ قَالَلَقِيتُ خَالِي مَعَهُ رَايَةٌ فَقُلْتُ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ مِنْ بَعْدِهِ فَأَمَرَنَا أَنْ نَقْتُلَهُ وَنَأْخُذَ مَالَهُ قَالَ فَفَعَلُواقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ مَا حَدَّثَ أَبِي عَنْ أَبِي مَرْيَمَ عَبْدِ الْغَفَّارِ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ لِعِلَّتِهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men togʻamni uchratdim, uning qoʻlida bayroq bor edi. Men: «Qayoqqa bormoqchisan?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ bizni Banu Tamimdan boʻlgan, otasi (vafot etganidan) keyin otasining ayoliga uylangan bir kishining oldiga — uni oʻldirishimiz va molini olishimiz uchun — yubordilar», dedi. (Yazid) dedi: Bas, ular shunday qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен тоғамни учратдим, унинг қўлида байроқ бор эди. Мен: «Қаёққа бормоқчисан?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизни Бану Тамимдан бўлган, отаси (вафот этганидан) кейин отасининг аёлига уйланган бир кишининг олдига — уни ўлдиришимиз ва молини олишимиз учун — юбордилар», деди. (Язид) деди: Бас, улар шундай қилдилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ وَأَبُو أَحْمَدَ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ قَالَكَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ صَائِمًا فَحَضَرَ الْإِفْطَارُ فَنَامَ قَبْلَ أَنْ يُفْطِرَ لَمْ يَأْكُلْ لَيْلَتَهُ وَلَا يَوْمَهُ حَتَّى يُمْسِيَ وَإِنَّ فُلَانًا الْأَنْصَارِيَّ كَانَ صَائِمًا فَلَمَّا حَضَرَهُ الْإِفْطَارُ أَتَى امْرَأَتَهُ فَقَالَ هَلْ عِنْدَكِ مِنْ طَعَامٍ قَالَتْ لَا وَلَكِنْ أَنْطَلِقُ فَأَطْلُبُ لَكَ فَغَلَبَتْهُ عَيْنُهُ وَجَاءَتْ امْرَأَتُهُ فَلَمَّا رَأَتْهُ قَالَتْ خَيْبَةٌ لَكَ فَأَصْبَحَ فَلَمَّا انْتَصَفَ النَّهَارُ غُشِيَ عَلَيْهِ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيَامِ الرَّفَثُ إِلَى نِسَائِكُمْ إِلَى قَوْلِهِ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمْ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنْ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ} قَالَ أَبُو أَحْمَدَ وَإِنَّ قَيْسَ بْنَ صِرْمَةَ الْأَنْصَارِيَّ جَاءَ فَنَامَ فَذَكَرَهُحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّ أَحَدَهُمْ كَانَ إِذَا نَامَ فَذَكَرَ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ نَزَلَتْ فِي أَبِي قَيْسِ بْنِ عَمْرٍو

«Muhammad ﷺning sahobalari — biror kishi roʻzador boʻlib, iftor vaqti kirganida, iftor qilishdan oldin uxlab qolsa, oʻsha kechasi ham, kunduzi ham kech kirgunga qadar hech narsa yemas edi. Falon ansoriy roʻzador edi. Iftor vaqti kirgach, u xotinining oldiga kelib: ‹Sende yegulik bormi?› dedi. Xotini: ‹Yoʻq, lekin men borib senga qidirib kelaman›, dedi. Shu asnoda uni uyqu bosdi. Xotini kelib uni koʻrgach: ‹Qolding-a noumid boʻlib!› dedi. Ertasiga tong otdi; kun yarmiga yetganda u behush boʻlib yiqildi. Bu Nabiy ﷺga zikr qilindi. Shunda mana bu oyat nozil boʻldi: {Roʻza kechasida xotinlaringizga yaqinlashish sizlarga halol qilindi} — {Tongning oq ipi qora ipdan ajralib koʻringuncha} degan soʻzigacha», dedi. Abu Ahmad aytdi: Qays ibn Sirma al-Ansoriy kelib uxlab qoldi — soʻng uni zikr qildi. Boshqa yoʻl bilan Baro ibn Ozibdan rivoyat qilinadiki, ularning biri uxlab qolganida... — soʻng Isroilning hadisiga oʻxshashini zikr qildi, faqat u: «Bu Abu Qays ibn Amr haqida nozil boʻldi», dedi.«Муҳаммад ﷺнинг саҳобалари — бирор киши рўзадор бўлиб, ифтор вақти кирганида, ифтор қилишдан олдин ухлаб қолса, ўша кечаси ҳам, кундузи ҳам кеч киргунга қадар ҳеч нарса емас эди. Фалон ансорий рўзадор эди. Ифтор вақти киргач, у хотинининг олдига келиб: ‹Сенде егулик борми?› деди. Хотини: ‹Йўқ, лекин мен бориб сенга қидириб келаман›, деди. Шу аснода уни уйқу босди. Хотини келиб уни кўргач: ‹Қолдинг-а ноумид бўлиб!› деди. Эртасига тонг отди; кун ярмига етганда у беҳуш бўлиб йиқилди. Бу Набий ﷺга зикр қилинди. Шунда мана бу оят нозил бўлди: {Рўза кечасида хотинларингизга яқинлашиш сизларга ҳалол қилинди} — {Тонгнинг оқ ипи қора ипдан ажралиб кўрингунча} деган сўзигача», деди. Абу Аҳмад айтди: Қайс ибн Сирма ал-Ансорий келиб ухлаб қолди — сўнг уни зикр қилди. Бошқа йўл билан Баро ибн Озибдан ривоят қилинадики, уларнинг бири ухлаб қолганида... — сўнг Исроилнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди, фақат у: «Бу Абу Қайс ибн Амр ҳақида нозил бўлди», деди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُمَا رَأَيْتُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِ اللَّهِ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ جُمَّتَهُ لَتَضْرِبُ إِلَى مَنْكِبَيْهِ قَالَ ابْنُ أَبِي بُكَيْرٍ لَتَضْرِبُ قَرِيبًا مِنْ مَنْكِبَيْهِوَقَدْ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ بِهِ مِرَارًا مَا حَدَّثَ بِهِ قَطُّ إِلَّا ضَحِكَ

Men Allohning xalqidan hech kimni qizil hullada Rasululloh ﷺdan koʻra goʻzalroq koʻrgan emasman; u zotning sochlari yelkalariga urilar edi. Ibn Abu Bukayr: «yelkalariga yaqin urar edi», dedi. Men undan buni bir necha marta rivoyat qilganini eshitdim; u qachon buni rivoyat qilsa, albatta kulardi.Мен Аллоҳнинг халқидан ҳеч кимни қизил ҳуллада Расулуллоҳ ﷺдан кўра гўзалроқ кўрган эмасман; у зотнинг сочлари елкаларига урилар эди. Ибн Абу Букайр: «елкаларига яқин урар эди», деди. Мен ундан буни бир неча марта ривоят қилганини эшитдим; у қачон буни ривоят қилса, албатта куларди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يُونُسَ بْنِ خَبَّابٍ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ زَاذَانَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِنَازَةٍ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْقَبْرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ كَأَنَّ عَلَى رُءُوسِنَا الطَّيْرَ وَهُوَ يُلْحَدُ لَهُ فَقَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا كَانَ فِي إِقْبَالٍ مِنْ الْآخِرَةِ وَانْقِطَاعٍ مِنْ الدُّنْيَا تَنَزَّلَتْ إِلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ كَأَنَّ عَلَى وُجُوهِهِمْ الشَّمْسَ مَعَ كُلِّ وَاحِدٍ كَفَنٌ وَحَنُوطٌ فَجَلَسُوا مِنْهُ مَدَّ الْبَصَرِ حَتَّى إِذَا خَرَجَ رُوحُهُ صَلَّى عَلَيْهِ كُلُّ مَلَكٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَكُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاءِ وَفُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ لَيْسَ مِنْ أَهْلِ بَابٍ إِلَّا وَهُمْ يَدْعُونَ اللَّهَ أَنْ يُعْرَجَ بِرُوحِهِ مِنْ قِبَلِهِمْ فَإِذَا عُرِجَ بِرُوحِهِ قَالُوا رَبِّ عَبْدُكَ فُلَانٌ فَيَقُولُ أَرْجِعُوهُ فَإِنِّي عَهِدْتُ إِلَيْهِمْ أَنِّي مِنْهَا خَلَقْتُهُمْ وَفِيهَا أُعِيدُهُمْ وَمِنْهَا أُخْرِجُهُمْ تَارَةً أُخْرَى قَالَ فَإِنَّهُ يَسْمَعُ خَفْقَ نِعَالِ أَصْحَابِهِ إِذَا وَلَّوْا عَنْهُ فَيَأْتِيهِ آتٍ فَيَقُولُ مَنْ رَبُّكَ مَا دِينُكَ مَنْ نَبِيُّكَ فَيَقُولُ رَبِّيَ اللَّهُ وَدِينِيَ الْإِسْلَامُ وَنَبِيِّي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْتَهِرُهُ فَيَقُولُ مَنْ رَبُّكَ مَا دِينُكَ مَنْ نَبِيُّكَ وَهِيَ آخِرُ فِتْنَةٍ تُعْرَضُ عَلَى الْمُؤْمِنِ فَذَلِكَ حِينَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا

Biz Rasululloh ﷺ bilan bir janozaga chiqdik. Rasululloh ﷺ qabrning yonida oʻtirdilar, biz ham u zotning atroflarida — goʻyo boshlarimiz uzra qush qoʻnib turgandek — oʻtirdik; u (mayyit) uchun lahad qazilayotgan edi. U zot: «Qabr azobidan Allohdan panoh soʻrayman», dedilar — uch marta. Soʻng dedilar: «Albatta, moʻmin oxiratga yuzlanib, dunyodan uzilayotganida, uning oldiga yuzlarida goʻyo quyosh boʻlgan farishtalar tushadi; ularning har biri bilan kafan va hanut boʻladi. Ular undan koʻz yetadigan masofada oʻtiradilar. Uning ruhi chiqqanida, osmon bilan yer orasidagi har bir farishta va osmondagi har bir farishta unga salovot aytadi; unga osmon eshiklari ochiladi — hech bir eshik ahli yoʻqki, Allohga uning ruhi oʻzlari tomondan koʻtarilishini soʻrab duo qilmasin. Uning ruhi koʻtarilganida ular: ‹Robbimiz, falon bandang›, deydilar. U esa: ‹Uni qaytaringlar, chunki Men ularga: sizlarni undan yaratdim, sizlarni unga qaytaraman va sizlarni undan yana bir bor chiqaraman, deb ahd qilganman›, deydi.» U zot dedilar: «Albatta, u ashoblari orqalariga qaytib ketayotganlarida ularning kovushlari taraqisini eshitadi. Soʻng uning oldiga bir keluvchi kelib: ‹Robbing kim? Dining nima? Nabiying kim?› deydi. U: ‹Robbim Alloh, dinim Islom, Nabiyim Muhammad ﷺ›, deydi. Shunda u (keluvchi) uni koyib: ‹Robbing kim? Dining nima? Nabiying kim?› deydi. Bu — moʻminga koʻndalang qilinadigan oxirgi fitnadir. Mana shu — Alloh azza va jallaning {Alloh iymon keltirganlarni sobit qiladi} degan paytidir.»Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир жанозага чиқдик. Расулуллоҳ ﷺ қабрнинг ёнида ўтирдилар, биз ҳам у зотнинг атрофларида — гўё бошларимиз узра қуш қўниб тургандек — ўтирдик; у (маййит) учун лаҳад қазилаётган эди. У зот: «Қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», дедилар — уч марта. Сўнг дедилар: «Албатта, мўмин охиратга юзланиб, дунёдан узилаётганида, унинг олдига юзларида гўё қуёш бўлган фаришталар тушади; уларнинг ҳар бири билан кафан ва ҳанут бўлади. Улар ундан кўз етадиган масофада ўтирадилар. Унинг руҳи чиққанида, осмон билан ер орасидаги ҳар бир фаришта ва осмондаги ҳар бир фаришта унга саловот айтади; унга осмон эшиклари очилади — ҳеч бир эшик аҳли йўқки, Аллоҳга унинг руҳи ўзлари томондан кўтарилишини сўраб дуо қилмасин. Унинг руҳи кўтарилганида улар: ‹Роббимиз, фалон банданг›, дейдилар. У эса: ‹Уни қайтаринглар, чунки Мен уларга: сизларни ундан яратдим, сизларни унга қайтараман ва сизларни ундан яна бир бор чиқараман, деб аҳд қилганман›, дейди.» У зот дедилар: «Албатта, у ашоблари орқаларига қайтиб кетаётганларида уларнинг ковушлари тарақисини эшитади. Сўнг унинг олдига бир келувчи келиб: ‹Роббинг ким? Дининг нима? Набийинг ким?› дейди. У: ‹Роббим Аллоҳ, диним Ислом, Набийим Муҳаммад ﷺ›, дейди. Шунда у (келувчи) уни койиб: ‹Роббинг ким? Дининг нима? Набийинг ким?› дейди. Бу — мўминга кўндаланг қилинадиган охирги фитнадир. Мана шу — Аллоҳ азза ва жалланинг {Аллоҳ иймон келтирганларни собит қилади} деган пайтидир.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَن مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ عَن طَلْحَةَ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ النَّهْمِيِّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الْأُوَلِ وَزَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ وَمَنْ مَنَحَ مَنِيحَةَ لَبَنٍ أَوْ مَنِيحَةَ وَرِقٍ أَوْ هَدَى زُقَاقًا فَهُوَ كَعِتْقِ رَقَبَةٍ

Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari avvalgi saflarga salovot aytadilar. Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezanglar. Kim sut manihasini yoki kumush manihasini bersa, yoxud biror koʻchada yoʻl koʻrsatsa, bu unga bir qulni ozod qilgandek boʻladi», dedilar.Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари аввалги сафларга саловот айтадилар. Қуръонни овозларингиз билан безанглар. Ким сут маниҳасини ёки кумуш маниҳасини берса, ёхуд бирор кўчада йўл кўрсатса, бу унга бир қулни озод қилгандек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا حُصَيْنُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَن سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اضْطَجَعَ الرَّجُلُ فَتَوَسَّدَ يَمِينَهُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ إِلَيْكَ أَسْلَمْتُ نَفْسِي وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ إِلَيْكَ ظَهْرِي وَوَجَّهْتُ إِلَيْكَ وَجْهِي رَهْبَةً مِنْكَ وَرَغْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ وَمَاتَ عَلَى ذَلِكَ بُنِيَ لَهُ بَيْتٌ فِي الْجَنَّةِ أَوْ بُوِّئَ لَهُ بَيْتٌ فِي الْجَنَّةِ

Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kishi oʻrniga yotib, oʻng (qoʻli)ni yostiq qilgach: ‹Allohumma ilayka aslamtu nafsiy, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu ilayka zahriy, va vajjahtu ilayka vajhiy, rahbatan minka va ragʻbatan ilayka, la maljaʼa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta (Ey Alloh, oʻzimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, suyanchimni Senga tayadim, yuzimni Senga qaratdim — Sendan qoʻrquv va Senga ragʻbat bilan; Sendan Sening Oʻzingdan boshqa panoh ham, najot ham yoʻq; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Nabiyingga iymon keltirdim)›, desa va shu (holat) uzra vafot etsa, unga jannatda bir uy quriladi», yoki: «unga jannatda bir uy hozirlanadi», dedilar.Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Киши ўрнига ётиб, ўнг (қўли)ни ёстиқ қилгач: ‹Аллоҳумма илайка асламту нафсий, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту илайка заҳрий, ва важжаҳту илайка важҳий, раҳбатан минка ва рағбатан илайка, ла малжаъа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта (Эй Аллоҳ, ўзимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, суянчимни Сенга таядим, юзимни Сенга қаратдим — Сендан қўрқув ва Сенга рағбат билан; Сендан Сенинг Ўзингдан бошқа паноҳ ҳам, нажот ҳам йўқ; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Набийингга иймон келтирдим)›, деса ва шу (ҳолат) узра вафот этса, унга жаннатда бир уй қурилади», ёки: «унга жаннатда бир уй ҳозирланади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَن الْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو عَن طَلْحَةَ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَن الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ لَا يَتَخَلَّلُكُمْ كَأَوْلَادِ الْحَذَفِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا أَوْلَادُ الْحَذَفِ قَالَ سُودٌ جُرْدٌ تَكُونُ بِأَرْضِ الْيَمَنِ

Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar, oralaringizga hazaf bolalaridek (kirib) oʻtilmasin», dedilar. «Yo Rasululloh, hazaf bolalari nima?» deyildi. U zot: «Yaman yerida boʻladigan qora, junsiz (mayda qoʻychalar)», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни тўғриланглар, ораларингизга ҳазаф болаларидек (кириб) ўтилмасин», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, ҳазаф болалари нима?» дейилди. У зот: «Яман ерида бўладиган қора, жунсиз (майда қўйчалар)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحَكَمِ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَدَا جَفَا

Rasululloh ﷺ: «Kim badiyaga (choʻlga) chiqib ketsa, qoʻpol boʻlib qoladi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бадияга (чўлга) чиқиб кетса, қўпол бўлиб қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عُثْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَن مُطَرِّفٍ عَن أَبِي الْجَهْمِ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ أَنْ يَقْتُلَهُ

Nabiy ﷺ otasining xotiniga uylangan bir kishining oldiga, uni oʻldirish uchun (kishi) yubordilar.Набий ﷺ отасининг хотинига уйланган бир кишининг олдига, уни ўлдириш учун (киши) юбордилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَأَظُنُّ أَنِّي قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيَّ يَقُولُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينَا فَيَمْسَحُ عَوَاتِقَنَا وَصُدُورَنَا وَيَقُولُ لَا تَخْتَلِفْ صُفُوفُكُمْ فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ أَوْ الصُّفُوفِ الْأُولَى

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ oldimizga kelib, kuraklarimiz va koʻkraklarimizni silar va: «Saflaringiz turlicha boʻlmasin, aks holda qalblaringiz ham turlicha boʻlib qoladi. Albatta, Alloh va Uning malaklari birinchi safga salovot aytadilar», yoki: «avvalgi saflarga (salovot aytadilar)», der edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келиб, куракларимиз ва кўкракларимизни силар ва: «Сафларингиз турлича бўлмасин, акс ҳолда қалбларингиз ҳам турлича бўлиб қолади. Албатта, Аллоҳ ва Унинг малаклари биринчи сафга саловот айтадилар», ёки: «аввалги сафларга (саловот айтадилар)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَيْنَا عَلَى رَكِيٍّ ذَمَّةٍ فَنَزَلَ فِيهَا سِتَّةٌ أَنَا سَابِعُهُمْ أَوْ سَبْعَةٌ أَنَا ثَامِنُهُمْ قَالَ مَاحَةً فَأُدْلِيَتْ إِلَيْنَا دَلْوٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى شَفَةِ الرَّكِيِّ فَجَعَلْتُ فِيهَا نِصْفَهَا أَوْ قِرَابَ ثُلُثِهَا فَرُفِعَتْ الدَّلْوُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَرَاءُ وَكِدْتُ بِإِنَائِي هَلْ أَجِدُ شَيْئًا أَجْعَلُهُ فِي حَلْقِي فَمَا وَجَدْتُ فَغَمَسَ يَدَهُ فِيهَا وَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ وَأُعِيدَتْ إِلَيْنَا الدَّلْوُ بِمَا فِيهَا وَلَقَدْ أُخْرِجَ آخِرُنَا بِثَوْبٍ مَخَافَةَ الْغَرَقِ ثُمَّ سَاحَتْ وَقَالَ عَفَّانُ مَرَّةً رَهْبَةَ الْغَرَقِ

Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. Suvi oz bir quduq oldiga keldik. Unga oltita kishi tushdi, men ularning yettinchisi edim, yoki: yettita kishi (tushdi), men ularning sakkizinchisi edim — (quduqni) qazish uchun. Bizga bir chelak tushirildi, Rasululloh ﷺ esa quduqning labida edilar. Men unga uning yarmini yoki uchdan biricha (suv) soldim. Chelak Rasululloh ﷺga koʻtarildi. Baro aytdi: Men idishim bilan — tomogʻimga soladigan biror narsa topilarmikin, deb (urindim), lekin hech narsa topmadim. U zot qoʻllarini unga botirdilar va Alloh xohlagan (soʻz)ni aytdilar. Chelak ichidagi (suvi) bilan bizga qaytarildi. Bizning oxirgimiz choʻkib ketishidan qoʻrqib, bir kiyim bilan tortib chiqarildi. Soʻng (quduq suvga toʻlib) oqdi. Affon bir marta: «choʻkishdan qoʻrqib», dedi.Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. Суви оз бир қудуқ олдига келдик. Унга олтита киши тушди, мен уларнинг еттинчиси эдим, ёки: еттита киши (тушди), мен уларнинг саккизинчиси эдим — (қудуқни) қазиш учун. Бизга бир челак туширилди, Расулуллоҳ ﷺ эса қудуқнинг лабида эдилар. Мен унга унинг ярмини ёки учдан бирича (сув) солдим. Челак Расулуллоҳ ﷺга кўтарилди. Баро айтди: Мен идишим билан — томоғимга соладиган бирор нарса топилармикин, деб (уриндим), лекин ҳеч нарса топмадим. У зот қўлларини унга ботирдилар ва Аллоҳ хоҳлаган (сўз)ни айтдилар. Челак ичидаги (суви) билан бизга қайтарилди. Бизнинг охиргимиз чўкиб кетишидан қўрқиб, бир кийим билан тортиб чиқарилди. Сўнг (қудуқ сувга тўлиб) оқди. Аффон бир марта: «чўкишдан қўрқиб», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَن عَاصِمٍ عَن الشَّعْبِيِّ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَيْبَرٍ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الْإِنْسِيَّةِ نَضِيجًا وَنِيئًا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ehli eshaklarning goʻshtidan — pishirilgani ham, xomi ham — qaytardilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни эҳли эшакларнинг гўштидан — пиширилгани ҳам, хоми ҳам — қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَن أَبِي الضُّحَى عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَتُوُفِّيَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا فَقَالَ ادْفِنُوهُ بِالْبَقِيعِ فَإِنَّ لَهُ مُرْضِعًا يُتِمُّ رَضَاعَهُ فِي الْجَنَّةِ

Nabiy ﷺning oʻgʻillari Ibrohim oʻn olti oylik chogʻida vafot etdi. Shunda u zot: «Uni Baqiʼga dafn qilinglar. Albatta, uning jannatda emizishini toʻldiradigan enagasi bor», dedilar.Набий ﷺнинг ўғиллари Иброҳим ўн олти ойлик чоғида вафот этди. Шунда у зот: «Уни Бақиъга дафн қилинглар. Албатта, унинг жаннатда эмизишини тўлдирадиган энагаси бор», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَن الْمِنْهَالِ عَن زَاذَانَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جِنَازَةٍ فَوَجَدْنَا الْقَبْرَ وَلَمَّا يُلْحَدْ فَجَلَسَ وَجَلَسْنَا

Biz Rasululloh ﷺ bilan bir janozada chiqdik. Qabrni hali lahad qazilmagan holda topdik. Bas, u zot oʻtirdilar, biz ham oʻtirdik.Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир жанозада чиқдик. Қабрни ҳали лаҳад қазилмаган ҳолда топдик. Бас, у зот ўтирдилар, биз ҳам ўтирдик.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَن أَشْعَثَ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَن أَبِيهِ قَالَلَقِيَنِي عَمِّي وَمَعَهُ رَايَةٌ فَقُلْتُ أَيْنَ تُرِيدُ فَقَالَ بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ فَأَمَرَنِي أَنْ أَقْتُلَهُ

Men amakimni uchratdim, uning qoʻlida bayroq bor edi. Men: «Qayoqqa bormoqchisan?» dedim. U: «Nabiy ﷺ meni otasining xotiniga uylangan bir kishining oldiga yubordilar va uni oʻldirishimga buyurdilar», dedi.Мен амакимни учратдим, унинг қўлида байроқ бор эди. Мен: «Қаёққа бормоқчисан?» дедим. У: «Набий ﷺ мени отасининг хотинига уйланган бир кишининг олдига юбордилар ва уни ўлдиришимга буюрдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا أَبُو يَعْقُوبَ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ مَوْلَى مُحَمَّدِ بْنِ الْقَاسِمِ قَالَبَعَثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ إِلَى الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَسْأَلُهُ عَنْ رَايَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَانَتْ قَالَ كَانَتْ سَوْدَاءَ مُرَبَّعَةً مِنْ نَمِرَةٍ

Yunus ibn Ubayd — Muhammad ibn Qosimning mavlosi — aytdi: Muhammad ibn Qosim meni Baro ibn Ozibning oldiga, Rasululloh ﷺning bayrogʻi qanday boʻlgani haqida soʻrash uchun yubordi. U: «U namira (matosi)dan toʻrtburchak shaklidagi qora (bayroq) edi», dedi.Юнус ибн Убайд — Муҳаммад ибн Қосимнинг мавлоси — айтди: Муҳаммад ибн Қосим мени Баро ибн Озибнинг олдига, Расулуллоҳ ﷺнинг байроғи қандай бўлгани ҳақида сўраш учун юборди. У: «У намира (матоси)дан тўртбурчак шаклидаги қора (байроқ) эди», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَن مَنْصُورٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nahr kuni namozdan soʻng bizga xutba qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ наҳр куни намоздан сўнг бизга хутба қилдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَاعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ وَاعْتَمَرَ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لَقَدْ عَلِمَ أَنَّهُ اعْتَمَرَ أَرْبَعَ عُمَرٍ بِعُمْرَتِهِ الَّتِي حَجَّ فِيهَا

Rasululloh ﷺ haj qilishlaridan avval umra qildilar, yana haj qilishlaridan avval umra qildilar. Oisha: «U zot, albatta, oʻzlari haj qilgan yildagi umralari bilan birga toʻrt marta umra qilganlarini bilar edi», dedi.Расулуллоҳ ﷺ ҳаж қилишларидан аввал умра қилдилар, яна ҳаж қилишларидан аввал умра қилдилар. Оиша: «У зот, албатта, ўзлари ҳаж қилган йилдаги умралари билан бирга тўрт марта умра қилганларини билар эди», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَن دَاوُدَ الْمَعْنَى عَن عَامِرٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا يَذْبَحَنَّ أَحَدٌ قَبْلَ أَنْ نُصَلِّيَ فَقَامَ إِلَيْهِ خَالِي وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا يَوْمٌ اللَّحْمُ فِيهِ كَثِيرٌ قَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ مَكْرُوهٌ وَإِنِّي ذَبَحْتُ نُسُكِي قَبْلُ لِيَأْكُلَ أَهْلِي وَجِيرَانِي وَعِنْدِي عَنَاقُ لَبَنٍ خَيْرٌ مِنْ شَاتَيْ لَحْمٍ فَأَذْبَحُهَا قَالَ نَعَمْ وَلَا تُجْزِئُ جَذَعَةٌ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ وَهِيَ خَيْرُ نَسِيكَتَيْكَ

Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib: «Biz namoz oʻqimasimizdan oldin hech kim (qurbonlik) soʻymasin», dedilar. Shunda togʻam u zotga qarab turib: «Yo Rasululloh, bu shunday kunki, unda goʻsht koʻp boʻladi» — Ibn Abu Adiy: «goʻsht yoqimsiz boʻladi», dedi — «men qurbonligimni oldinroq soʻydim, ahlim va qoʻshnilarim yesin deb. Menda bir sutlik echki uloqchasi bor, u ikkita goʻshtli qoʻydan yaxshiroqdir; oʻshani soʻysammikin?» dedi. U zot: «Ha, lekin sendan keyin hech kimga jazʼa (yosh uloq) kifoya qilmaydi. U sening ikki qurbonligingning yaxshirogʻidir», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб: «Биз намоз ўқимасимиздан олдин ҳеч ким (қурбонлик) сўймасин», дедилар. Шунда тоғам у зотга қараб туриб: «Ё Расулуллоҳ, бу шундай кунки, унда гўшт кўп бўлади» — Ибн Абу Адий: «гўшт ёқимсиз бўлади», деди — «мен қурбонлигимни олдинроқ сўйдим, аҳлим ва қўшниларим есин деб. Менда бир сутлик эчки улоқчаси бор, у иккита гўштли қўйдан яхшироқдир; ўшани сўйсаммикин?» деди. У зот: «Ҳа, лекин сендан кейин ҳеч кимга жазъа (ёш улоқ) кифоя қилмайди. У сенинг икки қурбонлигингнинг яхшироғидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ وَضَعَ خَدَّهُ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى وَقَالَ رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Nabiy ﷺ uxlamoqchi boʻlganlarida, yuzlarini oʻng qoʻllari ustiga qoʻyib: «Robbim, bandalaringni tiriltiradigan kuningda meni azobingdan saqla», der edilar.Набий ﷺ ухламоқчи бўлганларида, юзларини ўнг қўллари устига қўйиб: «Роббим, бандаларингни тирилтирадиган кунингда мени азобингдан сақла», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الرَّبِيعِ بْنِ الْبَرَاءِ عَن أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا رَجَعَ مِنْ سَفَرٍ قَالَ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot safardan qaytganlarida: «Oyibuna, toibuna, obiduna, li-Robbina homiduna (qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz)», der edilar.Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот сафардан қайтганларида: «Ойибуна, тоибуна, обидуна, ли-Роббина ҳомидуна (қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَاسْتَصْغَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنَ عُمَرَ فَرُدِدْنَا يَوْمَ بَدْرٍ

Rasululloh ﷺ meni va Ibn Umarni yosh (kichik) deb topdilar; shu sababli biz Badr kuni qaytarildik.Расулуллоҳ ﷺ мени ва Ибн Умарни ёш (кичик) деб топдилар; шу сабабли биз Бадр куни қайтарилдик.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْكِلَابِيُّ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنِ الْحَكَمِ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكَانَ رُكُوعُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقِيَامُهُ بَعْدَ الرُّكُوعِ وَجُلُوسُهُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ لَا نَدْرِي أَيَّهُ أَفْضَلَ

Rasululloh ﷺning rukuʼlari, rukuʼdan keyingi qiyomlari va ikki sajda orasidagi oʻtirishlari (shunday edikim), biz qaysi biri afzalroq ekanini bilmas edik.Расулуллоҳ ﷺнинг рукуълари, рукуъдан кейинги қиёмлари ва икки сажда орасидаги ўтиришлари (шундай эдиким), биз қайси бири афзалроқ эканини билмас эдик.

حَدَّثَنَا حُجَيْنٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ قَالَاعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ فَأَبَى أَهْلُ مَكَّةَ أَنْ يَدْعُوهُ يَدْخُلُ مَكَّةَ حَتَّى قَاضَاهُمْ عَلَى أَنْ يُقِيمَ بِهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَلَمَّا كَتَبُوا الْكِتَابَ كَتَبُوا هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا لَا نُقِرُّ بِهَذَا لَوْ نَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ مَا مَنَعْنَاكَ شَيْئًا وَلَكِنْ أَنْتَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَنَا رَسُولُ اللَّهِ وَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لِعَلِيٍّ امْحُ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَمْحُوكَ أَبَدًا فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكِتَابَ وَلَيْسَ يُحْسِنُ أَنْ يَكْتُبَ فَكَتَبَ مَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنْ لَا يُدْخِلَ مَكَّةَ السِّلَاحَ إِلَّا السَّيْفَ فِي الْقِرَابِ وَلَا يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا أَحَدٌ إِلَّا مَنْ أَرَادَ أَنْ يَتَّبِعَهُ وَلَا يَمْنَعَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِهِ أَنْ يُقِيمَ بِهَا فَلَمَّا دَخَلَهَا وَمَضَى الْأَجَلُ أَتَوْا عَلِيًّا فَقَالُوا قُلْ لِصَاحِبِكَ فَلْيَخْرُجْ عَنَّا فَقَدْ مَضَى الْأَجَلُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَو حَدَّثَنَاه أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ قَالَ اعْتَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَقَالَ أَنْ لَا يُدْخِلَ مَكَّةَ السِّلَاحَ وَلَا يَخْرُجَ مِنْ أَهْلِهَا

Rasululloh ﷺ Zulqaʼdada umra qildilar. Makka ahli u zotni Makkaga kirishga qoʻymaslikka bosh tortdilar, toki u zot ular bilan — u yerda uch kun turishlari (sharti) ustida — bitishdilar. Ular shartnomani yozganlarida: «Bu — Allohning Rasuli Muhammad bitishgan narsadir», deb yozdilar. Ular: «Biz buni tan olmaymiz. Agar biz seni Allohning Rasuli deb bilganimizda, seni hech narsadan toʻsmas edik. Lekin sen Muhammad ibn Abdullohsan», dedilar. U zot: «Men Allohning Rasuliman va men Muhammad ibn Abdullohman», dedilar. Soʻng Aliga: «‹Rasululloh›ni oʻchir», dedilar. U: «Allohga qasamki, men seni hech qachon oʻchirmayman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ shartnomani oldilar — u zot yozishni yaxshi bilmas edilar — va «Rasululloh» oʻrniga: «Bu — Muhammad ibn Abdulloh bitishgan narsadir: Makkaga qindagi qilichdan boshqa qurol kiritilmaydi; uning ahlidan hech kim chiqmaydi, magar u zotga ergashishni istagan kishi (chiqsa boshqa); va u zotning ashoblaridan hech kim u yerda turishdan man qilinmaydi», deb yozdilar. U zot unga kirib, muddat oʻtganida, (Quraysh) Alining oldiga kelib: «Sohibingga ayt, bizdan chiqib ketsin, muddat oʻtdi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ chiqdilar. Boshqa yoʻl bilan ham Barodan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Zulqaʼdada umra qildilar», deb shu maʼnoni zikr qildi va: «Makkaga qurol kiritmasin va uning ahlidan (hech kim) chiqmasin», dedi.Расулуллоҳ ﷺ Зулқаъдада умра қилдилар. Макка аҳли у зотни Маккага киришга қўймасликка бош тортдилар, токи у зот улар билан — у ерда уч кун туришлари (шарти) устида — битишдилар. Улар шартномани ёзганларида: «Бу — Аллоҳнинг Расули Муҳаммад битишган нарсадир», деб ёздилар. Улар: «Биз буни тан олмаймиз. Агар биз сени Аллоҳнинг Расули деб билганимизда, сени ҳеч нарсадан тўсмас эдик. Лекин сен Муҳаммад ибн Абдуллоҳсан», дедилар. У зот: «Мен Аллоҳнинг Расулиман ва мен Муҳаммад ибн Абдуллоҳман», дедилар. Сўнг Алига: «‹Расулуллоҳ›ни ўчир», дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, мен сени ҳеч қачон ўчирмайман», деди. Шунда Набий ﷺ шартномани олдилар — у зот ёзишни яхши билмас эдилар — ва «Расулуллоҳ» ўрнига: «Бу — Муҳаммад ибн Абдуллоҳ битишган нарсадир: Маккага қиндаги қиличдан бошқа қурол киритилмайди; унинг аҳлидан ҳеч ким чиқмайди, магар у зотга эргашишни истаган киши (чиқса бошқа); ва у зотнинг ашобларидан ҳеч ким у ерда туришдан ман қилинмайди», деб ёздилар. У зот унга кириб, муддат ўтганида, (Қурайш) Алининг олдига келиб: «Соҳибингга айт, биздан чиқиб кетсин, муддат ўтди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар. Бошқа йўл билан ҳам Бародан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Зулқаъдада умра қилдилар», деб шу маънони зикр қилди ва: «Маккага қурол киритмасин ва унинг аҳлидан (ҳеч ким) чиқмасин», деди.

حَدَّثَنَا حُجَيْنٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَبَيْنَمَا رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَفَرَسٌ لَهُ حِصَانٌ مَرْبُوطٌ فِي الدَّارِ فَجَعَلَ يَنْفِرُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ فَنَظَرَ فَلَمْ يَرَ شَيْئًا وَجَعَلَ يَنْفِرُ فَلَمَّا أَصْبَحَ ذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تِلْكَ السَّكِينَةُ نَزَلَتْ بِالْقُرْآنِ

Nabiy ﷺning ashoblaridan bir kishi namoz oʻqiyotgan, hovlida uning bir aygʻiri bogʻlangan edi. (Ot) hurka boshladi. U kishi chiqib qaradi, hech narsani koʻrmadi; (ot esa) hurkiyverdi. Tong otgach, buni Nabiy ﷺga zikr qildi. U zot: «U — sakina (xotirjamlik) edi; (u) Qurʼon (oʻqilgani) sababli nozil boʻldi», dedilar.Набий ﷺнинг ашобларидан бир киши намоз ўқиётган, ҳовлида унинг бир айғири боғланган эди. (От) ҳурка бошлади. У киши чиқиб қаради, ҳеч нарсани кўрмади; (от эса) ҳуркийверди. Тонг отгач, буни Набий ﷺга зикр қилди. У зот: «У — сакина (хотиржамлик) эди; (у) Қуръон (ўқилгани) сабабли нозил бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا حُجَيْنٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَآخِرُ سُورَةٍ نَزَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَامِلَةً بَرَاءَةُ وَآخِرُ آيَةٍ نَزَلَتْ خَاتِمَةُ سُورَةِ النِّسَاءِ {يَسْتَفْتُونَكَ} إِلَى آخِرِ السُّورَةِ

Nabiy ﷺga toʻliq holida nozil boʻlgan oxirgi sura Baroatdir. Nozil boʻlgan oxirgi oyat esa Niso surasining xotimasi — {Yastaftunaka} suraning oxirigacha (boʻlgan qismi)dir.Набий ﷺга тўлиқ ҳолида нозил бўлган охирги сура Бароатдир. Нозил бўлган охирги оят эса Нисо сурасининг хотимаси — {Ястафтунака} суранинг охиригача (бўлган қисми)дир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَرَأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْعِشَاءِ وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحْسَنَ صَوْتًا وَلَا أَحْسَنَ صَلَاةً مِنْهُ

Nabiy ﷺ xufton (namozi)da «Vat-tiyni vaz-zaytun»ni oʻqidilar. Men u zotdan koʻra chiroyliroq ovozli va chiroyliroq namoz oʻqiydigan hech kimni eshitmadim.Набий ﷺ хуфтон (намози)да «Ват-тийни ваз-зайтун»ни ўқидилар. Мен у зотдан кўра чиройлироқ овозли ва чиройлироқ намоз ўқийдиган ҳеч кимни эшитмадим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَحُسَيْنٌ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ

Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari oldingi safga salovot aytadilar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари олдинги сафга саловот айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى وَحُسَيْنٌ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اعْتَمَرَ فِي ذِي الْقَعْدَةِ

Rasululloh ﷺ Zulqaʼdada umra qildilar.Расулуллоҳ ﷺ Зулқаъдада умра қилдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ اهْجُ الْمُشْرِكِينَ فَإِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ مَعَكَ

Rasululloh ﷺ Hasson ibn Sobitga: «Mushriklarni hajv qil, albatta Ruhul-Qudus sen bilan birgadir», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ Ҳассон ибн Собитга: «Мушрикларни ҳажв қил, албатта Руҳул-Қудус сен билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍيَشْهَدُ بِهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الْأُوَلِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) buni Nabiy ﷺdan guvohlik berib aytadi: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari avvalgi saflarga salovot aytadilar.»Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) буни Набий ﷺдан гувоҳлик бериб айтади: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари аввалги сафларга саловот айтадилар.»

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَن مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَإِفْشَاءِ السَّلَامِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَنَهَانَا عَنْ خَوَاتِيمِ الذَّهَبِ وَآنِيَةِ الْفِضَّةِ وَالْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَالْإِسْتَبْرَقِ وَالْمَيَاثِرِ الْحُمْرِ وَالْقَسِّيِّحَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ عَن سُفْيَانَ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ إِفْشَاءَ السَّلَامِ وَقَالَ نَهَانَا عَنْ آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ

Rasululloh ﷺ bizni yettita (ish)ga buyurdilar va yettita (ish)dan qaytardilar. Bizni: kasalni yoʻqlash, janozalarga ergashish, chaqirgan (kishi)ga ijobat qilish, salomni yoyish, aksirgan (kishi)ga tashmit aytish, qasam ichganning qasamini rost chiqarish va mazlumga yordam berishga buyurdilar. Bizni: oltin uzuklardan, kumush idishlardan, harir (ipak), debo (zarbof) va istabraq (qalin ipak)dan, qizil miyosir (egar-yostiqcha)lardan va qassiy (matosi)dan qaytardilar. Boshqa yoʻl bilan Sufyondan shuning misli (rivoyat qilindi); unda «salomni yoyish» zikr qilinmagan va: «Bizni oltin va kumush idishlardan qaytardilar», deyilgan.Расулуллоҳ ﷺ бизни еттита (иш)га буюрдилар ва еттита (иш)дан қайтардилар. Бизни: касални йўқлаш, жанозаларга эргашиш, чақирган (киши)га ижобат қилиш, саломни ёйиш, аксирган (киши)га ташмит айтиш, қасам ичганнинг қасамини рост чиқариш ва мазлумга ёрдам беришга буюрдилар. Бизни: олтин узуклардан, кумуш идишлардан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф) ва истабрақ (қалин ипак)дан, қизил миёсир (эгар-ёстиқча)лардан ва қассий (матоси)дан қайтардилар. Бошқа йўл билан Суфёндан шунинг мисли (ривоят қилинди); унда «саломни ёйиш» зикр қилинмаган ва: «Бизни олтин ва кумуш идишлардан қайтардилар», дейилган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الْأُوَلِ

Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari avvalgi saflarga salovot aytadilar», dedilar.Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари аввалги сафларга саловот айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَأَبُو أَحْمَدَ قَالَا حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَجَلِيُّ مِنْ بَنِي بَجْلَةَ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَن طَلْحَةَ قَالَ أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي عَمَلًا يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ فَقَالَ لَئِنْ كُنْتَ أَقْصَرْتَ الْخُطْبَةَ لَقَدْ أَعْرَضْتَ الْمَسْأَلَةَ أَعْتِقْ النَّسَمَةَ وَفُكَّ الرَّقَبَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَلَيْسَتَا بِوَاحِدَةٍ قَالَ لَا إِنَّ عِتْقَ النَّسَمَةِ أَنْ تَفَرَّدَ بِعِتْقِهَا وَفَكَّ الرَّقَبَةِ أَنْ تُعِينَ فِي عِتْقِهَا وَالْمِنْحَةُ الْوَكُوفُ وَالْفَيْءُ عَلَى ذِي الرَّحِمِ الظَّالِمِ فَإِنْ لَمْ تُطِقْ ذَلِكَ فَأَطْعِمْ الْجَائِعَ وَاسْقِ الظَّمْآنَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنْ الْمُنْكَرِ فَإِنْ لَمْ تُطِقْ ذَلِكَ فَكُفَّ لِسَانَكَ إِلَّا مِنْ الْخَيْرِ

Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Meni jannatga kiritadigan bir amalni oʻrgating», dedi. U zot ﷺ: «Agar soʻzni qisqa qilgan boʻlsang, savolni juda keng qoʻyibsan. Bir jonni ozod qil va boʻyinni bandlikdan qutqar», dedilar. U: «Yo Rasululloh, bu ikkisi bir narsa emasmi?» dedi. U zot ﷺ: «Yoʻq. Jonni ozod qilish — uni yolgʻiz oʻzing ozod qilishing; boʻyinni qutqarish esa — uni ozod qilishga yordam berishingdir. (Yana) sut beradigan sogʻin (chorva)ni ehson qilish va zulm qilgan qarindoshga ham yaxshilik qilishdir. Agar bularga qodir boʻlmasang, ochni ovqatlantir, chanqaganga suv ber, yaxshilikka buyur va yomonlikdan qaytar. Agar bunga ham qodir boʻlmasang, tilingni yaxshilikdan boshqa (soʻz)dan tiy», dedilar.Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мени жаннатга киритадиган бир амални ўргатинг», деди. У зот ﷺ: «Агар сўзни қисқа қилган бўлсанг, саволни жуда кенг қўйибсан. Бир жонни озод қил ва бўйинни бандликдан қутқар», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, бу иккиси бир нарса эмасми?» деди. У зот ﷺ: «Йўқ. Жонни озод қилиш — уни ёлғиз ўзинг озод қилишинг; бўйинни қутқариш эса — уни озод қилишга ёрдам беришингдир. (Яна) сут берадиган соғин (чорва)ни эҳсон қилиш ва зулм қилган қариндошга ҳам яхшилик қилишдир. Агар буларга қодир бўлмасанг, очни овқатлантир, чанқаганга сув бер, яхшиликка буюр ва ёмонликдан қайтар. Агар бунга ҳам қодир бўлмасанг, тилингни яхшиликдан бошқа (сўз)дан тий», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا} أَتَاهُ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَأْمُرُنِي إِنِّي ضَرِيرُ الْبَصَرِ قَالَ فَنَزَلَتْ {غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ} قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتُونِي بِالْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ أَوْ اللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ

Bu oyat: {Alloh mujohidlarni oʻtirib qoluvchilardan ulugʻ ajr bilan afzal qildi} nozil boʻlganida, Ibn Ummi Maktum u zotning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, menga nima buyurasiz? Men koʻzi ojizman», dedi. Shunda {uzr egalaridan boshqa} (degan qism) nozil boʻldi. (Baro) aytdi: Nabiy ﷺ: «Menga kurak suyagi va siyohdonni, yoki lavh va siyohdonni keltiringlar», dedilar.Бу оят: {Аллоҳ мужоҳидларни ўтириб қолувчилардан улуғ ажр билан афзал қилди} нозил бўлганида, Ибн Умми Мактум у зотнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менга нима буюрасиз? Мен кўзи ожизман», деди. Шунда {узр эгаларидан бошқа} (деган қисм) нозил бўлди. (Баро) айтди: Набий ﷺ: «Менга курак суяги ва сиёҳдонни, ёки лавҳ ва сиёҳдонни келтиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن أَبِيهِ وَعَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ عَن أَشْعَثَ بْنِ سُلَيْمٍ عَن مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ قَالَ أَبِي وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن أَشْعَثَ بْنِ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدٍ عَن الْبَرَاءِ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَرَدِّ السَّلَامِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ وَنَهَانَا عَنْ آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالتَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ وَلُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَالْقَسِّيِّ وَالْمَيَاثِرِ الْحُمْرِ وَالْإِسْتَبْرَقِوَلَمْ يَذْكُرْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ آنِيَةَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ

Rasululloh ﷺ bizni yettita (ish)ga buyurdilar va yettita (ish)dan qaytardilar. Bizni: kasalni yoʻqlash, janozalarga ergashish, aksirgan (kishi)ga tashmit aytish, salomga alik olish, chaqirgan (kishi)ga ijobat qilish, mazlumga yordam berish va qasam ichganning qasamini rost chiqarishga buyurdilar. Bizni: oltin va kumush idishlardan, oltin uzuk taqishdan, harir (ipak), debo (zarbof), qassiy (matosi), qizil miyosir (egar-yostiqcha)lar va istabraq (qalin ipak) kiyishdan qaytardilar. Abdurrahmon oltin va kumush idishlarni zikr qilmadi.Расулуллоҳ ﷺ бизни еттита (иш)га буюрдилар ва еттита (иш)дан қайтардилар. Бизни: касални йўқлаш, жанозаларга эргашиш, аксирган (киши)га ташмит айтиш, саломга алик олиш, чақирган (киши)га ижобат қилиш, мазлумга ёрдам бериш ва қасам ичганнинг қасамини рост чиқаришга буюрдилар. Бизни: олтин ва кумуш идишлардан, олтин узук тақишдан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф), қассий (матоси), қизил миёсир (эгар-ёстиқча)лар ва истабрақ (қалин ипак) кийишдан қайтардилар. Абдурраҳмон олтин ва кумуш идишларни зикр қилмади.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِحَسَّانَ هَاجِهِمْ أَوْ اهْجُهُمْ فَإِنَّ جِبْرِيلَ مَعَكَ

Nabiy ﷺ Hassonga: «Ularni hajv qil», yoki: «ularga (sheʼr bilan) javob ber; albatta Jabroil sen bilan birgadir», dedilar.Набий ﷺ Ҳассонга: «Уларни ҳажв қил», ёки: «уларга (шеър билан) жавоб бер; албатта Жаброил сен билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن سُفْيَانَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلْ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصْبَحْتَ وَقَدْ أَصَبْتَ خَيْرًا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishiga: «Toʻshagingga yotsang yoki oʻringga borsang: ‹Allohumma aslamtu vajhiy ilayka, va aljaʼtu zohriy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaʼa va la manjaʼa minka illa ilayka, omantu bi kitobikal-laziy anzalta va nabiyyikal-laziy arsalta (Ey Alloh, yuzimni Senga taslim qildim, orqamni Senga suyadim, ishimni Senga topshirdim, Senga umidvor boʻlib va Sendan qoʻrqib. Sendan Senga tomon boshqa boshpana ham, najot ham yoʻq. Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Nabiyingga imon keltirdim)› deb ayt. Bas, agar oʻsha kechang ichida vafot etsang, fitrat uzra vafot etasan; agar tirik tursang, koʻp yaxshilikka erishgan holingda tong ottirasan», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишига: «Тўшагингга ётсанг ёки ўрингга борсанг: ‹Аллоҳумма асламту важҳий илайка, ва алжаъту зоҳрий илайка, ва фаввазту амрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаъа ва ла манжаъа минка илла илайка, оманту би китобикал-лазий анзалта ва набиййикал-лазий арсалта (Эй Аллоҳ, юзимни Сенга таслим қилдим, орқамни Сенга суядим, ишимни Сенга топширдим, Сенга умидвор бўлиб ва Сендан қўрқиб. Сендан Сенга томон бошқа бошпана ҳам, нажот ҳам йўқ. Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Набийингга имон келтирдим)› деб айт. Бас, агар ўша кечанг ичида вафот этсанг, фитрат узра вафот этасан; агар тирик турсанг, кўп яхшиликка эришган ҳолингда тонг оттирасан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مُرَّةَ أَوْ قَالَ حَدَّثَنَا عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْنُتْ فِي الصُّبْحِ وَالْمَغْرِبِقَالَ شُعْبَةُ مِثْلَهُ

Nabiy ﷺ subh (bomdod) va shom (namozlari)da qunut oʻqir edilar. Shuʼba ham shuning misli (rivoyat qildi).Набий ﷺ субҳ (бомдод) ва шом (намозлари)да қунут ўқир эдилар. Шуъба ҳам шунинг мисли (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَن شُعْبَةَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَ وَحَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ أَنَّهُ سَمِعَ الْبَرَاءَ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْدًا فَجَاءَ بِكَتِفٍ وَكَتَبَهَا فَشَكَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ ضَرَارَتَهُ فَنَزَلَتْ {لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}

{Moʻminlardan (uzrsiz) oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng boʻlmaslar} (oyati) nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ Zaydni chaqirdilar. U bir kurak suyagini keltirib, uni yozdi. Shunda Ibn Ummi Maktum oʻzining koʻrligini shikoyat qildi va: {Moʻminlardan uzr egalaridan boshqa oʻtirib qoluvchilar teng boʻlmaslar} (oyati) nozil boʻldi.{Мўминлардан (узрсиз) ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг бўлмаслар} (ояти) нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ Зайдни чақирдилар. У бир курак суягини келтириб, уни ёзди. Шунда Ибн Умми Мактум ўзининг кўрлигини шикоят қилди ва: {Мўминлардан узр эгаларидан бошқа ўтириб қолувчилар тенг бўлмаслар} (ояти) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُأَوْصَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مَاتَ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْبَرَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ شُعْبَةُ وَأَخْبَرَنِي عَنِ الْحَسَنِ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ بِمِثْلِ ذَلِكَ

Nabiy ﷺ bir kishiga, oʻrniga yotganida shuni aytishni vasiyat qildilar: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Nabiyingga iymon keltirdim)». Agar u vafot etsa, fitrat uzra vafot etadi. Boshqa yoʻllar bilan ham Baro ibn Ozibdan shuning misli (rivoyat qilindi).Набий ﷺ бир кишига, ўрнига ётганида шуни айтишни васият қилдилар: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Набийингга иймон келтирдим)». Агар у вафот этса, фитрат узра вафот этади. Бошқа йўллар билан ҳам Баро ибн Озибдан шунинг мисли (ривоят қилинди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَن سُفْيَانَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا الْبَرَاءُ وَهُوَ غَيْرُ كَذُوبٍ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَحْنِ رَجُلٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَسْجُدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنُسْجَدَ

Baro (roziyallohu anhu) — u yolgʻonchi emas edi — aytdi: Biz Rasululloh ﷺning orqalarida namoz oʻqiganimizda, u zot rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, bizdan birorta kishi Nabiy ﷺ sajdaga ketmagunlaricha orqasini egmas edi, soʻng (u zot sajda qilganlarida) biz sajda qilardik.Баро (розияллоҳу анҳу) — у ёлғончи эмас эди — айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг орқаларида намоз ўқиганимизда, у зот рукуъдан бошларини кўтарганларида, биздан бирорта киши Набий ﷺ саждага кетмагунларича орқасини эгмас эди, сўнг (у зот сажда қилганларида) биз сажда қилардик.

قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَقْبَلَ مِنْ سَفَرٍ قَالَ آيِبُونَ تَائِبُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو عَن شُعْبَةَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ الْبَرَاءِ عَن أَبِيهِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ مِثْلَ ذَلِكَ

Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot safardan qaytganlarida: «Oyibuna, toibuna, li-Robbina homiduna (qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz)», der edilar. Boshqa yoʻl bilan ham Baro ibn Ozibdan shuning misli (rivoyat qilindi).Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот сафардан қайтганларида: «Ойибуна, тоибуна, ли-Роббина ҳомидуна (қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз)», дер эдилар. Бошқа йўл билан ҳам Баро ибн Озибдан шунинг мисли (ривоят қилинди).

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا نَامَ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ وَقَالَ اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Nabiy ﷺ uxlaganlarida, oʻng qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyib: «Allohumma, bandalaringni tiriltiradigan kuningda meni Sening azobingdan saqla», der edilar.Набий ﷺ ухлаганларида, ўнг қўлларини ёноқлари остига қўйиб: «Аллоҳумма, бандаларингни тирилтирадиган кунингда мени Сенинг азобингдан сақла», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ ابْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ فِي الْفَجْرِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bomdodda qunut oʻqidilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бомдодда қунут ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَنْقُلُ التُّرَابَ وَقَدْ وَارَى التُّرَابُ شَعَرَ صَدْرِهِ

Men Nabiy ﷺni Xandaq kuni tuproq tashiyotgan holda koʻrdim; tuproq u zotning koʻkraklaridagi tukni koʻmib yuborgan edi.Мен Набий ﷺни Хандақ куни тупроқ ташиётган ҳолда кўрдим; тупроқ у зотнинг кўкракларидаги тукни кўмиб юборган эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ يَهُودِيًّا وَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنِّي أَوَّلُ مَنْ أَحْيَا سُنَّةً قَدْ أَمَاتُوهَا

Nabiy ﷺ bir yahudiyni rajm qildilar va: «Ey Alloh, ular oʻldirib yuborgan bir sunnatni tiriltirgan birinchi kishi men ekanimga Seni guvoh qilaman», dedilar.Набий ﷺ бир яҳудийни ражм қилдилар ва: «Эй Аллоҳ, улар ўлдириб юборган бир суннатни тирилтирган биринчи киши мен эканимга Сени гувоҳ қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَلَمَّا مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ

Nabiy ﷺning oʻgʻillari Ibrohim vafot etganda, Rasululloh ﷺ: «Albatta, uning jannatda emizadigan enagasi bor», dedilar.Набий ﷺнинг ўғиллари Иброҳим вафот этганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, унинг жаннатда эмизадиган энагаси бор», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَن طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَنَحَ مَنِيحَةَ وَرِقٍ أَوْ مَنِيحَةَ لَبَنٍ أَوْ هَدَى زُقَاقًا كَانَ لَهُ كَعَدْلِ رَقَبَةٍ وَقَالَ مَرَّةً كَعِتْقِ رَقَبَةٍ

Rasululloh ﷺ: «Kim kumush manihasini yoki sut manihasini bersa, yoxud biror koʻchada yoʻl koʻrsatsa, bu unga bir qulni ozod qilishga teng boʻladi», dedilar. Bir marta: «bir qulni ozod qilgandek», dedi.Расулуллоҳ ﷺ: «Ким кумуш маниҳасини ёки сут маниҳасини берса, ёхуд бирор кўчада йўл кўрсатса, бу унга бир қулни озод қилишга тенг бўлади», дедилар. Бир марта: «бир қулни озод қилгандек», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن سُفْيَانَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ أَحْسَنَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُ شَعْرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلَا بِالْقَصِيرِ

Men sochi (yelkasiga tushib turgan) hech bir kishini qizil hullada Rasululloh ﷺdan koʻra goʻzalroq koʻrgan emasman. U zotning sochlari yelkalariga urilar edi, ikki yelka orasi keng edi; u zot na uzun, na kalta edilar.Мен сочи (елкасига тушиб турган) ҳеч бир кишини қизил ҳуллада Расулуллоҳ ﷺдан кўра гўзалроқ кўрган эмасман. У зотнинг сочлари елкаларига урилар эди, икки елка ораси кенг эди; у зот на узун, на калта эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَن عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ مَوْلَى بَنِي شَيْبَانَ فِي حَدِيثِهِ قَالَسَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ مَا كَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْأَضَاحِيِّ أَوْ مَا نَهَى عَنْه مِنْ الْأَضَاحِيِّ فَقَالَ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيَدُهُ أَطْوَلُ مِنْ يَدِي أَوْ قَالَ يَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِهِ قَالَ أَرْبَعٌ لَا تَجُوزُ فِي الضَّحَايَا الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ عَرَجُهَا وَالْكَسِيرُ الَّتِي لَا تُنْقِي فَقُلْتُ لِلْبَرَاءِ فَإِنَّا نَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي الْأُذُنِ نَقْصٌ أَوْ فِي الْعَيْنِ نَقْصٌ أَوْ فِي السِّنِّ نَقْصٌ قَالَ فَمَا كَرِهْتَهُ فَدَعْهُ وَلَا تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ

Men Baro ibn Ozibdan: «Rasululloh ﷺ qurbonliklardan nimani makruh sanadilar?» — yoki: «qurbonliklardan nimadan qaytardilar?» — deb soʻradim. U dedi: Rasululloh ﷺ oramizda turdilar — u zotning qoʻllari mening qoʻlimdan uzunroq, yoki: mening qoʻlim u zotning qoʻlidan kaltaroq edi — va: «Toʻrt (xil hayvon) qurbonliklarda joiz boʻlmaydi: koʻrligi ochiq-oydin koʻr; kasalligi ochiq-oydin kasal; oqsoqligi ochiq-oydin oqsoq; va iligi qolmagan singan (oriq)», dedilar. Men Baroga: «Biz quloqda nuqson, yoki koʻzda nuqson, yoxud tishda nuqson boʻlishini yoqtirmaymiz», dedim. U: «Oʻzing yoqtirmaganingni qoldir, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Мен Баро ибн Озибдан: «Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан нимани макруҳ санадилар?» — ёки: «қурбонликлардан нимадан қайтардилар?» — деб сўрадим. У деди: Расулуллоҳ ﷺ орамизда турдилар — у зотнинг қўллари менинг қўлимдан узунроқ, ёки: менинг қўлим у зотнинг қўлидан калтароқ эди — ва: «Тўрт (хил ҳайвон) қурбонликларда жоиз бўлмайди: кўрлиги очиқ-ойдин кўр; касаллиги очиқ-ойдин касал; оқсоқлиги очиқ-ойдин оқсоқ; ва илиги қолмаган синган (ориқ)», дедилар. Мен Барога: «Биз қулоқда нуқсон, ёки кўзда нуқсон, ёхуд тишда нуқсон бўлишини ёқтирмаймиз», дедим. У: «Ўзинг ёқтирмаганингни қолдир, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَوْبٍ حَرِيرٍ فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَتَعَجَّبُونَ مِنْ لِينِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَلْيَنُ مِنْ هَذَا

Nabiy ﷺga ipakdan bir kiyim keltirildi. Ashoblari uning yumshoqligidan hayratga tusha boshladilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari bundan ham yumshoqroqdir», dedilar.Набий ﷺга ипакдан бир кийим келтирилди. Ашоблари унинг юмшоқлигидан ҳайратга туша бошладилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари бундан ҳам юмшоқроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن أَبِيهِ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَغَزَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسَ عَشْرَةَ غَزْوَةً

Nabiy ﷺ oʻn beshta gʻazot qildilar.Набий ﷺ ўн бешта ғазот қилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن إِسْرَائِيلَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَرَّ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ خَيْبَرَ وَقَدْ طَبَخْنَا الْقُدُورَ فَقَالَ مَا هَذِهِ قُلْنَا حُمُرًا أَصَبْنَاهَا قَالَ وَحْشِيَّةٌ أَمْ أَهْلِيَّةٌ قُلْنَا أَهْلِيَّةٌ قَالَ أَكْفِئُوهَا

Nabiy ﷺ Xaybar kuni yonimizdan oʻtdilar, biz esa qozonlarni qaynatgan edik. U zot: «Bu nima?» dedilar. Biz: «Qoʻlga kiritgan eshaklarimiz», dedik. U zot: «Yovvoyimi yoki ehlimi?» dedilar. Biz: «Ehli», dedik. U zot: «Ularni toʻkib tashlanglar», dedilar.Набий ﷺ Хайбар куни ёнимиздан ўтдилар, биз эса қозонларни қайнатган эдик. У зот: «Бу нима?» дедилар. Биз: «Қўлга киритган эшакларимиз», дедик. У зот: «Ёввойими ёки эҳлими?» дедилар. Биз: «Эҳли», дедик. У зот: «Уларни тўкиб ташланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحُدَيْبِيَةِ وَالْحُدَيْبِيَةُ بِئْرٌ قَالَ وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً قَالَ فَإِذَا فِي الْمَاءِ قِلَّةٌ قَالَ فَنَزَعَ دَلْوًا ثُمَّ مَضْمَضَ ثُمَّ مَجَّ وَدَعَا قَالَ فَرَوِينَا وَأَرْوَيْنَا

Nabiy ﷺ Hudaybiyada edilar — Hudaybiya bir quduqdir. (Baro) aytdi: Biz bir ming toʻrt yuz kishi edik. Qarasak, suv oz ekan. U zot bir chelak (suv) tortdilar, soʻng ogʻizlarini chayib, uni (quduqqa) tupurdilar va duo qildilar. (Baro) aytdi: Bas, biz ham qondik, (ulovlarimizni ham) qondirdik.Набий ﷺ Ҳудайбияда эдилар — Ҳудайбия бир қудуқдир. (Баро) айтди: Биз бир минг тўрт юз киши эдик. Қарасак, сув оз экан. У зот бир челак (сув) тортдилар, сўнг оғизларини чайиб, уни (қудуққа) тупурдилар ва дуо қилдилар. (Баро) айтди: Бас, биз ҳам қондик, (уловларимизни ҳам) қондирдик.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن إِسْرَائِيلَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَن الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ وَقَالَ اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ أَوْ تَجْمَعُ عِبَادَكَ

Nabiy ﷺ toʻshaklariga yotgan chogʻlarida oʻng qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyib: «Allohumma qiniy azabaka yavma tabʼasu — yoki: tajmaʼu — ibadaka (Ey Alloh, bandalaringni tiriltiradigan — yoki: toʻplaydigan — kuning azobidan meni asra)», der edilar.Набий ﷺ тўшакларига ётган чоғларида ўнг қўлларини ёноқлари остига қўйиб: «Аллоҳумма қиний азабака явма табъасу — ёки: тажмаъу — ибадака (Эй Аллоҳ, бандаларингни тирилтирадиган — ёки: тўплайдиган — кунинг азобидан мени асра)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا فُضَيْلٌ يَعْنِي ابْنَ مَرْزُوقٍ عَن شَقِيقِ بْنِ عُقْبَةَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَنَزَلَتْ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَصَلَاةِ الْعَصْرِ فَقَرَأْنَاهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ نَقْرَأَهَا لَمْ يَنْسَخْهَا اللَّهُ فَأَنْزَلَ {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ كَانَ مَعَ شَقِيقٍ يُقَالُ لَهُ أَزْهَرُ وَهِيَ صَلَاةُ الْعَصْرِ قَالَ قَدْ أَخْبَرْتُكَ كَيْفَ نَزَلَتْ وَكَيْفَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Bu (oyat): «Hofizu alas-salavoti va solatil-asr (Namozlarni va asr namozini saqlanglar)» deb nozil boʻldi. Biz uni Rasululloh ﷺ zamonlarida Alloh xohlagancha oʻqidik; Alloh uni nasx qilmagan edi. Soʻng: {Namozlarni va oʻrtadagi namozni saqlanglar} deb nozil qildi. Shunda Shaqiq bilan birga boʻlgan, Azhar deb ataladigan bir kishi unga: «U — asr namozi-da», dedi. U: «Men senga uning qanday nozil boʻlganini va Alloh taolo uni qanday nasx qilganini xabar berdim. Alloh yaxshi biluvchidir», dedi.Бу (оят): «Ҳофизу алас-салавоти ва солатил-аср (Намозларни ва аср намозини сақланглар)» деб нозил бўлди. Биз уни Расулуллоҳ ﷺ замонларида Аллоҳ хоҳлаганча ўқидик; Аллоҳ уни насх қилмаган эди. Сўнг: {Намозларни ва ўртадаги намозни сақланглар} деб нозил қилди. Шунда Шақиқ билан бирга бўлган, Азҳар деб аталадиган бир киши унга: «У — аср намози-да», деди. У: «Мен сенга унинг қандай нозил бўлганини ва Аллоҳ таоло уни қандай насх қилганини хабар бердим. Аллоҳ яхши билувчидир», деди.

حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى تَكُونَ إِبْهَامَاهُ حِذَاءَ أُذُنَيْهِ

Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida, bosh barmoqlari quloqlari barobariga kelguncha qoʻllarini koʻtarar edilar.Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида, бош бармоқлари қулоқлари баробарига келгунча қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَنَسٍ عَن عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَن عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ مَاذَا يُتَّقَى مِنْ الضَّحَايَا فَقَالَ أَرْبَعٌ وَقَالَ الْبَرَاءُ وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَجْفَاءُ الَّتِي لَا تُنْقِي

Al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺdan: «Qurbonliklarda nimalardan saqlaniladi?» deb soʻraldi. Shunda u zot: «Toʻrtta (aybdan)», dedilar. Al-Baro: «Mening qoʻlim Rasululloh ﷺning qoʻllaridan kaltaroq», deb (shunday) der edi: «Oqsoqligi oydin boʻlgan oqsoq; koʻrligi oydin boʻlgan koʻr; kasali oydin boʻlgan kasal; va iligi qolmagan oriq».Ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺдан: «Қурбонликларда нималардан сақланилади?» деб сўралди. Шунда у зот: «Тўртта (айбдан)», дедилар. Ал-Баро: «Менинг қўлим Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларидан калтароқ», деб (шундай) дер эди: «Оқсоқлиги ойдин бўлган оқсоқ; кўрлиги ойдин бўлган кўр; касали ойдин бўлган касал; ва илиги қолмаган ориқ».

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأُنَاسٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فِي مَجَالِسِهِمْ فَقَالَ إِنْ كُنْتُمْ لَا بُدَّ فَاعِلِينَ فَاهْدُوا السَّبِيلَ وَرُدُّوا السَّلَامَ وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَو قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَن شُعْبَةَ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ وَلَمْ يَسْمَعْهُ أَبُو إِسْحَاقَ مِنْ الْبَرَاءِ

Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir necha kishining yonidan — ular oʻz majlislarida oʻtirgan edilar — oʻtdilar va: «Agar albatta (shunday) qiladigan boʻlsanglar, yoʻl koʻrsatinglar, salomga alik olinglar va mazlumga yordam beringlar», dedilar. Muhammad ibn Jaʼfar Shuʼbadan (rivoyat qilib) aytdi: Abu Ishoq Barodan (dedi), holbuki Abu Ishoq buni Barodan eshitmagan.Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир неча кишининг ёнидан — улар ўз мажлисларида ўтирган эдилар — ўтдилар ва: «Агар албатта (шундай) қиладиган бўлсанглар, йўл кўрсатинглар, саломга алик олинглар ва мазлумга ёрдам беринглар», дедилар. Муҳаммад ибн Жаъфар Шуъбадан (ривоят қилиб) айтди: Абу Ишоқ Бародан (деди), ҳолбуки Абу Ишоқ буни Бародан эшитмаган.

حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْكَلَالَةِ فَقَالَ تَكْفِيكَ آيَةُ الصَّيْفِ

Rasululloh ﷺdan kalola haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Senga yoz oyati kifoya qiladi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺдан калола ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Сенга ёз ояти кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا حَسَّانُ اهْجُ الْمُشْرِكِينَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ مَعَكَ أَوْ إِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ مَعَكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Hasson, mushriklarni (sheʼr bilan) hajv qil, chunki Jibril sen bilan birgadir» — yoki: «Ruhul-Quds sen bilan birgadir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Ҳассон, мушрикларни (шеър билан) ҳажв қил, чунки Жибрил сен билан биргадир» — ёки: «Руҳул-Қудс сен билан биргадир», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ادْعُوا إِلَيَّ زَيْدًا يَجِيءُ أَوْ يَأْتِي بِالْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ أَوْ اللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ كَتَبَ لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَكَذَا نَزَلَتْ قَالَ فَقَالَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ خَلْفَ ظَهْرِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِعَيْنَيَّ ضَرَرًا قَالَ فَنَزَلَتْ قَبْلَ أَنْ يَبْرَحَ {غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ}

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning huzurlarida edim. U zot: «Menga Zaydni chaqiringlar, kurak suyagi bilan siyohdonni — yoki lavh bilan siyohdonni — olib kelsin», dedilar. (Zayd:) {Moʻminlardan uzr egalari boʻlmagan holda oʻtirib qoluvchilar bilan Alloh yoʻlida jihod qiluvchilar teng boʻlmaslar} (oyatining boshini) yozdi. U zot: «U shunday nozil boʻldi», dedilar. Shunda u zotning orqalarida turgan Ibn Ummi Maktum: «Yo Rasululloh, mening koʻzlarimda nuqson bor», dedi. U (Baro) dedi: Bas, u (Zayd) oʻrnidan turmasidan avval {gʻayru ulid-darar (uzr egalaridan boʻlaklari)} nozil boʻldi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида эдим. У зот: «Менга Зайдни чақиринглар, курак суяги билан сиёҳдонни — ёки лавҳ билан сиёҳдонни — олиб келсин», дедилар. (Зайд:) {Мўминлардан узр эгалари бўлмаган ҳолда ўтириб қолувчилар билан Аллоҳ йўлида жиҳод қилувчилар тенг бўлмаслар} (оятининг бошини) ёзди. У зот: «У шундай нозил бўлди», дедилар. Шунда у зотнинг орқаларида турган Ибн Умми Мактум: «Ё Расулуллоҳ, менинг кўзларимда нуқсон бор», деди. У (Баро) деди: Бас, у (Зайд) ўрнидан турмасидан аввал {ғайру улид-дарар (узр эгаларидан бўлаклари)} нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلْ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ فَإِنْ مِتَّ مِنْ لَيْلَتِكَ مِتَّ وَأَنْتَ عَلَى الْفِطْرَةِ وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ خَيْرًا

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachon toʻshagingga (yotgani) borsang, (shunday) ayt: ‹Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka; la maljaʼa va la manja illa ilayka; amantu bi-kitabikallaziy anzalta, va bi-nabiyyikallaziy arsalta (Allohim, oʻzimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, orqamni Senga tayadim — Senga ishtiyoq va Sendan qoʻrquv bilan; Sendan boshqa panoh va najot joyi yoʻq; Sen nozil qilgan Kitobingga iymon keltirdim va Sen yuborgan Paygʻambaringga ham)›. Bas, agar oʻsha kechangda oʻlsang, fitrat ustida oʻlgan boʻlasan; agar tongga chiqsang, yaxshilikka erishgan boʻlasan», dedilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон тўшагингга (ётгани) борсанг, (шундай) айт: ‹Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка; ла малжаъа ва ла манжа илла илайка; аманту би-китабикаллазий анзалта, ва би-набиййикаллазий арсалта (Аллоҳим, ўзимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, орқамни Сенга таядим — Сенга иштиёқ ва Сендан қўрқув билан; Сендан бошқа паноҳ ва нажот жойи йўқ; Сен нозил қилган Китобингга иймон келтирдим ва Сен юборган Пайғамбарингга ҳам)›. Бас, агар ўша кечангда ўлсанг, фитрат устида ўлган бўласан; агар тонгга чиқсанг, яхшиликка эришган бўласан», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أَحْمَدَ وحَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن الْبَرَاءِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَوْتًا مِنْهُ إِذَا قَرَأَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning xufton (namozi)da {Vat-tini vaz-zaytun}ni oʻqiganlarini eshitdim. Bas, men u zot qiroat qilganlarida u zotdan koʻra ovozi chiroyliroq biror kishini eshitmaganman ﷺ.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг хуфтон (намози)да {Ват-тини ваз-зайтун}ни ўқиганларини эшитдим. Бас, мен у зот қироат қилганларида у зотдан кўра овози чиройлироқ бирор кишини эшитмаганман ﷺ.

حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى تَكُونَ إِبْهَامَاهُ حِذَاءَ أُذُنَيْهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozni boshlaganlarida bosh barmoqlari quloqlari barobariga kelguncha qoʻllarini koʻtarar edilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаганларида бош бармоқлари қулоқлари баробарига келгунча қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَوَادَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَلَاثٍ مَنْ أَتَاهُمْ مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَنْ يَرُدُّوهُ وَمَنْ أَتَى إِلَيْنَا مِنْهُمْ رَدُّوهُ إِلَيْهِمْ وَعَلَى أَنْ يَجِيءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ وَأَصْحَابُهُ فَيَدْخُلُونَ مَكَّةَ مُعْتَمِرِينَ فَلَا يُقِيمُونَ إِلَّا ثَلَاثًا وَلَا يُدْخِلُونَ إِلَّا جَلَبَ السِّلَاحِ السَّيْفِ وَالْقَوْسِ وَنَحْوِهِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiya kuni mushriklar bilan uch (shart) asosida sulh tuzdilar: Nabiy ﷺ ning huzurlaridan ularning oldiga borgan kishini ular qaytarmaydilar; ulardan bizning oldimizga kelgan kishini esa (biz) ularga qaytaramiz; yana Nabiy ﷺ keladigan yili sahobalari bilan kelib, Makkaga umra qiluvchilar boʻlib kiradilar va u yerda faqat uch kun turadilar; qinlangan qurol — qilich, yoy va shunga oʻxshashlardan boshqasini olib kirmaydilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбия куни мушриклар билан уч (шарт) асосида сулҳ туздилар: Набий ﷺ нинг ҳузурларидан уларнинг олдига борган кишини улар қайтармайдилар; улардан бизнинг олдимизга келган кишини эса (биз) уларга қайтарамиз; яна Набий ﷺ келадиган йили саҳобалари билан келиб, Маккага умра қилувчилар бўлиб кирадилар ва у ерда фақат уч кун турадилар; қинланган қурол — қилич, ёй ва шунга ўхшашлардан бошқасини олиб кирмайдилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْقُلُ مِنْ تُرَابِ الْخَنْدَقِ حَتَّى وَارَى التُّرَابُ جِلْدَ بَطْنِهِ وَهُوَ يَرْتَجِزُ بِكَلِمَةِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ اللَّهُمَّ لَوْلَا أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَاوَلَا تَصَدَّقْنَا وَلَا صَلَّيْنَافَأَنْزِلَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَاوَثَبِّتْ الْأَقْدَامَ إِنْ لَاقَيْنَاإِنَّ الْأُلَى قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَاوَإِنْ أَرَادُوا فِتْنَةً أَبَيْنَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni xandaq tuprogʻini tashiyotganlarini koʻrdim, hatto tuproq qorinlarining terisini koʻmib yubordi. U zot Abdulloh ibn Ravohaning soʻzlarini rajaz qilib aytar edilar: «Allohim, agar Sen boʻlmaganingda, biz hidoyat ham topmas edik, sadaqa ham qilmas, namoz ham oʻqimas edik. Bas, bizga sakinat (xotirjamlik) nozil qilgin va (dushmanga) roʻpara kelsak, qadamlarimizni sobit qilgin. Albatta, ular bizga zulm qildilar; agar ular fitnani iroda qilsalar, biz bosh tortdik».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни хандақ тупроғини ташиётганларини кўрдим, ҳатто тупроқ қоринларининг терисини кўмиб юборди. У зот Абдуллоҳ ибн Равоҳанинг сўзларини ражаз қилиб айтар эдилар: «Аллоҳим, агар Сен бўлмаганингда, биз ҳидоят ҳам топмас эдик, садақа ҳам қилмас, намоз ҳам ўқимас эдик. Бас, бизга сакинат (хотиржамлик) нозил қилгин ва (душманга) рўпара келсак, қадамларимизни собит қилгин. Албатта, улар бизга зулм қилдилар; агар улар фитнани ирода қилсалар, биз бош тортдик».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُأُهْدِيَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُلَّةٌ حَرِيرٌ فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَمَسُّونَهَا وَيَعْجَبُونَ مِنْ لِينِهَا فَقَالَ تَعْجَبُونَ مِنْ لِينِ هَذِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا أَوْ أَلْيَنُ

al-Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga ipakdan bir hulla (chiroyli kiyim) hadya qilindi. Shunda u zotning sahobalari uni paypaslab, yumshoqligidan hayratga tushdilar. U zot: «Bunday yumshoqligidan hayratga tushyapsizlarmi? Jannatdagi Saʼd ibn Muozning roʻmolchalari bundan ham yaxshiroq va yumshoqroqdir», dedilar.ал-Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га ипакдан бир ҳулла (чиройли кийим) ҳадя қилинди. Шунда у зотнинг саҳобалари уни пайпаслаб, юмшоқлигидан ҳайратга тушдилар. У зот: «Бундай юмшоқлигидан ҳайратга тушяпсизларми? Жаннатдаги Саъд ибн Муознинг рўмолчалари бундан ҳам яхшироқ ва юмшоқроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرِ بْنَ أَبِي مُوسَى يُحَدِّثُ عَنِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا مِنْ بَعْدِ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ قَالَ شُعْبَةُ هَذَا أَوْ نَحْوَ هَذَا الْمَعْنَى وَإِذَا نَامَ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَبِاسْمِكَ أَمُوتُ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uygʻonganlarida: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur (Bizni oʻldirganidan keyin tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytib borish ham Uningadir)», der edilar. Shuʼba dedi: Shu (soʻz) yoki shu maʼnodagi (soʻz). Uxlaganlarida esa: «Allohumma bismika ahya va bismika amut (Allohim, isming bilan yashayman va isming bilan oʻlaman)», der edilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уйғонганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур (Бизни ўлдирганидан кейин тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиб бориш ҳам Унингадир)», дер эдилар. Шуъба деди: Шу (сўз) ёки шу маънодаги (сўз). Ухлаганларида эса: «Аллоҳумма бисмика аҳя ва бисмика амут (Аллоҳим, исминг билан яшайман ва исминг билан ўламан)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي ابْنِهِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻgʻillari Ibrohim haqida: «Albatta, unga jannatda emizuvchi (ona) bordir», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўғиллари Иброҳим ҳақида: «Албатта, унга жаннатда эмизувчи (она) бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَدِيٍّ قَالَ بَهْزٌ حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ وَقَالَ بَهْزٌ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَصَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ فَقَرَأَ بِإِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda edilar. Bas, soʻnggi xufton namozini oʻqidilar va ikki rakaatning birida {Vat-tini vaz-zaytun}ni qiroat qildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда эдилар. Бас, сўнгги хуфтон намозини ўқидилар ва икки ракаатнинг бирида {Ват-тини ваз-зайтун}ни қироат қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَدِيٍّ قَالَ بَهْزٌ قَالَ أَخْبَرَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِحَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ هَاجِهِمْ أَوْ اهْجُهُمْ وَجِبْرِيلُ مَعَكَ قَالَ بَهْزٌ اهْجُهُمْ وَهَاجِهِمْ أَوْ قَالَ اهْجُهُمْ أَوْ هَاجِهِمْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hasson ibn Sobitga: «Ularga hajv yoz — yoki: ularni hajv qil — Jibril sen bilan birgadir», dedilar. Bahz: «Ularni hajv qil va ularga hajv yoz», dedi — yoki: «Ularni hajv qil yoxud ularga hajv yoz», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳассон ибн Собитга: «Уларга ҳажв ёз — ёки: уларни ҳажв қил — Жибрил сен билан биргадир», дедилар. Баҳз: «Уларни ҳажв қил ва уларга ҳажв ёз», деди — ёки: «Уларни ҳажв қил ёхуд уларга ҳажв ёз», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِحَسَّانَ اهْجُهُمْ أَوْ هَاجِهِمْ وَجِبْرِيلُ مَعَكَ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning Hassonga: «Ularni hajv qil — yoki: ularga hajv yoz — Jibril sen bilan birgadir», deganlarini eshitdim.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг Ҳассонга: «Уларни ҳажв қил — ёки: уларга ҳажв ёз — Жибрил сен билан биргадир», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن سَلَمَةِ بْنِ كُهَيْلٍ عَن أَبِي حُجَيْفَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَذَبَحَ أَبُو بُرْدَةَ قَبْلَ الصَّلَاةِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْدِلْهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ عِنْدِي إِلَّا جَذَعَةٌ وَأَظُنُّهُ قَدْ قَالَ خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلْهَا مَكَانَهَا وَلَنْ تُجْزِئَ أَوْ تُوَفِّيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Burda namozdan oldin (qurbonlik) soʻydi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni almashtir!», dedilar. U: «Yo Rasululloh, mening huzurimda bir yosh qoʻydan boshqa narsa yoʻq», dedi. (Roviy aytdi:) Oʻylashimcha, u: «U yoshi katta qoʻydan yaxshiroqdir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni uning oʻrniga qil, ammo u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бурда намоздан олдин (қурбонлик) сўйди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни алмаштир!», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менинг ҳузуримда бир ёш қўйдан бошқа нарса йўқ», деди. (Ровий айтди:) Ўйлашимча, у: «У ёши катта қўйдан яхшироқдир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни унинг ўрнига қил, аммо у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى قَالَسَمِعْتُ الْبَرَاءَ يُحَدِّثُ قَوْمًا فِيهِمْ كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ

Yazid ibn Abu Ziyod aytdi: Ibn Abu Layloning shunday deganini eshitdim: Men al-Baroʼning bir qavmga — ular orasida Kaʼb ibn Ujra ham bor edi — soʻzlab: «Rasululloh ﷺ ni namozni boshlaganlarida qoʻllarini koʻtarganlarini koʻrdim», deganini eshitdim.Язид ибн Абу Зиёд айтди: Ибн Абу Лайлонинг шундай деганини эшитдим: Мен ал-Барўнинг бир қавмга — улар орасида Каъб ибн Ужра ҳам бор эди — сўзлаб: «Расулуллоҳ ﷺ ни намозни бошлаганларида қўлларини кўтарганларини кўрдим», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن زُبَيْدٍ الْإِيَامِيِّ عَن الشَّعْبِيِّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَوَّلَ مَا نَبْدَأُ بِهِ فِي يَوْمِنَا هَذَا نُصَلِّي ثُمَّ نَرْجِعُ فَنَنْحَرُ فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَصَابَ سُنَّتَنَا وَمَنْ ذَبَحَ فَإِنَّمَا هُوَ لَحْمٌ قَدَّمَهُ لِأَهْلِهِ لَيْسَ مِنْ النُّسُكِ فِي شَيْءٍ قَالَ وَكَانَ أَبُو بُرْدَةَ بْنُ نِيَارٍ قَدْ ذَبَحَ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي جَذَعَةً خَيْرٌ مِنْ مُسِنَّةٍ فَقَالَ اذْبَحْهَا وَلَنْ تُجْزِئَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu kunimizda biz boshlaydigan birinchi narsa — namoz oʻqishimizdir, soʻng qaytib (qurbonlik) soʻyamiz. Kimki shunday qilsa, bizning sunnatimizga muvofiq qilibdi. Kimki (namozdan oldin) soʻysa, u faqat ahliga taqdim qilgan goʻshtdir, qurbonlikdan hech narsa emas», — dedilar. Abu Burda ibn Niyor (namozdan oldin) soʻygan edi, shunda u: «Mening huzurimda yoshi katta qoʻydan yaxshiroq bir yosh qoʻy bor», — dedi. U zot: «Uni soʻy, ammo u sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», — dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кунимизда биз бошлайдиган биринчи нарса — намоз ўқишимиздир, сўнг қайтиб (қурбонлик) сўямиз. Кимки шундай қилса, бизнинг суннатимизга мувофиқ қилибди. Кимки (намоздан олдин) сўйса, у фақат аҳлига тақдим қилган гўштдир, қурбонликдан ҳеч нарса эмас», — дедилар. Абу Бурда ибн Ниёр (намоздан олдин) сўйган эди, шунда у: «Менинг ҳузуримда ёши катта қўйдан яхшироқ бир ёш қўй бор», — деди. У зот: «Уни сўй, аммо у сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَن مَيْمُونٍ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَفْرِ الْخَنْدَقِ قَالَ وَعَرَضَ لَنَا صَخْرَةٌ فِي مَكَانٍ مِنْ الخَنْدَقِ لَا تَأْخُذُ فِيهَا الْمَعَاوِلُ قَالَ فَشَكَوْهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عَوْفٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَضَعَ ثَوْبَهُ ثُمَّ هَبَطَ إِلَى الصَّخْرَةِ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ فَضَرَبَ ضَرْبَةً فَكَسَرَ ثُلُثَ الْحَجَرِ وَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ الشَّامِ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُبْصِرُ قُصُورَهَا الْحُمْرَ مِنْ مَكَانِي هَذَا ثُمَّ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ وَضَرَبَ أُخْرَى فَكَسَرَ ثُلُثَ الْحَجَرِ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ فَارِسَ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُبْصِرُ الْمَدَائِنَ وَأُبْصِرُ قَصْرَهَا الْأَبْيَضَ مِنْ مَكَانِي هَذَا ثُمَّ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ وَضَرَبَ ضَرْبَةً أُخْرَى فَقَلَعَ بَقِيَّةَ الْحَجَرِ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ الْيَمَنِ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُبْصِرُ أَبْوَابَ صَنْعَاءَ مِنْ مَكَانِي هَذَاحَدَّثَنَا هَوْذَةُ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَن مَيْمُونٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ الْأَنْصَارِيُّ فَذَكَرَهُ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xandaq qazishni buyurdilar. Xandaqning bir joyida bizga bir qoya toʻgʻri keldi, unga ketmonlar oʻtmasdi. Bas, bundan Rasululloh ﷺ ga shikoyat qilindi va Rasululloh ﷺ keldilar. Avf dedi: Oʻylashimcha, u (Maymun): U zot toʻnlarini qoʻydilar, soʻng qoya tomon tushdilar va ketmonni oldilar, dedi. U zot: «Bismillah», deb bir zarba urdilar va toshning uchdan birini sindirdilar. Soʻng: «Allohu akbar! Menga Shom kalitlari berildi. Allohga qasamki, men shu turgan joyimdan uning qizil qasrlarini koʻrib turibman», dedilar. Soʻng: «Bismillah», deb yana (bir zarba) urdilar va toshning uchdan birini sindirdilar. Soʻng: «Allohu akbar! Menga Fors kalitlari berildi. Allohga qasamki, men shu turgan joyimdan Madoinni va uning oq qasrini koʻrib turibman», dedilar. Soʻng: «Bismillah», deb yana bir zarba urdilar va toshning qolganini qoʻpordilar. Soʻng: «Allohu akbar! Menga Yaman kalitlari berildi. Allohga qasamki, men shu turgan joyimdan Sanʼoning darvozalarini koʻrib turibman», dedilar. Havza bizga aytib berdi: Avf bizga Maymundan aytib berdi: Menga al-Baro ibn Ozib al-Ansoriy xabar berdi — va uni (hadisni) zikr qildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хандақ қазишни буюрдилар. Хандақнинг бир жойида бизга бир қоя тўғри келди, унга кетмонлар ўтмасди. Бас, бундан Расулуллоҳ ﷺ га шикоят қилинди ва Расулуллоҳ ﷺ келдилар. Авф деди: Ўйлашимча, у (Маймун): У зот тўнларини қўйдилар, сўнг қоя томон тушдилар ва кетмонни олдилар, деди. У зот: «Бисмиллаҳ», деб бир зарба урдилар ва тошнинг учдан бирини синдирдилар. Сўнг: «Аллоҳу акбар! Менга Шом калитлари берилди. Аллоҳга қасамки, мен шу турган жойимдан унинг қизил қасрларини кўриб турибман», дедилар. Сўнг: «Бисмиллаҳ», деб яна (бир зарба) урдилар ва тошнинг учдан бирини синдирдилар. Сўнг: «Аллоҳу акбар! Менга Форс калитлари берилди. Аллоҳга қасамки, мен шу турган жойимдан Мадоинни ва унинг оқ қасрини кўриб турибман», дедилар. Сўнг: «Бисмиллаҳ», деб яна бир зарба урдилар ва тошнинг қолганини қўпордилар. Сўнг: «Аллоҳу акбар! Менга Яман калитлари берилди. Аллоҳга қасамки, мен шу турган жойимдан Санъонинг дарвозаларини кўриб турибман», дедилар. Ҳавза бизга айтиб берди: Авф бизга Маймундан айтиб берди: Менга ал-Баро ибн Озиб ал-Ансорий хабар берди — ва уни (ҳадисни) зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن الْبَرَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَضَعُ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ عِنْدَ مَنَامِهِ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uxlamoqchi boʻlganlarida oʻng qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyar va: «Allohim, bandalaringni tiriltirgan kuningda meni azobingdan saqlagin», der edilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ухламоқчи бўлганларида ўнг қўлларини ёноқлари остига қўяр ва: «Аллоҳим, бандаларингни тирилтирган кунингда мени азобингдан сақлагин», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ اهْجُ الْمُشْرِكِينَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ مَعَكَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hasson ibn Sobitga: «Mushriklarni (sheʼr bilan) hajv qil, chunki Jibril sen bilan birga», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳассон ибн Собитга: «Мушрикларни (шеър билан) ҳажв қил, чунки Жибрил сен билан бирга», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ يَزِيدُ إِنَّ عَدِيَّ بْنَ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ أَخْبَرَهُأَنَّهُ صَلَّى وَرَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ الْآخِرَةَ وَقَرَأَ فِيهَا بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) xabar berishicha, u Rasululloh ﷺ ning ortlarida xufton — Ibn Numayr: soʻnggi (xufton), dedi — namozini oʻqigan va u zot unda {Vat-tini vaz-zaytun}ni qiroat qilganlar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) хабар беришича, у Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида хуфтон — Ибн Нумайр: сўнгги (хуфтон), деди — намозини ўқиган ва у зот унда {Ват-тини ваз-зайтун}ни қироат қилганлар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا الْأَجْلَحُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَلْتَقِيَانِ فَيَتَصَافَحَانِ إِلَّا غُفِرَ لَهُمَا قَبْلَ أَنْ يَتَفَرَّقَا

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon uchrashib qoʻl olishib koʻrishsalar, ular ajralishmasidan avval albatta magʻfirat qilinadi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон учрашиб қўл олишиб кўришсалар, улар ажралишмасидан аввал албатта мағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَمَا رَأَيْتُ رَجُلًا قَطُّ أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men qizil hulla kiygan Rasululloh ﷺ dan koʻra koʻrkamroq biror kishini hech qachon koʻrmaganman.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен қизил ҳулла кийган Расулуллоҳ ﷺ дан кўра кўркамроқ бирор кишини ҳеч қачон кўрмаганман.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّهُ وَصَفَ السُّجُودَ قَالَ فَبَسَطَ كَفَّيْهِ وَرَفَعَ عَجِيزَتَهُ وَخَوَّى وَقَالَ هَكَذَا سَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u sajdani vasf qilib, kaftlarini yozdi, dumbasini koʻtardi va (qoʻllarini yonlaridan) uzoq tutdi, soʻng: «Nabiy ﷺ mana shunday sajda qilganlar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у саждани васф қилиб, кафтларини ёзди, думбасини кўтарди ва (қўлларини ёнларидан) узоқ тутди, сўнг: «Набий ﷺ мана шундай сажда қилганлар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى نَرَى إِبْهَامَيْهِ قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ

al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ takbir aytganlarida qoʻllarini koʻtarar edilar, hatto biz bosh barmoqlarini quloqlariga yaqin (kelganini) koʻrardik.ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ такбир айтганларида қўлларини кўтарар эдилар, ҳатто биз бош бармоқларини қулоқларига яқин (келганини) кўрардик.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَن الْأَعْمَشِ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَن الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَنُصَلِّي فِي أَعْطَانِ الْإِبِلِ قَالَ لَا قَالَ أَنُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الْإِبِلِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَنَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ قَالَ لَاقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ رَازِيُّ وَكَانَ قَاضِيَ الرَّيِّ وَكَانَتْ جَدَّتُهُ مَوْلَاةً لِعَلِيٍّ أَوْ جَارِيَةً وَرَوَاهُ عَنْهُ آدَمُ وَسَعِيدُ بْنُ مَسْرُوقٍ وَكَانَ ثِقَةً

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ dan: «Tuya qoʻtonlarida namoz oʻqiylikmi?», deb soʻraldi. U zot: «Yoʻq», dedilar. «Qoʻy qoʻralarida namoz oʻqiylikmi?», dedi. U zot: «Ha», dedilar. «Tuya goʻshtidan (keyin) tahorat olaylikmi?», dedi. U zot: «Ha», dedilar. «Qoʻy goʻshtidan (keyin) tahorat olaylikmi?», dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Abdulloh ibn Abdulloh Roziy boʻlib, u Ray shahrining qozisi edi; buvisi Alining ozod qilgan choʻrisi — yoki choʻrisi — edi. Undan Odam va Saʼid ibn Masruq rivoyat qilishgan va u ishonchli edi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ дан: «Туя қўтонларида намоз ўқийликми?», деб сўралди. У зот: «Йўқ», дедилар. «Қўй қўраларида намоз ўқийликми?», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. «Туя гўштидан (кейин) таҳорат олайликми?», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. «Қўй гўштидан (кейин) таҳорат олайликми?», деди. У зот: «Йўқ», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ Розий бўлиб, у Рай шаҳрининг қозиси эди; бувиси Алининг озод қилган чўриси — ёки чўриси — эди. Ундан Одам ва Саъид ибн Масруқ ривоят қилишган ва у ишончли эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ طَلْحَةَ الْيَامِيَّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْسَجَةَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ مَنَحَ مَنِيحَةَ وَرِقٍ أَوْ هَدَى زُقَاقًا أَوْ سَقَى لَبَنًا كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ أَوْ نَسَمَةٍ وَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشَرَ مِرَارٍ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ أَوْ نَسَمَةٍ وَكَانَ يَأْتِينَا إِذَا قُمْنَا إِلَى الصَّلَاةِ فَيَمْسَحُ صُدُورَنَا أَوْ عَوَاتِقَنَا يَقُولُ لَا تَخْتَلِفْ صُفُوفُكُمْ فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الْأَوَّلِ أَوْ الصُّفُوفِ الْأُوَلِ وَقَالَ زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ كُنْتُ نُسِّيتُهَا فَذَكَّرَنِيهَا الضَّحَّاكُ بْنُ مُزَاحِمٍ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim kumushni (foydalanishga) bersa yoki (yoʻl adashganga) koʻcha koʻrsatsa yoki sut ichirsa, unga bir qul (ozod qilgan)ning ajriday (ajr) boʻladi. Kim: ‹La ilaha illalloh, vahdahu la shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva ala kulli shayʼin qodir›, deb oʻn marta aytsa, unga bir qul (ozod qilgan)ning ajriday (ajr) boʻladi», dedilar. Biz namozga turganimizda, u zot oldimizga kelib koʻkraklarimizni — yoki yelkalarimizni — silar va: «Saflaringiz turlicha boʻlmasin, aks holda qalblaringiz ham turlicha boʻlib qoladi», der edilar. Yana u zot: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi safga — yoki oldingi saflarga — salavot aytadilar», der edilar. Yana: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezanglar», dedilar. (Roviy dedi:) Men buni unutgan edim, uni menga Zahhok ibn Muzohim eslatdi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким кумушни (фойдаланишга) берса ёки (йўл адашганга) кўча кўрсатса ёки сут ичирса, унга бир қул (озод қилган)нинг ажридай (ажр) бўлади. Ким: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодир›, деб ўн марта айтса, унга бир қул (озод қилган)нинг ажридай (ажр) бўлади», дедилар. Биз намозга турганимизда, у зот олдимизга келиб кўкракларимизни — ёки елкаларимизни — силар ва: «Сафларингиз турлича бўлмасин, акс ҳолда қалбларингиз ҳам турлича бўлиб қолади», дер эдилар. Яна у зот: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафга — ёки олдинги сафларга — салавот айтадилар», дер эдилар. Яна: «Қуръонни овозларингиз билан безанглар», дедилар. (Ровий деди:) Мен буни унутган эдим, уни менга Заҳҳок ибн Музоҳим эслатди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَن مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَمَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ ابْنٌ لَهُ ابْنَ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا وَهُوَ رَضِيعٌ قَالَ يَحْيَى أُرَاهُ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا يُتِمُّ رَضَاعَهُ فِي الْجَنَّةِ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning oʻgʻillari Ibrohim — yoki u zotning bir oʻgʻillari — oʻn olti oylik, hali emizikli holida vafot etdi. Yahyo dedi: Oʻylashimcha, u Ibrohim (alayhis-salom)dir. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, unga jannatda emizishini toʻkis qiladigan emizuvchi (ona) bordir», dedilar.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ўғиллари Иброҳим — ёки у зотнинг бир ўғиллари — ўн олти ойлик, ҳали эмизикли ҳолида вафот этди. Яҳё деди: Ўйлашимча, у Иброҳим (алайҳис-салом)дир. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, унга жаннатда эмизишини тўкис қиладиган эмизувчи (она) бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عُمَارَةَ أَوَلَّيْتُمْ يَوْمَ حُنَيْنٍ قَالَ لَا وَاللَّهِ مَا وَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ وَلَّى سَرَعَانُ النَّاسِ تَلَقَّتْهُمْ هَوَازِنُ بِالنَّبْلِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَةٍ بَيْضَاءَ وَأَبُو سُفْيَانَ بْنُ الْحَارِثِ آخِذٌ بِلِجَامِهَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنَا النَّبِيُّ لَا كَذِبْأَنَا ابْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga bir kishi: «Ey Abu Umora, sizlar Hunayn kuni orqaga qochdingizmi?», dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, Nabiy ﷺ orqaga qaytmadilar. Lekin shoshqaloq odamlar qaytdi, ularni Havozin (qabilasi) oʻqlar bilan qarshi oldi. Rasululloh ﷺ esa oq xachir ustida edilar, Abu Sufyon ibn al-Horis uning jilovidan ushlab turardi. Rasululloh ﷺ esa: ‹Men Nabiyman, bunda yolgʻon yoʻq; men Abdulmuttalibning oʻgʻliman›, der edilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга бир киши: «Эй Абу Умора, сизлар Ҳунайн куни орқага қочдингизми?», деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, Набий ﷺ орқага қайтмадилар. Лекин шошқалоқ одамлар қайтди, уларни Ҳавозин (қабиласи) ўқлар билан қарши олди. Расулуллоҳ ﷺ эса оқ хачир устида эдилар, Абу Суфён ибн ал-Ҳорис унинг жиловидан ушлаб турарди. Расулуллоҳ ﷺ эса: ‹Мен Набийман, бунда ёлғон йўқ; мен Абдулмутталибнинг ўғлиман›, дер эдилар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ وُجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ وَكَانَ يُحِبُّ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ} الْآيَةَ قَالَ فَمَرَّ رَجُلٌ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ عَلَى قَوْمٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُمْ رُكُوعٌ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَقَالَ هُوَ يَشْهَدُ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ قَدْ وُجِّهَ إِلَى الْكَعْبَةِ قَالَ فَانْحَرَفُوا وَهُمْ رُكُوعٌ فِي صَلَاةِ الْعَصْرِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baytul Maqdis tomon oʻn olti oy — yoki oʻn yetti oy — namoz oʻqidilar, soʻng Kaʼba tomon yuzlantirildilar; u zot buni yaxshi koʻrar edilar. Bas, Alloh azza va jalla: {Aniq, Biz yuzingni osmonga (intiq boʻlib) burayotganingni koʻrmoqdamiz. Bas, albatta, Biz seni oʻzing rozi boʻladigan qiblaga qaratamiz. Endi yuzingni Masjidul Haram tomon bur} (degan) oyatni nozil qildi. U (Baro) dedi: Nabiy ﷺ bilan asr namozini oʻqigan bir kishi ansorlardan boʻlgan bir qavmning oldidan oʻtdi, ular asr namozida Baytul Maqdis tomon rukuʼda turgan edilar. U: «U Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganiga va u zot Kaʼba tomon yuzlantirilganlariga guvohlik beradi», dedi. U (Baro) dedi: Shunda ular asr namozida rukuʼda turgan hollaricha (qiblaga) burildilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байтул Мақдис томон ўн олти ой — ёки ўн етти ой — намоз ўқидилар, сўнг Каъба томон юзлантирилдилар; у зот буни яхши кўрар эдилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Аниқ, Биз юзингни осмонга (интиқ бўлиб) бураётганингни кўрмоқдамиз. Бас, албатта, Биз сени ўзинг рози бўладиган қиблага қаратамиз. Энди юзингни Масжидул Ҳарам томон бур} (деган) оятни нозил қилди. У (Баро) деди: Набий ﷺ билан аср намозини ўқиган бир киши ансорлардан бўлган бир қавмнинг олдидан ўтди, улар аср намозида Байтул Мақдис томон рукуъда турган эдилар. У: «У Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганига ва у зот Каъба томон юзлантирилганларига гувоҳлик беради», деди. У (Баро) деди: Шунда улар аср намозида рукуъда турган ҳолларича (қиблага) бурилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن مِسْعَرٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَن عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَن الْبَرَاءِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ قَالَ مُحَمَّدٌ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning xufton (namozi)da — Muhammad: {Vat-tini vaz-zaytun}ni, dedi — qiroat qilganlarini eshitdim.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг хуфтон (намози)да — Муҳаммад: {Ват-тини ваз-зайтун}ни, деди — қироат қилганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ وَابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا الْأَعْمَشُ عَن طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْسَجَةَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezanglar», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овозларингиз билан безанглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَن سُفْيَانَ عَن أَبِي إِسْحَاقَ عَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنِ الْبَرَاءِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ لَمْ يَحْنِ رَجُلٌ مِنَّا ظَهْرَهُ حَتَّى يَسْجُدَ ثُمَّ نَسْجُدَ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, u zot sajdaga ketmagunlaricha bizdan birorta kishi orqasini egmas edi, soʻng biz sajda qilardik.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида, у зот саждага кетмагунларича биздан бирорта киши орқасини эгмас эди, сўнг биз сажда қилардик.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَن ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ عَن ابْنِ الْبَرَاءِ عَن الْبَرَاءِ قَالَكُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَحَبَّ أَوْ نُحِبُّ أَنْ نَقُومَ عَنْ يَمِينِهِ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَجْمَعُ عِبَادَكَ أَوْ تَبْعَثُ عِبَادَكَ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganimizda, u zotning oʻng tomonlarida turishimiz — u zot yaxshi koʻrgan yoki biz yaxshi koʻrgan (narsa) edi. Men u zotning: «Robbim! Bandalaringni jamlagan — yoki: tiriltirgan — kuningda meni azobingdan saqlagin», deganlarini eshitdim.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганимизда, у зотнинг ўнг томонларида туришимиз — у зот яхши кўрган ёки биз яхши кўрган (нарса) эди. Мен у зотнинг: «Роббим! Бандаларингни жамлаган — ёки: тирилтирган — кунингда мени азобингдан сақлагин», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو جَنَابٍ عَن يَزِيدَ بْنِ الْبَرَاءِ عَن أَبِيهِ الْبَرَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ عَلَى قَوْسٍ أَوْ عَصًا

Yazid ibn al-Baro oʻz otasi Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ kamonga — yoki hassaga (suyanib) — xutba qildilar.Язид ибн ал-Баро ўз отаси Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Набий ﷺ камонга — ёки ҳассага (суяниб) — хутба қилдилар.