عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا قَالَقَرَأْتُ آيَةً وَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ خِلَافَهَا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ أَلَمْ تُقْرِئْنِي آيَةَ كَذَا وَكَذَا قَالَ بَلَى فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَلَمْ تُقْرِئْنِيهَا كَذَا وَكَذَا فَقَالَ بَلَى كِلَاكُمَا مُحْسِنٌ مُجْمِلٌ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فَضَرَبَ صَدْرِي فَقَالَ يَا أُبَيُّ بْنَ كَعْبٍ إِنِّي أُقْرِئْتُ الْقُرْآنَ فَقِيلَ لِي عَلَى حَرْفٍ أَوْ عَلَى حَرْفَيْنِ قَالَ فَقَالَ الْمَلَكُ الَّذِي مَعِي عَلَى حَرْفَيْنِ فَقُلْتُ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ عَلَى حَرْفَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ فَقَالَ الْمَلَكُ الَّذِي مَعِي عَلَى ثَلَاثَةٍ فَقُلْتُ عَلَى ثَلَاثَةٍ حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ لَيْسَ مِنْهَا إِلَّا شَافٍ كَافٍ إِنْ قُلْتَ غَفُورًا رَحِيمًا أَوْ قُلْتَ سَمِيعًا عَلِيمًا أَوْ عَلِيمًا سَمِيعًا فَاللَّهُ كَذَلِكَ مَا لَمْ تَخْتِمْ آيَةَ عَذَابٍ بِرَحْمَةٍ أَوْ آيَةَ رَحْمَةٍ بِعَذَابٍحَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَرَأْتُ آيَةً وَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ خِلَافَهَا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ الْقَيْسِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ قَرَأْتُ آيَةً وَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ خِلَافَهَا

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir oyatni qiroat qildim, Ibn Masʼud esa uni boshqacha qiroat qildi. Bas, men Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Menga falon-falon oyatni oʻqitmaganmidingiz?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Ibn Masʼud ham: «Menga uni shunday-shunday oʻqitmaganmidingiz?» dedi. U zot: «Ha, ikkovingiz ham chiroyli va toʻgʻri (qiroat) qilyapsizlar», dedilar. (Ubay) dedi: Men u zotga (yana bir narsa) aytdim, shunda u zot koʻkragimga urib: «Ey Ubay ibn Kaʼb! Menga Qurʼon oʻqitildi va menga: ‹Bir harf ustidami yoki ikki harf ustidami?› deyildi. Men bilan birga boʻlgan farishta: ‹Ikki harf ustida›, dedi. Men: ‹Ikki harf ustida›, dedim. (Yana): ‹Ikki harf ustidami yoki uch harf ustidami?› deyildi. Men bilan birga boʻlgan farishta: ‹Uch harf ustida›, dedi. Men: ‹Uch harf ustida›, dedim. Toki yetti harfga yetdi. Ulardan biror harf yoʻqki, u shifo beruvchi va kifoya qiluvchi boʻlmasa: ‹gʻafuran rahiman› desang ham, ‹samiʼan aliman› yoki ‹aliman samiʼan› desang ham — Alloh shundaydir; toki azob oyatini rahmat bilan yoki rahmat oyatini azob bilan tugatmasang», dedilar. Boshqa isnodlar bilan ham: «Men bir oyatni qiroat qildim, Ibn Masʼud esa uni boshqacha qiroat qildi, bas, men Nabiy ﷺ huzurlariga keldim», deb hadis zikr qilingan.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир оятни қироат қилдим, Ибн Масъуд эса уни бошқача қироат қилди. Бас, мен Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Менга фалон-фалон оятни ўқитмаганмидингиз?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Ибн Масъуд ҳам: «Менга уни шундай-шундай ўқитмаганмидингиз?» деди. У зот: «Ҳа, икковингиз ҳам чиройли ва тўғри (қироат) қиляпсизлар», дедилар. (Убай) деди: Мен у зотга (яна бир нарса) айтдим, шунда у зот кўкрагимга уриб: «Эй Убай ибн Каъб! Менга Қуръон ўқитилди ва менга: ‹Бир ҳарф устидами ёки икки ҳарф устидами?› дейилди. Мен билан бирга бўлган фаришта: ‹Икки ҳарф устида›, деди. Мен: ‹Икки ҳарф устида›, дедим. (Яна): ‹Икки ҳарф устидами ёки уч ҳарф устидами?› дейилди. Мен билан бирга бўлган фаришта: ‹Уч ҳарф устида›, деди. Мен: ‹Уч ҳарф устида›, дедим. Токи етти ҳарфга етди. Улардан бирор ҳарф йўқки, у шифо берувчи ва кифоя қилувчи бўлмаса: ‹ғафуран раҳиман› десанг ҳам, ‹самиъан алиман› ёки ‹алиман самиъан› десанг ҳам — Аллоҳ шундайдир; токи азоб оятини раҳмат билан ёки раҳмат оятини азоб билан тугатмасанг», дедилар. Бошқа иснодлар билан ҳам: «Мен бир оятни қироат қилдим, Ибн Масъуд эса уни бошқача қироат қилди, бас, мен Набий ﷺ ҳузурларига келдим», деб ҳадис зикр қилинган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُقَيْرٍ الْعَبْدِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَسَمِعْتُ رَجُلًا يَقْرَأُ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَيْهِ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ اسْتَقْرِئْ هَذَا فَقَالَ اقْرَأْ فَقَرَأَ فَقَالَ أَحْسَنْتَ فَقُلْتُ لَهُ أَوَلَمْ تُقْرِئْنِي كَذَا وَكَذَا قَالَ بَلَى وَأَنْتَ قَدْ أَحْسَنْتَ فَقُلْتُ بِيَدَيَّ قَدْ أَحْسَنْتَ مَرَّتَيْنِ قَالَ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَذْهِبْ عَنْ أُبَيٍّ الشَّكَّ فَفِضْتُ عَرَقًا وَامْتَلَأَ جَوْفِي فَرَقًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أُبَيُّ إِنَّ مَلَكَيْنِ أَتَيَانِي فَقَالَ أَحَدُهُمَا اقْرَأْ عَلَى حَرْفٍ فَقَالَ الْآخَرُ زِدْهُ فَقُلْتُ زِدْنِي قَالَ اقْرَأْ عَلَى حَرْفَيْنِ فَقَالَ الْآخَرُ زِدْهُ فَقُلْتُ زِدْنِي فَقَالَ اقْرَأْ عَلَى ثَلَاثَةٍ فَقَالَ الْآخَرُ زِدْهُ فَقُلْتُ زِدْنِي قَالَ اقْرَأْ عَلَى أَرْبَعَةِ أَحْرُفٍ قَالَ الْآخَرُ زِدْهُ قُلْتُ زِدْنِي قَالَ اقْرَأْ عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُفٍ قَالَ الْآخَرُ زِدْهُ قُلْتُ زِدْنِي قَالَ اقْرَأْ عَلَى سِتَّةٍ قَالَ الْآخَرُ زِدْهُ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir kishining qiroat qilayotganini eshitib: «Senga kim oʻqitdi?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ», dedi. Men: «Yur, u zotning huzurlariga boramiz», dedim. Bas, Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Bundan qiroat qilib bering (eshiting)», dedim. U zot: «Oʻqi», dedilar. U qiroat qildi. U zot: «Chiroyli qilding», dedilar. Men u zotga: «Menga falon-falon (tarzda) oʻqitmaganmidingiz?» dedim. U zot: «Ha, sen ham chiroyli qilding», dedilar. Men qoʻllarim bilan (ishora qilib): «Ikkalasiga ham ‹chiroyli qilding›, (deyapsizmi)?» dedim. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllari bilan koʻkragimga urib: «Allohim, Ubaydan shubhani ketkaz», dedilar. Men terga gʻarq boʻldim, ichim qoʻrquvga toʻldi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Ey Ubay! Huzurimga ikki farishta keldi. Ulardan biri: ‹Bir harf ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi. Men: ‹Menga ziyoda qil›, dedim. U: ‹Ikki harf ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi. Men: ‹Menga ziyoda qil›, dedim. U: ‹Uch (harf) ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi. Men: ‹Menga ziyoda qil›, dedim. U: ‹Toʻrt harf ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi. Men: ‹Menga ziyoda qil›, dedim. U: ‹Besh harf ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi. Men: ‹Menga ziyoda qil›, dedim. U: ‹Olti (harf) ustida oʻqi›, dedi. Boshqasi: ‹Unga ziyoda qil›, dedi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир кишининг қироат қилаётганини эшитиб: «Сенга ким ўқитди?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ», деди. Мен: «Юр, у зотнинг ҳузурларига борамиз», дедим. Бас, Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Бундан қироат қилиб беринг (эшитинг)», дедим. У зот: «Ўқи», дедилар. У қироат қилди. У зот: «Чиройли қилдинг», дедилар. Мен у зотга: «Менга фалон-фалон (тарзда) ўқитмаганмидингиз?» дедим. У зот: «Ҳа, сен ҳам чиройли қилдинг», дедилар. Мен қўлларим билан (ишора қилиб): «Иккаласига ҳам ‹чиройли қилдинг›, (деяпсизми)?» дедим. Шунда Набий ﷺ қўллари билан кўкрагимга уриб: «Аллоҳим, Убайдан шубҳани кетказ», дедилар. Мен терга ғарқ бўлдим, ичим қўрқувга тўлди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Убай! Ҳузуримга икки фаришта келди. Улардан бири: ‹Бир ҳарф устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди. Мен: ‹Менга зиёда қил›, дедим. У: ‹Икки ҳарф устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди. Мен: ‹Менга зиёда қил›, дедим. У: ‹Уч (ҳарф) устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди. Мен: ‹Менга зиёда қил›, дедим. У: ‹Тўрт ҳарф устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди. Мен: ‹Менга зиёда қил›, дедим. У: ‹Беш ҳарф устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди. Мен: ‹Менга зиёда қил›, дедим. У: ‹Олти (ҳарф) устида ўқи›, деди. Бошқаси: ‹Унга зиёда қил›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْوَرَكَانِيُّ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍرَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتَانِي مَلَكَانِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ أَقْرِئْهُ قَالَ عَلَى كَمْ قَالَ حَرْفٍ قَالَ زِدْهُ قَالَ حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) uni Nabiy ﷺga koʻtarib (rivoyat qildi): U zot: «Huzurimga ikki farishta keldi. Ulardan biri ikkinchisiga: ‹Unga oʻqit›, dedi. U: ‹Necha (harf) ustida?› dedi. (Birinchisi): ‹Bir harf ustida›, dedi. (Ikkinchisi): ‹Unga ziyoda qil›, dedi», dedilar. Toki yetti harfga yetdi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) уни Набий ﷺга кўтариб (ривоят қилди): У зот: «Ҳузуримга икки фаришта келди. Улардан бири иккинчисига: ‹Унга ўқит›, деди. У: ‹Неча (ҳарф) устида?› деди. (Биринчиси): ‹Бир ҳарф устида›, деди. (Иккинчиси): ‹Унга зиёда қил›, деди», дедилар. Токи етти ҳарфга етди.