حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ خَالِدٍ الْيَشْكُرِيِّ قَالَخَرَجْتُ زَمَانَ فُتِحَتْ تُسْتَرُ حَتَّى قَدِمْتُ الْكُوفَةَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا أَنَا بِحَلْقَةٍ فِيهَا رَجُلٌ صَدَعٌ مِنْ الرِّجَالِ حَسَنُ الثَّغْرِ يُعْرَفُ فِيهِ أَنَّهُ مِنْ رِجَالِ أَهْلِ الْحِجَازِ قَالَ فَقُلْتُ مَنْ الرَّجُلُ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَ مَا تَعْرِفُهُ فَقُلْتُ لَا فَقَالُوا هَذَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَعَدْتُ وَحَدَّثَ الْقَوْمَ فَقَالَ إِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ الْقَوْمُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُمْ إِنِّي سَأُخْبِرُكُمْ بِمَا أَنْكَرْتُمْ مِنْ ذَلِكَ جَاءَ الْإِسْلَامُ حِينَ جَاءَ فَجَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ كَأَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ قَدْ أُعْطِيتُ فِي الْقُرْآنِ فَهْمًا فَكَانَ رِجَالٌ يَجِيئُونَ فَيَسْأَلُونَ عَنْ الْخَيْرِ فَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَكُونُ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ شَرٌّ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْعِصْمَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ السَّيْفُ قَالَ قُلْتُ وَهَلْ بَعْدَ هَذَا السَّيْفِ بَقِيَّةٌ قَالَ نَعَمْ تَكُونَ إِمَارَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ وَهُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ تَنْشَأُ دُعَاةُ الضَّلَالَةِ فَإِنْ كَانَ لِلَّهِ يَوْمَئِذٍ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةٌ جَلَدَ ظَهْرَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَالْزَمْهُ وَإِلَّا فَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جِذْلِ شَجَرَةٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ
Xolid ibn Xolid al-Yashkuriydan rivoyat qilinadi: Tustar fath qilingan zamonda chiqib, Kufaga keldim va masjidga kirdim. Qarasam, bir halqa bor, uning ichida oʻrta boʻyli, tishlari chiroyli bir kishi bor ekan — uning hijoz ahlidan ekani bilinib turardi. Men: «Bu kishi kim?» dedim. Odamlar: «Sen uni tanimaysanmi?» deyishdi. Men: «Yoʻq», dedim. Ular: «Bu Rasululloh ﷺning sahobalari Huzayfa ibn Yamondir», dedilar. Men oʻtirdim, u esa odamlarga soʻzlab: «Odamlar Rasululloh ﷺdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim», dedi. Odamlar buni unga nisbatan inkor qildilar. Shunda u ularga dedi: «Men sizlarga oʻzinglar inkor qilgan narsani bayon qilaman. Islom kelgan vaqtida keldi va johiliyat ishiga oʻxshamagan bir ish keldi. Menga Qurʼonda fahm berilgan edi. Kishilar kelib yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, bu yaxshilikdan keyin ham, undan oldin yomonlik boʻlgani kabi, yomonlik boʻladimi?› dedim. U zot: ‹Ha›, dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, undan saqlanish nima?› dedim. U zot: ‹Qilich›, dedilar. Men: ‹Bu qilichdan keyin ham bir qoldiq boʻladimi?› dedim. U zot: ‹Ha, xiralik ustidagi amirlik va gina ustidagi sulh boʻladi›, dedilar. Men: ‹Soʻng nima?› dedim. U zot: ‹Soʻng adashtiruvchi daʼvatchilar paydo boʻladi. Agar oʻsha kunda Allohning yerda xalifasi boʻlsa — u orqangga urib, molingni olsa ham — unga yopish. Aks holda, bir daraxtning ildizini tishlagan holingda oʻl›, dedilar. Men: ‹Soʻng...›».Холид ибн Холид ал-Яшкурийдан ривоят қилинади: Тустар фатҳ қилинган замонда чиқиб, Куфага келдим ва масжидга кирдим. Қарасам, бир ҳалқа бор, унинг ичида ўрта бўйли, тишлари чиройли бир киши бор экан — унинг ҳижоз аҳлидан экани билиниб турарди. Мен: «Бу киши ким?» дедим. Одамлар: «Сен уни танимайсанми?» дейишди. Мен: «Йўқ», дедим. Улар: «Бу Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Ҳузайфа ибн Ямондир», дедилар. Мен ўтирдим, у эса одамларга сўзлаб: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим», деди. Одамлар буни унга нисбатан инкор қилдилар. Шунда у уларга деди: «Мен сизларга ўзинглар инкор қилган нарсани баён қиламан. Ислом келган вақтида келди ва жоҳилият ишига ўхшамаган бир иш келди. Менга Қуръонда фаҳм берилган эди. Кишилар келиб яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ҳам, ундан олдин ёмонлик бўлгани каби, ёмонлик бўладими?› дедим. У зот: ‹Ҳа›, дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, ундан сақланиш нима?› дедим. У зот: ‹Қилич›, дедилар. Мен: ‹Бу қиличдан кейин ҳам бир қолдиқ бўладими?› дедим. У зот: ‹Ҳа, хиралик устидаги амирлик ва гина устидаги сулҳ бўлади›, дедилар. Мен: ‹Сўнг нима?› дедим. У зот: ‹Сўнг адаштирувчи даъватчилар пайдо бўлади. Агар ўша кунда Аллоҳнинг ерда халифаси бўлса — у орқангга уриб, молингни олса ҳам — унга ёпиш. Акс ҳолда, бир дарахтнинг илдизини тишлаган ҳолингда ўл›, дедилар. Мен: ‹Сўнг...›».