حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي الْأَعْمَشَ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ عَنْ صِلَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى قَالَ وَمَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ إِلَّا وَقَفَ عِنْدَهَا فَسَأَلَ وَلَا آيَةِ عَذَابٍ إِلَّا تَعَوَّذَ مِنْهَا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot rukuʼlarida: «Subhana robbiyal aziym», sajdalarida: «Subhana robbiyal aʼlo», der edilar. U zot rahmat oyatidan oʻtsalar, albatta uning oldida toʻxtab, (Allohdan) soʻrar edilar; azob oyatidan oʻtsalar, albatta undan (Allohga) panoh tilar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим. У зот рукуъларида: «Субҳана роббиял азийм», саждаларида: «Субҳана роббиял аъло», дер эдилар. У зот раҳмат оятидан ўтсалар, албатта унинг олдида тўхтаб, (Аллоҳдан) сўрар эдилар; азоб оятидан ўтсалар, албатта ундан (Аллоҳга) паноҳ тилар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ الْأَعْمَشُ أَخْبَرَنَا عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَأَتَيْتُهُ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni koʻrdim: u zot bir qavmning axlatxonasiga kelib, tik turgan holda kichik hojat chiqardilar. Soʻng suv soʻradilar, men u zotga (suv) keltirdim; u zot tahorat qilib, maxsilariga mash tortdilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрдим: у зот бир қавмнинг ахлатхонасига келиб, тик турган ҳолда кичик ҳожат чиқардилар. Сўнг сув сўрадилар, мен у зотга (сув) келтирдим; у зот таҳорат қилиб, махсиларига маш тортдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا قَامَ مِنْ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi (namozga) turganlarida ogʻizlarini misvok bilan tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси (намозга) турганларида оғизларини мисвок билан тозалар эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ نُذَيْرٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَضَلَةِ سَاقِي أَوْ سَاقِهِ قَالَ هَذَا مَوْضِعُ الْإِزَارِ فَإِنْ أَبَيْتَ فَأَسْفَلُ فَإِنْ أَبَيْتَ فَلَا حَقَّ لِلْإِزَارِ فِيمَا دُونَ الْكَعْبَيْنِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ mening boldirimning yoki oʻzlarining boldirlarining muskulidan ushlab: ‹Mana shu — izorning oʻrnidir. Agar koʻnmasang, undan pastroq. Agar yana koʻnmasang, izorning toʻpiqlardan pastda boʻlishga haqqi yoʻq›, dedilar», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ менинг болдиримнинг ёки ўзларининг болдирларининг мускулидан ушлаб: ‹Мана шу — изорнинг ўрнидир. Агар кўнмасанг, ундан пастроқ. Агар яна кўнмасанг, изорнинг тўпиқлардан пастда бўлишга ҳаққи йўқ›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ وَقَالَ رَبِّ يَعْنِي قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ أَوْ تَجْمَعُ عِبَادَكَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ oʻrinlariga yotganlarida oʻng qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyib: «Robbim, bandalaringni tiriltiradigan (yoki toʻplaydigan) kuningda meni azobingdan saqla», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ ўринларига ётганларида ўнг қўлларини ёноқлари остига қўйиб: «Роббим, бандаларингни тирилтирадиган (ёки тўплайдиган) кунингда мени азобингдан сақла», дер эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اقْتَدُوا بِاللَّذَيْنِ مِنْ بَعْدِي أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan keyingi ikki kishiga — Abu Bakr va Umarga ergashinglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан кейинги икки кишига — Абу Бакр ва Умарга эргашинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا شَقِيقٌ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا فَذَهَبْتُ أَتَبَاعَدُ عَنْهُ فَقَدَّمَنِي حَتَّىقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَقَطَتْ عَلَى أَبِي كَلِمَةٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qavmning axlatxonasiga kelib, tik turgan holda kichik hojat chiqardilar. Men u zotdan uzoqlashmoqchi boʻldim, u zot meni oldilariga chaqirdilar, hatto… Abu Abdurahmon aytdi: Otamdan bir soʻz tushib qolgan.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қавмнинг ахлатхонасига келиб, тик турган ҳолда кичик ҳожат чиқардилар. Мен у зотдан узоқлашмоқчи бўлдим, у зот мени олдиларига чақирдилар, ҳатто… Абу Абдураҳмон айтди: Отамдан бир сўз тушиб қолган.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chaqimchi (gʻiybat tarqatib, odamlar orasini buzuvchi) jannatga kirmaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чақимчи (ғийбат тарқатиб, одамлар орасини бузувчи) жаннатга кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَبَلَغَهُ أَنَّ أَبَا مُوسَى كَانَ يَبُولُ فِي قَارُورَةٍ وَيَقُولُ إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانُوا إِذَا أَصَابَ أَحَدَهُمْ الْبَوْلُ قَرَضَ مَكَانَهُ قَالَ حُذَيْفَةُ وَدِدْتُ أَنَّ صَاحِبَكُمْ لَا يُشَدِّدُ هَذَا التَّشْدِيدَ لَقَدْ رَأَيْتُنِي نَتَمَاشَى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْتَهَيْنَا إِلَى سُبَاطَةٍ فَقَامَ يَبُولُ كَمَا يَبُولُ أَحَدُكُمْ فَذَهَبْتُ أَتَنَحَّى عَنْهُ فَقَالَ ادْنُهْ فَدَنَوْتُ مِنْهُ حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)ga Abu Musoning shishaga siyishi va: «Bani Isroil ichida biriga siydik tegsa, oʻsha joyni qirqib tashlar edi», deyishi haqidagi xabar yetdi. Shunda Huzayfa: «Sohibingiz bu qadar qattiqlik qilmasa edi. Men oʻzimning Rasululloh ﷺ bilan birga yurganimni koʻrdim; biz bir axlatxonaga yetib bordik. U zot biringiz siygandek turib siydilar. Men u zotdan chetlanmoqchi boʻldim, u zot: ‹Beri kel›, dedilar. Men u zotga yaqinlashib, tovonlari yonida turdim», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)га Абу Мусонинг шишага сийиши ва: «Бани Исроил ичида бирига сийдик тегса, ўша жойни қирқиб ташлар эди», дейиши ҳақидаги хабар етди. Шунда Ҳузайфа: «Соҳибингиз бу қадар қаттиқлик қилмаса эди. Мен ўзимнинг Расулуллоҳ ﷺ билан бирга юрганимни кўрдим; биз бир ахлатхонага етиб бордик. У зот бирингиз сийгандек туриб сийдилар. Мен у зотдан четланмоқчи бўлдим, у зот: ‹Бери кел›, дедилар. Мен у зотга яқинлашиб, товонлари ёнида турдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ خُثَيْمَةَ عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ اسْمُهُ سَلَمَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ بْنِ صُهَيْبٍ مِنْ أَصْحَابِ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا إِذَا حَضَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى طَعَامٍ لَمْ نَضَعْ أَيْدِيَنَا حَتَّى يَبْدَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَضَعَ يَدَهُ وَإِنَّا حَضَرْنَا مَعَهُ طَعَامًا فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّمَا تُدْفَعُ فَذَهَبَتْ تَضَعُ يَدَهَا فِي الطَّعَامِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهَا وَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُدْفَعُ فَذَهَبَ يَضَعُ يَدَهُ فِي الطَّعَامِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ إِذَا لَمْ يُذْكَرْ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ جَاءَ بِهَذِهِ الْجَارِيَةِ لِيَسْتَحِلَّ بِهَا فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا وَجَاءَ بِهَذَا الْأَعْرَابِيِّ لِيَسْتَحِلَّ بِهِ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ يَدَهُ فِي يَدِي مَعَ يَدِهِمَا يَعْنِي الشَّيْطَانَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga taomda hozir boʻlsak, Rasululloh ﷺ boshlab qoʻllarini (taomga) qoʻymaguncha qoʻllarimizni qoʻymas edik. Bir marta biz u zot bilan birga taomda hozir boʻldik. Shunda goʻyo itarilayotgandek bir joriya kelib, qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ uning qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng goʻyo itarilayotgandek bir aʼrobiy keldi va qoʻlini taomga qoʻymoqchi boʻldi; Rasululloh ﷺ uning ham qoʻlidan ushladilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton ustiga Allohning nomi zikr qilinmagan taomni oʻziga halol sanaydi. U bu joriyani olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa; bas, men uning qoʻlidan ushladim. Soʻng bu aʼrobiyni olib keldiki, u orqali (taomni) oʻziga halol qilsa; bas, men uning qoʻlidan ushladim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, albatta, uning — yaʼni shaytonning — qoʻli ikkovining qoʻllari bilan birga mening qoʻlimda edi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таомда ҳозир бўлсак, Расулуллоҳ ﷺ бошлаб қўлларини (таомга) қўймагунча қўлларимизни қўймас эдик. Бир марта биз у зот билан бирга таомда ҳозир бўлдик. Шунда гўё итарилаётгандек бир жория келиб, қўлини таомга қўймоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг гўё итарилаётгандек бир аъробий келди ва қўлини таомга қўймоқчи бўлди; Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳам қўлидан ушладилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон устига Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган таомни ўзига ҳалол санайди. У бу жорияни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса; бас, мен унинг қўлидан ушладим. Сўнг бу аъробийни олиб келдики, у орқали (таомни) ўзига ҳалол қилса; бас, мен унинг қўлидан ушладим. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, албатта, унинг — яъни шайтоннинг — қўли икковининг қўллари билан бирга менинг қўлимда эди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدَّجَّالُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى جُفَالُ الشَّعْرِ مَعَهُ جَنَّةٌ وَنَارٌ فَنَارُهُ جَنَّةٌ وَجَنَّتُهُ نَارٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chap koʻzi koʻr, sochi qalin va serbar boʻladi. U bilan birga jannat va doʻzax (oʻt) boʻladi; ammo uning oʻti — jannat, jannati esa — oʻtdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чап кўзи кўр, сочи қалин ва сербар бўлади. У билан бирга жаннат ва дўзах (ўт) бўлади; аммо унинг ўти — жаннат, жаннати эса — ўтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَفُضِّلَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ عَلَى سَائِرِ الْأُمَمِ بِثَلَاثٍ جُعِلَتْ لَهَا الْأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا وَجُعِلَتْ صُفُوفُهَا عَلَى صُفُوفِ الْمَلَائِكَةِ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَا وَأُعْطِيتُ هَذِهِ الْآيَاتِ مِنْ آخِرِ الْبَقَرَةِ مِنْ كَنْزٍ تَحْتَ الْعَرْشِ لَمْ يُعْطَهَا نَبِيٌّ قَبْلِي قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ كُلُّهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Bu ummat boshqa ummatlardan uch narsa bilan afzal qilindi: unga yer pok qiluvchi va masjid qilindi; uning saflari farishtalarning saflari kabi qilindi. (Roviy) aytdi: Nabiy ﷺ shuni aytar edilar: «Va menga Baqara surasining oxiridagi bu oyatlar Arsh ostidagi bir xazinadan berildi; ular mendan avval hech bir paygʻambarga berilmagan edi». Abu Muoviya aytdi: Bularning hammasi Nabiy ﷺdan (rivoyat qilingan).Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Бу уммат бошқа умматлардан уч нарса билан афзал қилинди: унга ер пок қилувчи ва масжид қилинди; унинг сафлари фаришталарнинг сафлари каби қилинди. (Ровий) айтди: Набий ﷺ шуни айтар эдилар: «Ва менга Бақара сурасининг охиридаги бу оятлар Арш остидаги бир хазинадан берилди; улар мендан аввал ҳеч бир пайғамбарга берилмаган эди». Абу Муовия айтди: Буларнинг ҳаммаси Набий ﷺдан (ривоят қилинган).

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَعْرُوفُ كُلُّهُ صَدَقَةٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har bir yaxshilik — sadaqadir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир яхшилик — садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَاقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ يَعْمَلُ بِالْمَعَاصِي فَلَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ لِأَهْلِهِ إِذَا أَنَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي ثُمَّ اطْحَنُونِي ثُمَّ ذَرُّونِي فِي الْبَحْرِ فِي يَوْمِ رِيحٍ عَاصِفٍ قَالَ فَلَمَّا مَاتَ فَعَلُوا قَالَ فَجَمَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي يَدِهِ قَالَ لَهُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ قَالَ خَوْفُكَ قَالَ فَإِنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَكَ

Abu Masʼud al-Ansoriy va Huzayfa (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan avvalgilardan bir kishi gunohlar qilar edi. Unga oʻlim kelganida ahliga: ‹Men oʻlsam, meni yondiringlar, soʻng (kulimni) yanchinglar, soʻng qattiq shamolli kunda dengizga sochib yuboringlar›, dedi. U oʻlganida shunday qildilar. Shunda Alloh azza va jalla uni Oʻz qoʻlida jamladi va unga: ‹Seni bu qilgan ishingga nima undadi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim›, dedi. (Alloh): ‹Men seni magʻfirat qildim›, dedi», dedilar.Абу Масъуд ал-Ансорий ва Ҳузайфа (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан аввалгилардан бир киши гуноҳлар қилар эди. Унга ўлим келганида аҳлига: ‹Мен ўлсам, мени ёндиринглар, сўнг (кулимни) янчинглар, сўнг қаттиқ шамолли кунда денгизга сочиб юборинглар›, деди. У ўлганида шундай қилдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла уни Ўз қўлида жамлади ва унга: ‹Сени бу қилган ишингга нима ундади?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним›, деди. (Аллоҳ): ‹Мен сени мағфират қилдим›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ أَمْرِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى إِذَا لَمْ تَسْتَحْيِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, odamlar avvalgi paygʻambarlik kalomidan idrok etgan narsalardan biri: ‹Agar hayo qilmasang, xohlaganingni qil›, degan soʻzdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, одамлар аввалги пайғамбарлик каломидан идрок этган нарсалардан бири: ‹Агар ҳаё қилмасанг, хоҳлаганингни қил›, деган сўздир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَحَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ قَدْ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ حَدَّثَنَا أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ ثُمَّ نَزَلَ الْقُرْآنُ فَعَلِمُوا مِنْ الْقُرْآنِ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ ثُمَّ حَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْوَكْتِ فَتُقْبَضُ الْأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْمَجْلِ كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ تَرَاهُ مُنْتَبِرًا وَلَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ قَالَ ثُمَّ أَخَذَ حَصًى فَدَحْرَجَهُ عَلَى رِجْلِهِ قَالَ فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ لَا يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الْأَمَانَةَ حَتَّى يُقَالَ إِنَّ فِي بَنِي فُلَانٍ رَجُلًا أَمِينًا حَتَّى يُقَالَ لِلرَّجُلِ مَا أَجْلَدَهُ وَأَظْرَفَهُ وَأَعْقَلَهُ وَمَا فِي قَلْبِهِ حَبَّةٌ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ وَلَقَدْ أَتَى عَلَيَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ دِينُهُ وَلَئِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا أَوْ يَهُودِيًّا لَيَرُدَّنَّهُ عَلَيَّ سَاعِيهِ فَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ لِأُبَايِعَ مِنْكُمْ إِلَّا فُلَانًا وَفُلَانًاحَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثَيْنِ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الْآخَرَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga ikki hadis aytdilar — birini koʻrdim, ikkinchisini esa (hali) kutyapman —. Bizga: «Albatta, omonat kishilarning qalblari tubiga nozil boʻldi; soʻng Qurʼon nozil boʻldi va ular Qurʼondan ham bildilar, Sunnatdan ham bildilar», deb hadis aytdilar. Soʻng bizga omonatning koʻtarilishi haqida hadis aytib: «Kishi bir uyqu uxlaydi-da, omonat qalbidan olib qoʻyiladi; uning izi nuqtacha misol qoladi. Soʻng yana omonat qalbidan olib qoʻyiladi; uning izi qabariq misol qoladi — xuddi oyogʻingga bir choʻgʻni dumalatib yuborsang-da, uni boʻrtgan holda koʻrasan-u, ichida hech narsa yoʻq boʻlgani kabi», dedilar — soʻng mayda tosh olib, uni oyoqlari ustida dumalatdilar —. «Bas, odamlar shunday holga keladiki, bir-birlari bilan oldi-sotdi qiladilar, ammo deyarli hech kim omonatni ado etmaydi; hatto: ‹Falon (qabila) ichida ishonchli bir kishi bor› deyiladi. Hatto bir kishi haqida: ‹U qanchalik jurʼatli, qanchalik zukko, qanchalik aqlli!› deyiladi — holbuki uning qalbida xardal donasi misqolicha ham iymon yoʻq», dedilar. Va (Huzayfa) aytdi: Menga shunday bir zamon keldiki, men sizlardan qaysingiz bilan oldi-sotdi qilishimga parvo qilmasdim: agar u musulmon boʻlsa, uning dini uni menga (haqimni) qaytarishga majbur qilardi; agar nasroniy yoki yahudiy boʻlsa, uning voliysi uni menga qaytarishga majbur qilardi. Bugun esa men sizlardan faqat falon va falon (kishi) bilangina oldi-sotdi qilaman.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга икки ҳадис айтдилар — бирини кўрдим, иккинчисини эса (ҳали) кутяпман —. Бизга: «Албатта, омонат кишиларнинг қалблари тубига нозил бўлди; сўнг Қуръон нозил бўлди ва улар Қуръондан ҳам билдилар, Суннатдан ҳам билдилар», деб ҳадис айтдилар. Сўнг бизга омонатнинг кўтарилиши ҳақида ҳадис айтиб: «Киши бир уйқу ухлайди-да, омонат қалбидан олиб қўйилади; унинг изи нуқтача мисол қолади. Сўнг яна омонат қалбидан олиб қўйилади; унинг изи қабариқ мисол қолади — худди оёғингга бир чўғни думалатиб юборсанг-да, уни бўртган ҳолда кўрасан-у, ичида ҳеч нарса йўқ бўлгани каби», дедилар — сўнг майда тош олиб, уни оёқлари устида думалатдилар —. «Бас, одамлар шундай ҳолга келадики, бир-бирлари билан олди-сотди қиладилар, аммо деярли ҳеч ким омонатни адо этмайди; ҳатто: ‹Фалон (қабила) ичида ишончли бир киши бор› дейилади. Ҳатто бир киши ҳақида: ‹У қанчалик журъатли, қанчалик зукко, қанчалик ақлли!› дейилади — ҳолбуки унинг қалбида хардал донаси мисқолича ҳам иймон йўқ», дедилар. Ва (Ҳузайфа) айтди: Менга шундай бир замон келдики, мен сизлардан қайсингиз билан олди-сотди қилишимга парво қилмасдим: агар у мусулмон бўлса, унинг дини уни менга (ҳақимни) қайтаришга мажбур қиларди; агар насроний ёки яҳудий бўлса, унинг волийси уни менга қайтаришга мажбур қиларди. Бугун эса мен сизлардан фақат фалон ва фалон (киши) билангина олди-сотди қиламан.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ قَالَدَخَلَ حُذَيْفَةُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا رَجُلٌ يُصَلِّي مِمَّا يَلِي أَبْوَابَ كِنْدَةَ فَجَعَلَ لَا يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَلَا السُّجُودَ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَهُ حُذَيْفَةُ مُنْذُ كَمْ هَذِهِ صَلَاتُكَ قَالَ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ فَقَالَ لَهُ حُذَيْفَةُ مَا صَلَّيْتَ مِنْ أَرْبَعِينَ سَنَةً وَلَوْ مُتَّ وَهَذِهِ صَلَاتُكَ لَمُتَّ عَلَى غَيْرِ الْفِطْرَةِ الَّتِي فُطِرَ عَلَيْهَا مُحَمَّدٌ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِ يُعَلِّمُهُ فَقَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيُخَفِّفُ فِي صَلَاتِهِ وَإِنَّهُ لَيُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ

Zayd ibn Vahb aytdi: Huzayfa masjidga kirdi. Kinda eshiklari tomonda bir kishi namoz oʻqiyotgan, rukuʼni ham, sajdani ham toʻliq qilmas edi. U namozdan chiqqach, Huzayfa unga: «Bu namozingga qancha boʻldi?» dedi. U: «Qirq yil boʻldi», dedi. Shunda Huzayfa unga: «Sen qirq yildan beri namoz oʻqimabsan. Agar shu namozing bilan oʻlsang, Muhammad (alayhis-salotu vas-salom) yaratilgan fitratdan boshqa narsa ustida oʻlgan boʻlar eding», dedi. Soʻng unga oʻgirilib, taʼlim berdi va: «Albatta, kishi namozini yengil qiladi, lekin rukuʼ va sajdani toʻliq bajaradi», dedi.Зайд ибн Ваҳб айтди: Ҳузайфа масжидга кирди. Кинда эшиклари томонда бир киши намоз ўқиётган, рукуъни ҳам, саждани ҳам тўлиқ қилмас эди. У намоздан чиққач, Ҳузайфа унга: «Бу намозингга қанча бўлди?» деди. У: «Қирқ йил бўлди», деди. Шунда Ҳузайфа унга: «Сен қирқ йилдан бери намоз ўқимабсан. Агар шу намозинг билан ўлсанг, Муҳаммад (алайҳис-салоту вас-салом) яратилган фитратдан бошқа нарса устида ўлган бўлар эдинг», деди. Сўнг унга ўгирилиб, таълим берди ва: «Албатта, киши намозини енгил қилади, лекин рукуъ ва саждани тўлиқ бажаради», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْصُوا لِي كَمْ يَلْفِظُ الْإِسْلَامَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَخَافُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ مَا بَيْنَ السِّتِّ مِائَةِ إِلَى السَّبْعِ مِائَةِ قَالَ فَقَالَ إِنَّكُمْ لَا تَدْرُونَ لَعَلَّكُمْ أَنْ تُبْتَلَوْاقَالَ فَابْتُلِينَا حَتَّى جَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا لَا يُصَلِّي إِلَّا سِرًّا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men uchun, Islomni ogʻzaki aytgan (kishilar) qanchaligini sanab chiqinglar», dedilar. Biz: «Ey Allohning Rasuli, biz olti yuzdan yetti yuzgacha (kishi) boʻla turib, biz haqimizda qoʻrqasizmi?» dedik. U zot: «Sizlar bilmaysizlar — ehtimol sinovga duchor boʻlarsizlar», dedilar. Bas, biz shunday sinovga duchor boʻldikki, hatto bizdan baʼzi kishi faqat yashirin holdagina namoz oʻqiydigan boʻlib qoldi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен учун, Исломни оғзаки айтган (кишилар) қанчалигини санаб чиқинглар», дедилар. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз олти юздан етти юзгача (киши) бўла туриб, биз ҳақимизда қўрқасизми?» дедик. У зот: «Сизлар билмайсизлар — эҳтимол синовга дучор бўларсизлар», дедилар. Бас, биз шундай синовга дучор бўлдикки, ҳатто биздан баъзи киши фақат яширин ҳолдагина намоз ўқийдиган бўлиб қолди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ أَوْ عَنْ غَيْرِهِ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا سَتَكُونُ أُمَرَاءُ يَكْذِبُونَ وَيَظْلِمُونَ فَمَنْ صَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنَّا وَلَسْتُ مِنْهُمْ وَلَا يَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ وَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَلَمْ يُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ وَسَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, yolgʻon soʻzlaydigan va zulm qiladigan amirlar boʻladi. Kim ularning yolgʻonini tasdiqlab, zulmlarida ularga yordam bersa, u bizdan emas, men ham ulardan emasman va u Havz boʻyida mening oldimga kelmaydi. Kim ularning yolgʻonini tasdiqlamasa va zulmlarida ularga yordam bermasa, u mendandir, men ham undanman va u Havz boʻyida mening oldimga keladi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, ёлғон сўзлайдиган ва зулм қиладиган амирлар бўлади. Ким уларнинг ёлғонини тасдиқлаб, зулмларида уларга ёрдам берса, у биздан эмас, мен ҳам улардан эмасман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келмайди. Ким уларнинг ёлғонини тасдиқламаса ва зулмларида уларга ёрдам бермаса, у мендандир, мен ҳам унданман ва у Ҳавз бўйида менинг олдимга келади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ مُسْتَوْرِدِ بْنِ أَحْنَفَ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ قَالَ فَافْتَتَحَ الْبَقَرَةَ فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ رَأْسَ الْمِائَةِ فَقُلْتُ يَرْكَعُ ثُمَّ مَضَى حَتَّى بَلَغَ الْمِائَتَيْنِ فَقُلْتُ يَرْكَعُ ثُمَّ مَضَى حَتَّى خَتَمَهَا قَالَ فَقُلْتُ يَرْكَعُ قَالَ ثُمَّ افْتَتَحَ سُورَةَ آلِ عِمْرَانَ حَتَّى خَتَمَهَا قَالَ فَقُلْتُ يَرْكَعُ قَالَ ثُمَّ افْتَتَحَ سُورَةَ النِّسَاءِ فَقَرَأَهَا قَالَ ثُمَّ رَكَعَ قَالَ فَقَالَ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ قَالَ وَكَانَ رُكُوعُهُ بِمَنْزِلَةِ قِيَامِهِ ثُمَّ سَجَدَ فَكَانَ سُجُودُهُ مِثْلَ رُكُوعِهِ وَقَالَ فِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى قَالَ وَكَانَ إِذَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ سَأَلَ وَإِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا عَذَابٌ تَعَوَّذَ وَإِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا تَنْزِيهٌ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ سَبَّحَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kecha Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot Baqarani boshladilar va yuztaga yetguncha oʻqidilar; men: «Rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng davom etib, ikki yuztaga yetdilar; men: «Rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng uni tugatgunlaricha davom etdilar; men: «Rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng Oli Imron surasini boshlab, uni tugatdilar; men: «Rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng Niso surasini boshlab, uni oʻqidilar, keyin rukuʼ qildilar. Rukuʼlarida: «Subhana robbiyal aziym», dedilar; rukuʼlari qiyomlari kabi (uzun) boʻldi. Soʻng sajda qildilar; sajdalari rukuʼlari kabi boʻldi va sajdalarida: «Subhana robbiyal aʼlo», dedilar. U zot rahmat oyatidan oʻtsalar, soʻrardilar; ichida azob boʻlgan oyatdan oʻtsalar, panoh tilardilar; ichida Alloh azza va jallani poklash boʻlgan oyatdan oʻtsalar, tasbeh aytardilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир кеча Набий ﷺ билан намоз ўқидим. У зот Бақарани бошладилар ва юзтага етгунча ўқидилар; мен: «Рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг давом этиб, икки юзтага етдилар; мен: «Рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг уни тугатгунларича давом этдилар; мен: «Рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг Оли Имрон сурасини бошлаб, уни тугатдилар; мен: «Рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг Нисо сурасини бошлаб, уни ўқидилар, кейин рукуъ қилдилар. Рукуъларида: «Субҳана роббиял азийм», дедилар; рукуълари қиёмлари каби (узун) бўлди. Сўнг сажда қилдилар; саждалари рукуълари каби бўлди ва саждаларида: «Субҳана роббиял аъло», дедилар. У зот раҳмат оятидан ўтсалар, сўрардилар; ичида азоб бўлган оятдан ўтсалар, паноҳ тилардилар; ичида Аллоҳ азза ва жаллани поклаш бўлган оятдан ўтсалар, тасбеҳ айтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ بِلَالٍ عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ وَعَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ وَعَنْ سُلَيْكِ بْنِ مِسْحَلٍ الْغِفَارِيِّ قَالُواخَرَجَ عَلَيْنَا حُذَيْفَةُ وَنَحْنُ نَتَحَدَّثُ فَقَالَ إِنَّكُمْ لَتَكَلَّمُونَ كَلَامًا إِنْ كُنَّا لَنَعُدُّهُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النِّفَاقَ

Shutayr ibn Shakal, Sila ibn Zufar va Sulayk ibn Mishal al-Gʻiforiy aytdilar: Biz suhbatlashib oʻtirganimizda Huzayfa oldimizga chiqdi va: «Sizlar shunday soʻzlarni gapiryapsizlarki, biz Rasululloh ﷺ zamonlarida ularni nifoq deb sanardik», dedi.Шутайр ибн Шакал, Сила ибн Зуфар ва Сулайк ибн Мишал ал-Ғифорий айтдилар: Биз суҳбатлашиб ўтирганимизда Ҳузайфа олдимизга чиқди ва: «Сизлар шундай сўзларни гапиряпсизларки, биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида уларни нифоқ деб санардик», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍعَنْ حُذَيْفَةَ فِي الَّذِي يَقْعُدُ فِي وَسْطِ الْحَلْقَةِ قَالَ مَلْعُونٌ عَلَى لِسَانِ النَّبِيِّ أَوْ لِسَانِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Mijlaz Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, halqaning oʻrtasida oʻtiradigan kishi haqida rivoyat qiladi. U: «(Bunday kishi) Nabiyning — yoki Muhammad ﷺning — tili bilan laʼnatlangan», dedi.Абу Мижлаз Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, ҳалқанинг ўртасида ўтирадиган киши ҳақида ривоят қилади. У: «(Бундай киши) Набийнинг — ёки Муҳаммад ﷺнинг — тили билан лаънатланган», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مِسْعَرٍ حَدَّثَنِي وَاصِلٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِيَهُ فِي بَعْضِ طُرُقِ الْمَدِينَةِ فَأَهْوَى إِلَيْهِ قَالَ قُلْتُ إِنِّي جُنُبٌ قَالَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا يَنْجُسُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga Madina yoʻllarining birida yoʻliqdilar va unga (qoʻl uzatib) egildilar. U aytdi: Men: «Men junubman», dedim. U zot: «Albatta, moʻmin najis boʻlmaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга Мадина йўлларининг бирида йўлиқдилар ва унга (қўл узатиб) эгилдилар. У айтди: Мен: «Мен жунубман», дедим. У зот: «Албатта, мўмин нажис бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلَانٌ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «‹Alloh va falonchi xohlagan narsa boʻldi›, demanglar. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra falonchi xohlagan narsa boʻldi›, denglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «‹Аллоҳ ва фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, деманглар. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا يُوسُفُ يَعْنِي ابْنَ صُهَيْبٍ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي الْمُخْتَارِ عَنْ بِلَالٍ الْعَبْسِيِّ قَالَقَالَ حُذَيْفَةُ مَا أَخْبِيَةٌ بَعْدَ أَخْبِيَةٍ كَانَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَدْرٍ مَا يُدْفَعُ عَنْهُمْ مَا يُدْفَعُ عَنْ أَهْلِ هَذِهِ الْأَخْبِيَةِ وَلَا يُرِيدُ بِهِمْ قَوْمٌ سُوءًا إِلَّا أَتَاهُمْ مَا يَشْغَلُهُمْ عَنْهُمْ

Bilol al-Absiy aytdi: Huzayfa: «Rasululloh ﷺ bilan birga Badrda boʻlgan chodirlardan keyin (bunday) chodirlar boʻlmagan. Ulardan qaytarilgan narsa mana shu chodirlar ahlidan ham qaytariladi; biror qavm ularga yomonlikni iroda qilsa, albatta ularni ulardan chalgʻitadigan narsa keladi», dedi.Билол ал-Абсий айтди: Ҳузайфа: «Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Бадрда бўлган чодирлардан кейин (бундай) чодирлар бўлмаган. Улардан қайтарилган нарса мана шу чодирлар аҳлидан ҳам қайтарилади; бирор қавм уларга ёмонликни ирода қилса, албатта уларни улардан чалғитадиган нарса келади», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي الْجَهْمِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ بِذِي قَرَدٍ أَرْضٍ مِنْ أَرْضِ بَنِي سُلَيْمٍ فَصَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ صَفًّا يُوَازِي الْعَدُوَّ وَصَفًّا خَلْفَهُ فَصَلَّى بِالصَّفِّ الَّذِي يَلِيهِ رَكْعَةً ثُمَّ نَكَصَ هَؤُلَاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلَاءِ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً أُخْرَىحَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ زَهْدَمٍ الْحَنْظَلِيِّ قَالَ كُنَّا مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ بِطَبَرِسْتَانَ فَقَالَ أَيُّكُمْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا فَقَالَ سُفْيَانُ فَوَصَفَ مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Bani Sulaym yerlaridan boʻlgan Zu Qarad degan joyda xavf namozini oʻqidilar. Odamlar ortlarida ikki saf boʻlib tizildilar: bir saf dushmanga roʻpara, bir saf esa u zotning ortlarida. U zot oʻzlariga yaqin saf bilan bir rakaat oʻqidilar, soʻng bular anavilarning safiga, anavilar esa bularning safiga oʻtdilar; shunda u zot ular bilan yana bir rakaat oʻqidilar. Saʼlaba ibn Zahdam al-Hanzaliy aytdi: Biz Said ibn al-Os bilan Tabaristonda edik. U: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozini oʻqigan?» dedi. Huzayfa: «Men», dedi. Sufyon aytdi: Soʻng u Ibn Abbos va Zayd ibn Sobit hadisining misli kabi sifatlab berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Бани Сулайм ерларидан бўлган Зу Қарад деган жойда хавф намозини ўқидилар. Одамлар ортларида икки саф бўлиб тизилдилар: бир саф душманга рўпара, бир саф эса у зотнинг ортларида. У зот ўзларига яқин саф билан бир ракаат ўқидилар, сўнг булар анавиларнинг сафига, анавилар эса буларнинг сафига ўтдилар; шунда у зот улар билан яна бир ракаат ўқидилар. Саълаба ибн Заҳдам ал-Ҳанзалий айтди: Биз Саид ибн ал-Ос билан Табаристонда эдик. У: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозини ўқиган?» деди. Ҳузайфа: «Мен», деди. Суфён айтди: Сўнг у Ибн Аббос ва Зайд ибн Собит ҳадисининг мисли каби сифатлаб берди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَآنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَقَالَ هُوَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَنَا فِي الْآخِرَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ipak va debo kiyishdan hamda oltin va kumush idishlardan qaytardilar va: «Bular ular uchun dunyoda, biz uchun oxiratdadir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ипак ва дебо кийишдан ҳамда олтин ва кумуш идишлардан қайтардилар ва: «Булар улар учун дунёда, биз учун охиратдадир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَبِيبِ بْنِ سُلَيْمٍ الْعَبْسِيِّ عَنْ بِلَالِ بْنِ يَحْيَى الْعَبْسِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّعْيِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ naʼy (oʻlim xabarini jar solib eʼlon qilish)dan qaytardilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ наъй (ўлим хабарини жар солиб эълон қилиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yotoqlariga kelganlarida: «Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman», der edilar. Uygʻonganlarida esa: «Bizni oʻldirganidan soʻng qayta tiriltirgan Allohga hamdlar boʻlsin, qaytish ham Uning Oʻzigadir», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ётоқларига келганларида: «Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан», дер эдилар. Уйғонганларида эса: «Бизни ўлдирганидан сўнг қайта тирилтирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, қайтиш ҳам Унинг Ўзигадир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَجَاءَ السَّيِّدُ وَالْعَاقِبُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْعَثْ مَعَنَا أَمِينَكَ وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً أَمِينًا قَالَ سَأَبْعَثُ مَعَكُمْ أَمِينًا حَقَّ أَمِينٍ قَالَ فَتَشَرَّفَ لَهَا النَّاسُ فَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Sayyid va Oqib Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz bilan birga oʻz aminingizni yuboring», dedilar — Vakiʼ bir marta: «bir aminni», dedi. U zot: «Men sizlar bilan birga haqiqatan ham amin boʻlgan bir aminni yuboraman», dedilar. Shunda odamlar bunga ishtiyoq qildilar. U zot esa Abu Ubayda ibn al-Jarrohni yubordilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Саййид ва Оқиб Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз билан бирга ўз аминингизни юборинг», дедилар — Вакиъ бир марта: «бир аминни», деди. У зот: «Мен сизлар билан бирга ҳақиқатан ҳам амин бўлган бир аминни юбораман», дедилар. Шунда одамлар бунга иштиёқ қилдилар. У зот эса Абу Убайда ибн ал-Жарроҳни юбордилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ لَمْ يَكْذِبْنِي يَعْنِي حُذَيْفَةَ قَالَلَقِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام وَهُوَ عِنْدَ أَحْجَارِ الْمِرَاءِ فَقَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَمَنْ قَرَأَ مِنْهُمْ عَلَى حَرْفٍ فَلْيَقْرَأْ كَمَا عَلِمَ وَلَا يَرْجِعْ عَنْهُ قَالَ أَبِي وَقَالَ ابْنُ مَهْدِيٍّ إِنَّ مِنْ أُمَّتِكَ الضَّعِيفَ فَمَنْ قَرَأَ عَلَى حَرْفٍ فَلَا يَتَحَوَّلْ مِنْهُ إِلَى غَيْرِهِ رَغْبَةً عَنْهُ

Ribʼiy ibn Hirosh aytdi: Menga yolgʻon aytmagan kishi — yaʼni Huzayfa (roziyallohu anhu) — soʻzlab berdi: Nabiy ﷺ Ahjorul-Miro yonlarida turganlarida u zotga Jibril (alayhissalom) yoʻliqdi va: «Albatta, ummating Qurʼonni yetti harf ustida oʻqiydi. Ulardan kim bir harf ustida oʻqisa, oʻzi bilgandek oʻqisin va undan qaytmasin», dedi. Otam aytdi: Ibn Mahdiy: «Albatta, ummating ichida zaifi bor; bas, kim bir harf ustida oʻqisa, undan yuz oʻgirib boshqasiga oʻtmasin», dedi.Рибъий ибн Ҳирош айтди: Менга ёлғон айтмаган киши — яъни Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) — сўзлаб берди: Набий ﷺ Аҳжорул-Миро ёнларида турганларида у зотга Жибрил (алайҳиссалом) йўлиқди ва: «Албатта, умматинг Қуръонни етти ҳарф устида ўқийди. Улардан ким бир ҳарф устида ўқиса, ўзи билгандек ўқисин ва ундан қайтмасин», деди. Отам айтди: Ибн Маҳдий: «Албатта, умматинг ичида заифи бор; бас, ким бир ҳарф устида ўқиса, ундан юз ўгириб бошқасига ўтмасин», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامًا فَمَا تَرَكَ شَيْئًا يَكُونُ بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ إِلَّا ذَكَرَهُ فِي مَقَامِهِ ذَلِكَ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُقَالَ حُذَيْفَةُ فَإِنِّي لَأَرَى أَشْيَاءَ قَدْ كُنْتُ نُسِّيتُهَا فَأَعْرِفُهَا كَمَا يَعْرِفُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ قَدْ كَانَ غَائِبًا عَنْهُ يَرَاهُ فَيَعْرِفُهُ وَقَالَ وَكِيعٌ مَرَّةً فَرَآهُ فَعَرَفَهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oramizda bir maqomda turdilar va qiyomat oldidan boʻladigan hech bir narsani qoldirmay, oʻsha turishlarida uni zikr qildilar. Uni yod olgan yod oldi, unutgan unutdi. Huzayfa aytdi: Men, albatta, oʻzim unutgan narsalarni koʻraman-u, ularni — kishi oʻzidan gʻoyib boʻlgan bir kishining yuzini koʻrib tanigani kabi — tanib olaman. Vakiʼ bir marta: «uni koʻrdi va tanidi», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ орамизда бир мақомда турдилар ва қиёмат олдидан бўладиган ҳеч бир нарсани қолдирмай, ўша туришларида уни зикр қилдилар. Уни ёд олган ёд олди, унутган унутди. Ҳузайфа айтди: Мен, албатта, ўзим унутган нарсаларни кўраман-у, уларни — киши ўзидан ғойиб бўлган бир кишининг юзини кўриб танигани каби — таниб оламан. Вакиъ бир марта: «уни кўрди ва таниди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ هِلَالٌ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى عَنْ مَسْحِ الْحَصَى فَقَالَ وَاحِدَةً أَوْ دَعْ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan har bir narsa haqida, hatto (sajda oʻrnidagi) mayda toshlarni silash haqida ham soʻradim. U zot: «Bir marta, yo tark et», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан ҳар бир нарса ҳақида, ҳатто (сажда ўрнидаги) майда тошларни силаш ҳақида ҳам сўрадим. У зот: «Бир марта, ё тарк эт», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مَوْلًى لِرِبْعِيٍّ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُلُوسًا فَقَالَ إِنِّي لَا أَدْرِي مَا قَدْرُ بَقَائِي فِيكُمْ فَاقْتَدُوا بِاللَّذَيْنِ مِنْ بَعْدِي وَأَشَارَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَتَمَسَّكُوا بِعَهْدِ عَمَّارٍ وَمَا حَدَّثَكُمْ ابْنُ مَسْعُودٍ فَصَدِّقُوهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Nabiy ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik. U zot: «Men sizlarning oranglarda qancha qolishimni bilmayman. Bas, mendan keyingi ikkovga ergashinglar», deb Abu Bakr va Umarga ishora qildilar va: «Ammorning ahdiga mahkam yopishinglar. Ibn Masʼud sizlarga nimani soʻzlab bersa, uni tasdiqlanglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Набий ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик. У зот: «Мен сизларнинг орангларда қанча қолишимни билмайман. Бас, мендан кейинги икковга эргашинглар», деб Абу Бакр ва Умарга ишора қилдилар ва: «Амморнинг аҳдига маҳкам ёпишинглар. Ибн Масъуд сизларга нимани сўзлаб берса, уни тасдиқланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنٍ لِحُذَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَعَا لِرَجُلٍ أَصَابَتْهُ وَأَصَابَتْ وَلَدَهُ وَوَلَدَ وَلَدِهِ

Huzayfaning bir oʻgʻli otasidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ bir kishi uchun duo qilsalar, u (duo) unga ham, uning bolasiga ham, bolasining bolasiga ham yetar edi.Ҳузайфанинг бир ўғли отасидан ривоят қилади: Набий ﷺ бир киши учун дуо қилсалар, у (дуо) унга ҳам, унинг боласига ҳам, боласининг боласига ҳам етар эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا رَزِينُ بْنُ حَبِيبٍ الْجُهَنِيُّ عَنْ أَبِي الرُّقَادِ الْعَبْسِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَإِنْ كَانَ الرَّجُلُ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَصِيرُ بِهَا مُنَافِقًا وَإِنِّي لَأَسْمَعُهَا مِنْ أَحَدِكُمْ الْيَوْمَ فِي الْمَجْلِسِ عَشْرَ مَرَّاتٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ davrida kishi bir soʻzni gapirsa, oʻsha soʻz sababli munofiq boʻlib qolar edi. Men esa bugun sizlardan biringizdan uni bir majlisda oʻn marta eshityapman.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ даврида киши бир сўзни гапирса, ўша сўз сабабли мунофиқ бўлиб қолар эди. Мен эса бугун сизлардан бирингиздан уни бир мажлисда ўн марта эшитяпман.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا أَبُو مَالِكٍ الْأَشْجَعِيُّ سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا مَعَ الدَّجَّالِ مِنْ الدِّجَّالِ مَعَهُ نَهْرَانِ يَجْرِيَانِ أَحَدُهُمَا رَأْيَ الْعَيْنِ مَاءٌ أَبْيَضُ وَالْآخَرُ رَأْيَ الْعَيْنِ نَارٌ تَأَجَّجُ فَإِنْ أَدْرَكَنَّ وَاحِدًا مِنْكُمْ فَلْيَأْتِ النَّهَرَ الَّذِي يَرَاهُ نَارًا فَلْيُغْمِضْ ثُمَّ لِيُطَأْطِئْ رَأْسَهُ فَلْيَشْرَبْ فَإِنَّهُ مَاءٌ بَارِدٌ وَإِنَّ الدَّجَّالَ مَمْسُوحُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى عَلَيْهَا ظَفَرَةٌ غَلِيظَةٌ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ كَافِرٌ يَقْرَؤُهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ كَاتِبٌ وَغَيْرُ كَاتِبٍ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Dajjolning oʻzidan koʻra u bilan birga boʻlgan narsani yaxshiroq bilaman. U bilan birga oqib turuvchi ikki daryo boʻladi: biri koʻzga oppoq suv boʻlib koʻrinadi, ikkinchisi koʻzga lovullab turgan olov boʻlib koʻrinadi. Bas, sizlardan biringiz unga yetsa, oʻzi olov deb koʻrgan daryosiga borsin-da, koʻzini yumsin, soʻng boshini engashtirib ichsin; chunki u sovuq suvdir. Dajjolning chap koʻzi oʻchgan boʻlib, uning ustida qalin parda boʻladi; ikki koʻzi orasiga ‹kofir› deb yozilgan boʻladi, uni savod chiqargani ham, chiqarmagani ham — har bir moʻmin oʻqiydi», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Дажжолнинг ўзидан кўра у билан бирга бўлган нарсани яхшироқ биламан. У билан бирга оқиб турувчи икки дарё бўлади: бири кўзга оппоқ сув бўлиб кўринади, иккинчиси кўзга ловуллаб турган олов бўлиб кўринади. Бас, сизлардан бирингиз унга етса, ўзи олов деб кўрган дарёсига борсин-да, кўзини юмсин, сўнг бошини энгаштириб ичсин; чунки у совуқ сувдир. Дажжолнинг чап кўзи ўчган бўлиб, унинг устида қалин парда бўлади; икки кўзи орасига ‹кофир› деб ёзилган бўлади, уни савод чиқаргани ҳам, чиқармагани ҳам — ҳар бир мўмин ўқийди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّهُ قَدِمَ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ قَالَ لَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ أَمْسِ سَأَلَ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّكُمْ سَمِعَ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ فَقَالُوا نَحْنُ سَمِعْنَاهُ قَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ لَسْتُ عَنْ تِلْكَ أَسْأَلُ تِلْكَ يُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ فَأَمْسَكَ الْقَوْمُ وَظَنَنْتُ أَنَّهُ إِيَّايَ يُرِيدُ قُلْتُ أَنَا قَالَ لِي أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ قُلْتُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ عَرْضَ الْحَصِيرِ فَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَتْ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَتْ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ حَتَّى يَصِيرَ الْقَلْبُ عَلَى قَلْبَيْنِ أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا لَا يَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرِ أَسْوَدَ مُرْبَدٍّ كَالْكُوزِ مُخْجِيًا وَأَمَالَ كَفَّهُ لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ

Ribʼiy ibn Hirosh Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U Umarning huzuridan qaytib keldi va dedi: «Kecha biz uning oldida oʻtirganimizda, u Muhammad ﷺning ashoblaridan: ‹Qaysi biringiz Rasululloh ﷺning fitnalar haqidagi soʻzlarini eshitgan?› deb soʻradi. Ular: ‹Biz uni eshitganmiz›, dedilar. U: ‹Ehtimol sizlar kishining ahli va moli borasidagi fitnasini nazarda tutayotgandirsizlar?› dedi. Ular: ‹Ha›, dedilar. U: ‹Men u haqda soʻramayapman; uni namoz, roʻza va sadaqa oʻchiradi. Balki qaysi biringiz Rasululloh ﷺning dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanuvchi fitnalar haqidagi soʻzlarini eshitgan?› dedi». (Huzayfa) dedi: «Shunda qavm jim qoldi, men esa u meni nazarda tutayotganini angladim va: ‹Men›, dedim. U menga: ‹Sen ekansan-da, otangga rahmat!› dedi. Men dedim: ‹Fitnalar qalblarga boʻyra (toʻqilgani) kabi bir-bir koʻndalang qilinadi. Qaysi qalb uni inkor qilsa, unga oq nuqta qoʻyiladi; qaysi qalb uni singdirib olsa, unga qora nuqta qoʻyiladi. Toki qalblar ikki qalb boʻlib qoladi: biri safo toshidek oppoq boʻlib, osmonlar va yer turar ekan, unga hech qanday fitna zarar qilmaydi; ikkinchisi esa qora-kulrang boʻlib, agʻdarilgan koʻzadek boʻladi — u yaxshilikni yaxshilik deb tanimaydi, yomonlikni yomonlik deb inkor qilmaydi, faqat oʻz havoyi nafsidan singdirgan narsanigina (biladi)›» — va u kaftini egib koʻrsatdi.Рибъий ибн Ҳирош Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У Умарнинг ҳузуридан қайтиб келди ва деди: «Кеча биз унинг олдида ўтирганимизда, у Муҳаммад ﷺнинг ашобларидан: ‹Қайси бирингиз Расулуллоҳ ﷺнинг фитналар ҳақидаги сўзларини эшитган?› деб сўради. Улар: ‹Биз уни эшитганмиз›, дедилар. У: ‹Эҳтимол сизлар кишининг аҳли ва моли борасидаги фитнасини назарда тутаётгандирсизлар?› деди. Улар: ‹Ҳа›, дедилар. У: ‹Мен у ҳақда сўрамаяпман; уни намоз, рўза ва садақа ўчиради. Балки қайси бирингиз Расулуллоҳ ﷺнинг денгиз тўлқинидек тўлқинланувчи фитналар ҳақидаги сўзларини эшитган?› деди». (Ҳузайфа) деди: «Шунда қавм жим қолди, мен эса у мени назарда тутаётганини англадим ва: ‹Мен›, дедим. У менга: ‹Сен экансан-да, отангга раҳмат!› деди. Мен дедим: ‹Фитналар қалбларга бўйра (тўқилгани) каби бир-бир кўндаланг қилинади. Қайси қалб уни инкор қилса, унга оқ нуқта қўйилади; қайси қалб уни сингдириб олса, унга қора нуқта қўйилади. Токи қалблар икки қалб бўлиб қолади: бири сафо тошидек оппоқ бўлиб, осмонлар ва ер турар экан, унга ҳеч қандай фитна зарар қилмайди; иккинчиси эса қора-кулранг бўлиб, ағдарилган кўзадек бўлади — у яхшиликни яхшилик деб танимайди, ёмонликни ёмонлик деб инкор қилмайди, фақат ўз ҳавойи нафсидан сингдирган нарсанигина (билади)›» — ва у кафтини эгиб кўрсатди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ قَالَأَخْبَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى أَنْ تَقُومَ السَّاعَةُ فَمَا مِنْهُ شَيْءٌ إِلَّا قَدْ سَأَلْتُهُ إِلَّا أَنِّي لَمْ أَسْأَلْهُ مَا يُخْرِجُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ مِنْ الْمَدِينَةِ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga qiyomat qoyim boʻlguniga qadar boʻladigan narsalardan xabar berdilar. Undan men soʻramagan birorta narsa qolmadi, faqat Madina ahlini Madinadan nima chiqarishini soʻramadim.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга қиёмат қойим бўлгунига қадар бўладиган нарсалардан хабар бердилар. Ундан мен сўрамаган бирорта нарса қолмади, фақат Мадина аҳлини Мадинадан нима чиқаришини сўрамадим.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَا حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ هُوَ ابْنُ هِلَالٍ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ يَعْنِي ابْنَ هِلَالٍ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ اللَّيْثِيُّ قَالَأَتَيْتُ الْيَشْكُرِيَّ فِي رَهْطٍ مِنْ بَنِي لَيْثٍ قَالَ فَقَالَ مَنْ الْقَوْمُ قَالَ قُلْنَا بَنُو لَيْثٍ قَالَ فَسَأَلْنَاهُ وَسَأَلَنَا ثُمَّ قُلْنَا أَتَيْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ حَدِيثِ حُذَيْفَةَ قَالَ أَقْبَلْنَا مَعَ أَبِي مُوسَى قَافِلِينَ وَغَلَتْ الدَّوَابُّ بِالْكُوفَةِ فَاسْتَأْذَنْتُ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي أَبَا مُوسَى فَأَذِنَ لَنَا فَقَدِمْنَا الْكُوفَةَ بَاكِرًا مِنْ النَّهَارِ فَقُلْتُ لِصَاحِبِي إِنِّي دَاخِلٌ الْمَسْجِدَ فَإِذَا قَامَتْ السُّوقُ خَرَجْتُ إِلَيْكَ قَالَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا فِيهِ حَلْقَةٌ كَأَنَّمَا قُطِعَتْ رُءُوسُهُمْ يَسْتَمِعُونَ إِلَى حَدِيثِ رَجُلٍ قَالَ فَقُمْتُ عَلَيْهِمْ قَالَ فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَامَ إِلَى جَنْبِي قَالَ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ أَبَصْرِيٌّ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ قَدْ عَرَفْتُ لَوْ كُنْتَ كُوفِيًّا لَمْ تَسْأَلْ عَنْ هَذَا هَذَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ قَالَ فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ كَانَ النَّاسُ يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَيْرِ وَأَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ وَعَرَفْتُ أَنَّ الْخَيْرَ لَنْ يَسْبِقَنِي قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ قَالَ يَا حُذَيْفَةُ تَعَلَّمْ كِتَابَ اللَّهِ وَاتَّبِعْ مَا فِيهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَعْدَ هَذَا الشَّرِّ خَيْرٌ قَالَ هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ وَجَمَاعَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ

Nasr ibn Osim al-Laysiy aytdi: Men Bani Laysdan boʻlgan bir necha kishi bilan Yashkuriyning oldiga bordim. U: «Sizlar qaysi qavmdansiz?» dedi. Biz: «Bani Laysdanmiz», dedik. Biz undan soʻradik, u ham bizdan soʻradi. Soʻng: «Biz sening oldingga Huzayfaning hadisi haqida soʻrash uchun keldik», dedik. U dedi: Biz Abu Muso bilan (safardan) qaytib kelayotgan edik, Kufada ulovlar qimmatlashib ketgan edi. Men va bir doʻstim Abu Musodan izn soʻradik, u bizga izn berdi. Biz Kufaga kunning ertalabida yetib keldik. Men doʻstimga: «Men masjidga kiraman, bozor qoʻzgʻalganda oldingga chiqaman», dedim. Masjidga kirsam, unda bir halqa (odamlar) — goʻyo boshlari kesilgandek qimir etmay — bir kishining hadisini tinglab oʻtirishibdi. Men ularning yonida tik turdim. Shunda bir kishi kelib, yonimga turdi. Men: «Bu kim?» dedim. U: «Sen basralikmisan?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Bildim; agar kufalik boʻlganingda buni soʻramagan boʻlarding. Bu — Huzayfa ibn al-Yamon», dedi. Men unga yaqinlashdim va uning shunday deyayotganini eshitdim: Odamlar Rasululloh ﷺdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim; chunki yaxshilik mendan oʻtib ketmasligini bilardim. Men: «Yo Rasululloh, bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ey Huzayfa, Allohning Kitobini oʻrgan va undagiga ergash», dedilar — uch marta. Men: «Yo Rasululloh, bu yomonlikdan keyin yaxshilik boʻladimi?» dedim. U zot: «Gʻubor ustidagi sulh va gʻash-gʻuborli jamoat», dedilar. Men: «Yo Rasululloh…»Наср ибн Осим ал-Лайсий айтди: Мен Бани Лайсдан бўлган бир неча киши билан Яшкурийнинг олдига бордим. У: «Сизлар қайси қавмдансиз?» деди. Биз: «Бани Лайсданмиз», дедик. Биз ундан сўрадик, у ҳам биздан сўради. Сўнг: «Биз сенинг олдингга Ҳузайфанинг ҳадиси ҳақида сўраш учун келдик», дедик. У деди: Биз Абу Мусо билан (сафардан) қайтиб келаётган эдик, Куфада уловлар қимматлашиб кетган эди. Мен ва бир дўстим Абу Мусодан изн сўрадик, у бизга изн берди. Биз Куфага куннинг эрталабида етиб келдик. Мен дўстимга: «Мен масжидга кираман, бозор қўзғалганда олдингга чиқаман», дедим. Масжидга кирсам, унда бир ҳалқа (одамлар) — гўё бошлари кесилгандек қимир этмай — бир кишининг ҳадисини тинглаб ўтиришибди. Мен уларнинг ёнида тик турдим. Шунда бир киши келиб, ёнимга турди. Мен: «Бу ким?» дедим. У: «Сен басраликмисан?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Билдим; агар куфалик бўлганингда буни сўрамаган бўлардинг. Бу — Ҳузайфа ибн ал-Ямон», деди. Мен унга яқинлашдим ва унинг шундай деяётганини эшитдим: Одамлар Расулуллоҳ ﷺдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим; чунки яхшилик мендан ўтиб кетмаслигини билардим. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Эй Ҳузайфа, Аллоҳнинг Китобини ўрган ва ундагига эргаш», дедилар — уч марта. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бу ёмонликдан кейин яхшилик бўладими?» дедим. У зот: «Ғубор устидаги сулҳ ва ғаш-ғуборли жамоат», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ…»

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا كَثِيرٌ أَبُو النَّضْرِ عَنْ رِبْعِىِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَانْطَلَقْتُ إِلَى حُذَيْفَةَ بِالْمَدَائِنِ لَيَالِيَ سَارَ النَّاسُ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ يَا رِبْعِيُّ مَا فَعَلَ قَوْمُكَ قَالَ قُلْتُ عَنْ أَيِّ بَالِهِمْ تَسْأَلُ قَالَ مَنْ خَرَجَ مِنْهُمْ إِلَى هَذَا الرَّجُلِ فَسَمَّيْتُ رِجَالًا فِيمَنْ خَرَجَ إِلَيْهِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ وَاسْتَذَلَّ الْإِمَارَةَ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَلَا وَجْهَ لَهُ عِنْدَهُحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ أَتَاهُ بِالْمَدَائِنِ فَذَكَرَهُ

Ribʼiy ibn Hirosh aytdi: Odamlar Usmonga qarshi yurgan kechalarda men Madoinga, Huzayfaning oldiga bordim. U: «Ey Ribʼiy, qavming nima qildi?» dedi. Men: «Ularning qaysi holidan soʻrayapsan?» dedim. U: «Ulardan kim bu kishiga qarshi chiqdi?» dedi. Men chiqqanlar orasidan bir necha kishining nomini aytdim. Shunda u dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim jamoatdan ajralsa va amirlikni xor qilsa, Alloh azza va jallaga Uning huzurida yuzi boʻlmagan holda yoʻliqadi», deyayotganlarini eshitganman. Muhammad ibn Bakr Kasir ibn Abu Kasirdan, u Ribʼiy ibn Hiroshdan, u Huzayfadan — u Madoinda uning oldiga kelgani haqida — rivoyat qildi va uni zikr qildi.Рибъий ибн Ҳирош айтди: Одамлар Усмонга қарши юрган кечаларда мен Мадоинга, Ҳузайфанинг олдига бордим. У: «Эй Рибъий, қавминг нима қилди?» деди. Мен: «Уларнинг қайси ҳолидан сўраяпсан?» дедим. У: «Улардан ким бу кишига қарши чиқди?» деди. Мен чиққанлар орасидан бир неча кишининг номини айтдим. Шунда у деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким жамоатдан ажралса ва амирликни хор қилса, Аллоҳ азза ва жаллага Унинг ҳузурида юзи бўлмаган ҳолда йўлиқади», деяётганларини эшитганман. Муҳаммад ибн Бакр Касир ибн Абу Касирдан, у Рибъий ибн Ҳирошдан, у Ҳузайфадан — у Мадоинда унинг олдига келгани ҳақида — ривоят қилди ва уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَأَتَيْتُ عَلَى حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ لَيْلَةِ أُسْرِيَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ فَانْطَلَقْتُ أَوْ انْطَلَقْنَا فَلَقِينَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَلَمْ يَدْخُلَاهُ قَالَ قُلْتُ بَلْ دَخَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَئِذٍ وَصَلَّى فِيهِ قَالَ مَا اسْمُكَ يَا أَصْلَعُ فَإِنِّي أَعْرِفُ وَجْهَكَ وَلَا أَدْرِي مَا اسْمُكَ قَالَ قُلْتُ أَنَا زِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ قَالَ فَمَا عِلْمُكَ بِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِيهِ لَيْلَتَئِذٍ قَالَ قُلْتُ الْقُرْآنُ يُخْبِرُنِي بِذَلِكَ قَالَ مَنْ تَكَلَّمَ بِالْقُرْآنِ فَلَحَ اقْرَأْ قَالَ فَقَرَأْتُ {سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ} قَالَ فَلَمْ أَجِدْهُ صَلَّى فِيهِ قَالَ يَا أَصْلَعُ هَلْ تَجِدُ صَلَّى فِيهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ وَاللَّهِ مَا صَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَتَئِذٍ لَوْ صَلَّى فِيهِ لَكُتِبَ عَلَيْكُمْ صَلَاةٌ فِيهِ كَمَا كُتِبَ عَلَيْكُمْ صَلَاةٌ فِي الْبَيْتِ الْعَتِيقِ وَاللَّهِ مَا زَايَلَا الْبُرَاقَ حَتَّى فُتِحَتْ لَهُمَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ فَرَأَيَا الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَوَعْدَ الْآخِرَةِ أَجْمَعَ ثُمَّ عَادَا عَوْدَهُمَا عَلَى بَدْئِهِمَا قَالَ ثُمَّ ضَحِكَ حَتَّى رَأَيْتُ نَوَاجِذَهُ قَالَ وَيُحَدِّثُونَ أَنَّهُ لَرَبَطَهُ لِيَفِرَّ مِنْهُ وَإِنَّمَا سَخَّرَهُ لَهُ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِقَالَ قُلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَيُّ دَابَّةٍ الْبُرَاقُ قَالَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Men Huzayfa ibn al-Yamonning oldiga keldim, u Muhammad ﷺ kechasi sayr qildirilgan tun haqida soʻzlab turgan edi. U: «Men yoʻlga chiqdim — yoki: biz yoʻlga chiqdik — va yurib, Baytul-Maqdisga yetib keldik», der edi; (ammo) ikkovlari unga kirmagan edilar. Men: «Yoʻq, Rasululloh ﷺ oʻsha kecha unga kirganlar va unda namoz oʻqiganlar», dedim. U: «Isming nima, ey kal? Yuzingni taniyman, lekin isming nima ekanini bilmayman», dedi. Men: «Men Zirr ibn Hubayshman», dedim. U: «Rasululloh ﷺ oʻsha kecha unda namoz oʻqiganlarini qayerdan bilding?» dedi. Men: «Buni menga Qurʼon xabar beryapti», dedim. U: «Kim Qurʼon bilan gapirsa, gʻalaba qozonibdi. Oʻqi!» dedi. Men: {Bandasini kechasi Masjidul-Haromdan sayr qildirgan Zot pokdir} (oyatini) oʻqidim. U: «Men u zot unda namoz oʻqiganlarini topmayapman. Ey kal, sen unda namoz oʻqiganlarini topayapsanmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ oʻsha kecha unda namoz oʻqimaganlar. Agar unda namoz oʻqiganlarida, sizlarga Baytul-Atiqda namoz farz qilingani kabi unda ham namoz farz qilinar edi. Allohga qasamki, ikkovlari Buroqdan ajralmadilar, toki ularga osmon eshiklari ochildi va ular jannat bilan doʻzaxni hamda oxiratning butun vaʼdasini koʻrdilar, soʻng ikkovlari kelgan yoʻllaridan qaytdilar», dedi. Soʻng u shunday kuldiki, men uning oziq tishlarini koʻrdim. U: «Ular: ‹U zot Buroqni qochib ketmasin deb bogʻlaganlar›, deb soʻzlashadi; holbuki uni u zotga gʻayb va shohidni Biluvchi Zot boʻysundirgan edi», dedi. Men: «Ey Abu Abdulloh, Buroq qanaqa ulov?» dedim. U: «Oq ulov», dedi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Мен Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг олдига келдим, у Муҳаммад ﷺ кечаси сайр қилдирилган тун ҳақида сўзлаб турган эди. У: «Мен йўлга чиқдим — ёки: биз йўлга чиқдик — ва юриб, Байтул-Мақдисга етиб келдик», дер эди; (аммо) икковлари унга кирмаган эдилар. Мен: «Йўқ, Расулуллоҳ ﷺ ўша кеча унга кирганлар ва унда намоз ўқиганлар», дедим. У: «Исминг нима, эй кал? Юзингни танийман, лекин исминг нима эканини билмайман», деди. Мен: «Мен Зирр ибн Ҳубайшман», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ ўша кеча унда намоз ўқиганларини қаердан билдинг?» деди. Мен: «Буни менга Қуръон хабар беряпти», дедим. У: «Ким Қуръон билан гапирса, ғалаба қозонибди. Ўқи!» деди. Мен: {Бандасини кечаси Масжидул-Ҳаромдан сайр қилдирган Зот покдир} (оятини) ўқидим. У: «Мен у зот унда намоз ўқиганларини топмаяпман. Эй кал, сен унда намоз ўқиганларини топаяпсанми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ ўша кеча унда намоз ўқимаганлар. Агар унда намоз ўқиганларида, сизларга Байтул-Атиқда намоз фарз қилингани каби унда ҳам намоз фарз қилинар эди. Аллоҳга қасамки, икковлари Буроқдан ажралмадилар, токи уларга осмон эшиклари очилди ва улар жаннат билан дўзахни ҳамда охиратнинг бутун ваъдасини кўрдилар, сўнг икковлари келган йўлларидан қайтдилар», деди. Сўнг у шундай кулдики, мен унинг озиқ тишларини кўрдим. У: «Улар: ‹У зот Буроқни қочиб кетмасин деб боғлаганлар›, деб сўзлашади; ҳолбуки уни у зотга ғайб ва шоҳидни Билувчи Зот бўйсундирган эди», деди. Мен: «Эй Абу Абдуллоҳ, Буроқ қанақа улов?» дедим. У: «Оқ улов», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِىِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَمِنًا أَنْ يَقُولَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنْ اللَّيْلِ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ الْيُمْنَى ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَبِاسْمِكَ أَمُوتُ فَإِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانِي بَعْدَمَا أَمَاتَنِي وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ kechasi joylariga yotganlarida oʻng qoʻllarini oʻng yonoqlari ostiga qoʻyib: «Allohumma bismika ahyo va bismika amut», deyishga odatlangan edilar. Kechasi uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyaniy baʼda ma amatani va ilayhin-nushur», der edilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ кечаси жойларига ётганларида ўнг қўлларини ўнг ёноқлари остига қўйиб: «Аллоҳумма бисмика аҳё ва бисмика амут», дейишга одатланган эдилар. Кечаси уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяний баъда ма аматани ва илайҳин-нушур», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضْلُ الدَّارِ الْقَرِيبَةِ مِنْ الْمَسْجِدِ عَلَى الدَّارِ الشَّاسِعَةِ كَفَضْلِ الْغَازِي عَلَى الْقَاعِدِ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Masjidga yaqin uyning uzoq uydan afzalligi gʻoziyning (jangga chiqmay) oʻtirgan kishidan afzalligi kabidir», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Масжидга яқин уйнинг узоқ уйдан афзаллиги ғозийнинг (жангга чиқмай) ўтирган кишидан афзаллиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا كَثِيرُ بْنُ أَبِي كَثِيرٍ التَّمِيمِيُّ حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ قَالَ أَبِي وَإِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا كَثِيرٌ عَنْ رِبْعِيٍّ أَنَّهُأَتَى حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ بِالْمَدَائِنِ يَزُورُهُ وَيَزُورُ أُخْتَهُ قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ مَا فَعَلَ قَوْمُكَ يَا رِبْعِيُّ أَخَرَجَ مِنْهُمْ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ فَسَمَّى نَفَرًا وَذَلِكَ فِي زَمَنِ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ خَرَجَ مِنْ الْجَمَاعَةِ وَاسْتَذَلَّ الْإِمَارَةَ لَقِيَ اللَّهَ وَلَا وَجْهَ لَهُ عِنْدَهُ

Ribʼiy ibn Hirosh Madoinda Huzayfa ibn al-Yamonni va uning singlisini koʻrgani bordi. Huzayfa: «Ey Ribʼiy, qavming nima qildi? Ulardan biror kishi (qarshi) chiqdimi?» dedi. U: «Ha», dedi va bir necha kishining nomini aytdi — bu odamlar Usmonga qarshi chiqqan zamonda edi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺning: «Kim jamoatdan chiqsa va amirlikni xor qilsa, Allohga Uning huzurida yuzi boʻlmagan holda yoʻliqadi», deyayotganlarini eshitganman, dedi.Рибъий ибн Ҳирош Мадоинда Ҳузайфа ибн ал-Ямонни ва унинг синглисини кўргани борди. Ҳузайфа: «Эй Рибъий, қавминг нима қилди? Улардан бирор киши (қарши) чиқдими?» деди. У: «Ҳа», деди ва бир неча кишининг номини айтди — бу одамлар Усмонга қарши чиққан замонда эди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким жамоатдан чиқса ва амирликни хор қилса, Аллоҳга Унинг ҳузурида юзи бўлмаган ҳолда йўлиқади», деяётганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ حُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَأَلَ رَجُلٌ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمْسَكَ الْقَوْمُ ثُمَّ إِنَّ رَجُلًا أَعْطَاهُ فَأَعْطَى الْقَوْمُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَنَّ خَيْرًا فَاسْتُنَّ بِهِ كَانَ لَهُ أَجْرُهُ وَمِنْ أُجُورِ مَنْ يَتَّبِعُهُ غَيْرَ مُنْتَقِصٍ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ سَنَّ شَرًّا فَاسْتُنَّ بِهِ كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهُ وَمِنْ أَوْزَارِ مَنْ يَتَّبِعُهُ غَيْرَ مُنْتَقِصٍ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْئًا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ davrida bir kishi (odamlardan) soʻradi, qavm esa (berishdan) tiyildi. Soʻng bir kishi unga (biror narsa) berdi, shundan keyin qavm ham berdi. Nabiy ﷺ: «Kim yaxshi bir yoʻlni boshlab bersa va unga ergashilsa, unga oʻz ajri hamda unga ergashganlarning ajridan (nasiba) boʻladi, ularning ajrlaridan esa hech narsa kamaymaydi. Kim yomon bir yoʻlni boshlab bersa va unga ergashilsa, unga oʻz gunohi hamda unga ergashganlarning gunohlaridan (yuk) boʻladi, ularning gunohlaridan esa hech narsa kamaymaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ даврида бир киши (одамлардан) сўради, қавм эса (беришдан) тийилди. Сўнг бир киши унга (бирор нарса) берди, шундан кейин қавм ҳам берди. Набий ﷺ: «Ким яхши бир йўлни бошлаб берса ва унга эргашилса, унга ўз ажри ҳамда унга эргашганларнинг ажридан (насиба) бўлади, уларнинг ажрларидан эса ҳеч нарса камаймайди. Ким ёмон бир йўлни бошлаб берса ва унга эргашилса, унга ўз гуноҳи ҳамда унга эргашганларнинг гуноҳларидан (юк) бўлади, уларнинг гуноҳларидан эса ҳеч нарса камаймайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَرِدَنَّ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَقْوَامٌ فَيُخْتَلَجُونَ دُونِي فَأَقُولُ رَبِّ أَصْحَابِي رَبِّ أَصْحَابِي فَيُقَالُ لِي إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta menga Havz boshiga baʼzi qavmlar keladi, soʻng ular mendan (tortib) olinadi. Shunda men: ‹Yo Rabbim, ashoblarim! Yo Rabbim, ashoblarim!› deyman. Menga: ‹Sen ularning sendan keyin nima paydo qilganini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта менга Ҳавз бошига баъзи қавмлар келади, сўнг улар мендан (тортиб) олинади. Шунда мен: ‹Ё Раббим, ашобларим! Ё Раббим, ашобларим!› дейман. Менга: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима пайдо қилганини билмайсан›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ يَعْنِي ابْنَ كَيْسَانَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَوْلَانِيُّسَمِعْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ يَقُولُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ النَّاسِ بِكُلِّ فِتْنَةٍ هِيَ كَائِنَةٌ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَ السَّاعَةِ وَمَا ذَلِكَ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنِي مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا أَسَرَّهُ إِلَيَّ لَمْ يَكُنْ حَدَّثَ بِهِ غَيْرِي وَلَكِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ مَجْلِسًا أَنَا فِيهِ سُئِلَ عَنْ الْفِتَنِ وَهُوَ يَعُدُّ الْفِتَنَ فِيهِنَّ ثَلَاثٌ لَا يَذَرْنَ شَيْئًا مِنْهُنَّ كَرِيَاحِ الصَّيْفِ مِنْهَا صِغَارٌ وَمِنْهَا كِبَارٌقَالَ حُذَيْفَةُ فَذَهَبَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ كُلُّهُمْ غَيْرِي حَدَّثَنَا فَزَارَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Idris Oizulloh ibn Abdulloh al-Xavloniy aytdi: Men Huzayfa ibn al-Yamonning shunday deyayotganini eshitdim: «Allohga qasamki, men oʻzim bilan qiyomat oʻrtasida boʻladigan har bir fitnani odamlar ichida eng yaxshi bilaman. Bu — Rasululloh ﷺ menga bu haqda mendan boshqa hech kimga aytmagan bir narsani sir qilib aytganlari uchun emas; balki Rasululloh ﷺ men ham hozir boʻlgan bir majlisga soʻzlab berayotganlarida, u zotdan fitnalar haqida soʻralgani uchundir. U zot fitnalarni sanar edilar: ‹Ular orasida uchtasi borki, hech narsani qoldirmaydi; yana ular orasida yoz shamollari kabilari bor — baʼzisi kichik, baʼzisi katta›, dedilar». Huzayfa dedi: «Oʻsha jamoadagilarning hammasi mendan boshqasi ketib boʻldi». Fazora ibn Amr Ibrohim ibn Saʼddan, u Solih ibn Kaysondan shuning mislini zikr qildi.Абу Идрис Оизуллоҳ ибн Абдуллоҳ ал-Хавлоний айтди: Мен Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг шундай деяётганини эшитдим: «Аллоҳга қасамки, мен ўзим билан қиёмат ўртасида бўладиган ҳар бир фитнани одамлар ичида энг яхши биламан. Бу — Расулуллоҳ ﷺ менга бу ҳақда мендан бошқа ҳеч кимга айтмаган бир нарсани сир қилиб айтганлари учун эмас; балки Расулуллоҳ ﷺ мен ҳам ҳозир бўлган бир мажлисга сўзлаб бераётганларида, у зотдан фитналар ҳақида сўралгани учундир. У зот фитналарни санар эдилар: ‹Улар орасида учтаси борки, ҳеч нарсани қолдирмайди; яна улар орасида ёз шамоллари кабилари бор — баъзиси кичик, баъзиси катта›, дедилар». Ҳузайфа деди: «Ўша жамоадагиларнинг ҳаммаси мендан бошқаси кетиб бўлди». Фазора ибн Амр Иброҳим ибн Саъддан, у Солиҳ ибн Кайсондан шунинг мислини зикр қилди.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَارُونَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبٍ حَدَّثَهُ أَنَّ مَوْلَى شُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ وَحُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ يَقُولَانِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلْ مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ قَوْسُكَ

Uqba ibn Omir al-Juhaniy va Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Kamoning senga qaytargan (ovni) yeyaver», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний ва Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Камонинг сенга қайтарган (овни) еявер», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ مَوْلَى شُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ وَحُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ يَقُولَانِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلْ مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ قَوْسُكَ

Uqba ibn Omir al-Juhaniy va Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Kamoning senga qaytargan (ovni) yeyaver», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний ва Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Камонинг сенга қайтарган (овни) еявер», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ قَالَ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Qiyomat kuni Odam farzandlarining sayyidi Muhammad ﷺdirlar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Қиёмат куни Одам фарзандларининг саййиди Муҳаммад ﷺдирлар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Qiyomat kuni Odam farzandlarining sayyidi Muhammad ﷺdirlar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Қиёмат куни Одам фарзандларининг саййиди Муҳаммад ﷺдирлар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Qiyomat kuni Odam farzandlarining sayyidi Muhammad ﷺdirlar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Қиёмат куни Одам фарзандларининг саййиди Муҳаммад ﷺдирлар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَالِبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Qiyomat kuni Odam farzandlarining sayyidi Muhammad ﷺdirlar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Қиёмат куни Одам фарзандларининг саййиди Муҳаммад ﷺдирлар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ وَخَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ قَالَا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا يَعْنِي ابْنَ زَائِدَةَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الدُّؤَلِيِّ قَالَ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ أَخُو حُذَيْفَةَ قَالَ حُذَيْفَةُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَزَبَهُ أَمْرٌ صَلَّى

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺni biror ish tashvishga solsa, namoz oʻqir edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺни бирор иш ташвишга солса, намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمٍّ لِحُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقُمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَرَأَ السَّبْعَ الطِّوَالَ فِي سَبْعِ رَكَعَاتٍ وَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ ذِي الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ وَكَانَ رُكُوعُهُ مِثْلَ قِيَامِهِ وَسُجُودُهُ مِثْلَ رُكُوعِهِ فَانْصَرَفَ وَقَدْ كَادَتْ تَنْكَسِرُ رِجْلَايَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kecha men Rasululloh ﷺ bilan birga (namozga) turdim. U zot yetti rakʼatda yetti uzun surani oʻqidilar. Rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah», deb, soʻng: «Alhamdu lillahi zil-malakuti val-jabaruti val-kibriyai val-azamah», der edilar. Rukuʼlari qiyomlari kabi, sajdalari rukuʼlari kabi (uzun) edi. Namozdan chiqqanlarida esa oyoqlarim sinay deb qolgan edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир кеча мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (намозга) турдим. У зот етти ракъатда етти узун сурани ўқидилар. Рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», деб, сўнг: «Алҳамду лиллаҳи зил-малакути вал-жабарути вал-кибрияи вал-азамаҳ», дер эдилар. Рукуълари қиёмлари каби, саждалари рукуълари каби (узун) эди. Намоздан чиққанларида эса оёқларим синай деб қолган эди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَشْهَلِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنْ الْمُنْكَرِ أَوْ لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عِقَابًا مِنْ عِنْدِهِ ثُمَّ لَتَدْعُنَّهُ فَلَا يَسْتَجِيبُ لَكُمْ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, albatta yaxshilikka buyurasizlar va yomonlikdan qaytarasizlar, yoxud Alloh sizlarga Oʻz huzuridan azob yuborishi yaqindir; soʻng sizlar Unga duo qilasizlar, ammo U sizlarga ijobat qilmaydi», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, албатта яхшиликка буюрасизлар ва ёмонликдан қайтарасизлар, ёхуд Аллоҳ сизларга Ўз ҳузуридан азоб юбориши яқиндир; сўнг сизлар Унга дуо қиласизлар, аммо У сизларга ижобат қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنِي عَمْرٌو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَشْهَلِ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَقْتُلُوا إِمَامَكُمْ وَتَجْتَلِدُوا بِأَسْيَافِكُمْ وَيَرِثُ دِيَارَكُمْ شِرَارُكُمْ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Toki oʻz imomingizni oʻldirmagunlaringizcha, qilichlaringiz bilan bir-biringizni chopmagunlaringizcha va diyorlaringizga eng yomonlaringiz voris boʻlmagunicha, qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Токи ўз имомингизни ўлдирмагунларингизча, қиличларингиз билан бир-бирингизни чопмагунларингизча ва диёрларингизга энг ёмонларингиз ворис бўлмагунича, қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَمْرٌو حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَشْهَلِيُّ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَكُونَ أَسْعَدَ النَّاسِ بِالدُّنْيَا لُكَعُ بْنُ لُكَعٍ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Odamlarning dunyo bilan eng baxtlisi pastkashning oʻgʻli pastkash boʻlmaguncha, qiyomat qoyim boʻlmaydi», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Одамларнинг дунё билан энг бахтлиси пасткашнинг ўғли пасткаш бўлмагунча, қиёмат қойим бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَذُكِرَ الدَّجَّالُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَأَنَا لَفِتْنَةُ بَعْضِكُمْ أَخْوَفُ عِنْدِي مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَلَنْ يَنْجُوَ أَحَدٌ مِمَّا قَبْلَهَا إِلَّا نَجَا مِنْهَا وَمَا صُنِعَتْ فِتْنَةٌ مُنْذُ كَانَتْ الدُّنْيَا صَغِيرَةٌ وَلَا كَبِيرَةٌ إِلَّا لِفِتْنَةِ الدَّجَّالِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlarida Dajjol zikr qilindi. Shunda u zot: «Menga sizlarning baʼzingizning fitnasi Dajjolning fitnasidan koʻra qoʻrqinchliroqdir. Undan oldingi (fitnalar)dan najot topgan kishigina undan najot topadi. Dunyo boʻlganidan beri hech bir fitna — kichigi ham, kattasi ham — Dajjol fitnasi uchun boʻlmasa, sodir qilingani yoʻq», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида Дажжол зикр қилинди. Шунда у зот: «Менга сизларнинг баъзингизнинг фитнаси Дажжолнинг фитнасидан кўра қўрқинчлироқдир. Ундан олдинги (фитналар)дан нажот топган кишигина ундан нажот топади. Дунё бўлганидан бери ҳеч бир фитна — кичиги ҳам, каттаси ҳам — Дажжол фитнаси учун бўлмаса, содир қилингани йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ أَبُو سَعِيدٍ الْأَحْوَلُ عَنِ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ مُنْذُ نَحْوِ سِتِّينَ سَنَةٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَمَرَّ رَجُلٌ عَلَى حُذَيْفَةَ فَقِيلَ إِنَّ هَذَا يَرْفَعُ الْحَدِيثَ إِلَى الْأُمَرَاءِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Hammom ibn al-Horis aytdi: Bir kishi Huzayfaning yonidan oʻtdi, shunda: «Bu (kishi) gapni amirlarga yetkazadi», deyildi. Huzayfa: Men Rasululloh ﷺning: «Jannatga qattot (chaqimchi) kirmaydi», deyayotganlarini eshitganman, dedi — yoki: Rasululloh ﷺ shunday dedilar, (dedi).Ҳаммом ибн ал-Ҳорис айтди: Бир киши Ҳузайфанинг ёнидан ўтди, шунда: «Бу (киши) гапни амирларга етказади», дейилди. Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Жаннатга қаттот (чақимчи) кирмайди», деяётганларини эшитганман, деди — ёки: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар, (деди).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ إِيَادِ بْنِ لَقِيطٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ السَّاعَةِ فَقَالَ {عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ} وَلَكِنْ أُخْبِرُكُمْ بِمَشَارِيطِهَا وَمَا يَكُونُ بَيْنَ يَدَيْهَا إِنَّ بَيْنَ يَدَيْهَا فِتْنَةً وَهَرْجًا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ الْفِتْنَةُ قَدْ عَرَفْنَاهَا فَالْهَرْجُ مَا هُوَ قَالَ بِلِسَانِ الْحَبَشَةِ الْقَتْلُ وَيُلْقَى بَيْنَ النَّاسِ التَّنَاكُرُ فَلَا يَكَادُ أَحَدٌ أَنْ يَعْرِفَ أَحَدًا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan qiyomat haqida soʻralgan edi, u zot: «{Uning ilmi Rabbim huzuridadir, uni oʻz vaqtida Undan boʻlak hech kim oshkor qilmaydi.} Lekin men sizlarga uning alomatlaridan va undan oldin boʻladigan narsalardan xabar beraman: uning oldida fitna va haraj boʻladi», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, fitnani bildik, haraj nima?» dedilar. U zot: «Habash tilida oʻldirish (degani). Odamlar orasiga bir-birini tanimaslik solinadi, shunda deyarli hech kim hech kimni tanimaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан қиёмат ҳақида сўралган эди, у зот: «{Унинг илми Раббим ҳузуридадир, уни ўз вақтида Ундан бўлак ҳеч ким ошкор қилмайди.} Лекин мен сизларга унинг аломатларидан ва ундан олдин бўладиган нарсалардан хабар бераман: унинг олдида фитна ва ҳараж бўлади», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, фитнани билдик, ҳараж нима?» дедилар. У зот: «Ҳабаш тилида ўлдириш (дегани). Одамлар орасига бир-бирини танимаслик солинади, шунда деярли ҳеч ким ҳеч кимни танимайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَسَمِعْتُ رَجُلًا فِي جِنَازَةِ حُذَيْفَةَ يَقُولُ سَمِعْتُ صَاحِبَ هَذَا السَّرِيرِ يَقُولُ مَا بِي بَأْسٌ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَئِنْ اقْتَتَلْتُمْ لَأَدْخُلَنَّ بَيْتِيَ فَلَئِنْ دُخِلَ عَلَيَّ لَأَقُولَنَّ هَا بُؤْ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ

Ribʼiy aytdi: Men Huzayfaning janozasida bir kishining shunday deyayotganini eshitdim: Men mana shu tobut sohibining: «Rasululloh ﷺdan eshitganlarim (sababli) menda hech qanday zarar yoʻq. Agar sizlar bir-biringiz bilan urishsangiz, albatta uyimga kiraman; agar oldimga (birov) kirsa, albatta: ‹Mana, mening gunohim bilan oʻz gunohingni koʻtarib qayt›, deyman», deganini eshitganman.Рибъий айтди: Мен Ҳузайфанинг жанозасида бир кишининг шундай деяётганини эшитдим: Мен мана шу тобут соҳибининг: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитганларим (сабабли) менда ҳеч қандай зарар йўқ. Агар сизлар бир-бирингиз билан уришсангиз, албатта уйимга кираман; агар олдимга (биров) кирса, албатта: ‹Мана, менинг гуноҳим билан ўз гуноҳингни кўтариб қайт›, дейман», деганини эшитганман.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَأَتَيْنَا حُذَيْفَةَ فَقُلْنَا دُلَّنَا عَلَى أَقْرَبِ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَدْيًا وَسَمْتًا وَوَلَاءً نَأْخُذْ عَنْهُ وَنَسْمَعْ مِنْهُ فَقَالَ كَانَ أَقْرَبَ النَّاسِ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَدْيًا وَسَمْتًا وَدَلًّا ابْنُ أُمِّ عَبْدٍ حَتَّى يَتَوَارَى عَنِّي فِي بَيْتِهِ وَلَقَدْ عَلِمَ الْمَحْفُوظُونَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ أَنَّ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ مِنْ أَقْرَبِهِمْ إِلَى اللَّهِ زُلْفَةً

Abdurrahmon ibn Yazid aytdi: Biz Huzayfaning oldiga keldik va: «Bizga Rasululloh ﷺga hidoyatda, yurish-turishda va yaqinlikda eng oʻxshash kishini koʻrsat, biz undan (ilm) olaylik va undan eshitaylik», dedik. U: «Rasululloh ﷺga hidoyatda, yurish-turishda va siymoda eng yaqin kishi Ibn Ummu Abd edi — toki u oʻz uyiga kirib, mendan gʻoyib boʻlgunicha. Darhaqiqat, Muhammad (alayhissalotu vassalom)ning ashoblaridan (Alloh) saqlagan zotlar bilishadiki, Ibn Ummu Abd ular orasida Allohga eng yaqinlaridandir», dedi.Абдурраҳмон ибн Язид айтди: Биз Ҳузайфанинг олдига келдик ва: «Бизга Расулуллоҳ ﷺга ҳидоятда, юриш-туришда ва яқинликда энг ўхшаш кишини кўрсат, биз ундан (илм) олайлик ва ундан эшитайлик», дедик. У: «Расулуллоҳ ﷺга ҳидоятда, юриш-туришда ва сиймода энг яқин киши Ибн Умму Абд эди — токи у ўз уйига кириб, мендан ғойиб бўлгунича. Дарҳақиқат, Муҳаммад (алайҳиссалоту вассалом)нинг ашобларидан (Аллоҳ) сақлаган зотлар билишадики, Ибн Умму Абд улар орасида Аллоҳга энг яқинларидандир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامًا مَا تَرَكَ فِيهِ شَيْئًا يَكُونُ قَبْلَ السَّاعَةِ إِلَّا قَدْ ذَكَرَهُ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُإِنِّي لَأَرَى الشَّيْءَ فَأَذْكُرُهُ كَمَا يَعْرِفُ الرَّجُلُ وَجْهَ الرَّجُلِ غَابَ عَنْهُ ثُمَّ رَآهُ فَعَرَفَهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizning oramizda shunday bir maqomda turdilarki, unda qiyomatdan oldin boʻladigan hech narsani qoldirmay zikr qildilar. Uni yodlagan kishi yodladi, unutgan kishi unutdi. Men bir narsani koʻrsam, uni eslayman — xuddi kishi oʻzidan gʻoyib boʻlgan bir kishining yuzini keyin koʻrib tanigani kabi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг орамизда шундай бир мақомда турдиларки, унда қиёматдан олдин бўладиган ҳеч нарсани қолдирмай зикр қилдилар. Уни ёдлаган киши ёдлади, унутган киши унутди. Мен бир нарсани кўрсам, уни эслайман — худди киши ўзидан ғойиб бўлган бир кишининг юзини кейин кўриб танигани каби.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَجُلٌ يَرْفَعُ إِلَى عُثْمَانَ الْأَحَادِيثَ مِنْ حُذَيْفَةَ قَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ يَعْنِي نَمَّامًا

Hammom Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Bir kishi Huzayfadan (eshitgan) gaplarni Usmonga yetkazib turar edi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺning: «Jannatga qattot kirmaydi», deyayotganlarini eshitganman, dedi — yaʼni nammom (chaqimchi)ni (nazarda tutdilar).Ҳаммом Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Бир киши Ҳузайфадан (эшитган) гапларни Усмонга етказиб турар эди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Жаннатга қаттот кирмайди», деяётганларини эшитганман, деди — яъни наммом (чақимчи)ни (назарда тутдилар).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا مَرَّ بِآيَةِ خَوْفٍ تَعَوَّذَ وَإِذَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ سَأَلَ قَالَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَكَعَ قَالَ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَإِذَا سَجَدَ قَالَ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qoʻrquv oyatiga oʻtganlarida (Allohdan) panoh soʻrar, rahmat oyatiga oʻtganlarida esa (Allohdan) soʻrar edilar. Nabiy ﷺ rukuʼ qilganlarida: «Subhana Robbiyal-Azim», sajda qilganlarida: «Subhana Robbiyal-Aʼlo», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қўрқув оятига ўтганларида (Аллоҳдан) паноҳ сўрар, раҳмат оятига ўтганларида эса (Аллоҳдан) сўрар эдилар. Набий ﷺ рукуъ қилганларида: «Субҳана Роббиял-Азим», сажда қилганларида: «Субҳана Роббиял-Аъло», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا رَزِينٌ الْجُهَنِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو الرُّقَادِ قَالَخَرَجْتُ مَعَ مَوْلَايَ وَأَنَا غُلَامٌ فَدُفِعْتُ إِلَى حُذَيْفَةَ وَهُوَ يَقُولُ إِنْ كَانَ الرَّجُلُ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَصِيرُ مُنَافِقًا وَإِنِّي لَأَسْمَعُهَا مِنْ أَحَدِكُمْ فِي الْمَقْعَدِ الْوَاحِدِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنْ الْمُنْكَرِ وَلَتَحَاضُّنَّ عَلَى الْخَيْرِ أَوْ لَيُسْحِتَنَّكُمْ اللَّهُ جَمِيعًا بِعَذَابٍ أَوْ لَيُؤَمِّرَنَّ عَلَيْكُمْ شِرَارَكُمْ ثُمَّ يَدْعُو خِيَارُكُمْ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُمْ

Abu Ruqod aytdi: Men bola ekanman xoʻjayinim bilan chiqdim va Huzayfaning oldiga tushib qoldim. U shunday der edi: Rasululloh ﷺ davrida kishi bir soʻzni gapirsa, u bilan munofiq boʻlib qolar edi. Men esa sizlardan biringizdan uni bir oʻtirishda toʻrt marta eshityapman. Albatta yaxshilikka buyurasizlar, yomonlikdan qaytarasizlar va yaxshilikka undaysizlar; yoxud Alloh hammangizni azob bilan qirib tashlaydi, yoki ustingizga eng yomonlaringizni amir qilib qoʻyadi, soʻng yaxshilaringiz duo qiladi, ammo sizlarga ijobat qilinmaydi.Абу Руқод айтди: Мен бола эканман хўжайиним билан чиқдим ва Ҳузайфанинг олдига тушиб қолдим. У шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ даврида киши бир сўзни гапирса, у билан мунофиқ бўлиб қолар эди. Мен эса сизлардан бирингиздан уни бир ўтиришда тўрт марта эшитяпман. Албатта яхшиликка буюрасизлар, ёмонликдан қайтарасизлар ва яхшиликка ундайсизлар; ёхуд Аллоҳ ҳаммангизни азоб билан қириб ташлайди, ёки устингизга энг ёмонларингизни амир қилиб қўяди, сўнг яхшиларингиз дуо қилади, аммо сизларга ижобат қилинмайди.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ لِلتَّهَجُّدِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ tahajjudga turganlarida ogʻizlarini misvok bilan ishqar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ таҳажжудга турганларида оғизларини мисвок билан ишқар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي غَنِيَّةَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَشْرَبُوا فِي الذَّهَبِ وَلَا فِي الْفِضَّةِ وَلَا تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ وَالدِّيبَاجَ فَإِنَّهَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَهِيَ لَكُمْ فِي الْآخِرَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Oltin va kumush (idish)larda ichmanglar, ipak va debo (kiyim) kiymanglar; chunki ular (kofirlar) uchun bu dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Олтин ва кумуш (идиш)ларда ичманглар, ипак ва дебо (кийим) кийманглар; чунки улар (кофирлар) учун бу дунёда, сизлар учун эса охиратдадир».

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ ثَابِتِ ابْنِ وَدِيعَةَأَنَّ رَجُلًا مِنْ بَنِي فَزَارَةَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضِبَابٍ قَدْ احْتَرَشَهَا قَالَ فَجَعَلَ يُقَلِّبُ ضَبًّا مِنْهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أُمَّةٌ مُسِخَتْ قَالَ وَأَكْبَرُ عِلْمِي أَنَّهُ قَالَ مَا أَدْرِي مَا فَعَلَتْ قَالَ وَمَا أَدْرِي لَعَلَّ هَذَا مِنْهَاو قَالَ شُعْبَةُ سَمِعْتُهُ و قَالَ حُصَيْنٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ وَذَكَرَ شَيْئًا نَحْوًا مِنْ هَذَا قَالَ فَلَمْ يَأْمُرْ بِهِ وَلَمْ يَنْهَ أَحَدًا

Sobit ibn Vadiʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Bani Fazoradan boʻlgan bir kishi Nabiy ﷺga oʻzi ovlagan kaltakesaklarni keltirdi. U zot ulardan bir kaltakesakni qoʻllari orasida agʻdarib koʻrib: «Bir ummat (suvrati) oʻzgartirilgan edi», dedilar. (Roviy) dedi: Bilishimcha, u zot: «Ular nima boʻlganini bilmayman va bilmadimki, balki bu oʻshalardandir», dedilar. Shuʼba: «Men buni eshitganman», dedi. Husayn esa Zayd ibn Vahbdan, u Huzayfadan shunga oʻxshash bir narsani zikr qildi va: «U zot uni (yeyishga) buyurmadilar ham, hech kimni qaytarmadilar ham», dedi.Собит ибн Вадиъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Бани Фазорадан бўлган бир киши Набий ﷺга ўзи овлаган калтакесакларни келтирди. У зот улардан бир калтакесакни қўллари орасида ағдариб кўриб: «Бир уммат (суврати) ўзгартирилган эди», дедилар. (Ровий) деди: Билишимча, у зот: «Улар нима бўлганини билмайман ва билмадимки, балки бу ўшалардандир», дедилар. Шуъба: «Мен буни эшитганман», деди. Ҳусайн эса Зайд ибн Ваҳбдан, у Ҳузайфадан шунга ўхшаш бир нарсани зикр қилди ва: «У зот уни (ейишга) буюрмадилар ҳам, ҳеч кимни қайтармадилар ҳам», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَانْطَلَقْتُ أَنَا وَعَمْرُو بْنُ صُلَيْعٍ حَتَّى أَتَيْنَا حُذَيْفَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ هَذَا الْحَيَّ مِنْ مُضَرَ لَا تَدَعُ لِلَّهِ فِي الْأَرْضِ عَبْدًا صَالِحًا إِلَّا فَتَنَتْهُ وَأَهْلَكَتْهُ حَتَّى يُدْرِكَهَا اللَّهُ بِجُنُودٍ مِنْ عِبَادِهِ فَيُذِلَّهَا حَتَّى لَا تَمْنَعَ ذَنَبَ تَلْعَةٍ

Abu Tufayl aytdi: Men va Amr ibn Sulayʼ birga yoʻlga chiqib, Huzayfaning oldiga keldik. U dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Albatta Muzardan boʻlgan mana bu qabila yer yuzida Alloh uchun (ibodat qiluvchi) birorta solih bandani fitnaga solmasdan va halok qilmasdan qoʻymaydi, toki Alloh unga Oʻz bandalaridan boʻlgan lashkarlar bilan yetib, uni shunday xor qiladiki, u hatto bir soyning quyi tomonini ham himoya qila olmay qoladi».Абу Туфайл айтди: Мен ва Амр ибн Сулайъ бирга йўлга чиқиб, Ҳузайфанинг олдига келдик. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Албатта Музардан бўлган мана бу қабила ер юзида Аллоҳ учун (ибодат қилувчи) бирорта солиҳ бандани фитнага солмасдан ва ҳалок қилмасдан қўймайди, токи Аллоҳ унга Ўз бандаларидан бўлган лашкарлар билан етиб, уни шундай хор қиладики, у ҳатто бир сойнинг қуйи томонини ҳам ҳимоя қила олмай қолади».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَ حَوْضِي كَمَا بَيْنَ أَيْلَةَ وَمُضَرَ آنِيَتُهُ أَكْثَرُ أَوْ قَالَ مِثْلُ عَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ مَاؤُهُ أَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ وَأَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ وَأَبْرَدُ مِنْ الثَّلْجِ وَأَطْيَبُ مِنْ الْمِسْكِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ لَمْ يَظْمَأْ بَعْدَهُحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ مَا بَيْنَ طَرَفَيْ حَوْضِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كأَيْلَةَ وَمُضَرَ فَذَكَرَهُ وَكَذَا قَالَ يُونُسُ كَمَا قَالَ عَفَّانُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Mening havzimning (ikki chekkasi) orasi Ayla bilan Muzar orasidagichadir. Uning idishlari osmon yulduzlari sonidan koʻproq — yoki: shunchadir. Uning suvi asaldan shirinroq, sutdan oqroq, qordan sovuqroq va miskdan xushboʻyroqdir. Kim undan ichsa, undan keyin hech qachon chanqamaydi», dedilar. Affon Hammod ibn Salamadan, u Osimdan, u Zirrdan, u Huzayfadan: «Nabiy ﷺ havzining ikki chekkasi orasi Ayla bilan Muzar orasi kabidir», deb rivoyat qildi va uni zikr qildi. Yunus ham Affon aytgandek aytdi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ҳавзимнинг (икки чеккаси) ораси Айла билан Музар орасидагичадир. Унинг идишлари осмон юлдузлари сонидан кўпроқ — ёки: шунчадир. Унинг суви асалдан ширинроқ, сутдан оқроқ, қордан совуқроқ ва мискдан хушбўйроқдир. Ким ундан ичса, ундан кейин ҳеч қачон чанқамайди», дедилар. Аффон Ҳаммод ибн Саламадан, у Осимдан, у Зиррдан, у Ҳузайфадан: «Набий ﷺ ҳавзининг икки чеккаси ораси Айла билан Музар ораси кабидир», деб ривоят қилди ва уни зикр қилди. Юнус ҳам Аффон айтгандек айтди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ قَيْسٍ قَالَقُلْتُ لِعَمَّارٍ أَرَأَيْتُمْ صَنِيعَكُمْ هَذَا الَّذِي صَنَعْتُمْ فِيمَا كَانَ مِنْ أَمْرِ عَلِيٍّ رَأْيًا رَأَيْتُمُوهُ أَمْ شَيْئًا عَهِدَ إِلَيْكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَمْ يَعْهَدْ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ كَافَّةً وَلَكِنَّ حُذَيْفَةَ أَخْبَرَنِي عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي أَصْحَابِي اثْنَا عَشَرَ مُنَافِقًا مِنْهُمْ ثَمَانِيَةٌ لَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ

Qays (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Ammorga: ‹Ali ishida qilgan ana shu ishingiz haqida ayting-chi, u oʻzingiz oʻylab topgan fikrmi yoki Rasululloh ﷺ sizlarga topshirgan biror narsami?› dedim. U: ‹Rasululloh ﷺ bizga umuman odamlarga topshirmagan biror narsani topshirgan emaslar. Lekin menga Huzayfa Nabiy ﷺ dan xabar berib aytdiki, Nabiy ﷺ: «Sahobalarim orasida oʻn ikki munofiq bor. Ulardan sakkiztasi tuya igna teshigidan oʻtmaguncha jannatga kira olmaydilar», dedilar›, dedi».Қайс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Амморга: ‹Али ишида қилган ана шу ишингиз ҳақида айтинг-чи, у ўзингиз ўйлаб топган фикрми ёки Расулуллоҳ ﷺ сизларга топширган бирор нарсами?› дедим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺ бизга умуман одамларга топширмаган бирор нарсани топширган эмаслар. Лекин менга Ҳузайфа Набий ﷺ дан хабар бериб айтдики, Набий ﷺ: «Саҳобаларим орасида ўн икки мунофиқ бор. Улардан саккизтаси туя игна тешигидан ўтмагунча жаннатга кира олмайдилар», дедилар›, деди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَلَمْ يُصَلِّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَلَوْ صَلَّى فِيهِ لَكُتِبَ عَلَيْكُمْ صَلَاةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Baytul-Maqdisda namoz oʻqimadilar. Agar unda namoz oʻqiganlarida, sizlarga paygʻambaringiz ﷺning namozi (u yerda) farz qilinar edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Байтул-Мақдисда намоз ўқимадилар. Агар унда намоз ўқиганларида, сизларга пайғамбарингиз ﷺнинг намози (у ерда) фарз қилинар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ جُمَيْعٍ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ مِثْلَ جُمَيْعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ قَالَكَانَ بَيْنَ حُذَيْفَةَ وَبَيْنَ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْعَقَبَةِ مَا يَكُونُ بَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ أَنْشُدُكَ اللَّهَ كَمْ كَانَ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ فَقَالَ لَهُ الْقَوْمُ أَخْبِرْهُ إِذْ سَأَلَكَ قَالَ إِنْ كُنَّا نُخْبَرُ أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ وَقَالَ أَبُو نُعَيْمٍ فَقَالَ الرَّجُلُ كُنَّا نُخْبَرُ أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ قَالَ فَإِنْ كُنْتَ مِنْهُمْ وَقَالَ أَبُو نُعَيْمٍ فِيهِمْ فَقَدْ كَانَ الْقَوْمُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَأَشْهَدُ بِاللَّهِ أَنَّ اثْنَيْ عَشَرَ مِنْهُمْ حَرْبٌ لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ قَالَ أَبُو أَحْمَدَ الْأَشْهَادُ وَعَدَّنَا ثَلَاثَةً قَالُوا مَا سَمِعْنَا مُنَادِيَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا عَلِمْنَا مَا أَرَادَ الْقَوْمُ قَالَ أَبُو أَحْمَدَ فِي حَدِيثِهِ وَقَدْ كَانَ فِي حَرَّةٍ فَمَشَى فَقَالَ لِلنَّاسِ إِنَّ الْمَاءَ قَلِيلٌ فَلَا يَسْبِقْنِي إِلَيْهِ أَحَدٌ فَوَجَدَ قَوْمًا قَدْ سَبَقُوهُ فَلَعَنَهُمْ يَوْمَئِذٍ

Abu Tufayl aytdi: Huzayfa bilan Aqaba ahlidan boʻlgan bir kishi oʻrtasida odamlar orasida boʻlib turadigan (janjal) yuz berdi. Shunda (u kishi): «Seni Alloh nomi bilan qasam ichirib soʻrayman: Aqaba ashoblari nechta edi?» dedi. Qavm unga: «U sendan soʻragan ekan, aytib ber», dedilar. U: «Bizga ular oʻn toʻrt kishi edi, deb xabar berilar edi», dedi. Abu Nuaym (rivoyatida) esa: «Haligi kishi: ‹Bizga ular oʻn toʻrt kishi edi, deb xabar berilar edi›, dedi», deydi. (Huzayfa): «Agar sen ham ulardan boʻlsang, demak qavm oʻn besh kishi boʻlibdi. Alloh nomi bilan guvohlik beramanki, ulardan oʻn ikkitasi dunyo hayotida va guvohlar turadigan kunda Allohga hamda Uning Rasuliga qarshi urush (qiluvchi)dir», dedi. Abu Ahmad: «Ashhod (soʻzidir)», dedi. (Huzayfa) uchtasini esa (uzrli) sanadi: «Ular: ‹Biz Rasululloh ﷺning jarchisini eshitmadik va qavm nimani xohlaganini bilmadik›, dedilar», (dedi). Abu Ahmad oʻz hadisida (shunday) dedi: U zot bir harrada (toshli tekislikda) edilar, soʻng yurdilar va odamlarga: «Suv oz, hech kim mendan oldin unga yetib bormasin!» dedilar. Ammo baʼzi kishilarning oʻzlaridan oldin yetib borganini koʻrdilar va oʻsha kuni ularni laʼnatladilar.Абу Туфайл айтди: Ҳузайфа билан Ақаба аҳлидан бўлган бир киши ўртасида одамлар орасида бўлиб турадиган (жанжал) юз берди. Шунда (у киши): «Сени Аллоҳ номи билан қасам ичириб сўрайман: Ақаба ашоблари нечта эди?» деди. Қавм унга: «У сендан сўраган экан, айтиб бер», дедилар. У: «Бизга улар ўн тўрт киши эди, деб хабар берилар эди», деди. Абу Нуайм (ривоятида) эса: «Ҳалиги киши: ‹Бизга улар ўн тўрт киши эди, деб хабар берилар эди›, деди», дейди. (Ҳузайфа): «Агар сен ҳам улардан бўлсанг, демак қавм ўн беш киши бўлибди. Аллоҳ номи билан гувоҳлик бераманки, улардан ўн иккитаси дунё ҳаётида ва гувоҳлар турадиган кунда Аллоҳга ҳамда Унинг Расулига қарши уруш (қилувчи)дир», деди. Абу Аҳмад: «Ашҳод (сўзидир)», деди. (Ҳузайфа) учтасини эса (узрли) санади: «Улар: ‹Биз Расулуллоҳ ﷺнинг жарчисини эшитмадик ва қавм нимани хоҳлаганини билмадик›, дедилар», (деди). Абу Аҳмад ўз ҳадисида (шундай) деди: У зот бир ҳаррада (тошли текисликда) эдилар, сўнг юрдилар ва одамларга: «Сув оз, ҳеч ким мендан олдин унга етиб бормасин!» дедилар. Аммо баъзи кишиларнинг ўзларидан олдин етиб борганини кўрдилар ва ўша куни уларни лаънатладилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ عَنْ بِلَالٍ الْعَبْسِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَمَا أَخْبِيَةٌ بَعْدَ أَخْبِيَةٍ كَانَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْثَرَ يُدْفَعُ عَنْهَا مِنْ الْمَكْرُوهِ أَكْثَرَ مِنْ أَخْبِيَةٍ وُضِعَتْ فِي هَذِهِ الْبُقْعَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlgan chodirlardan keyin, mana shu joyga tikilgan chodirlarga qaraganda koʻproq yomonlik daf qilinadigan boshqa chodirlar boʻlmagan.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлган чодирлардан кейин, мана шу жойга тикилган чодирларга қараганда кўпроқ ёмонлик даф қилинадиган бошқа чодирлар бўлмаган.

وَقَالَ إِنَّكُمْ الْيَوْمَ مَعْشَرَ الْعَرَبِ لَتَأْتُونَ أُمُورًا إِنَّهَا لَفِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النِّفَاقُ عَلَى وَجْهِهِ

Va u aytdi: «Ey arablar jamoasi, sizlar bugun shunday ishlarni qilyapsizlarki, Rasululloh ﷺ davrida bular ochiq-oydin munofiqlik (deb hisoblanar) edi».Ва у айтди: «Эй араблар жамоаси, сизлар бугун шундай ишларни қиляпсизларки, Расулуллоҳ ﷺ даврида булар очиқ-ойдин мунофиқлик (деб ҳисобланар) эди».

حَدَّثَنَا حَسَنٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ قَوْمٌ مِنْ النَّارِ بَعْدَ مَا مَحَشَتْهُمْ النَّارُ يُقَالُ لَهُمْ الْجَهَنَّمِيُّونَ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ularni kuydirib boʻlganidan keyin bir qavm undan chiqadi; ularga jahannamliklar deyiladi», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах уларни куйдириб бўлганидан кейин бир қавм ундан чиқади; уларга жаҳаннамликлар дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عُثْمَانَ الْبَتِّيِّ عَنْ نُعَيْمٍ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ ابْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَسْنَدْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى صَدْرِي فَقَالَ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ حَسَنٌ ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ خُتِمَ لَهُ بِهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ صَامَ يَوْمًا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ خُتِمَ لَهُ بِهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ خُتِمَ لَهُ بِهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺni koʻkragimga suyab oldim. Shunda u zot: «Kim Allohning yuzini istab ‹La ilaha illalloh› desa va unga shu (kalima) bilan xotima berilsa, jannatga kiradi. Kim Allohning yuzini istab bir kun roʻza tutsa va unga shu bilan xotima berilsa, jannatga kiradi. Kim Allohning yuzini istab bir sadaqa bersa va unga shu bilan xotima berilsa, jannatga kiradi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺни кўкрагимга суяб олдим. Шунда у зот: «Ким Аллоҳнинг юзини истаб ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› деса ва унга шу (калима) билан хотима берилса, жаннатга киради. Ким Аллоҳнинг юзини истаб бир кун рўза тутса ва унга шу билан хотима берилса, жаннатга киради. Ким Аллоҳнинг юзини истаб бир садақа берса ва унга шу билан хотима берилса, жаннатга киради», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلًا يَنُمُّ الْحَدِيثَ فَقَالَ حُذَيْفَةُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, unga bir kishi (odamlar orasida) gap tashiyotgani (xabar yetkazib yurgani) haqida (xabar) yetdi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga nammom (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унга бир киши (одамлар орасида) гап ташиётгани (хабар етказиб юргани) ҳақида (хабар) етди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга наммом (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أُنْزِلَ الْقُرْآنُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Qurʼon yetti harf uzra nozil qilindi», deyayotganlarini eshitganman.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қуръон етти ҳарф узра нозил қилинди», деяётганларини эшитганман.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَحَدِ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنْ الْمُنْكَرِ أَوْ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْكُمْ قَوْمًا ثُمَّ تَدْعُونَهُ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُمْ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, albatta yaxshilikka buyurasizlar va yomonlikdan qaytarasizlar, yoxud Alloh ustingizga bir qavmni yuboradi; soʻng sizlar Unga duo qilasizlar, ammo sizlarga ijobat qilinmaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, албатта яхшиликка буюрасизлар ва ёмонликдан қайтарасизлар, ёхуд Аллоҳ устингизга бир қавмни юборади; сўнг сизлар Унга дуо қиласизлар, аммо сизларга ижобат қилинмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ حَدَّثَنَا السَّفْرُ بْنُ نُسَيْرٍ الْأَزْدِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي شَرٍّ فَذَهَبَ اللَّهُ بِذَلِكَ الشَّرِّ وَجَاءَ بِالْخَيْرِ عَلَى يَدَيْكَ فَهَلْ بَعْدَ الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ نَعَمْ قَالَ مَا هُوَ قَالَ فِتَنٌ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يَتْبَعُ بَعْضُهَا بَعْضًا تَأْتِيكُمْ مُشْتَبِهَةً كَوُجُوهِ الْبَقَرِ لَا تَدْرُونَ أَيًّا مِنْ أَيٍّ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Yo Rasululloh, biz yomonlikda edik, Alloh oʻsha yomonlikni ketkazdi va sizning qoʻlingiz bilan yaxshilikni keltirdi. Bu yaxshilikdan keyin yana yomonlik boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «U nima?» dedi. U zot: «Zulmat kechaning parchalaridek fitnalar — biri ikkinchisiga ergashib keladi; sizlarga sigirlarning yuzi kabi bir-biriga oʻxshab keladi, qay biri qay biridan ekanini bilmaysizlar», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Ё Расулуллоҳ, биз ёмонликда эдик, Аллоҳ ўша ёмонликни кетказди ва сизнинг қўлингиз билан яхшиликни келтирди. Бу яхшиликдан кейин яна ёмонлик бўладими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «У нима?» деди. У зот: «Зулмат кечанинг парчаларидек фитналар — бири иккинчисига эргашиб келади; сизларга сигирларнинг юзи каби бир-бирига ўхшаб келади, қай бири қай биридан эканини билмайсизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ مَيْسَرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَأَلَتْنِي أُمِّي مُنْذُ مَتَى عَهْدُكَ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقُلْتُ لَهَا مُنْذُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَنَالَتْ مِنِّي وَسَبَّتْنِي قَالَ فَقُلْتُ لَهَا دَعِينِي فَإِنِّي أَاتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُصَلِّي مَعَهُ الْمَغْرِبَ ثُمَّ لَا أَدَعُهُ حَتَّى يَسْتَغْفِرَ لِي وَلَكِ قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الْمَغْرِبَ فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ انْفَتَلَ فَتَبِعْتُهُ فَعَرَضَ لَهُ عَارِضٌ فَنَاجَاهُ ثُمَّ ذَهَبَ فَاتَّبَعْتُهُ فَسَمِعَ صَوْتِي فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقُلْتُ حُذَيْفَةُ قَالَ مَا لَكَ فَحَدَّثْتُهُ بِالْأَمْرِ فَقَالَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ وَلِأُمِّكَ ثُمَّ قَالَ أَمَا رَأَيْتَ الْعَارِضَ الَّذِي عَرَضَ لِي قُبَيْلُ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَهُوَ مَلَكٌ مِنْ الْمَلَائِكَةِ لَمْ يَهْبِطْ الْأَرْضَ قَبْلَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ فَاسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَيَّ وَيُبَشِّرَنِي أَنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَنَّ فَاطِمَةَ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Onam mendan: «Nabiy ﷺ bilan koʻrishganingga qancha boʻldi?» deb soʻradi. Men unga: «Falon-falon vaqtdan beri», dedim. Shunda u meni koyidi va soʻkdi. Men unga: «Meni qoʻyib yubor, men Nabiy ﷺning huzurlariga boraman, u zot bilan shom namozini oʻqiyman, soʻng u zot men va sen uchun magʻfirat soʻramagunlaricha ularni qoʻymayman», dedim. Soʻng men Nabiy ﷺning huzurlariga keldim va u zot bilan shom namozini oʻqidim. Nabiy ﷺ xufton namozini ham oʻqidilar, keyin burildilar, men esa ortlaridan ergashdim. Shunda u zotga bir keluvchi roʻpara boʻlib, u zot bilan pichirlashdi, soʻng ketdi. Men ortlaridan ergashaverdim, u zot ovozimni eshitib: «Bu kim?» dedilar. Men: «Huzayfa», dedim. U zot: «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men u zotga ishni aytib berdim. Shunda u zot: «Alloh seni va onangni magʻfirat qilsin», dedilar. Soʻng: «Bir oz oldin menga roʻpara boʻlganni koʻrmadingmi?» dedilar. Men: «Ha, koʻrdim», dedim. U zot: «U farishtalardan bir farishta boʻlib, bu kechadan oldin yerga tushmagan edi. U Rabbidan menga salom berishga va Hasan bilan Husayn jannat ahli yigitlarining ikki sayyidi ekanini, Fotima esa jannat ahli ayollarining sayyidasi ekanini xushxabar qilishga izn soʻragan edi (roziyallohu anhum)», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Онам мендан: «Набий ﷺ билан кўришганингга қанча бўлди?» деб сўради. Мен унга: «Фалон-фалон вақтдан бери», дедим. Шунда у мени койиди ва сўкди. Мен унга: «Мени қўйиб юбор, мен Набий ﷺнинг ҳузурларига бораман, у зот билан шом намозини ўқийман, сўнг у зот мен ва сен учун мағфират сўрамагунларича уларни қўймайман», дедим. Сўнг мен Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим ва у зот билан шом намозини ўқидим. Набий ﷺ хуфтон намозини ҳам ўқидилар, кейин бурилдилар, мен эса ортларидан эргашдим. Шунда у зотга бир келувчи рўпара бўлиб, у зот билан пичирлашди, сўнг кетди. Мен ортларидан эргашавердим, у зот овозимни эшитиб: «Бу ким?» дедилар. Мен: «Ҳузайфа», дедим. У зот: «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен у зотга ишни айтиб бердим. Шунда у зот: «Аллоҳ сени ва онангни мағфират қилсин», дедилар. Сўнг: «Бир оз олдин менга рўпара бўлганни кўрмадингми?» дедилар. Мен: «Ҳа, кўрдим», дедим. У зот: «У фаришталардан бир фаришта бўлиб, бу кечадан олдин ерга тушмаган эди. У Раббидан менга салом беришга ва Ҳасан билан Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг икки саййиди эканини, Фотима эса жаннат аҳли аёлларининг саййидаси эканини хушхабар қилишга изн сўраган эди (розияллоҳу анҳум)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ ابْنِ أَبِي السَّفَرِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ ثُمَّ تَبِعْتُهُ وَهُوَ يُرِيدُ يَدْخُلُ بَعْضَ حُجَرِهِ فَقَامَ وَأَنَا خَلْفَهُ كَأَنَّهُ يُكَلِّمُ أَحَدًا قَالَ ثُمَّ قَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ حُذَيْفَةُ قَالَ أَتَدْرِي مَنْ كَانَ مَعِي قُلْتُ لَا قَالَ فَإِنَّ جِبْرِيلَ جَاءَ يُبَشِّرُنِي أَنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ فَاسْتَغْفِرْ لِي وَلِأُمِّي قَالَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ يَا حُذَيْفَةُ وَلِأُمِّكَ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺning huzurlariga keldim va u zot bilan peshin, asr, shom hamda xufton namozlarini oʻqidim. Soʻng u zot hujralaridan biriga kirmoqchi boʻlganlarida ortlaridan ergashdim. U zot toʻxtadilar, men esa ortlarida edim; goʻyo kimdir bilan gaplashayotgandek edilar. Soʻng: «Bu kim?» dedilar. Men: «Huzayfa», dedim. U zot: «Men bilan kim boʻlganini bilasanmi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Bu — Jibril boʻlib, menga Hasan bilan Husayn jannat ahli yigitlarining ikki sayyidi ekanini xushxabar qilgani kelgan edi», dedilar. Shunda Huzayfa: «Men va onam uchun magʻfirat soʻrang», dedi. U zot: «Ey Huzayfa, Alloh seni va onangni magʻfirat qilsin», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим ва у зот билан пешин, аср, шом ҳамда хуфтон намозларини ўқидим. Сўнг у зот ҳужраларидан бирига кирмоқчи бўлганларида ортларидан эргашдим. У зот тўхтадилар, мен эса ортларида эдим; гўё кимдир билан гаплашаётгандек эдилар. Сўнг: «Бу ким?» дедилар. Мен: «Ҳузайфа», дедим. У зот: «Мен билан ким бўлганини биласанми?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Бу — Жибрил бўлиб, менга Ҳасан билан Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг икки саййиди эканини хушхабар қилгани келган эди», дедилар. Шунда Ҳузайфа: «Мен ва онам учун мағфират сўранг», деди. У зот: «Эй Ҳузайфа, Аллоҳ сени ва онангни мағфират қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ مَرَّ رَجُلٌ قَالُوا هَذَا مُبَلِّغُ الْأُمَرَاءِ قَالَ حُذَيْفَةُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ قَتَّاتٌ الْجَنَّةَ

Hammom ibn al-Horis aytdi: Bir kishi oʻtib qoldi, (odamlar): «Bu — amirlarga gap yetkazuvchi», dedilar. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺning: «Jannatga qattot (chaqimchi) kirmaydi», deyayotganlarini eshitganman, dedi.Ҳаммом ибн ал-Ҳорис айтди: Бир киши ўтиб қолди, (одамлар): «Бу — амирларга гап етказувчи», дедилар. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Жаннатга қаттот (чақимчи) кирмайди», деяётганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ فَلَمْ نُزَايِلْ ظَهْرَهُ أَنَا وَجِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى أَتَيْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَفُتِحَتْ لَنَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَرَأَيْتُ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ قَالَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ وَلَمْ يُصَلِّ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ زِرٌّ فَقُلْتُ لَهُ بَلَى قَدْ صَلَّى قَالَ حُذَيْفَةُ مَا اسْمُكَ يَا أَصْلَعُ فَإِنِّي أَعْرِفُ وَجْهَكَ وَلَا أَعْرِفُ اسْمَكَ فَقُلْتُ أَنَا زِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ قَالَ وَمَا يُدْرِيكَ أَنَّهُ قَدْ صَلَّى قَالَ فَقُلْتُ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ} قَالَ فَهَلْ تَجِدُهُ صَلَّى لَوْ صَلَّى لَصَلَّيْتُمْ فِيهِ كَمَا تُصَلُّونَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ زِرٌّ وَرَبَطَ الدَّابَّةَ بِالْحَلَقَةِ الَّتِي يَرْبِطُ بِهَا الْأَنْبِيَاءُ عَلَيْهِمْ السَّلَام قَالَ حُذَيْفَةُ أَوَكَانَ يَخَافُ أَنْ تَذْهَبَ مِنْهُ وَقَدْ آتَاهُ اللَّهُ بِهَاحَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُتِيتُ بِالْبُرَاقِ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ حَسَنٌ فِي حَدِيثِهِ يَعْنِي هَذَا

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Menga Buroq keltirildi. U — oq, uzun bir ulov boʻlib, tuyogʻini koʻzi yetgan joyga qoʻyar edi. Men va Jibril (alayhissalom) uning ustidan ajralmadik, toki Baytul-Maqdisga yetib keldim. Bizga osmon eshiklari ochildi va men jannat bilan doʻzaxni koʻrdim», dedilar. Huzayfa ibn al-Yamon: «U zot Baytul-Maqdisda namoz oʻqimadilar», dedi. Zirr aytdi: Men unga: «Yoʻq, namoz oʻqiganlar», dedim. Huzayfa: «Isming nima, ey kal? Yuzingni taniyman, lekin ismingni bilmayman», dedi. Men: «Men Zirr ibn Hubayshman», dedim. U: «U zot namoz oʻqiganlarini senga nima bildirdi?» dedi. Men dedim: Alloh azza va jalla: {Bandasini kechasi Masjidul-Haromdan — atrofini barakotli qilganimiz — Masjidul-Aqsoga sayr qildirgan Zot pokdir. Bu unga oyatlarimizdan koʻrsatishimiz uchundir. Albatta U eshituvchi, koʻruvchi Zotdir}, deyapti. U: «Unda u zotning namoz oʻqiganlarini topayapsanmi? Agar namoz oʻqiganlarida, sizlar Masjidul-Haromda namoz oʻqiganingiz kabi unda ham namoz oʻqir edingiz», dedi. Zirr: «U zot ulovni paygʻambarlar (alayhimussalom) bogʻlaydigan halqaga bogʻladilar», dedi. Huzayfa: «U zot ulov oʻzlaridan qochib ketishidan qoʻrqdilarmi? Holbuki uni u zotga Allohning Oʻzi keltirgan edi», dedi. Hasan ibn Muso Hammod ibn Salamadan, u Osim ibn Bahdaladan, u Zirr ibn Hubayshdan, u Huzayfa ibn al-Yamondan (rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Menga Buroq keltirildi», dedilar — va uning maʼnosini zikr qildi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Буроқ келтирилди. У — оқ, узун бир улов бўлиб, туёғини кўзи етган жойга қўяр эди. Мен ва Жибрил (алайҳиссалом) унинг устидан ажралмадик, токи Байтул-Мақдисга етиб келдим. Бизга осмон эшиклари очилди ва мен жаннат билан дўзахни кўрдим», дедилар. Ҳузайфа ибн ал-Ямон: «У зот Байтул-Мақдисда намоз ўқимадилар», деди. Зирр айтди: Мен унга: «Йўқ, намоз ўқиганлар», дедим. Ҳузайфа: «Исминг нима, эй кал? Юзингни танийман, лекин исмингни билмайман», деди. Мен: «Мен Зирр ибн Ҳубайшман», дедим. У: «У зот намоз ўқиганларини сенга нима билдирди?» деди. Мен дедим: Аллоҳ азза ва жалла: {Бандасини кечаси Масжидул-Ҳаромдан — атрофини баракотли қилганимиз — Масжидул-Ақсога сайр қилдирган Зот покдир. Бу унга оятларимиздан кўрсатишимиз учундир. Албатта У эшитувчи, кўрувчи Зотдир}, деяпти. У: «Унда у зотнинг намоз ўқиганларини топаяпсанми? Агар намоз ўқиганларида, сизлар Масжидул-Ҳаромда намоз ўқиганингиз каби унда ҳам намоз ўқир эдингиз», деди. Зирр: «У зот уловни пайғамбарлар (алайҳимуссалом) боғлайдиган ҳалқага боғладилар», деди. Ҳузайфа: «У зот улов ўзларидан қочиб кетишидан қўрқдиларми? Ҳолбуки уни у зотга Аллоҳнинг Ўзи келтирган эди», деди. Ҳасан ибн Мусо Ҳаммод ибн Саламадан, у Осим ибн Баҳдаладан, у Зирр ибн Ҳубайшдан, у Ҳузайфа ибн ал-Ямондан (ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Буроқ келтирилди», дедилар — ва унинг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ قَالَقَالَ فَتًى مِنَّا مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ لِحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَأَيْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَحِبْتُمُوهُ قَالَ نَعَمْ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ فَكَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ كُنَّا نَجْهَدُ قَالَ وَاللَّهِ لَوْ أَدْرَكْنَاهُ مَا تَرَكْنَاهُ يَمْشِي عَلَى الْأَرْضِ وَلَجَعَلْنَاهُ عَلَى أَعْنَاقِنَا قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْخَنْدَقِ وَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ هَوِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَقُومُ فَيَنْظُرَ لَنَا مَا فَعَلَ الْقَوْمُ يَشْتَرِطُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ يَرْجِعُ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ فَمَا قَامَ رَجُلٌ ثُمَّ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَوِيًّا مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَقُومُ فَيَنْظُرَ لَنَا مَا فَعَلَ الْقَوْمُ ثُمَّ يَرْجِعُ يَشْرِطُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجْعَةَ أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَكُونَ رَفِيقِي فِي الْجَنَّةِ فَمَا قَامَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ مَعَ شِدَّةِ الْخَوْفِ وَشِدَّةِ الْجُوعِ وَشِدَّةِ الْبَرْدِ فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ أَحَدٌ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى

Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy aytdi: Bizdan — kufaliklardan — boʻlgan bir yigit Huzayfa ibn al-Yamonga: «Ey Abu Abdulloh, sizlar Rasululloh ﷺni koʻrganmisizlar va u zotga sahobalik qilganmisizlar?» dedi. U: «Ha, ey birodarimning oʻgʻli», dedi. Yigit: «Sizlar qanday qilar edingizlar?» dedi. U: «Allohga qasamki, biz mashaqqat chekar edik», dedi. Yigit: «Allohga qasamki, agar biz u zotga yetganimizda, u zotni yer ustida yurishga qoʻymas, balki elkalarimizga koʻtarib olar edik», dedi. Shunda Huzayfa dedi: «Ey birodarimning oʻgʻli, Allohga qasamki, biz Rasululloh ﷺ bilan birga Xandaqda edik. Rasululloh ﷺ kechaning bir qismida namoz oʻqidilar, soʻng bizga oʻgirilib: ‹Turib, qavm nima qilganini biz uchun koʻrib keladigan kishi bormi?› dedilar — Rasululloh ﷺ unga qaytib kelishini shart qilib, Alloh uni jannatga kiritishini (vaʼda qildilar). Ammo hech kim turmadi. Soʻng Rasululloh ﷺ kechadan yana bir qism namoz oʻqidilar, keyin bizga oʻgirilib: ‹Turib, qavm nima qilganini biz uchun koʻrib, soʻng qaytib keladigan kishi bormi?› dedilar; Rasululloh ﷺ unga qaytishni shart qilib: ‹Allohdan uni jannatda menga hamroh boʻlishini soʻrayman›, dedilar. Ammo qattiq qoʻrquv, qattiq ochlik va qattiq sovuq sababli qavmdan hech kim turmadi. Hech kim turmagach, Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar…»Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий айтди: Биздан — куфаликлардан — бўлган бир йигит Ҳузайфа ибн ал-Ямонга: «Эй Абу Абдуллоҳ, сизлар Расулуллоҳ ﷺни кўрганмисизлар ва у зотга саҳобалик қилганмисизлар?» деди. У: «Ҳа, эй биродаримнинг ўғли», деди. Йигит: «Сизлар қандай қилар эдингизлар?» деди. У: «Аллоҳга қасамки, биз машаққат чекар эдик», деди. Йигит: «Аллоҳга қасамки, агар биз у зотга етганимизда, у зотни ер устида юришга қўймас, балки элкаларимизга кўтариб олар эдик», деди. Шунда Ҳузайфа деди: «Эй биродаримнинг ўғли, Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Хандақда эдик. Расулуллоҳ ﷺ кечанинг бир қисмида намоз ўқидилар, сўнг бизга ўгирилиб: ‹Туриб, қавм нима қилганини биз учун кўриб келадиган киши борми?› дедилар — Расулуллоҳ ﷺ унга қайтиб келишини шарт қилиб, Аллоҳ уни жаннатга киритишини (ваъда қилдилар). Аммо ҳеч ким турмади. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кечадан яна бир қисм намоз ўқидилар, кейин бизга ўгирилиб: ‹Туриб, қавм нима қилганини биз учун кўриб, сўнг қайтиб келадиган киши борми?› дедилар; Расулуллоҳ ﷺ унга қайтишни шарт қилиб: ‹Аллоҳдан уни жаннатда менга ҳамроҳ бўлишини сўрайман›, дедилар. Аммо қаттиқ қўрқув, қаттиқ очлик ва қаттиқ совуқ сабабли қавмдан ҳеч ким турмади. Ҳеч ким турмагач, Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар…»

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَكُنْتُ فِي جِنَازَةِ حُذَيْفَةَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ سَمِعْتُ هَذَا يَقُولُ يَعْنِي حُذَيْفَةَ يَقُولُ مَا بِي بَأْسٌ مِمَّا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَئِنْ اقْتَتَلْتُمْ لَأَنْظُرَنَّ أَقْصَى بَيْتٍ فِي دَارِي فَلَأَدْخُلَنَّهُ فَلَئِنْ دُخِلَ عَلَيَّ لَأَقُولَنَّ هَا بُؤْ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ أَوْ ذَنْبِي وَذَنْبِكَ

Ribʼiy ibn Hirosh aytdi: Men Huzayfaning janozasida edim. Shunda qavmdan bir kishi dedi: Men buning — yaʼni Huzayfaning — shunday deyayotganini eshitganman: «Rasululloh ﷺdan eshitganlarim (sababli) menda hech qanday zarar yoʻq. Agar sizlar bir-biringiz bilan urishsangiz, albatta uyimdagi eng ichkari xonani koʻrib, unga kiraman. Agar oldimga (birov) kirsa, albatta: ‹Mana, mening gunohim bilan oʻz gunohingni koʻtarib qayt›, deyman».Рибъий ибн Ҳирош айтди: Мен Ҳузайфанинг жанозасида эдим. Шунда қавмдан бир киши деди: Мен бунинг — яъни Ҳузайфанинг — шундай деяётганини эшитганман: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитганларим (сабабли) менда ҳеч қандай зарар йўқ. Агар сизлар бир-бирингиз билан уришсангиз, албатта уйимдаги энг ичкари хонани кўриб, унга кираман. Агар олдимга (биров) кирса, албатта: ‹Мана, менинг гуноҳим билан ўз гуноҳингни кўтариб қайт›, дейман».

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ هُبَيْرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ أَنَّهُ سَمِعَ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ يَقُولُغَابَ عَنَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فَلَمْ يَخْرُجْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ لَنْ يَخْرُجَ فَلَمَّا خَرَجَ سَجَدَ سَجْدَةً فَظَنَنَّا أَنَّ نَفْسَهُ قَدْ قُبِضَتْ فِيهَا فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ إِنَّ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى اسْتَشَارَنِي فِي أُمَّتِي مَاذَا أَفْعَلُ بِهِمْ فَقُلْتُ مَا شِئْتَ أَيْ رَبِّ هُمْ خَلْقُكَ وَعِبَادُكَ فَاسْتَشَارَنِي الثَّانِيَةَ فَقُلْتُ لَهُ كَذَلِكَ فَقَالَ لَا أُحْزِنُكَ فِي أُمَّتِكَ يَا مُحَمَّدُ وَبَشَّرَنِي أَنَّ أَوَّلَ مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا مَعَ كُلِّ أَلْفٍ سَبْعُونَ أَلْفًا لَيْسَ عَلَيْهِمْ حِسَابٌ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَيَّ فَقَالَ ادْعُ تُجَبْ وَسَلْ تُعْطَ فَقُلْتُ لِرَسُولِهِ أَوَمُعْطِيَّ رَبِّي سُؤْلِي فَقَالَ مَا أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ إِلَّا لِيُعْطِيَكَ وَلَقَدْ أَعْطَانِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ وَلَا فَخْرَ وَغَفَرَ لِي مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِي وَمَا تَأَخَّرَ وَأَنَا أَمْشِي حَيًّا صَحِيحًا وَأَعْطَانِي أَنْ لَا تَجُوعَ أُمَّتِي وَلَا تُغْلَبَ وَأَعْطَانِي الْكَوْثَرَ فَهُوَ نَهْرٌ مِنْ الْجَنَّةِ يَسِيلُ فِي حَوْضِي وَأَعْطَانِي الْعِزَّ وَالنَّصْرَ وَالرُّعْبَ يَسْعَى بَيْنَ يَدَيْ أُمَّتِي شَهْرًا وَأَعْطَانِي أَنِّي أَوَّلُ الْأَنْبِيَاءِ أَدْخُلُ الْجَنَّةَ وَطَيَّبَ لِي وَلِأُمَّتِي الْغَنِيمَةَ وَأَحَلَّ لَنَا كَثِيرًا مِمَّا شَدَّدَ عَلَى مَنْ قَبْلَنَا وَلَمْ يَجْعَلْ عَلَيْنَا مِنْ حَرَجٍ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu) aytar edi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizdan gʻoyib boʻldilar va chiqmadilar; hatto biz endi chiqmasalar kerak, deb oʻyladik. Chiqqanlarida esa shunday bir sajda qildilarki, biz oʻsha sajdada u zotning joni olindi, deb oʻyladik. Boshlarini koʻtarganlarida shunday dedilar: «Rabbim tabaraka va taolo ummatim haqida menga: ‹Ularga nima qilay?› deb maslahat soldi. Men: ‹Oʻzing xohlaganingni, ey Rabbim; ular Sening xalqing va bandalaringdir›, dedim. Soʻng ikkinchi marta maslahat soldi, men Unga yana shunday dedim. Shunda U: ‹Ey Muhammad, ummating borasida seni gʻamgin qilmayman›, dedi va menga ummatimdan jannatga birinchi kiradiganlar yetmish ming kishi boʻlishini, har bir ming bilan birga yana yetmish mingdan boʻlishini, ularga hisob boʻlmasligini xushxabar qildi. Soʻng menga (elchi) yubordi va: ‹Duo qil — ijobat qilinasan, soʻra — beriladi›, dedi. Men Uning elchisiga: ‹Rabbim soʻraganimni beradimi?› dedim. U: ‹Meni senga faqat senga berish uchun yubordi›, dedi. Darhaqiqat Rabbim azza va jalla menga berdi — bu maqtanish emas: menga oldingi va keyingi gunohlarimni magʻfirat qildi, holbuki men tirik, sogʻ yurgan holimda edim; menga ummatim och qolmasligini va magʻlub boʻlmasligini berdi; menga Kavsarni berdi — u jannatdan boʻlgan bir daryo boʻlib, mening havzimga quyiladi; menga izzat, nusrat va ummatimning oldida bir oylik (masofada) yuradigan qoʻrquvni berdi; menga paygʻambarlardan birinchi boʻlib jannatga kirishimni berdi; menga va ummatimga gʻanimatni pok (halol) qildi; bizdan oldingilarga qattiq qilingan koʻp narsani bizga halol qildi va bizga (dinda) hech qanday torlik qilmadi».Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу) айтар эди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ биздан ғойиб бўлдилар ва чиқмадилар; ҳатто биз энди чиқмасалар керак, деб ўйладик. Чиққанларида эса шундай бир сажда қилдиларки, биз ўша саждада у зотнинг жони олинди, деб ўйладик. Бошларини кўтарганларида шундай дедилар: «Раббим табарака ва таоло умматим ҳақида менга: ‹Уларга нима қилай?› деб маслаҳат солди. Мен: ‹Ўзинг хоҳлаганингни, эй Раббим; улар Сенинг халқинг ва бандаларингдир›, дедим. Сўнг иккинчи марта маслаҳат солди, мен Унга яна шундай дедим. Шунда У: ‹Эй Муҳаммад, умматинг борасида сени ғамгин қилмайман›, деди ва менга умматимдан жаннатга биринчи кирадиганлар етмиш минг киши бўлишини, ҳар бир минг билан бирга яна етмиш мингдан бўлишини, уларга ҳисоб бўлмаслигини хушхабар қилди. Сўнг менга (элчи) юборди ва: ‹Дуо қил — ижобат қилинасан, сўра — берилади›, деди. Мен Унинг элчисига: ‹Раббим сўраганимни берадими?› дедим. У: ‹Мени сенга фақат сенга бериш учун юборди›, деди. Дарҳақиқат Раббим азза ва жалла менга берди — бу мақтаниш эмас: менга олдинги ва кейинги гуноҳларимни мағфират қилди, ҳолбуки мен тирик, соғ юрган ҳолимда эдим; менга умматим оч қолмаслигини ва мағлуб бўлмаслигини берди; менга Кавсарни берди — у жаннатдан бўлган бир дарё бўлиб, менинг ҳавзимга қуйилади; менга иззат, нусрат ва умматимнинг олдида бир ойлик (масофада) юрадиган қўрқувни берди; менга пайғамбарлардан биринчи бўлиб жаннатга киришимни берди; менга ва умматимга ғаниматни пок (ҳалол) қилди; биздан олдингиларга қаттиқ қилинган кўп нарсани бизга ҳалол қилди ва бизга (динда) ҳеч қандай торлик қилмади».

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَحُصَيْنٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَاقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ أَنْظُرُكُمْ لَيُرْفَعُ لِي رِجَالٌ مِنْكُمْ حَتَّى إِذَا عَرَفْتُهُمْ اخْتُلِجُوا دُونِي فَأَقُولُ رَبِّ أَصْحَابِي أَصْحَابِي فَيُقَالُ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Abdulloh ibn Masʼud va Huzayfa (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men Havz boshida sizlardan oldin borib, sizlarni kutaman. Sizlardan baʼzi kishilar menga koʻtarib koʻrsatiladi; men ularni tanigan paytimda ular mendan (tortib) olinadi. Shunda men: ‹Yo Rabbim, mening ashoblarim, mening ashoblarim!› deyman. Shunda: ‹Sen ularning sendan keyin nima paydo qilganini bilmaysan›, deyiladi».Абдуллоҳ ибн Масъуд ва Ҳузайфа (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен Ҳавз бошида сизлардан олдин бориб, сизларни кутаман. Сизлардан баъзи кишилар менга кўтариб кўрсатилади; мен уларни таниган пайтимда улар мендан (тортиб) олинади. Шунда мен: ‹Ё Раббим, менинг ашобларим, менинг ашобларим!› дейман. Шунда: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима пайдо қилганини билмайсан›, дейилади».

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا مَعَ الدَّجَّالِ مِنْهُ إِنَّ مَعَهُ نَارًا تُحْرِقُ وَقَالَ حُسَيْنٌ مَرَّةً تَحْرُقُ وَنَهْرَ مَاءٍ بَارِدٍ فَمَنْ أَدْرَكَهُ مِنْكُمْ فَلَا يَهْلَكَنَّ بِهِ لِيُغْمِضَنَّ عَيْنَيْهِ وَلْيَقَعْ فِي الَّتِي يَرَاهَا نَارًا فَإِنَّهَا نَهْرُ مَاءٍ بَارِدٍ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Dajjolning oʻzidan koʻra u bilan birga boʻlgan narsani yaxshiroq bilaman. U bilan birga kuydiradigan olov va sovuq suvli daryo boʻladi. Bas, sizlardan kim unga yetsa, u sababli halok boʻlmasin: koʻzlarini yumsin va oʻzi olov deb koʻrgan (daryo)ga tushsin; chunki u sovuq suvli daryodir», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Дажжолнинг ўзидан кўра у билан бирга бўлган нарсани яхшироқ биламан. У билан бирга куйдирадиган олов ва совуқ сувли дарё бўлади. Бас, сизлардан ким унга етса, у сабабли ҳалок бўлмасин: кўзларини юмсин ва ўзи олов деб кўрган (дарё)га тушсин; чунки у совуқ сувли дарёдир», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ أَنِّي لَقِيتُ بَعْضَ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقَالَ نِعْمَ الْقَوْمُ أَنْتُمْ لَوْلَا أَنَّكُمْ تَقُولُونَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ مُحَمَّدٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كُنْتُ أَكْرَهُهَا مِنْكُمْ فَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ مُحَمَّدٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Men tushimda ahli kitobdan boʻlgan bir kishi bilan uchrashganimni koʻrdim. U: ‹Agar sizlar: «Alloh xohlagan va Muhammad xohlagan», demasangizlar edi, naqadar yaxshi qavm boʻlar edingizlar›, dedi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Men buni sizlardan yoqtirmas edim. Bas: ‹Alloh xohlagan, soʻng Muhammad xohlagan›, denglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Мен тушимда аҳли китобдан бўлган бир киши билан учрашганимни кўрдим. У: ‹Агар сизлар: «Аллоҳ хоҳлаган ва Муҳаммад хоҳлаган», демасангизлар эди, нақадар яхши қавм бўлар эдингизлар›, деди», деди. Шунда Набий ﷺ: «Мен буни сизлардан ёқтирмас эдим. Бас: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнг Муҳаммад хоҳлаган›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ فِي لِسَانِي ذَرَبٌ عَلَى أَهْلِي لَمْ أَعْدُهُ إِلَى غَيْرِهِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيْنَ أَنْتَ مِنْ الِاسْتِغْفَارِ يَا حُذَيْفَةُ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ وَأَتُوبُ إِلَيْهِقَالَ فَذَكَرْتُهُ لِأَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِي مُوسَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ مِائَةَ مَرَّةٍ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Tilimda ahlimga nisbatan oʻtkirlik bor edi, uni ulardan boshqasiga oʻtkazmas edim. Buni Nabiy ﷺga aytgan edim, u zot: «Ey Huzayfa, istigʻfordan qayerdasan? Men har kuni Allohdan yuz marta magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman», dedilar. (Roviy) aytdi: Men buni Abu Burda ibn Abu Musoga zikr qilgan edim, u menga Abu Musodan hadis aytib berdiki, Rasululloh ﷺ: «Men har kuni va kechada Allohdan yuz marta magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Тилимда аҳлимга нисбатан ўткирлик бор эди, уни улардан бошқасига ўтказмас эдим. Буни Набий ﷺга айтган эдим, у зот: «Эй Ҳузайфа, истиғфордан қаердасан? Мен ҳар куни Аллоҳдан юз марта мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан», дедилар. (Ровий) айтди: Мен буни Абу Бурда ибн Абу Мусога зикр қилган эдим, у менга Абу Мусодан ҳадис айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳар куни ва кечада Аллоҳдан юз марта мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَقَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّ أَشْبَهَ النَّاسِ هَدْيًا وَدَلًّا وَسَمْتًا بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ مِنْ حِينِ يَخْرُجُ إِلَى أَنْ يَرْجِعَ لَا أَدْرِي مَا يَصْنَعُ فِي بَيْتِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Odamlarning yoʻl-yoʻrigʻi, xatti-harakati va koʻrinishi jihatidan Muhammad ﷺga eng oʻxshashi Abdulloh ibn Masʼuddir — u (uydan) chiqqanidan qaytguniga qadar. Uyida nima qilishini esa bilmayman.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Одамларнинг йўл-йўриғи, хатти-ҳаракати ва кўриниши жиҳатидан Муҳаммад ﷺга энг ўхшаши Абдуллоҳ ибн Масъуддир — у (уйдан) чиққанидан қайтгунига қадар. Уйида нима қилишини эса билмайман.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ قَالَكُنْتُ قَاعِدًا مَعَ حُذَيْفَةَ فَأَقْبَلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَقَالَ حُذَيْفَةُ إِنَّ أَشْبَهَ النَّاسِ هَدْيًا وَدَلًّا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ حِينِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ حَتَّى يَرْجِعَ فَلَا أَدْرِي مَا يَصْنَعُ فِي أَهْلِهِ كَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ الْمَحْفُوظُونَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ مِنْ أَقْرَبِهِمْ عِنْدَ اللَّهِ وَسِيلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Shaqiq aytdi: Men Huzayfaning yonida oʻtirgan edim, shunda Abdulloh ibn Masʼud kelib qoldi. Huzayfa: «Odamlarning yoʻl-yoʻrigʻi va xatti-harakati jihatidan Rasululloh ﷺga eng oʻxshashi — uyidan chiqqanidan qaytguniga qadar, ahli oldida nima qilishini esa bilmayman — Abdulloh ibn Masʼuddir. Allohga qasamki, Muhammad ﷺning ashoblaridan (dinini) saqlab qolganlar Abdulloh Alloh huzurida qiyomat kuni vosila jihatidan ularning eng yaqinlaridan ekanini bilganlar», dedi.Шақиқ айтди: Мен Ҳузайфанинг ёнида ўтирган эдим, шунда Абдуллоҳ ибн Масъуд келиб қолди. Ҳузайфа: «Одамларнинг йўл-йўриғи ва хатти-ҳаракати жиҳатидан Расулуллоҳ ﷺга энг ўхшаши — уйидан чиққанидан қайтгунига қадар, аҳли олдида нима қилишини эса билмайман — Абдуллоҳ ибн Масъуддир. Аллоҳга қасамки, Муҳаммад ﷺнинг ашобларидан (динини) сақлаб қолганлар Абдуллоҳ Аллоҳ ҳузурида қиёмат куни восила жиҳатидан уларнинг энг яқинларидан эканини билганлар», деди.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِالْبُرَاقِ وَهُوَ دَابَّةٌ أَبْيَضُ طَوِيلٌ يَضَعُ حَافِرَهُ عِنْدَ مُنْتَهَى طَرْفِهِ قَالَ فَلَمْ يُزَايِلْ ظَهْرَهُ هُوَ وَجِبْرِيلُ حَتَّى أَتَيَا بَيْتَ الْمَقْدِسِ وَفُتِحَتْ لَهُمَا أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَرَأَيَا الْجَنَّةَ وَالنَّارَ قَالَ وَقَالَ حُذَيْفَةُ وَلَمْ يُصَلِّ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ زِرٌّ فَقُلْتُ بَلَى قَدْ صَلَّى قَالَ حُذَيْفَةُ مَا اسْمُكَ يَا أَصْلَعُ فَإِنِّي أَعْرِفُ وَجْهَكَ وَلَا أَدْرِي مَا اسْمُكَ قَالَ قُلْتُ أَنَا زِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ قَالَ وَمَا يُدْرِيكَ وَهَلْ تَجِدُهُ صَلَّى قَالَ قُلْتُ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ} الْآيَةَ قَالَ وَهَلْ تَجِدُهُ صَلَّى فَلَوْ صَلَّى فِيهِ صَلَّيْنَا فِيهِ كَمَا نُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَقِيلَ لِحُذَيْفَةَ رَبَطَ الدَّابَّةَ بِالْحَلَقَةِ الَّتِي رَبَطَ بِهَا الْأَنْبِيَاءُ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَوَ كَانَ يَخَافُ أَنْ تَذْهَبَ وَقَدْ آتَاهُ اللَّهُ بِهَا

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga Buroq keltirildi. U oq, uzun bir ulov boʻlib, tuyogʻini koʻzi yetgan joyga qoʻyar edi. (Roviy) dedi: U zot va Jibril uning ustidan tushmadilar, toki Baytul Maqdisga yetib keldilar; ularga osmon eshiklari ochildi va ikkovlari jannat bilan doʻzaxni koʻrdilar. (Roviy) dedi: Huzayfa: «U zot Baytul Maqdisda namoz oʻqimadilar», dedi. Zirr aytdi: Men: «Yoʻq, oʻqiganlar», dedim. Huzayfa: «Isming nima, ey boshi kal? Men yuzingni tanirman, lekin ismingni bilmayman», dedi. Men: «Men Zirr ibn Hubayshman», dedim. U: «Buni qayerdan bilasan? Sen u zotning namoz oʻqiganlarini topdingmi?» dedi. Men: «Alloh azza va jallaning: ‹Bandasini kechasi sayr qildirgan Zot pokdir› degan soʻzi sababli», dedim — oyatni (zikr qildim). U: «Sen u zotning namoz oʻqiganlarini topdingmi? Agar u zot unda namoz oʻqiganlarida edi, biz ham Masjidul Haromda oʻqiganimizdek, unda namoz oʻqigan boʻlardik», dedi. Huzayfaga: «U zot ulovni paygʻambarlar bogʻlagan halqaga bogʻlagan edilar», deyildi. Shunda Huzayfa: «U zot uning ketib qolishidan qoʻrqarmidilar? Holbuki, uni u zotga Allohning Oʻzi keltirgan edi», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга Буроқ келтирилди. У оқ, узун бир улов бўлиб, туёғини кўзи етган жойга қўяр эди. (Ровий) деди: У зот ва Жибрил унинг устидан тушмадилар, токи Байтул Мақдисга етиб келдилар; уларга осмон эшиклари очилди ва икковлари жаннат билан дўзахни кўрдилар. (Ровий) деди: Ҳузайфа: «У зот Байтул Мақдисда намоз ўқимадилар», деди. Зирр айтди: Мен: «Йўқ, ўқиганлар», дедим. Ҳузайфа: «Исминг нима, эй боши кал? Мен юзингни танирман, лекин исмингни билмайман», деди. Мен: «Мен Зирр ибн Ҳубайшман», дедим. У: «Буни қаердан биласан? Сен у зотнинг намоз ўқиганларини топдингми?» деди. Мен: «Аллоҳ азза ва жалланинг: ‹Бандасини кечаси сайр қилдирган Зот покдир› деган сўзи сабабли», дедим — оятни (зикр қилдим). У: «Сен у зотнинг намоз ўқиганларини топдингми? Агар у зот унда намоз ўқиганларида эди, биз ҳам Масжидул Ҳаромда ўқиганимиздек, унда намоз ўқиган бўлардик», деди. Ҳузайфага: «У зот уловни пайғамбарлар боғлаган ҳалқага боғлаган эдилар», дейилди. Шунда Ҳузайфа: «У зот унинг кетиб қолишидан қўрқармидилар? Ҳолбуки, уни у зотга Аллоҳнинг Ўзи келтирган эди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَأَلْتُ سُلَيْمَانَ فَحَدَّثَنِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ وَفِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى وَمَا مَرَّ بِآيَةِ رَحْمَةٍ إِلَّا وَقَفَ فَسَأَلَ وَلَا بِآيَةِ عَذَابٍ إِلَّا تَعَوَّذَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi. U zot rukuʼlarida: «Subhāna Robbiyal-aziym (Buyuk Robbim poklik bilan)», sajdalarida: «Subhāna Robbiyal-aʼlā (Eng oliy Robbim poklik bilan)» der edilar. U zot rahmat oyatiga oʻtganlarida albatta toʻxtab, (Allohdan) soʻrar edilar, azob oyatiga oʻtganlarida esa albatta (Allohdan) panoh tilar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ билан намоз ўқиди. У зот рукуъларида: «Субҳāна Роббиял-азийм (Буюк Роббим поклик билан)», саждаларида: «Субҳāна Роббиял-аълā (Энг олий Роббим поклик билан)» дер эдилар. У зот раҳмат оятига ўтганларида албатта тўхтаб, (Аллоҳдан) сўрар эдилар, азоб оятига ўтганларида эса албатта (Аллоҳдан) паноҳ тилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ نَهِيكٍ السَّلُولِيِّ حَدَّثَنَا حُذَيْفَةُ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning bir qavmning axlatxonasiga kelib, tik turgan holda siydik qilganlarini koʻrdim.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бир қавмнинг ахлатхонасига келиб, тик турган ҳолда сийдик қилганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُقَالَ مَا بَيْنَ طَرَفَيْ حَوْضِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا بَيْنَ أَيْلَةَ وَمُضَرَ آنِيَتُهُ أَكْثَرُ أَوْ مِثْلُ عَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ مَاؤُهُ أَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ وَأَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ وَأَبْرَدُ مِنْ الثَّلْجِ وَأَطْيَبُ رِيحًا مِنْ الْمِسْكِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ لَمْ يَظْمَأْ بَعْدَهُ أَبَدًا

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Havzlarining ikki chekkasi orasi Ayla bilan Muzar orasidek (uzoq)dir. Uning idishlari osmon yulduzlarining sonidan koʻproq yoki shunchadir. Suvi asaldan shirinroq, sutdan oqroq, qordan sovuqroq va miskdan xushboʻyroqdir. Kim undan ichsa, undan keyin abadiy chanqamaydi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Ҳавзларининг икки чеккаси ораси Айла билан Музар орасидек (узоқ)дир. Унинг идишлари осмон юлдузларининг сонидан кўпроқ ёки шунчадир. Суви асалдан ширинроқ, сутдан оқроқ, қордан совуқроқ ва мискдан хушбўйроқдир. Ким ундан ичса, ундан кейин абадий чанқамайди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلَانٌ وَلَكِنْ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «‹Alloh va falonchi xohlagan narsa boʻldi›, demanglar. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra falonchi xohlagan narsa boʻldi›, denglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «‹Аллоҳ ва фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, деманглар. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيِّ عَنْ أَبِي ثَوْرٍ قَالَبَعَثَ عُثْمَانُ يَوْمَ الْجَرَعَةِ بِسَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ قَالَ فَخَرَجُوا إِلَيْهِ فَرَدُّوهُ قَالَ فَكُنْتُ قَاعِدًا مَعَ أَبِي مَسْعُودٍ وَحُذَيْفَةَ فَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ مَا كُنْتُ أَرَى أَنْ يَرْجِعَ لَمْ يُهْرِقْ فِيهِ دَمًا قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ وَلَكِنْ قَدْ عَلِمْتُ لَتَرْجِعَنَّ عَلَى عُقَيْبِهَا لَمْ يُهْرِقْ فِيهَا مَحْجَمَةَ دَمٍ وَمَا عَلِمْتُ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا إِلَّا عَلِمْتُهُ وَمُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيٌّ حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ لَيُصْبِحُ مُؤْمِنًا ثُمَّ يُمْسِي مَا مَعَهُ مِنْهُ شَيْءٌ وَيُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ مَا مَعَهُ مِنْهُ شَيْءٌ يُقَاتِلُ فِئَتَهُ الْيَوْمَ وَيَقْتُلُهُ اللَّهُ غَدًا يَنْكُسُ قَلْبُهُ تَعْلُوهُ اسْتُهُ قَالَ فَقُلْتُ أَسْفَلُهُ قَالَ اسْتُهُ

Abu Savr aytdi: Usmon Jaraʼa kuni Said ibn al-Osni joʻnatdi. Odamlar unga qarshi chiqib, uni qaytarib yubordilar. (Abu Savr) dedi: Men Abu Masʼud bilan Huzayfaning yonida oʻtirgan edim. Abu Masʼud: «Men u yerda qon toʻkilmay qaytadi, deb oʻylamagan edim», dedi. Shunda Huzayfa: «Lekin men bilar edim: bu ish unda hajomat idishichalik ham qon toʻkilmay, oʻz iziga qaytadi. Men bu haqda bilgan har bir narsani Muhammad ﷺ hayot ekanlarida bilib olganman. Hatto kishi ertalab moʻmin boʻlib turadi-yu, kechqurun unda (imondan) hech narsa qolmaydi; kechqurun moʻmin boʻladi-yu, ertalab unda hech narsa qolmaydi. U bugun oʻz toifasi bilan urushadi, ertaga esa Alloh uni oʻldiradi. Qalbi agʻdarilib, dumbasi ustiga chiqadi», dedi. Men: «Pastki qismimi?» dedim. U: «Dumbasi», dedi.Абу Савр айтди: Усмон Жараъа куни Саид ибн ал-Осни жўнатди. Одамлар унга қарши чиқиб, уни қайтариб юбордилар. (Абу Савр) деди: Мен Абу Масъуд билан Ҳузайфанинг ёнида ўтирган эдим. Абу Масъуд: «Мен у ерда қон тўкилмай қайтади, деб ўйламаган эдим», деди. Шунда Ҳузайфа: «Лекин мен билар эдим: бу иш унда ҳажомат идишичалик ҳам қон тўкилмай, ўз изига қайтади. Мен бу ҳақда билган ҳар бир нарсани Муҳаммад ﷺ ҳаёт эканларида билиб олганман. Ҳатто киши эрталаб мўмин бўлиб туради-ю, кечқурун унда (имондан) ҳеч нарса қолмайди; кечқурун мўмин бўлади-ю, эрталаб унда ҳеч нарса қолмайди. У бугун ўз тоифаси билан урушади, эртага эса Аллоҳ уни ўлдиради. Қалби ағдарилиб, думбаси устига чиқади», деди. Мен: «Пастки қисмими?» дедим. У: «Думбаси», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَرْوَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَقَالَ حُذَيْفَةُ وَاللَّهِ لَا تَدَعُ مُضَرُ عَبْدًا لِلَّهِ مُؤْمِنًا إِلَّا فَتَنُوهُ أَوْ قَتَلُوهُ أَوْ يَضْرِبُهُمْ اللَّهُ وَالْمَلَائِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ حَتَّى لَا يَمْنَعُوا ذَنَبَ تَلْعَةٍ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ أَتَقُولُ هَذَا يَا عَبْدَ اللَّهِ وَأَنْتَ رَجُلٌ مِنْ مُضَرَ قَالَ لَا أَقُولُ إِلَّا مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Amr ibn Hanzala aytdi: Huzayfa dedi: «Allohga qasamki, Muzar (qabilasi) Allohning moʻmin bandalaridan birortasini qoʻymaydi — yo uni fitnaga soladi, yo uni oʻldiradi. Yoxud Alloh, farishtalar va moʻminlar ularni shunday urishadiki, oxiri ular bir jilgʻaning quyi tomonini ham himoya qila olmay qoladilar». Shunda bir kishi unga: «Ey Abdulloh, sen oʻzing Muzardan boʻlgan kishi tura turib, shuni aytasanmi?» dedi. U: «Men faqat Rasululloh ﷺ aytgan narsanigina aytaman», dedi.Амр ибн Ҳанзала айтди: Ҳузайфа деди: «Аллоҳга қасамки, Музар (қабиласи) Аллоҳнинг мўмин бандаларидан бирортасини қўймайди — ё уни фитнага солади, ё уни ўлдиради. Ёхуд Аллоҳ, фаришталар ва мўминлар уларни шундай уришадики, охири улар бир жилғанинг қуйи томонини ҳам ҳимоя қила олмай қоладилар». Шунда бир киши унга: «Эй Абдуллоҳ, сен ўзинг Музардан бўлган киши тура туриб, шуни айтасанми?» деди. У: «Мен фақат Расулуллоҳ ﷺ айтган нарсанигина айтаман», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَخْبَرَنِي عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَقُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَخْبِرْنَا بِرَجُلٍ قَرِيبِ السَّمْتِ وَالْهَدْيِ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى نَأْخُذَ عَنْهُ قَالَ مَا أَعْلَمُ أَحَدًا أَقْرَبَ سَمْتًا وَهَدْيًا وَدَلًّا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يُوَارِيَهُ جِدَارُ بَيْتِهِ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ وَلَمْ نَسْمَعْ هَذَا مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ لَقَدْ عَلِمَ الْمَحْفُوظُونَ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ مِنْ أَقْرَبِهِمْ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَسِيلَةًحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ بِهَذَا كُلِّهِ

Abdurrahmon ibn Yazid aytdi: Biz Huzayfaga: «Bizga Rasululloh ﷺga koʻrinishi va yoʻl-yoʻrigʻi jihatidan yaqin bir kishini aytib bergin, biz undan (ilm) olaylik», dedik. U: «Men Rasululloh ﷺga koʻrinishi, yoʻl-yoʻrigʻi va xatti-harakati jihatidan — uni uyining devori toʻsguniga qadar — Ibn Ummu Abddan koʻra yaqinroq birovni bilmayman», dedi. Bunisini biz Abdurrahmon ibn Yaziddan eshitmadik: «Muhammad ﷺning ashoblaridan (dinini) saqlab qolganlar, albatta, Ibn Ummu Abd Alloh azza va jallaga vosila jihatidan ularning eng yaqinlaridan ekanini bilganlar». Affan Shuʼbadan, u Valid ibn al-Ayzordan, u Abu Amr ash-Shayboniydan, u Huzayfadan buning hammasini rivoyat qildi.Абдурраҳмон ибн Язид айтди: Биз Ҳузайфага: «Бизга Расулуллоҳ ﷺга кўриниши ва йўл-йўриғи жиҳатидан яқин бир кишини айтиб бергин, биз ундан (илм) олайлик», дедик. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺга кўриниши, йўл-йўриғи ва хатти-ҳаракати жиҳатидан — уни уйининг девори тўсгунига қадар — Ибн Умму Абддан кўра яқинроқ бировни билмайман», деди. Бунисини биз Абдурраҳмон ибн Язиддан эшитмадик: «Муҳаммад ﷺнинг ашобларидан (динини) сақлаб қолганлар, албатта, Ибн Умму Абд Аллоҳ азза ва жаллага восила жиҳатидан уларнинг энг яқинларидан эканини билганлар». Аффан Шуъбадан, у Валид ибн ал-Айзордан, у Абу Амр аш-Шайбонийдан, у Ҳузайфадан бунинг ҳаммасини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْقٍ عَطِيَّةُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا مُخْمِلُ بْنُ دِمَاثٍ قَالَغَزَوْتُ مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ قَالَ فَسَأَلَ النَّاسَ مَنْ شَهِدَ مِنْكُمْ صَلَاةَ الْخَوْفِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا صَلَّى بِطَائِفَةٍ مِنْ الْقَوْمِ رَكْعَةً وَطَائِفَةٌ مُوَاجِهَةَ الْعَدُوِّ ثُمَّ ذَهَبَ هَؤُلَاءِ فَقَامُوا مَقَامَ أَصْحَابِهِمْ مُوَاجِهُو الْعَدُوِّ وَجَاءَتْ الطَّائِفَةُ الْأُخْرَى فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَانِ وَلِكُلِّ طَائِفَةٍ رَكْعَةٌ

Muxmil ibn Dimos aytdi: Men Said ibn al-Os bilan gʻazotga chiqdim. U odamlardan: «Sizlardan kim Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozida hozir boʻlgan?» deb soʻradi. Shunda Huzayfa: «Men», dedi. U zot qavmning bir toifasiga bir rakʼat oʻqib berdilar, boshqa toifa esa dushmanga roʻpara turdi. Soʻng bular ketib, sheriklarining oʻrniga dushmanga roʻpara turdilar, boshqa toifa keldi va Rasululloh ﷺ ularga bir rakʼat oʻqib berdilar, soʻng salom berdilar. Shunday qilib, Rasululloh ﷺga ikki rakʼat, har bir toifaga esa bir rakʼatdan boʻldi.Мухмил ибн Димос айтди: Мен Саид ибн ал-Ос билан ғазотга чиқдим. У одамлардан: «Сизлардан ким Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозида ҳозир бўлган?» деб сўради. Шунда Ҳузайфа: «Мен», деди. У зот қавмнинг бир тоифасига бир ракъат ўқиб бердилар, бошқа тоифа эса душманга рўпара турди. Сўнг булар кетиб, шерикларининг ўрнига душманга рўпара турдилар, бошқа тоифа келди ва Расулуллоҳ ﷺ уларга бир ракъат ўқиб бердилар, сўнг салом бердилар. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺга икки ракъат, ҳар бир тоифага эса бир ракъатдан бўлди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَقَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو لِحُذَيْفَةَ أَلَا تُحَدِّثُنَا مَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ مَعَ الدَّجَّالِ إِذَا خَرَجَ مَاءً وَنَارًا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهَا نَارٌ فَمَاءٌ بَارِدٌ وَأَمَّا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهُ مَاءٌ فَنَارٌ تُحْرِقُ فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَلْيَقَعْ فِي الَّذِي يَرَى أَنَّهَا نَارٌ فَإِنَّهَا مَاءٌ عَذْبٌ بَارِدٌ

Ribʼiy (rahimahulloh) aytdi: Uqba ibn Amr Huzayfaga: «Sen bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangni rivoyat qilib bermaysanmi?» dedi. U dedi: Men u zotning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Dajjol chiqqanida, uning yonida suv va olov boʻladi. Odamlar olov deb koʻradigan narsa — sovuq suvdir; odamlar suv deb koʻradigan narsa esa — kuydiruvchi olovdir. Bas, sizlardan kim shunga yetsa, oʻziga olov boʻlib koʻringan narsaga tushsin, chunki u — chuchuk, sovuq suvdir».Рибъий (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Уқба ибн Амр Ҳузайфага: «Сен бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангни ривоят қилиб бермайсанми?» деди. У деди: Мен у зотнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Дажжол чиққанида, унинг ёнида сув ва олов бўлади. Одамлар олов деб кўрадиган нарса — совуқ сувдир; одамлар сув деб кўрадиган нарса эса — куйдирувчи оловдир. Бас, сизлардан ким шунга етса, ўзига олов бўлиб кўринган нарсага тушсин, чунки у — чучук, совуқ сувдир».

قَالَ حُذَيْفَةُوَسَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ أَتَاهُ مَلَكٌ لِيَقْبِضَ نَفْسَهُ فَقَالَ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ مِنْ خَيْرٍ فَقَالَ مَا أَعْلَمُ قِيلَ لَهُ انْظُرْ قَالَ مَا أَعْلَمُ شَيْئًا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ وَأُجَازِفُهُمْ فَأُنْظِرُ الْمُعْسِرَ وَأَتَجَاوَزُ عَنْ الْمُوسِرِ فَأَدْخَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْجَنَّةَ

Huzayfa dedi: Men u zotning yana shunday deyayotganlarini eshitdim: «Sizlardan oldingilardan boʻlgan bir kishining oldiga jonini olish uchun farishta keldi va unga: ‹Sen biror yaxshilik qildingmi?› dedi. U: ‹Bilmayman›, dedi. Unga: ‹Yaxshilab oʻylab koʻr›, deyildi. U: ‹Men hech narsani bilmayman, faqat odamlar bilan oldi-sotdi qilar, ular bilan chamalab muomala qilar, qiynalganga muhlat berar, boyning (haqidan) esa kechib yuborar edim›, dedi. Bas, Alloh azza va jalla uni jannatga kiritdi».Ҳузайфа деди: Мен у зотнинг яна шундай деяётганларини эшитдим: «Сизлардан олдингилардан бўлган бир кишининг олдига жонини олиш учун фаришта келди ва унга: ‹Сен бирор яхшилик қилдингми?› деди. У: ‹Билмайман›, деди. Унга: ‹Яхшилаб ўйлаб кўр›, дейилди. У: ‹Мен ҳеч нарсани билмайман, фақат одамлар билан олди-сотди қилар, улар билан чамалаб муомала қилар, қийналганга муҳлат берар, бойнинг (ҳақидан) эса кечиб юборар эдим›, деди. Бас, Аллоҳ азза ва жалла уни жаннатга киритди».

قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُإِنَّ رَجُلًا حَضَرَهُ الْمَوْتُ فَلَمَّا أَيِسَ مِنْ الْحَيَاةِ أَوْصَى أَهْلَهُ إِذَا أَنَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا كَثِيرًا جَزْلًا ثُمَّ أَوْقِدُوا فِيهِ نَارًا حَتَّى إِذَا أَكَلَتْ لَحْمِي وَخَلَصَ إِلَى عَظْمِي فَامْتَحَشَتْ فَخُذُوهَا فَاذْرُوهَا فِي الْيَمِّ فَفَعَلُوا فَجَمَعَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ وَقَالَ لَهُ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ قَالَ فَغَفَرَ اللَّهُ لَهُقَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو أَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَكَانَ نَبَّاشًا

(Huzayfa) dedi: Men u zotning yana shunday deyayotganlarini eshitdim: «Bir kishiga oʻlim keldi. U hayotdan umidini uzgach, ahliga: ‹Men oʻlganimda, men uchun koʻp va yoʻgʻon oʻtin toʻplanglar, soʻng unga olov yoqinglar. Olov goʻshtimni yeb, suyagimga yetib, uni kuydirib kul qilganda, uni olib, dengizga sochib yuboringlar›, deb vasiyat qildi. Ular shunday qildilar. Bas, Alloh azza va jalla uni Oʻziga toʻpladi va unga: ‹Nega bunday qilding?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim uchun›, dedi. Shunda Alloh uni magʻfirat qildi». Uqba ibn Amr: «Buni men ham u zotdan eshitganman, u (kishi) qabr kavlovchi edi», dedi.(Ҳузайфа) деди: Мен у зотнинг яна шундай деяётганларини эшитдим: «Бир кишига ўлим келди. У ҳаётдан умидини узгач, аҳлига: ‹Мен ўлганимда, мен учун кўп ва йўғон ўтин тўпланглар, сўнг унга олов ёқинглар. Олов гўштимни еб, суягимга етиб, уни куйдириб кул қилганда, уни олиб, денгизга сочиб юборинглар›, деб васият қилди. Улар шундай қилдилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла уни Ўзига тўплади ва унга: ‹Нега бундай қилдинг?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним учун›, деди. Шунда Аллоҳ уни мағфират қилди». Уқба ибн Амр: «Буни мен ҳам у зотдан эшитганман, у (киши) қабр кавловчи эди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ حَدَّثَنَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ قَالَمَا مَنَعَنِي أَنْ أَشْهَدَ بَدْرًا إِلَّا أَنِّي خَرَجْتُ أَنَا وَأَبِي حُسِيْلٍ فَأَخَذَنَا كُفَّارُ قُرَيْشٍ فَقَالُوا إِنَّكُمْ تُرِيدُونَ مُحَمَّدًا قُلْنَا مَا نُرِيدُ إِلَّا الْمَدِينَةَ فَأَخَذُوا مِنَّا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ لَنَنْصَرِفَنَّ إِلَى الْمَدِينَةِ وَلَا نُقَاتِلُ مَعَهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْنَاهُ الْخَبَرَ فَقَالَ انْصَرِفَا نَفِي بِعَهْدِهِمْ وَنَسْتَعِينُ اللَّهَ عَلَيْهِمْ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Meni Badr (jangi)da qatnashishdan boshqa narsa toʻsmadi, faqat shu (voqea toʻsdi): men va otam Husayl (jangga) chiqqan edik. Bizni Quraysh kofirlari ushlab olib: «Sizlar Muhammadning oldiga bormoqchisizlar», dedilar. Biz: «Biz uning oldiga bormoqchi emasmiz, faqat Madinaga bormoqchimiz xolos», dedik. Shunda ular bizdan: ‹Madinaga qaytamiz va u bilan birga jang qilmaymiz›, deb Allohning ahdi va misoqini olishdi. Soʻng biz Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib, voqeani u zotga xabar qildik. U zot: «Ikkovingiz qaytib boring, biz ularga bergan ahdimizga vafo qilamiz va ularga qarshi Allohdan yordam soʻraymiz», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мени Бадр (жанги)да қатнашишдан бошқа нарса тўсмади, фақат шу (воқеа тўсди): мен ва отам Ҳусайл (жангга) чиққан эдик. Бизни Қурайш кофирлари ушлаб олиб: «Сизлар Муҳаммаднинг олдига бормоқчисизлар», дедилар. Биз: «Биз унинг олдига бормоқчи эмасмиз, фақат Мадинага бормоқчимиз холос», дедик. Шунда улар биздан: ‹Мадинага қайтамиз ва у билан бирга жанг қилмаймиз›, деб Аллоҳнинг аҳди ва мисоқини олишди. Сўнг биз Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб, воқеани у зотга хабар қилдик. У зот: «Икковингиз қайтиб боринг, биз уларга берган аҳдимизга вафо қиламиз ва уларга қарши Аллоҳдан ёрдам сўраймиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ فَرَافِصَةَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانٍِ أَنَّهُأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بَيْنَمَا أَنَا أُصَلِّي إِذْ سَمِعْتُ مُتَكَلِّمًا يَقُولُ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كُلُّهُ وَلَكَ الْمُلْكُ كُلُّهُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ كُلُّهُ إِلَيْكَ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ عَلَانِيَتُهُ وَسِرُّهُ فَأَهْلٌ أَنْ تُحْمَدَ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي جَمِيعَ مَا مَضَى مِنْ ذَنْبِي وَاعْصِمْنِي فِيمَا بَقِيَ مِنْ عُمْرِي وَارْزُقْنِي عَمَلًا زَاكِيًا تَرْضَى بِهِ عَنِّي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاكَ مَلَكٌ أَتَاكَ يُعَلِّمُكَ تَحْمِيدَ رَبِّكَ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Men namoz oʻqib turganimda, bir soʻzlovchining: ‹Allohim, barcha hamd Senga xosdir, barcha mulk Senikidir, barcha yaxshilik Sening qoʻlingdadir, barcha ish — oshkorasi ham, siri ham — Senga qaytadi. Sen hamd aytilishga loyiqsan, albatta Sen har narsaga qodirsan. Allohim, gunohimdan oʻtgan barchasini magʻfirat qil, umrimdan qolganida meni (gunohdan) saqla va meni Oʻzing rozi boʻladigan pokiza amal bilan rizqlantir› deyayotganini eshitdim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «U — oldingga kelib, senga Robbingga hamd aytishni oʻrgatgan farishtadir», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Мен намоз ўқиб турганимда, бир сўзловчининг: ‹Аллоҳим, барча ҳамд Сенга хосдир, барча мулк Сеникидир, барча яхшилик Сенинг қўлингдадир, барча иш — ошкораси ҳам, сири ҳам — Сенга қайтади. Сен ҳамд айтилишга лойиқсан, албатта Сен ҳар нарсага қодирсан. Аллоҳим, гуноҳимдан ўтган барчасини мағфират қил, умримдан қолганида мени (гуноҳдан) сақла ва мени Ўзинг рози бўладиган покиза амал билан ризқлантир› деяётганини эшитдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «У — олдингга келиб, сенга Роббингга ҳамд айтишни ўргатган фариштадир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ مُسْلِمَ بْنَ نُذَيْرٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَضَلَةِ سَاقِي أَوْ بِعَضَلَةِ سَاقِهِ قَالَ فَقَالَ الْإِزَارُ هَاهُنَا فَإِنْ أَبَيْتَ فَهَاهُنَا فَإِنْ أَبَيْتَ فَلَا حَقَّ لِلْإِزَارِ فِي الْكَعْبَيْنِ أَوْ لَا حَقَّ لِلْكَعْبَيْنِ فِي الْإِزَارِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ mening boldirimning muskulidan — yoki oʻzlarining boldirlarining muskulidan — ushlab: «Izor mana shu yerda (boʻladi). Agar koʻnmasang, mana bu yerda. Agar yana koʻnmasang, izorning toʻpiqlarda haqqi yoʻq», — yoki: «toʻpiqlarning izorda haqqi yoʻq», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менинг болдиримнинг мускулидан — ёки ўзларининг болдирларининг мускулидан — ушлаб: «Изор мана шу ерда (бўлади). Агар кўнмасанг, мана бу ерда. Агар яна кўнмасанг, изорнинг тўпиқларда ҳаққи йўқ», — ёки: «тўпиқларнинг изорда ҳаққи йўқ», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ قَالَ سَمِعْتُ ابنَ أَبِي لَيْلَىنَّ حُذَيْفَةَ كَانَ بِالْمَدَائِنِ فَجَاءَهُ دِهْقَانُ بِقَدَحٍ مِنْ فِضَّةٍ فَأَخَذَهُ فَرَمَاهُ بِهِ وَقَالَ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ هَذَا إِلَّا أَنِّي قَدْ نَهَيْتُهُ فَلَمْ يَنْتَهِ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي نَهَانِي عَنْ الشُّرْبِ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَقَالَ هِيَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الْآخِرَةِ

Ibn Abu Laylo aytdi: Huzayfa Madoinda edi. Uning oldiga bir dehqon kumush qadah bilan keldi. U esa uni olib, otib yubordi va: «Men buni shunchaki qilganim yoʻq, men uni qaytargan edim, u esa toʻxtamadi. Albatta, Rasululloh ﷺ meni oltin va kumush idishlarda ichishdan hamda ipak va dibodan qaytardilar va: ‹Bular ular uchun dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir›, dedilar», dedi.Ибн Абу Лайло айтди: Ҳузайфа Мадоинда эди. Унинг олдига бир деҳқон кумуш қадаҳ билан келди. У эса уни олиб, отиб юборди ва: «Мен буни шунчаки қилганим йўқ, мен уни қайтарган эдим, у эса тўхтамади. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ мени олтин ва кумуш идишларда ичишдан ҳамда ипак ва дибодан қайтардилар ва: ‹Булар улар учун дунёда, сизлар учун эса охиратдадир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا عَلَيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنِي ابْنَ هِشَامٍ قَالَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْهُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي أُمَّتِي كَذَّابُونَ وَدَجَّالُونَ سَبْعَةٌ وَعِشْرُونَ مِنْهُمْ أَرْبَعُ نِسْوَةٍ وَإِنِّي خَاتَمُ النَّبِيِّينَ لَا نَبِيَّ بَعْدِي

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Ummatimda yolgʻonchi va dajjollar boʻladi — yigirma yettita, ulardan toʻrttasi ayoldir. Men esa paygʻambarlarning xotamiman, mendan keyin paygʻambar yoʻq», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Умматимда ёлғончи ва дажжоллар бўлади — йигирма еттита, улардан тўрттаси аёлдир. Мен эса пайғамбарларнинг хотамиман, мендан кейин пайғамбар йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ رَجُلٍ يَنُمُّ الْحَدِيثَ فَقَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, unga bir kishi (odamlar orasida) gap tashiyotgani (xabar yetkazib yurgani) haqida (xabar) yetdi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga nammom (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унга бир киши (одамлар орасида) гап ташиётгани (хабар етказиб юргани) ҳақида (хабар) етди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга наммом (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُرَأَى رَجُلًا لَا يُتِمُّ رُكُوعًا وَلَا سُجُودًا فَلَمَّا انْصَرَفَ مِنْ صَلَاتِهِ دَعَاهُ حُذَيْفَةُ فَقَالَ لَهُ مُنْذُ كَمْ صَلَّيْتَ هَذِهِ الصَّلَاةَ قَالَ قَدْ صَلَّيْتُهَا مُنْذُ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ حُذَيْفَةُ مَا صَلَّيْتَ أَوْ قَالَ مَا صَلَّيْتَ لِلَّهِ صَلَاةً شَكَّ مَهْدِيٌّ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَلَوْ مُتَّ مُتَّ عَلَى غَيْرِ سُنَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Voil Huzayfadan rivoyat qiladi: U rukuʼ va sajdani toʻkis bajarmayotgan bir kishini koʻrdi. U namozidan chiqqach, Huzayfa uni chaqirib: «Bu namozni qachondan beri shunday oʻqiysan?» dedi. U: «Buni falon-falon vaqtdan beri oʻqiyman», dedi. Shunda Huzayfa: «Sen namoz oʻqimading», — yoki: «Sen Alloh uchun bir namoz ham oʻqimading», — dedi. Mahdiy shubha qildi. Menimcha, u yana: «Agar shu holda oʻlsang, Muhammad ﷺning sunnatlaridan boshqa (narsa) ustida oʻlgan boʻlar eding», dedi.Абу Воил Ҳузайфадан ривоят қилади: У рукуъ ва саждани тўкис бажармаётган бир кишини кўрди. У намозидан чиққач, Ҳузайфа уни чақириб: «Бу намозни қачондан бери шундай ўқийсан?» деди. У: «Буни фалон-фалон вақтдан бери ўқийман», деди. Шунда Ҳузайфа: «Сен намоз ўқимадинг», — ёки: «Сен Аллоҳ учун бир намоз ҳам ўқимадинг», — деди. Маҳдий шубҳа қилди. Менимча, у яна: «Агар шу ҳолда ўлсанг, Муҳаммад ﷺнинг суннатларидан бошқа (нарса) устида ўлган бўлар эдинг», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَتَسَحَّرْتُ ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَمَرَرْتُ بِمَنْزِلِ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَأَمَرَ بِلَقْحَةٍ فَحُلِبَتْ وَبِقِدْرٍ فَسُخِّنَتْ ثُمَّ قَالَ ادْنُ فَكُلْ فَقُلْتُ إِنِّي أُرِيدُ الصَّوْمَ فَقَالَ وَأَنَا أُرِيدُ الصَّوْمَ فَأَكَلْنَا وَشَرِبْنَا ثُمَّ أَتَيْنَا الْمَسْجِدَ فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ ثُمَّ قَالَ حُذَيْفَةُ هَكَذَا فَعَلَ بِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ نَعَمْ هُوَ الصُّبْحُ غَيْرَ أَنْ لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ قَالَ وَبَيْنَ بَيْتِ حُذَيْفَةَ وَبَيْنَ الْمَسْجِدِ كَمَا بَيْنَ مَسْجِدِ ثَابِتٍ وَبُسْتَانِ حَوْطٍ وَقَدْ قَالَ حَمَّادٌ أَيْضًا وَقَالَ حُذَيْفَةُ هَكَذَا صَنَعْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَنَعَ بِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Saharlik qildim, soʻng masjidga yoʻl oldim. Huzayfa ibn al-Yamonning uyi yonidan oʻtayotib, uning oldiga kirdim. U sogʻin tuyani buyurdi, u sogʻildi; qozonni buyurdi, u isitildi. Soʻng: «Yaqin kel, yegin», dedi. Men: «Men roʻza tutmoqchiman», dedim. U: «Men ham roʻza tutmoqchiman», dedi. Bas, yedik va ichdik, soʻng masjidga keldik va namozga iqoma aytildi. Shunda Huzayfa: «Rasululloh ﷺ men bilan ana shunday qilgan edilar», dedi. Men: «Subhdan keyinmi?» dedim. U: «Ha, u — subh, faqat quyosh chiqmagan edi», dedi. (Roviy) dedi: Huzayfaning uyi bilan masjid orasi Sobit masjidi bilan Havt bogʻi orasichalik edi. Hammod yana: Huzayfa: «Men Nabiy ﷺ bilan ana shunday qildim va Nabiy ﷺ men bilan ana shunday qildilar», dedi, deb ham aytdi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Саҳарлик қилдим, сўнг масжидга йўл олдим. Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг уйи ёнидан ўтаётиб, унинг олдига кирдим. У соғин туяни буюрди, у соғилди; қозонни буюрди, у иситилди. Сўнг: «Яқин кел, егин», деди. Мен: «Мен рўза тутмоқчиман», дедим. У: «Мен ҳам рўза тутмоқчиман», деди. Бас, едик ва ичдик, сўнг масжидга келдик ва намозга иқома айтилди. Шунда Ҳузайфа: «Расулуллоҳ ﷺ мен билан ана шундай қилган эдилар», деди. Мен: «Субҳдан кейинми?» дедим. У: «Ҳа, у — субҳ, фақат қуёш чиқмаган эди», деди. (Ровий) деди: Ҳузайфанинг уйи билан масжид ораси Собит масжиди билан Ҳавт боғи орасичалик эди. Ҳаммод яна: Ҳузайфа: «Мен Набий ﷺ билан ана шундай қилдим ва Набий ﷺ мен билан ана шундай қилдилар», деди, деб ҳам айтди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْوَلِيدَ أَبَا الْمُغِيرَةِ أَوْ الْمُغِيرَةَ أَبَا الْوَلِيدِ يُحَدِّثُأَنَّ حُذَيْفَةَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ذَرِبُ اللِّسَانِ وَإِنَّ عَامَّةَ ذَلِكَ عَلَى أَهْلِي فَقَالَ أَيْنَ أَنْتَ مِنْ الِاسْتِغْفَارِ فَقَالَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ أَوْ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ

Huzayfa: «Yo Rasululloh! Men tili oʻtkir kishiman, buning koʻpi ahlimga (tegadi)», dedi. Shunda u zot: «Istigʻfordan qayerdasan? Albatta men kunduzi va kechasi — yoki kunduzi — yuz marta istigʻfor aytaman», dedilar.Ҳузайфа: «Ё Расулуллоҳ! Мен тили ўткир кишиман, бунинг кўпи аҳлимга (тегади)», деди. Шунда у зот: «Истиғфордан қаердасан? Албатта мен кундузи ва кечаси — ёки кундузи — юз марта истиғфор айтаман», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ حَدَّثَنِي ابْنُ عَمٍّ لِحُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقُمْتُ إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَرَأَ السَّبْعَ الطِّوَلَ فِي سَبْعِ رَكَعَاتٍ قَالَ فَكَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ ذِي الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ وَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ وَسُجُودُهُ نَحْوًا مِنْ رُكُوعِهِ فَقَضَى صَلَاتَهُ وَقَدْ كَادَتْ رِجْلَايَ تَنْكَسِرَانِ

Huzayfa aytdi: Bir kecha Rasululloh ﷺning yonlarida (namozga) turdim. U zot yetti uzun (sura)ni yetti rakʼatda oʻqidilar. (Roviy) dedi: U zot rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah», soʻng: «Malakut, jabarut, kibriyo va azamat egasi boʻlgan Allohga hamd boʻlsin», der edilar. Rukuʼlari qiyomlariga yaqin, sajdalari esa rukuʼlariga yaqin boʻlar edi. U zot namozlarini tugatganlarida, mening oyoqlarim sinay deb qolgan edi.Ҳузайфа айтди: Бир кеча Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларида (намозга) турдим. У зот етти узун (сура)ни етти ракъатда ўқидилар. (Ровий) деди: У зот рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», сўнг: «Малакут, жабарут, кибриё ва азамат эгаси бўлган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дер эдилар. Рукуълари қиёмларига яқин, саждалари эса рукуъларига яқин бўлар эди. У зот намозларини тугатганларида, менинг оёқларим синай деб қолган эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَخَرَجْتُ مَعَ حُذَيْفَةَ إِلَى بَعْضِ هَذَا السَّوَادِ فَاسْتَسْقَى فَأَتَاهُ دِهْقَانٌ بِإِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ قَالَ فَرَمَاهُ بِهِ فِي وَجْهِهِ قَالَ قُلْنَا اسْكُتُوا اسْكُتُوا وَإِنَّا إِنْ سَأَلْنَاهُ لَمْ يُحَدِّثْنَا قَالَ فَسَكَتْنَا قَالَ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ أَتَدْرُونَ لِمَ رَمَيْتُ بِهِ فِي وَجْهِهِ قَالَ قُلْنَا لَا قَالَ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُهُ قَالَ فَذَكَرَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ قَالَ مُعَاذٌ لَا تَشْرَبُوا فِي الذَّهَبِ وَلَا فِي الْفِضَّةِ وَلَا تَلْبَسُوا الْحَرِيرَ وَلَا الدِّيبَاجَ فَإِنَّهُمَا لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الْآخِرَةِ

Abdurrahmon ibn Abu Laylo aytdi: Men Huzayfa bilan shu Savodning bir tomoniga chiqdim. U suv soʻradi, shunda bir dehqon unga kumush idishda (suv) keltirdi. U esa uni dehqonning yuziga otib yubordi. Biz: «Jim boʻlinglar, jim boʻlinglar! Agar undan soʻrasak, bizga rivoyat qilmay qoʻyadi», dedik. Bas, jim boʻldik. Bir muddatdan keyin u: «Nima uchun uni yuziga otganimni bilasizlarmi?» dedi. Biz: «Yoʻq», dedik. U: «Men uni qaytargan edim», dedi. Soʻng Nabiy ﷺni zikr qilib: «Oltin idishlarda ichmanglar», dedilar, dedi. Muoz esa: «Oltinda ham, kumushda ham ichmanglar, ipak va dibo kiymanglar; chunki ular (kofirlar) uchun dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайло айтди: Мен Ҳузайфа билан шу Саводнинг бир томонига чиқдим. У сув сўради, шунда бир деҳқон унга кумуш идишда (сув) келтирди. У эса уни деҳқоннинг юзига отиб юборди. Биз: «Жим бўлинглар, жим бўлинглар! Агар ундан сўрасак, бизга ривоят қилмай қўяди», дедик. Бас, жим бўлдик. Бир муддатдан кейин у: «Нима учун уни юзига отганимни биласизларми?» деди. Биз: «Йўқ», дедик. У: «Мен уни қайтарган эдим», деди. Сўнг Набий ﷺни зикр қилиб: «Олтин идишларда ичманглар», дедилар, деди. Муоз эса: «Олтинда ҳам, кумушда ҳам ичманглар, ипак ва дибо кийманглар; чунки улар (кофирлар) учун дунёда, сизлар учун эса охиратдадир», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدَّجَّالُ أَعْوَرُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى جُفَالُ الشَّعَرِ مَعَهُ جَنَّةٌ وَنَارٌ فَنَارُهُ جَنَّةٌ وَجَنَّتُهُ نَارٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chap koʻzi koʻr, sochi qalin va serbar boʻladi. U bilan birga jannat va doʻzax (oʻt) boʻladi; ammo uning oʻti — jannat, jannati esa — oʻtdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чап кўзи кўр, сочи қалин ва сербар бўлади. У билан бирга жаннат ва дўзах (ўт) бўлади; аммо унинг ўти — жаннат, жаннати эса — ўтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنْ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ قُلْتُ لِلْأَعْمَشِ بِالسِّوَاكِ قَالَ نَعَمْ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi (uyqudan) turganlarida ogʻizlarini ishqab tozalar edilar. Ibn Numayr aytdi: Men Aʼmashga: «Misvok bilanmi?» dedim. U: «Ha», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси (уйқудан) турганларида оғизларини ишқаб тозалар эдилар. Ибн Нумайр айтди: Мен Аъмашга: «Мисвок биланми?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ الْأَحْنَفِ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فَافْتَتَحَ الْبَقَرَةَ فَقُلْتُ يَرْكَعُ عِنْدَ الْمِائَةِ قَالَ ثُمَّ مَضَى فَقُلْتُ يُصَلِّي بِهَا فِي رَكْعَةٍ فَمَضَى فَقُلْتُ يَرْكَعُ بِهَا ثُمَّ افْتَتَحَ النِّسَاءَ فَقَرَأَهَا ثُمَّ افْتَتَحَ آلَ عِمْرَانَ فَقَرَأَهَا يَقْرَأُ مُسْتَرْسِلًا إِذَا مَرَّ بِآيَةٍ فِيهَا تَسْبِيحٌ سَبَّحَ وَإِذَا مَرَّ بِسُؤَالٍ سَأَلَ وَإِذَا مَرَّ بِتَعَوُّذٍ تَعَوَّذَ ثُمَّ رَكَعَ فَجَعَلَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ فَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَامَ طَوِيلًا قَرِيبًا مِمَّا رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ فَقَالَ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى فَكَانَ سُجُودُهُ قَرِيبًا مِنْ قِيَامِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim, u zot Baqarani boshladilar. Men oʻzimcha: «(Yuzta oyatga) yaqinlashganda rukuʼ qiladilar», dedim. Lekin u zot davom etdilar. Men: «(Butun surani) bir rakʼatda oʻqib boʻladilar», dedim. Lekin davom etdilar. Men: «(Bu surani tugatib) rukuʼ qiladilar», dedim. Soʻng Niso (surasini) boshlab, uni oʻqidilar; soʻng Oli Imron (surasini) boshlab, uni oʻqidilar. Sekin-shoshilmay oʻqirdilar: tasbeh aytiladigan oyat oʻtganda tasbeh aytar, soʻrov (oyati) oʻtganda soʻrar, panoh (tilash oyati) oʻtganda panoh tilardilar. Soʻng rukuʼ qilib: «Subhona Robbiyal aziym (Ulugʻ Robbim pokdir)», dey boshladilar. Rukuʼlari qiyomlariga yaqin (uzun) boʻldi. Soʻng: «Allohu taolo Oʻziga hamd aytganni eshitdi», dedilar. Soʻng rukuʼ qilgan miqdoriga yaqin uzoq turdilar. Soʻng sajda qilib: «Subhona Robbiyal aʼlo (Eng oliy Robbim pokdir)», dedilar. Sajdalari qiyomlariga yaqin boʻldi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим, у зот Бақарани бошладилар. Мен ўзимча: «(Юзта оятга) яқинлашганда рукуъ қиладилар», дедим. Лекин у зот давом этдилар. Мен: «(Бутун сурани) бир ракъатда ўқиб бўладилар», дедим. Лекин давом этдилар. Мен: «(Бу сурани тугатиб) рукуъ қиладилар», дедим. Сўнг Нисо (сурасини) бошлаб, уни ўқидилар; сўнг Оли Имрон (сурасини) бошлаб, уни ўқидилар. Секин-шошилмай ўқирдилар: тасбеҳ айтиладиган оят ўтганда тасбеҳ айтар, сўров (ояти) ўтганда сўрар, паноҳ (тилаш ояти) ўтганда паноҳ тилардилар. Сўнг рукуъ қилиб: «Субҳона Роббиял азийм (Улуғ Роббим покдир)», дей бошладилар. Рукуълари қиёмларига яқин (узун) бўлди. Сўнг: «Аллоҳу таоло Ўзига ҳамд айтганни эшитди», дедилар. Сўнг рукуъ қилган миқдорига яқин узоқ турдилар. Сўнг сажда қилиб: «Субҳона Роббиял аъло (Энг олий Роббим покдир)», дедилар. Саждалари қиёмларига яқин бўлди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَكُنَّا عِنْدَ حُذَيْفَةَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ فُلَانًا يَرْفَعُ إِلَى عُثْمَانَ الْأَحَادِيثَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Hammom ibn al-Horis aytdi: Biz Huzayfaning huzurida edik. Unga: «Falonchi Usmonga gaplarni yetkazib turadi», deyildi. Shunda u: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga qattot (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Ҳаммом ибн ал-Ҳорис айтди: Биз Ҳузайфанинг ҳузурида эдик. Унга: «Фалончи Усмонга гапларни етказиб туради», дейилди. Шунда у: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга қаттот (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَبِاسْمِكَ أَحْيَا وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yotoqlariga kelganlarida: «Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman», der edilar. Uygʻonganlarida esa: «Bizni oʻldirganidan soʻng qayta tiriltirgan Allohga hamdlar boʻlsin, qaytish ham Uning Oʻzigadir», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ётоқларига келганларида: «Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан», дер эдилар. Уйғонганларида эса: «Бизни ўлдирганидан сўнг қайта тирилтирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, қайтиш ҳам Унинг Ўзигадир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي مَالِكٍ وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambaringiz ﷺ shunday dedilar: «Har bir yaxshilik sadaqadir».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбарингиз ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бир яхшилик садақадир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنْتُ رَجُلًا ذَرِبَ اللِّسَانِ عَلَى أَهْلِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَشِيتُ أَنْ يُدْخِلَنِي لِسَانِي النَّارَ قَالَ فَأَيْنَ أَنْتَ مِنْ الِاسْتِغْفَارِ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةًقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ ذَكَرْتُهُ لِأَبِي بُرْدَةَ فَقَالَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ

Huzayfa aytdi: Men ahlimga nisbatan tili oʻtkir kishi edim. Shunda: «Yo Rasululloh! Tilim meni doʻzaxga kiritib qoʻyishidan qoʻrqdim», dedim. U zot: «Istigʻfordan qayerdasan? Albatta men kuniga yuz marta Allohdan magʻfirat soʻrayman», dedilar. Abu Ishoq aytdi: Men buni Abu Burdaga zikr qilgan edim, u: «Va atubu ilayh (va Unga tavba qilaman)», dedi.Ҳузайфа айтди: Мен аҳлимга нисбатан тили ўткир киши эдим. Шунда: «Ё Расулуллоҳ! Тилим мени дўзахга киритиб қўйишидан қўрқдим», дедим. У зот: «Истиғфордан қаердасан? Албатта мен кунига юз марта Аллоҳдан мағфират сўрайман», дедилар. Абу Ишоқ айтди: Мен буни Абу Бурдага зикр қилган эдим, у: «Ва атубу илайҳ (ва Унга тавба қиламан)», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي بَعْضُ أَصْحَابِنَا عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ الْمُشْرِكِينَ أَخَذُوهُ وَأَبَاهُ فَأَخَذُوا عَلَيْهِمْ أَنْ لَا يُقَاتِلُوهُمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَالِهِمْ وَنَسْتَعِينُ اللَّهَ عَلَيْهِمْ

Huzayfadan rivoyat qilinadiki, mushriklar uni va otasini ushlab olib, Badr kuni ularga qarshi jang qilmasliklariga ahd olishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ularning ahdiga vafo qilinglar, biz esa ularga qarshi Allohdan yordam soʻraymiz», dedilar.Ҳузайфадан ривоят қилинадики, мушриклар уни ва отасини ушлаб олиб, Бадр куни уларга қарши жанг қилмасликларига аҳд олишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уларнинг аҳдига вафо қилинглар, биз эса уларга қарши Аллоҳдан ёрдам сўраймиз», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي حُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِطَعَامٍ فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُطْرَدُ فَذَهَبَ يَتَنَاوَلُ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ وَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّهَا تُطْرَدُ فَأَهْوَتْ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّيْطَانَ لَمَّا أَعْيَيْتُمُوهُ جَاءَ بِالْأَعْرَابِيِّ وَالْجَارِيَةِ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ إِذَا لَمْ يُذْكَرْ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا

Huzayfa aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Taom keltirildi. Shunda goʻyo quvib kelinayotgandek bir aʼrobiy kelib, (taomga) qoʻl uzatdi. Nabiy ﷺ uning qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng goʻyo quvib kelinayotgandek bir joriya kelib, (taomga) intildi. Nabiy ﷺ uning ham qoʻlidan ushlab qoldilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Albatta shayton sizlar uni ojiz qoldirganingizda, taomga Allohning nomi zikr qilinmasa, uni oʻziga halol qilib olish uchun aʼrobiy va joriyani boshlab keldi. Bismillah, yenglar», dedilar.Ҳузайфа айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Таом келтирилди. Шунда гўё қувиб келинаётгандек бир аъробий келиб, (таомга) қўл узатди. Набий ﷺ унинг қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг гўё қувиб келинаётгандек бир жория келиб, (таомга) интилди. Набий ﷺ унинг ҳам қўлидан ушлаб қолдилар. Сўнг Набий ﷺ: «Албатта шайтон сизлар уни ожиз қолдирганингизда, таомга Аллоҳнинг номи зикр қилинмаса, уни ўзига ҳалол қилиб олиш учун аъробий ва жорияни бошлаб келди. Бисмиллаҳ, енглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى يُحَدِّثُأَنَّ حُذَيْفَةَ اسْتَسْقَى فَأَتَاهُ إِنْسَانٌ بِإِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ فَرَمَاهُ بِهِ وَقَالَ إِنِّي كُنْتُ قَدْ نَهَيْتُهُ فَأَبَى أَنْ يَنْتَهِيَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا أَنْ نَشْرَبَ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ وَالدِّيبَاجِ وَقَالَ هُوَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الْآخِرَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U suv soʻradi, shunda bir kishi unga kumushdan yasalgan bir idishda (suv) keltirdi. U esa uni otib yubordi va: «Men buni qaytargan edim, u esa toʻxtashdan bosh tortdi. Albatta, Rasululloh ﷺ bizni oltin va kumush idishlarda ichishdan, shuningdek ipak va dibo (kiyish)dan qaytarib: ‹U (narsalar) ular uchun dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir›, dedilar», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У сув сўради, шунда бир киши унга кумушдан ясалган бир идишда (сув) келтирди. У эса уни отиб юборди ва: «Мен буни қайтарган эдим, у эса тўхташдан бош тортди. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бизни олтин ва кумуш идишларда ичишдан, шунингдек ипак ва дибо (кийиш)дан қайтариб: ‹У (нарсалар) улар учун дунёда, сизлар учун эса охиратдадир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَبْسٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُصَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ذُو الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ قَالَ ثُمَّ قَرَأَ الْبَقَرَةَ ثُمَّ رَكَعَ وَكَانَ رُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ وَكَانَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَكَانَ قِيَامُهُ نَحْوًا مِنْ رُكُوعِهِ وَكَانَ يَقُولُ لِرَبِّيَ الْحَمْدُ لِرَبِّيَ الْحَمْدُ ثُمَّ سَجَدَ فَكَانَ سُجُودُهُ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ وَكَانَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَكَانَ مَا بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ نَحْوًا مِنْ السُّجُودِ وَكَانَ يَقُولُ رَبِّ اغْفِرْ لِي رَبِّ اغْفِرْ لِي قَالَ حَتَّى قَرَأَ الْبَقَرَةَ وَآلَ عِمْرَانَ وَالنِّسَاءَ وَالْمَائِدَةَ وَالْأَنْعَامَ شُعْبَةُ الَّذِي يَشُكُّ فِي الْمَائِدَةِ وَالْأَنْعَامِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kechasi Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidi. U zot namozga kirganlarida: «Allohu akbar, malakut, jabarut, kibriyo va azamat egasi», dedilar. (Roviy) dedi: Soʻng Baqarani oʻqidilar, soʻng rukuʼ qildilar; rukuʼlari qiyomlariga yaqin boʻlib, unda: «Subhona Robbiyal aziym», der edilar. Soʻng boshlarini koʻtardilar; qiyomlari rukuʼlariga yaqin boʻlib, unda: «Robbimga hamd boʻlsin, Robbimga hamd boʻlsin», der edilar. Soʻng sajda qildilar; sajdalari qiyomlariga yaqin boʻlib, unda: «Subhona Robbiyal aʼlo, Subhona Robbiyal aʼlo», der edilar. Soʻng boshlarini koʻtardilar; ikki sajda orasi sajdaga yaqin boʻlib, unda: «Robbim, meni magʻfirat qil, Robbim, meni magʻfirat qil», der edilar. (Roviy) dedi: Toki Baqara, Oli Imron, Niso, Moida va Anʼomni oʻqidilar. Moida bilan Anʼomda shubha qilgan — Shuʼbadir.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у кечаси Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиди. У зот намозга кирганларида: «Аллоҳу акбар, малакут, жабарут, кибриё ва азамат эгаси», дедилар. (Ровий) деди: Сўнг Бақарани ўқидилар, сўнг рукуъ қилдилар; рукуълари қиёмларига яқин бўлиб, унда: «Субҳона Роббиял азийм», дер эдилар. Сўнг бошларини кўтардилар; қиёмлари рукуъларига яқин бўлиб, унда: «Роббимга ҳамд бўлсин, Роббимга ҳамд бўлсин», дер эдилар. Сўнг сажда қилдилар; саждалари қиёмларига яқин бўлиб, унда: «Субҳона Роббиял аъло, Субҳона Роббиял аъло», дер эдилар. Сўнг бошларини кўтардилар; икки сажда ораси саждага яқин бўлиб, унда: «Роббим, мени мағфират қил, Роббим, мени мағфират қил», дер эдилар. (Ровий) деди: Токи Бақара, Оли Имрон, Нисо, Моида ва Анъомни ўқидилар. Моида билан Анъомда шубҳа қилган — Шуъбадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ لَاحِقِ بْنِ حُمَيْدٍ وَقَالَ حَجَّاجٌ سَمِعْتُ أَبَا مِجْلَزٍ قَالَقَعَدَ رَجُلٌ فِي وَسْطِ حَلْقَةٍ قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ مَلْعُونٌ مَنْ قَعَدَ فِي وَسْطِ الْحَلْقَةِ عَلَى لِسَانِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَعَدَ فِي وَسْطِ الْحَلْقَةِقَالَ حَجَّاجٌ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يُدْرِكْ أَبُو مِجْلَزٍ حُذَيْفَةَ

Abu Mijlaz aytdi: Bir kishi halqaning oʻrtasiga oʻtirdi. Shunda Huzayfa: «Muhammad ﷺning tillari bilan (aytilganki), halqaning oʻrtasiga oʻtirgan kishi laʼnatlangandir», dedi. Yana: «Rasululloh ﷺ halqaning oʻrtasiga oʻtirgan kishini laʼnatladilar», dedi. Hajjoj aytdi: Shuʼba: «Abu Mijlaz Huzayfaga yetishmagan», dedi.Абу Мижлаз айтди: Бир киши ҳалқанинг ўртасига ўтирди. Шунда Ҳузайфа: «Муҳаммад ﷺнинг тиллари билан (айтилганки), ҳалқанинг ўртасига ўтирган киши лаънатлангандир», деди. Яна: «Расулуллоҳ ﷺ ҳалқанинг ўртасига ўтирган кишини лаънатладилар», деди. Ҳажжож айтди: Шуъба: «Абу Мижлаз Ҳузайфага етишмаган», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ قَالَجَاءَ أَهْلُ نَجْرَانَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا ابْعَثُوا إِلَيْنَا رَجُلًا أَمِينًا فَقَالَ لَأَبْعَثَنَّ إِلَيْكُمْ رَجُلًا أَمِينًا حَقَّ أَمِينٍ حَقَّ أَمِينٍ قَالَ فَاسْتَشْرَفَ لَهَا النَّاسُ قَالَ فَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدةَ بْنَ الْجَرَّاحِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Najron ahli Rasululloh ﷺ ning huzurlariga keldilar va: «Yo Rasululloh! Bizga bir ishonchli (omin) kishini joʻnatgin», dedilar. Shunda u zot: «Albatta, men sizlarga chinakam ishonchli, chinakam ishonchli bir kishini joʻnataman», dedilar. (Huzayfa) dedi: Shunda odamlar unga (shu sharafga noil boʻlishni) intizorlik bilan kutdilar. (Huzayfa) dedi: Bas, u zot Abu Ubayda ibn al-Jarrohni joʻnatdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Нажрон аҳли Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келдилар ва: «Ё Расулуллоҳ! Бизга бир ишончли (омин) кишини жўнатгин», дедилар. Шунда у зот: «Албатта, мен сизларга чинакам ишончли, чинакам ишончли бир кишини жўнатаман», дедилар. (Ҳузайфа) деди: Шунда одамлар унга (шу шарафга ноил бўлишни) интизорлик билан кутдилар. (Ҳузайфа) деди: Бас, у зот Абу Убайда ибн ал-Жарроҳни жўнатдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ نُذَيْرٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَضَلَةِ سَاقِي أَوْ بِعَضَلَةِ سَاقِهِ فَقَالَ حَقُّ الْإِزَارِ هَهُنَا فَإِنْ أَبَيْتَ فَهَهُنَا فَإِنْ أَبَيْتَ فَلَا حَقَّ لِلْإِزَارِ فِي الْكَعْبَيْنِ أَوْ لَا حَقَّ لِلْكَعْبَيْنِ فِي الْإِزَارِ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ mening boldirimning muskulidan — yoki oʻzlarining boldirlarining muskulidan — ushlab: «Izorning haqqi mana shu yerdadir. Agar koʻnmasang, mana bu yerda. Agar yana koʻnmasang, izorning toʻpiqlarda haqqi yoʻq», — yoki: «toʻpiqlarning izorda haqqi yoʻq», — dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ менинг болдиримнинг мускулидан — ёки ўзларининг болдирларининг мускулидан — ушлаб: «Изорнинг ҳаққи мана шу ердадир. Агар кўнмасанг, мана бу ерда. Агар яна кўнмасанг, изорнинг тўпиқларда ҳаққи йўқ», — ёки: «тўпиқларнинг изорда ҳаққи йўқ», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَالِكٍ يَعْنِي الْأَشْجَعِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Har bir yaxshilik sadaqadir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ҳар бир яхшилик садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ امْرَأَتِهِ عَنْ أُخْتِ حُذَيْفَةَ قَالَتْخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ أَمَا لَكُنَّ فِي الْفِضَّةِ مَا تَحَلَّيْنَ أَمَا إِنَّهُ مَا مِنْكُنَّ مِنْ امْرَأَةٍ تَلْبَسُ ذَهَبًا تُظْهِرُهُ إِلَّا عُذِّبَتْ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Huzayfaning singlisi (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib: «Ey ayollar jamoasi! Sizlarga taqinish uchun kumush yoʻqmi? Ogoh boʻlinglar! Sizlardan qaysi bir ayol oltin taqib, uni oshkor qilsa, albatta qiyomat kuni oʻsha (oltin) bilan azoblanadi», dedilar.Ҳузайфанинг синглиси (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб: «Эй аёллар жамоаси! Сизларга тақиниш учун кумуш йўқми? Огоҳ бўлинглар! Сизлардан қайси бир аёл олтин тақиб, уни ошкор қилса, албатта қиёмат куни ўша (олтин) билан азобланади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ فُلَانٌ وَلَكِنْ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ فُلَانٌحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ الطُّفَيْلِ أَخِي عَائِشَةَ لِأُمِّهَا أَنَّ يَهُودِيًّا رَأَى فِي مَنَامِهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «‹Alloh va falonchi xohlagan narsa boʻldi›, demanglar. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra falonchi xohlagan narsa boʻldi›, denglar», dedilar. Tufayldan — u Oishaning ona tomonidan akasi — rivoyat qilinadiki, bir yahudiy tushida (bir narsani) koʻrdi. Soʻng hadisni zikr qildi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «‹Аллоҳ ва фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, деманглар. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра фалончи хоҳлаган нарса бўлди›, денглар», дедилар. Туфайлдан — у Оишанинг она томонидан акаси — ривоят қилинадики, бир яҳудий тушида (бир нарсани) кўрди. Сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الدَّجَّالِ إِنَّ مَعَهُ مَاءً وَنَارًا فَنَارُهُ مَاءٌ بَارِدٌ وَمَاؤُهُ نَارٌ فَلَا تَهْلِكُواقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ وَأَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi. U zot Dajjol haqida shunday dedilar: «Albatta u bilan birga suv va oʻt boʻladi; ammo uning oʻti — sovuq suv, suvi esa — oʻtdir. Bas, (oʻzingizni) halok qilib qoʻymanglar». Abu Masʼud: «Men ham buni Rasululloh ﷺ dan eshitganman», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан ривоят қилинади. У зот Дажжол ҳақида шундай дедилар: «Албатта у билан бирга сув ва ўт бўлади; аммо унинг ўти — совуқ сув, суви эса — ўтдир. Бас, (ўзингизни) ҳалок қилиб қўйманглар». Абу Масъуд: «Мен ҳам буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَجُلًا مَاتَ فَدَخَلَ الْجَنَّةَ فَقِيلَ لَهُ مَا كُنْتَ تَعْمَلُ قَالَ فَإِمَّا ذَكَرَ وَإِمَّا ذُكِّرَ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ فَكُنْتُ أُنْظِرُ الْمُعْسِرَ وَأَتَجَوَّزُ فِي السِّكَّةِ أَوْ فِي النَّقْدِ فَغُفِرَ لَهُفَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ وَأَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bir kishi vafot etdi-da, jannatga kirdi. Unga: ‹Sen nima qilar eding?› — deyildi. (Roviy:) ‹Yo uning oʻzi esladi, yo unga eslatildi›, (dedi). (Haligi kishi:) ‹Men odamlar bilan oldi-sotdi qilar edim, qiynalganga muhlat berar va sikkada (chaqa puli) yo naqd (toʻlov)da yengillik koʻrsatar edim›, — dedi. Shunda u kechirildi». Abu Masʼud: «Men ham buni Rasululloh ﷺ dan eshitganman», — dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бир киши вафот этди-да, жаннатга кирди. Унга: ‹Сен нима қилар эдинг?› — дейилди. (Ровий:) ‹Ё унинг ўзи эслади, ё унга эслатилди›, (деди). (Ҳалиги киши:) ‹Мен одамлар билан олди-сотди қилар эдим, қийналганга муҳлат берар ва сиккада (чақа пули) ё нақд (тўлов)да енгиллик кўрсатар эдим›, — деди. Шунда у кечирилди». Абу Масъуд: «Мен ҳам буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганман», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ حَدَّثَنِي بَكْرُ بْنُ عَمْرٍو أَنَّ أَبَا عَبْدِ الْمَلِكِ عَلِيَّ بْنَ يَزِيدَ الدِّمَشْقِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ فَضْلَ الدَّارِ الْقَرِيبَةِ يَعْنِي مِنْ الْمَسْجِدِ عَلَى الدَّارِ الْبَعِيدَةِ كَفَضْلِ الْغَازِي عَلَى الْقَاعِدِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, (masjidga) yaqin uyning uzoq uydan ustunligi gʻoziyning (jangga chiqmay) oʻtirgan kishidan ustunligi kabidir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, (масжидга) яқин уйнинг узоқ уйдан устунлиги ғозийнинг (жангга чиқмай) ўтирган кишидан устунлиги кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا سَالِمٌ الْمُرَادِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ هَرِمٍ الْأَزْدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ورِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَبَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي لَسْتُ أَدْرِي مَا قَدْرُ بَقَائِي فِيكُمْ فَاقْتَدُوا بِاللَّذَيْنِ مِنْ بَعْدِي يُشِيرُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا وَاهْدُوا هَدْيَ عَمَّارٍ وَعَهْدَ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا

Huzayfa aytdi: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida edik. U zot: «Men sizlarning oranglarda qancha qolishimni bilmayman. Bas, mendan keyingi ikkovga iqtido qilinglar», deb Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)ga ishora qildilar va: «Ammorning yoʻliga ergashinglar, Ibn Ummu Abdning ahdini mahkam tutinglar», dedilar.Ҳузайфа айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдик. У зот: «Мен сизларнинг орангларда қанча қолишимни билмайман. Бас, мендан кейинги икковга иқтидо қилинглар», деб Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)га ишора қилдилар ва: «Амморнинг йўлига эргашинглар, Ибн Умму Абднинг аҳдини маҳкам тутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ مَهْدِيٍّ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قِيلَ لِحُذَيْفَةَ إِنَّ رَجُلًا يَنُمُّ الْحَدِيثَ قَالَ حُذَيْفَةُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ

Abu Voil aytdi: Huzayfaga: «Bir kishi gap tashib yuribdi», deyildi. Shunda Huzayfa: Men Nabiy ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga nammom (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Абу Воил айтди: Ҳузайфага: «Бир киши гап ташиб юрибди», дейилди. Шунда Ҳузайфа: Мен Набий ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга наммом (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَدِيٍّ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ قَالَقَالَ جُنْدُبٌ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الْجَرَعَةِ وَثَمَّ رَجُلٌ قَالَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَيُهْرَاقَنَّ الْيَوْمَ دِمَاءٌ قَالَ قَالَ الرَّجُلُ كَلَّا وَاللَّهِ قَالَ هَلَّا قُلْتَ بَلَى وَاللَّهِ قَالَ كَلَّا وَاللَّهِ إِنَّهُ لَحَدِيثُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنِيهِ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأُرَاكَ جَلِيسَ سَوْءٍ مُنْذُ الْيَوْمِ تَسْمَعُنِي أَحْلِفُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْهَانِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ مَالِي وَلِلْغَضَبِ قَالَ فَتَرَكْتُ الْغَضَبَ وَأَقْبَلْتُ أَسْأَلُهُ قَالَ وَإِذَا الرَّجُلُ حُذَيْفَةُ

Muhammad aytdi: Jundub dedi: Jaraʼa kuni boʻlganda, u yerda bir kishi bor edi. Men: «Allohga qasamki, bugun albatta qonlar toʻkiladi», dedim. U kishi: «Yoʻq, Allohga qasam», dedi. Men: «Nega ‹Ha, Allohga qasam› demaysan?» dedim. U: «Yoʻq, Allohga qasam. Bu — Rasululloh ﷺning menga aytib bergan hadisidir», dedi. Men: «Allohga qasamki, men seni bugundan buyon yomon hamsuhbat deb bilaman: sen mening qasam ichayotganimni eshitasan, holbuki buni Rasululloh ﷺdan eshitgansan, ammo meni qaytarmaysan», dedim. Soʻng oʻzimga: «Menga gʻazabning nima keragi bor?» dedim. Bas, gʻazabni tark etib, undan soʻrashga kirishdim. Qarasam, u kishi Huzayfa ekan.Муҳаммад айтди: Жундуб деди: Жараъа куни бўлганда, у ерда бир киши бор эди. Мен: «Аллоҳга қасамки, бугун албатта қонлар тўкилади», дедим. У киши: «Йўқ, Аллоҳга қасам», деди. Мен: «Нега ‹Ҳа, Аллоҳга қасам› демайсан?» дедим. У: «Йўқ, Аллоҳга қасам. Бу — Расулуллоҳ ﷺнинг менга айтиб берган ҳадисидир», деди. Мен: «Аллоҳга қасамки, мен сени бугундан буён ёмон ҳамсуҳбат деб биламан: сен менинг қасам ичаётганимни эшитасан, ҳолбуки буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитгансан, аммо мени қайтармайсан», дедим. Сўнг ўзимга: «Менга ғазабнинг нима кераги бор?» дедим. Бас, ғазабни тарк этиб, ундан сўрашга киришдим. Қарасам, у киши Ҳузайфа экан.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ الْأَشْعَثِ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ ثَعْلَبَةَ بْنِ زَهْدَمٍ الْيَرْبُوعِيِّ قَالَكُنَّا مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ بِطَبَرِسْتَانَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ صَلَاةَ الْخَوْفِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَمَّنَا فَقُمْنَا صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ يَلُونَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ذَهَبُوا إِلَى مَصَافِّ أُولَئِكَ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ

Saʼlaba ibn Zahdam al-Yarbuʼiy aytdi: Biz Said ibn al-Os bilan Tabaristonda edik. U: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ bilan birga (oʻqilgan) xavf namozini yodda saqlagan?» dedi. Shunda Huzayfa: «(Men)», dedi. U bizga imomlik qildi. Biz uning ortida bir saf, (yana) bir saf esa dushmanga roʻpara turdik. U oʻziga yaqin turganlarga bir rakʼat oʻqib berdi, soʻng ular anavilarning safiga oʻtdilar, anavilar keldilar va u ularga bir rakʼat oʻqib berdi, soʻng ularga salom berdi.Саълаба ибн Заҳдам ал-Ярбуъий айтди: Биз Саид ибн ал-Ос билан Табаристонда эдик. У: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (ўқилган) хавф намозини ёдда сақлаган?» деди. Шунда Ҳузайфа: «(Мен)», деди. У бизга имомлик қилди. Биз унинг ортида бир саф, (яна) бир саф эса душманга рўпара турдик. У ўзига яқин турганларга бир ракъат ўқиб берди, сўнг улар анавиларнинг сафига ўтдилар, анавилар келдилар ва у уларга бир ракъат ўқиб берди, сўнг уларга салом берди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُونَهُ عَنْ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ قِيلَ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مَنْ اتَّقَى الشَّرَّ وَقَعَ فِي الْخَيْرِ

Abul Baxtariy aytdi: Huzayfa dedi: Nabiy ﷺning ashoblari u zotdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrar edim. Unga: «Nega bunday qilding?» deyildi. U: «Kim yomonlikdan saqlansa, yaxshilikka tushadi», dedi.Абул Бахтарий айтди: Ҳузайфа деди: Набий ﷺнинг ашоблари у зотдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрар эдим. Унга: «Нега бундай қилдинг?» дейилди. У: «Ким ёмонликдан сақланса, яхшиликка тушади», деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَأَمُوتُ وَإِذَا قَامَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ yotoqlariga yotganlarida: «Allohim, Sening isming bilan tirilaman va oʻlaman», der edilar. Turganlarida esa: «Bizni oʻldirganidan soʻng qayta tiriltirgan Allohga hamdlar boʻlsin, qaytish ham Uning Oʻzigadir», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ётоқларига ётганларида: «Аллоҳим, Сенинг исминг билан тириламан ва ўламан», дер эдилар. Турганларида эса: «Бизни ўлдирганидан сўнг қайта тирилтирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, қайтиш ҳам Унинг Ўзигадир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ بِلَالٌ يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَسَحَّرُ وَإِنِّي لَأُبْصِرُ مَوَاقِعَ نَبْلِي قُلْتُ أَبَعْدَ الصُّبْحِ قَالَ بَعْدَ الصُّبْحِ إِلَّا أَنَّهَا لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ

Huzayfa aytdi: Bilol Nabiy ﷺning huzurlariga kelar edi, u zot esa saharlik qilayotgan boʻlar edilar. Men (oʻsha paytda) oʻqlarim tushadigan joylarni koʻra olar edim. Men: «Subhdan keyinmi?» dedim. U: «Subhdan keyin, faqat quyosh chiqmagan edi», dedi.Ҳузайфа айтди: Билол Набий ﷺнинг ҳузурларига келар эди, у зот эса саҳарлик қилаётган бўлар эдилар. Мен (ўша пайтда) ўқларим тушадиган жойларни кўра олар эдим. Мен: «Субҳдан кейинми?» дедим. У: «Субҳдан кейин, фақат қуёш чиқмаган эди», деди.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَرِدَنَّ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَقْوَامٌ فَإِذَا رَأَيْتُهُمْ اخْتُلِجُوا دُونِي فَأَقُولُ أَيْ رَبِّ أَصْحَابِي أَصْحَابِي فَيُقَالُ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Havzimga albatta baʼzi qavmlar keladi. Men ularni koʻrganimda, ular mendan tortib olinadi. Shunda men: ‹Ey Robbim! Ashoblarim, ashoblarim!› deyman. Shunda: ‹Sen ularning sendan keyin nima paydo qilganlarini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳавзимга албатта баъзи қавмлар келади. Мен уларни кўрганимда, улар мендан тортиб олинади. Шунда мен: ‹Эй Роббим! Ашобларим, ашобларим!› дейман. Шунда: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима пайдо қилганларини билмайсан›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ حُذَيْفَةَ قَالَ مِسْعَرٌ وَقَدْ ذَكَرَهُ مَرَّةً عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتُدْرِكُ الرَّجُلَ وَوَلَدَهُ وَوَلَدَ وَلَدِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺning namozlari (duolari) kishiga, uning bolasiga va bolasining bolasiga ham yetadi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари (дуолари) кишига, унинг боласига ва боласининг боласига ҳам етади.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ جُمَيْعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ فَبَلَغَهُ أَنَّ فِي الْمَاءِ قِلَّةً الَّذِي يَرِدُهُ فَأَمَرَ مُنَادِيًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنْ لَا يَسْبِقَنِي إِلَى الْمَاءِ أَحَدٌ فَأَتَى الْمَاءَ وَقَدْ سَبَقَهُ قَوْمٌ فَلَعَنَهُمْ

Huzayfa aytdi: Rasululloh ﷺ Tabuk gʻazoti kuni chiqdilar. U zotga borilayotgan suvning ozligi haqida xabar yetdi. Shunda u zot bir jarchini buyurdilar, u odamlar orasida: «Suvga mendan oldin hech kim yetib bormasin», deb nido qildi. U zot suvga kelganlarida, bir qavm u zotdan oldin yetib kelgan edi. Bas, u zot ularni laʼnatladilar.Ҳузайфа айтди: Расулуллоҳ ﷺ Табук ғазоти куни чиқдилар. У зотга борилаётган сувнинг озлиги ҳақида хабар етди. Шунда у зот бир жарчини буюрдилар, у одамлар орасида: «Сувга мендан олдин ҳеч ким етиб бормасин», деб нидо қилди. У зот сувга келганларида, бир қавм у зотдан олдин етиб келган эди. Бас, у зот уларни лаънатладилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ قَالَقَالَ حُذَيْفَةُ بِتُّ بِآلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَعَلَيْهِ طَرَفُ اللِّحَافِ وَعَلَى عَائِشَةَ طَرَفُهُ وَهِيَ حَائِضٌ لَا تُصَلِّي

Huzayfa aytdi: Men bir kecha Rasululloh ﷺning ahllari huzurida tunadim. Rasululloh ﷺ namoz oʻqishga turdilar; ustlarida choyshabning bir chekkasi, Oishaning ustida esa uning (ikkinchi) chekkasi bor edi. U (Oisha) hayzli boʻlib, namoz oʻqimas edi.Ҳузайфа айтди: Мен бир кеча Расулуллоҳ ﷺнинг аҳллари ҳузурида тунадим. Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқишга турдилар; устларида чойшабнинг бир чеккаси, Оишанинг устида эса унинг (иккинчи) чеккаси бор эди. У (Оиша) ҳайзли бўлиб, намоз ўқимас эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا قَالَ سَمِعْتُ صِلَةَ بْنَ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَهْلِ نَجْرَانَ لَأَبْعَثَنَّ إِلَيْكُمْ رَجُلًا أَمِينًا حَقَّ أَمِينٍ قَالَهَا أَكْثَرَ مِنْ مَرَّتَيْنِ فَاسْتَشْرَفَ لَهَا النَّاسُ فَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Najron ahliga: «Albatta men sizlarga chinakam ishonchli, omin bir kishini joʻnataman», dedilar. Buni ikki martadan koʻp aytdilar. Shunda odamlar unga koʻz tikdilar. Bas, u zot Abu Ubaydani (roziyallohu anhu) joʻnatdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Нажрон аҳлига: «Албатта мен сизларга чинакам ишончли, омин бир кишини жўнатаман», дедилар. Буни икки мартадан кўп айтдилар. Шунда одамлар унга кўз тикдилар. Бас, у зот Абу Убайдани (розияллоҳу анҳу) жўнатдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقِيتُ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ أَحْجَارِ الْمِرَاءِ فَقُلْتُ يَا جِبْرِيلُ إِنِّي أُرْسِلْتُ إِلَى أُمَّةٍ أُمِّيَّةٍ الرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ وَالْغُلَامُ وَالْجَارِيَةُ وَالشَّيْخُ الْفَانِي الَّذِي لَا يَقْرَأُ كِتَابًا قَطُّ قَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ نَزَلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Men Jibril (alayhissalom) bilan Ahjorul Miro yonida uchrashdim va: ‹Ey Jibril! Men ummiy bir ummatga — erkak, ayol, oʻgʻil bola, joriya va hech qachon kitob oʻqimagan qarib qolgan cholga yuborildim›, dedim. U: ‹Albatta, Qurʼon yetti harf ustida nozil qilingan›, dedi».Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мен Жибрил (алайҳиссалом) билан Аҳжорул Миро ёнида учрашдим ва: ‹Эй Жибрил! Мен уммий бир умматга — эркак, аёл, ўғил бола, жория ва ҳеч қачон китоб ўқимаган қариб қолган чолга юборилдим›, дедим. У: ‹Албатта, Қуръон етти ҳарф устида нозил қилинган›, деди».

حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا حَدَّثَنَا الْعَلَاءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَزِيدَ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَقَامَ يُصَلِّي فَلَمَّا كَبَّرَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ذُو الْمَلَكُوتِ وَالْجَبَرُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ ثُمَّ قَرَأَ الْبَقَرَةَ ثُمَّ النِّسَاءَ ثُمَّ آلَ عِمْرَانَ لَا يَمُرُّ بِآيَةِ تَخْوِيفٍ إِلَّا وَقَفَ عِنْدَهَا ثُمَّ رَكَعَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ مِثْلَ مَا كَانَ قَائِمًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِثْلَ مَا كَانَ قَائِمًا ثُمَّ سَجَدَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى مِثْلَ مَا كَانَ قَائِمًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي مِثْلَ مَا كَانَ قَائِمًا ثُمَّ سَجَدَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى مِثْلَ مَا كَانَ قَائِمًا ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ فَمَا صَلَّى إِلَّا رَكْعَتَيْنِ حَتَّى جَاءَ بِلَالٌ فَآذَنَهُ بِالصَّلَاةِ

Huzayfa aytdi: Men Ramazon kechalaridan bir kechada Nabiy ﷺning huzurlariga keldim. U zot namoz oʻqishga turdilar. Takbir aytganlarida: «Allohu akbar, malakut, jabarut, kibriyo va azamat egasi», dedilar. Soʻng Baqarani, soʻng Nisoni, soʻng Oli Imronni oʻqidilar. Qoʻrqinch (bildiruvchi) oyat oʻtganda, albatta uning oldida toʻxtar edilar. Soʻng rukuʼ qilib, qiyomda turgan miqdorlaricha: «Subhona Robbiyal aziym», der edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, qiyomda turgan miqdorlaricha: «Samiʼallohu liman hamidah, Robbano lakal hamd», dedilar. Soʻng sajda qilib, qiyomda turgan miqdorlaricha: «Subhona Robbiyal aʼlo», der edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, qiyomda turgan miqdorlaricha: «Robbim, meni magʻfirat qil», der edilar. Soʻng sajda qilib, qiyomda turgan miqdorlaricha: «Subhona Robbiyal aʼlo», der edilar. Soʻng boshlarini koʻtarib turdilar. Bilol kelib, u zotga namoz (vaqti) haqida xabar berguniga qadar faqat ikki rakʼat oʻqidilar.Ҳузайфа айтди: Мен Рамазон кечаларидан бир кечада Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим. У зот намоз ўқишга турдилар. Такбир айтганларида: «Аллоҳу акбар, малакут, жабарут, кибриё ва азамат эгаси», дедилар. Сўнг Бақарани, сўнг Нисони, сўнг Оли Имронни ўқидилар. Қўрқинч (билдирувчи) оят ўтганда, албатта унинг олдида тўхтар эдилар. Сўнг рукуъ қилиб, қиёмда турган миқдорларича: «Субҳона Роббиял азийм», дер эдилар. Сўнг бошларини кўтариб, қиёмда турган миқдорларича: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Роббано лакал ҳамд», дедилар. Сўнг сажда қилиб, қиёмда турган миқдорларича: «Субҳона Роббиял аъло», дер эдилар. Сўнг бошларини кўтариб, қиёмда турган миқдорларича: «Роббим, мени мағфират қил», дер эдилар. Сўнг сажда қилиб, қиёмда турган миқдорларича: «Субҳона Роббиял аъло», дер эдилар. Сўнг бошларини кўтариб турдилар. Билол келиб, у зотга намоз (вақти) ҳақида хабар бергунига қадар фақат икки ракъат ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَقُلْتُ لِحُذَيْفَةَ أَيُّ سَاعَةٍ تَسَحَّرْتُمْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هُوَ النَّهَارُ إِلَّا أَنَّ الشَّمْسَ لَمْ تَطْلُعْ

Zirr ibn Hubaysh aytdi: Men Huzayfaga: «Rasululloh ﷺ bilan qaysi vaqtda saharlik qilgan edinglar?» dedim. U: «U kunduz edi, faqat quyosh hali chiqmagan edi», dedi.Зирр ибн Ҳубайш айтди: Мен Ҳузайфага: «Расулуллоҳ ﷺ билан қайси вақтда саҳарлик қилган эдинглар?» дедим. У: «У кундуз эди, фақат қуёш ҳали чиқмаган эди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَاسْتَسْقَى حُذَيْفَةُ مِنْ دِهْقَانٍ أَوْ عِلْجٍ فَأَتَاهُ بِإِنَاءٍ فِضَّةٍ فَحَذَفَهُ بِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْقَوْمِ اعْتَذَرَ اعْتِذَارًا وَقَالَ إِنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ بِهِ عَمْدًا لِأَنِّي كُنْتُ نَهَيْتُهُ قَبْلَ هَذِهِ الْمَرَّةِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا عَنْ لُبْسِ الدِّيبَاجِ وَالْحَرِيرِ وَآنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَقَالَ هُوَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَهُوَ لَنَا فِي الْآخِرَةِ

Abdurrahmon ibn Abu Laylodan rivoyat qilinadi: Huzayfa (roziyallohu anhu) bir dehqondan yoki ajamiydan suv soʻradi. U esa unga kumush idishda keltirdi. Shunda u idishni unga otib yubordi. Soʻng odamlarga yuzlanib, uzr aytdi va: «Men bunga ataylab shunday qildim, chunki men uni bundan oldin ham qaytargan edim. Darhaqiqat, Rasululloh ﷺ bizni debo va ipak kiyishdan hamda oltin va kumush idishlardan qaytardilar va: ‹U ular uchun dunyoda, biz uchun esa oxiratdadir›, dedilar», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан ривоят қилинади: Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) бир деҳқондан ёки ажамийдан сув сўради. У эса унга кумуш идишда келтирди. Шунда у идишни унга отиб юборди. Сўнг одамларга юзланиб, узр айтди ва: «Мен бунга атайлаб шундай қилдим, чунки мен уни бундан олдин ҳам қайтарган эдим. Дарҳақиқат, Расулуллоҳ ﷺ бизни дебо ва ипак кийишдан ҳамда олтин ва кумуш идишлардан қайтардилар ва: ‹У улар учун дунёда, биз учун эса охиратдадир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ نُذَيْرٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَضَلَةِ سَاقِي فَقَالَ هَذَا مَوْضِعُ الْإِزَارِ فَإِنْ أَبَيْتَ فَأَسْفَلُ مِنْ ذَلِكَ فَإِنْ أَبَيْتَ فَلَا حَقَّ لِلْإِزَارِ فِي الْكَعْبَيْنِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mening boldirimning muskulidan ushlab: «Mana shu — izorning oʻrnidir. Agar koʻnmasang, undan pastroq. Agar yana koʻnmasang, izorning toʻpiqlarda boʻlishga haqqi yoʻq», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менинг болдиримнинг мускулидан ушлаб: «Мана шу — изорнинг ўрнидир. Агар кўнмасанг, ундан пастроқ. Агар яна кўнмасанг, изорнинг тўпиқларда бўлишга ҳаққи йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ قَالَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ لِأَبِي مَسْعُودٍ أَوْ قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي حُذَيْفَةَ مَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِيَّ زَعَمُوا قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ بِئْسَ مَطِيَّةُ الرَّجُلِ

Abu Qilobadan rivoyat qilinadi: Abu Abdulloh Abu Masʼudga, yoki Abu Masʼud Abu Abdullohga — yaʼni Huzayfaga — «Rasululloh ﷺning ‹zaʼamu (deydilarki)› soʻzi haqida nima deganlarini eshitgansan?» dedi. U: «Men u zotning: ‹Kishining eng yomon ulovi — mana shudir›, deyayotganlarini eshitdim», dedi.Абу Қилобадан ривоят қилинади: Абу Абдуллоҳ Абу Масъудга, ёки Абу Масъуд Абу Абдуллоҳга — яъни Ҳузайфага — «Расулуллоҳ ﷺнинг ‹заъаму (дейдиларки)› сўзи ҳақида нима деганларини эшитгансан?» деди. У: «Мен у зотнинг: ‹Кишининг энг ёмон улови — мана шудир›, деяётганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْعَيْزَارِ بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَبِتُّ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ فَصَلَّى فِي ثَوْبٍ طَرَفُهُ عَلَيْهِ وَطَرَفُهُ عَلَى أَهْلِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning huzurlarida tunab qoldim. U zot turib, bir kiyim ichida namoz oʻqidilar — uning bir chekkasi oʻzlarining ustlarida, bir chekkasi esa ahllarining ustida edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларида тунаб қолдим. У зот туриб, бир кийим ичида намоз ўқидилар — унинг бир чеккаси ўзларининг устларида, бир чеккаси эса аҳлларининг устида эди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامًا فَأَخْبَرَنَا بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حَفِظَهُ مَنْ حَفِظَهُ وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oramizda tik turib, qiyomat kunigacha boʻladigan narsalardan bizga xabar berdilar. Uni yodda saqlagan saqladi, unutgan unutdi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ орамизда тик туриб, қиёмат кунигача бўладиган нарсалардан бизга хабар бердилар. Уни ёдда сақлаган сақлади, унутган унутди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي مِجْلَزٍأَنَّ رَجُلًا جَلَسَ وَسْطَ حَلْقَةِ قَوْمٍ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ مَلْعُونٌ عَلَى لِسَانِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي يَجْلِسُ وَسْطَ الْحَلْقَةِ

Abu Mijlazdan rivoyat qilinadi: Bir kishi odamlar halqasining oʻrtasiga oʻtirdi. Shunda Huzayfa (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ halqaning oʻrtasiga oʻtiradigan kishini laʼnatladilar», dedi — yoki: «Halqaning oʻrtasiga oʻtiradigan kishi Rasululloh ﷺning tillari bilan laʼnatlangandir», dedi.Абу Мижлаздан ривоят қилинади: Бир киши одамлар ҳалқасининг ўртасига ўтирди. Шунда Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ ҳалқанинг ўртасига ўтирадиган кишини лаънатладилар», деди — ёки: «Ҳалқанинг ўртасига ўтирадиган киши Расулуллоҳ ﷺнинг тиллари билан лаънатлангандир», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَجَاءَ الْعَاقِبُ وَالسَّيِّدُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَا أَرْسِلْ مَعَنَا رَجُلًا أَمِينًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأُرْسِلُ مَعَكُمْ رَجُلًا أَمِينًا أَمِينًا أَمِينًا قَالَ فَجَثَا لَهَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرُّكَبِ قَالَ فَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oqib va Sayyid Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Biz bilan birga bir amin (ishonchli) kishini yuboring», dedilar. Nabiy ﷺ: «Men sizlar bilan birga amin, amin, amin boʻlgan bir kishini yuboraman», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺning ashoblari bunga (umidvor boʻlib) tizzalari bilan choʻkkalab qoldilar. U zot esa Abu Ubayda ibn Jarroh (roziyallohu anhu)ni yubordilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Оқиб ва Саййид Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Биз билан бирга бир амин (ишончли) кишини юборинг», дедилар. Набий ﷺ: «Мен сизлар билан бирга амин, амин, амин бўлган бир кишини юбораман», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг ашоблари бунга (умидвор бўлиб) тиззалари билан чўккалаб қолдилар. У зот эса Абу Убайда ибн Жарроҳ (розияллоҳу анҳу)ни юбордилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَقُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَخْبِرْنَا عَنْ أَقْرَبِ النَّاسِ سَمْتًا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَأْخُذْ عَنْه وَنَسْمَعْ مِنْهُ فَقَالَ كَانَ أَشْبَهُ النَّاسِ سَمْتًا وَدَلًّا وَهَدْيًا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ

Abdurrahmon ibn Yaziddan rivoyat qilinadi: Biz Huzayfa (roziyallohu anhu)ga: «Bizga Rasululloh ﷺga yurish-turishda eng yaqin boʻlgan kishini ayting, biz undan (ilm) olaylik va undan eshitaylik», dedik. U: «Odamlar orasida yurish-turishi, siymosi va hidoyatida Rasululloh ﷺga eng oʻxshashi Ibn Ummu Abd edi», dedi.Абдурраҳмон ибн Язиддан ривоят қилинади: Биз Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)га: «Бизга Расулуллоҳ ﷺга юриш-туришда энг яқин бўлган кишини айтинг, биз ундан (илм) олайлик ва ундан эшитайлик», дедик. У: «Одамлар орасида юриш-туриши, сиймоси ва ҳидоятида Расулуллоҳ ﷺга энг ўхшаши Ибн Умму Абд эди», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ وَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ فَبَلَغَهُ عَنْ الْمَاءِ قِلَّةٌ فَقَالَ لَا يَسْبِقْنِي إِلَى الْمَاءِ أَحَدٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir safarda edilar. U zotga suv ozligi haqida xabar yetdi. Shunda u zot: «Hech kim suvga mendan oldin yetib bormasin», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сафарда эдилар. У зотга сув озлиги ҳақида хабар етди. Шунда у зот: «Ҳеч ким сувга мендан олдин етиб бормасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ لَمْ يَكْذِبْنِي قَالَ وَكَانَ إِذَا قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ لَمْ يَكْذِبْنِي رَأَيْنَا أَنَّهُ يَعْنِي حُذَيْفَةَ قَالَلَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلُ بِأَحْجَارِ المِرَاءِ فَقَالَ إِنَّ مِنْ أُمَّتِكَ الضَّعِيفَ فَمَنْ قَرَأَ عَلَى حَرْفٍ فَلَا يَتَحَوَّلْ مِنْهُ إِلَى غَيْرِهِ رَغْبَةً عَنْهُ

Ribʼiy ibn Hiroshdan rivoyat qilinadi: Menga hech qachon yolgʻon aytmagan kishi hadis aytib berdi — u «menga yolgʻon aytmagan kishi aytib berdi» deganida, biz uni Huzayfani nazarda tutmoqda, deb bilardik — u dedi: Jibril Rasululloh ﷺni Ahjorul-Miroʼ degan joyda uchratib: «Ummatingda kuchsizlar bor. Bas, kim bir harf ila oʻqisa, undan koʻngli qolib boshqasiga oʻtmasin», dedi.Рибъий ибн Ҳирошдан ривоят қилинади: Менга ҳеч қачон ёлғон айтмаган киши ҳадис айтиб берди — у «менга ёлғон айтмаган киши айтиб берди» деганида, биз уни Ҳузайфани назарда тутмоқда, деб билардик — у деди: Жибрил Расулуллоҳ ﷺни Аҳжорул-Мирў деган жойда учратиб: «Умматингда кучсизлар бор. Бас, ким бир ҳарф ила ўқиса, ундан кўнгли қолиб бошқасига ўтмасин», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ حَدَّثَنِي ابْنُ أَخِي حُذَيْفَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ لِأُصَلِّيَ بِصَلَاتِهِ فَافْتَتَحَ فَقَرَأَ قِرَاءَةً لَيْسَتْ بِالْخَفِيَّةِ وَلَا بِالرَّفِيعَةِ قِرَاءَةً حَسَنَةً يُرَتِّلُ فِيهَا يُسْمِعُنَا قَالَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِنْ قِيَامِهِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ نَحْوًا مِنْ رُكُوعِهِ فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ ذِي الْجَبَرُوتِ وَالْمَلَكُوتِ وَالْكِبْرِيَاءِ وَالْعَظَمَةِ حَتَّى فَرَغَ إِلَى الطَّوْلِ وَعَلَيْهِ سَوَادٌ مِنْ اللَّيْلِقَالَ قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ هُوَ تَطَوُّعُ اللَّيْلِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kecha men Rasululloh ﷺning namozlarida (ergashib) namoz oʻqish uchun keldim. U zot namozni boshlab, past ham, baland ham boʻlmagan chiroyli bir qiroat qildilar — uni tartil bilan, bizga eshittirib oʻqirdilar. Soʻng qiyomlari miqdoricha ruku qildilar, soʻng rukular miqdoricha turib, boshlarini koʻtardilar va: «Samiallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng: «Alhamdu lillahi zil-jabaruti val-malakuti val-kibriyoi val-azamati», deb «at-tavl»ga yetgunlaricha aytdilar. Bu esa tunning qorongʻisida edi. Abdulmalik aytdi: Bu tunning nafl namozi edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кеча мен Расулуллоҳ ﷺнинг намозларида (эргашиб) намоз ўқиш учун келдим. У зот намозни бошлаб, паст ҳам, баланд ҳам бўлмаган чиройли бир қироат қилдилар — уни тартил билан, бизга эшиттириб ўқирдилар. Сўнг қиёмлари миқдорича руку қилдилар, сўнг рукулар миқдорича туриб, бошларини кўтардилар ва: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг: «Алҳамду лиллаҳи зил-жабарути вал-малакути вал-кибриёи вал-азамати», деб «ат-тавл»га етгунларича айтдилар. Бу эса туннинг қоронғисида эди. Абдулмалик айтди: Бу туннинг нафл намози эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ حُذَيْفَةَ وحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ وَقَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قُلْتُ أَنَا كَمَا قَالَهُ قَالَ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ عَلَيْهَا أَوْ عَلَيْهِ قُلْتُ فَتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ يُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيُ عَنْ الْمُنْكَرِ قَالَ لَيْسَ هَذَا أُرِيدُ وَلَكِنْ الْفِتْنَةُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ قُلْتُ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا قَالَ أَيُكْسَرُ أَوْ يُفْتَحُ قُلْتُ بَلْ يُكْسَرُ قَالَ إِذًا لَا يُغْلَقُ أَبَدًاقُلْنَا أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَنْ الْبَابُ قَالَ نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً قَالَ وَكِيعٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَقَالَ مَسْرُوقٌ لِحُذَيْفَةَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ كَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَا حَدَّثَهُ بِهِ قُلْنَا أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ مَنْ الْبَابُ قَالَ نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ فَهِبْنَا حُذَيْفَةَ أَنْ نَسْأَلَهُ مَنْ الْبَابُ فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ الْبَابُ عُمَرُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Umarning huzurida oʻtirgan edik. U: «Sizlardan qaysingiz Rasululloh ﷺning fitna haqidagi soʻzlarini yodda saqlaydi?» dedi. Men: «Men uni u zot aytganday (yodda saqlayman)», dedim. U: «Sen unga nisbatan juda dadil ekansan», dedi. Men: «Kishining ahli, moli, bolasi va qoʻshnisi haqidagi fitnasini namoz, sadaqa, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish kafforat qiladi», dedim. U: «Men buni nazarda tutmadim, balki dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadigan fitnani (soʻramoqdaman)», dedi. Men: «Ey moʻminlar amiri, undan senga zarar yoʻq, chunki sen bilan uning orasida yopiq bir eshik bor», dedim. U: «U eshik sinadimi yoki ochiladimi?» dedi. Men: «Yoʻq, sinadi», dedim. U: «Unday boʻlsa, u hech qachon yopilmaydi», dedi. Biz: «Umar eshik kimligini bilarmidi?» dedik. U: «Ha, ertangi kundan oldin kecha borligini bilgandek bilardi», dedi. Vakiʼ oʻz rivoyatida shunday dedi: Masruq Huzayfaga: «Ey Abu Abdulloh, Umar oʻziga aytilgan narsani bilarmidi?» dedi. Biz: «Umar eshik kimligini bilarmidi?» dedik. U: «Ha, ertangi kundan oldin kecha borligini bilgandek bilardi. Men unga xato aralashmagan bir hadisni aytib berdim», dedi. Biz Huzayfadan eshik kim ekanini soʻrashga qoʻrqdik, shuning uchun Masruqqa buyurdik, u soʻradi. Shunda u: «Eshik — Umardir», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Умарнинг ҳузурида ўтирган эдик. У: «Сизлардан қайсингиз Расулуллоҳ ﷺнинг фитна ҳақидаги сўзларини ёдда сақлайди?» деди. Мен: «Мен уни у зот айтгандай (ёдда сақлайман)», дедим. У: «Сен унга нисбатан жуда дадил экансан», деди. Мен: «Кишининг аҳли, моли, боласи ва қўшниси ҳақидаги фитнасини намоз, садақа, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш каффорат қилади», дедим. У: «Мен буни назарда тутмадим, балки денгиз тўлқинидек тўлқинланадиган фитнани (сўрамоқдаман)», деди. Мен: «Эй мўминлар амири, ундан сенга зарар йўқ, чунки сен билан унинг орасида ёпиқ бир эшик бор», дедим. У: «У эшик синадими ёки очиладими?» деди. Мен: «Йўқ, синади», дедим. У: «Ундай бўлса, у ҳеч қачон ёпилмайди», деди. Биз: «Умар эшик кимлигини билармиди?» дедик. У: «Ҳа, эртанги кундан олдин кеча борлигини билгандек биларди», деди. Вакиъ ўз ривоятида шундай деди: Масруқ Ҳузайфага: «Эй Абу Абдуллоҳ, Умар ўзига айтилган нарсани билармиди?» деди. Биз: «Умар эшик кимлигини билармиди?» дедик. У: «Ҳа, эртанги кундан олдин кеча борлигини билгандек биларди. Мен унга хато аралашмаган бир ҳадисни айтиб бердим», деди. Биз Ҳузайфадан эшик ким эканини сўрашга қўрқдик, шунинг учун Масруққа буюрдик, у сўради. Шунда у: «Эшик — Умардир», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَقُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَخْبِرْنَا بِرَجُلٍ قَرِيبِ الْهَدْيِ وَالسَّمْتِ وَالدَّلِّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَأْخُذَ عَنْهُ قَالَ مَا أَعْلَمُ أَحَدًا أَقْرَبَ سَمْتًا وَهَدْيًا وَدَلًّا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يُوَارِيَهُ جِدَارُ بَيْتِهِ مِنْ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ

Abdurrahmon ibn Yaziddan rivoyat qilinadi: Biz Huzayfa (roziyallohu anhu)ga: «Bizga Rasululloh ﷺga hidoyati, yurish-turishi va siymosida yaqin boʻlgan bir kishini ayting, biz undan (ilm) olaylik», dedik. U: «Men Ibn Ummu Abddan koʻra Rasululloh ﷺga yurish-turishi, hidoyati va siymosida yaqinroq boʻlgan biror kishini bilmayman — toki uni uyining devori (koʻzdan) toʻsguniga qadar», dedi.Абдурраҳмон ибн Язиддан ривоят қилинади: Биз Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)га: «Бизга Расулуллоҳ ﷺга ҳидояти, юриш-туриши ва сиймосида яқин бўлган бир кишини айтинг, биз ундан (илм) олайлик», дедик. У: «Мен Ибн Умму Абддан кўра Расулуллоҳ ﷺга юриш-туриши, ҳидояти ва сиймосида яқинроқ бўлган бирор кишини билмайман — токи уни уйининг девори (кўздан) тўсгунига қадар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي طَرِيقٍ فَتَنَحَّى فَأَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَتَبَاعَدْتُ مِنْهُ فَأَدْنَانِي حَتَّى صِرْتُ قَرِيبًا مِنْ عَقِبَيْهِ فَبَالَ قَائِمًا وَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ bilan birga bir yoʻlda edim. U zot bir chetga chiqib, bir qavmning axlatxonasi oldiga bordilar. Men u zotdan uzoqlashdim, ammo u zot meni oʻzlariga yaqin chaqirdilar, hatto men u zotning tovonlariga yaqin turib qoldim. U zot tik turgan holda kichik hojatlarini bajardilar, soʻng suv soʻrab tahorat qildilar va maxsilariga masuh tortdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан бирга бир йўлда эдим. У зот бир четга чиқиб, бир қавмнинг ахлатхонаси олдига бордилар. Мен у зотдан узоқлашдим, аммо у зот мени ўзларига яқин чақирдилар, ҳатто мен у зотнинг товонларига яқин туриб қолдим. У зот тик турган ҳолда кичик ҳожатларини бажардилар, сўнг сув сўраб таҳорат қилдилар ва махсиларига масуҳ тортдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ وَحُصَيْنٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَالْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنْ اللَّيْلِ وَقَالَ وَكِيعٌ لِلتَّهَجُّدِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi turganlarida — Vakiʼ: tahajjudga (turganlarida), dedi — ogʻizlarini misvok bilan ishqab tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси турганларида — Вакиъ: таҳажжудга (турганларида), деди — оғизларини мисвок билан ишқаб тозалар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ ابْنِ سِيرِينَ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَقِيَهُ حُذَيْفَةُ فَحَادَ عَنْهُ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ مَا لَكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنْتُ جُنُبًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمُسْلِمَ لَا يَنْجُسُحَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ أَنَّهُ لَقِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَادَ عَنْهُ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ جَاءَ قَالَ الْمُسْلِمُ لَا يَنْجُسُ

Ibn Siyriyndan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chiqdilar va Huzayfa u zotni uchratib qoldi, ammo u zotdan chetga chiqib ketdi-da, gʻusl qildi, soʻng keldi. U zot: «Senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, men junub edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, musulmon najis boʻlmaydi», dedilar. Abu Voildan, u Huzayfadan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺni uchratib qolib, u zotdan chetga chiqib ketdi va gʻusl qildi, soʻng keldi. U zot: «Musulmon najis boʻlmaydi», dedilar.Ибн Сийрийндан ривоят қилинади: Набий ﷺ чиқдилар ва Ҳузайфа у зотни учратиб қолди, аммо у зотдан четга чиқиб кетди-да, ғусл қилди, сўнг келди. У зот: «Сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен жунуб эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мусулмон нажис бўлмайди», дедилар. Абу Воилдан, у Ҳузайфадан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади: У Набий ﷺни учратиб қолиб, у зотдан четга чиқиб кетди ва ғусл қилди, сўнг келди. У зот: «Мусулмон нажис бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ هِلَالٌ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَوَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى عَنْ مَسْحِ الْحَصَى فَقَالَ وَاحِدَةً أَوْ دَعْ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺdan har bir narsa haqida, hatto (namozda) mayda toshlarni silash haqida ham soʻradim. U zot: «Bir marta, yoki (butunlay) tark qil», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺдан ҳар бир нарса ҳақида, ҳатто (намозда) майда тошларни силаш ҳақида ҳам сўрадим. У зот: «Бир марта, ёки (бутунлай) тарк қил», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مَوْلًى لِرِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي لَسْتُ أَدْرِي مَا قَدْرُ بَقَائِي فِيكُمْ فَاقْتَدُوا بِاللَّذَيْنِ مِنْ بَعْدِي وَأَشَارَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ قَالَ وَمَا حَدَّثَكُمْ ابْنُ مَسْعُودٍ فَصَدِّقُوهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik. U zot: «Men sizlarning oranglarda qancha qolishimni bilmayman. Bas, mendan keyingi ikkovga, deya Abu Bakr va Umarga ishora qildilar, ergashinglar. Ibn Masʼud sizlarga nimani aytsa, uni tasdiqlanglar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик. У зот: «Мен сизларнинг орангларда қанча қолишимни билмайман. Бас, мендан кейинги икковга, дея Абу Бакр ва Умарга ишора қилдилар, эргашинглар. Ибн Масъуд сизларга нимани айтса, уни тасдиқланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Chaqimchi (gʻiybat tarqatib, odamlar orasini buzuvchi) jannatga kirmaydi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Чақимчи (ғийбат тарқатиб, одамлар орасини бузувчи) жаннатга кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ فِي لِسَانِي ذَرَبٌ عَلَى أَهْلِي وَكَانَ ذَلِكَ لَا يَعْدُوهُمْ إِلَى غَيْرِهِمْ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَيْنَ أَنْتَ مِنْ الِاسْتِغْفَارِ يَا حُذَيْفَةُ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mening tilim ahlimga nisbatan oʻtkir edi, ammo bu ulardan boshqasiga oʻtmasdi. Men buni Nabiy ﷺga shikoyat qildim. U zot: «Ey Huzayfa, istigʻfordan qayerdasan? Men bir kunda yuz marta Allohdan magʻfirat soʻrayman», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менинг тилим аҳлимга нисбатан ўткир эди, аммо бу улардан бошқасига ўтмасди. Мен буни Набий ﷺга шикоят қилдим. У зот: «Эй Ҳузайфа, истиғфордан қаердасан? Мен бир кунда юз марта Аллоҳдан мағфират сўрайман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ يُحَدِّثُأَنَّ أَبَا مُوسَى كَانَ يُشَدِّدُ فِي الْبَوْلِ قَالَ كَانَ بَنُو إِسْرَائِيلَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَهُمْ الْبَوْلُ يُتْبِعُهُ بِالْمِقْرَاضَيْنِ قَالَ حُذَيْفَةُ وَدِدْتُ أَنَّهُ لَا يُشَدِّدُ لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى أَوْ قَالَ مَشَى إِلَى سُبَاطَةِ قَوْمٍ فَبَالَ وَهُوَ قَائِمٌ

Abu Voildan rivoyat qilinadi: Abu Muso siydik masalasida qattiq turar edi. U: «Bani Isroildan biriga siydik tegsa, uni qaychi bilan qirqib tashlar edi», derdi. Huzayfa (roziyallohu anhu): «U qattiq turmasa edi, deb orzu qilaman. Men Rasululloh ﷺning bir qavmning axlatxonasi oldiga kelganlarini — yoki: yurib borganlarini, dedi — va tik turgan holda kichik hojatlarini bajarganlarini koʻrganman», dedi.Абу Воилдан ривоят қилинади: Абу Мусо сийдик масаласида қаттиқ турар эди. У: «Бани Исроилдан бирига сийдик тегса, уни қайчи билан қирқиб ташлар эди», дерди. Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу): «У қаттиқ турмаса эди, деб орзу қиламан. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бир қавмнинг ахлатхонаси олдига келганларини — ёки: юриб борганларини, деди — ва тик турган ҳолда кичик ҳожатларини бажарганларини кўрганман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ شُعْبَةُ رَفَعَهُ مَرَّةً إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَيُخْرِجُ اللَّهُ قَوْمًا مُنْتِنِينَ قَدْ مَحَشَتْهُمْ النَّارُ بِشَفَاعَةِ الشَّافِعِينَ فَيُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ فَيُسَمَّوْنَ الْجَهَنَّمِيُّونَ قَالَ حَجَّاجٌ الْجَهَنَّمِيِّينَحَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حَمَّادٍ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — Shuʼba uni bir marta Nabiy ﷺga marfuʼ qildi —: «Alloh shafoat qiluvchilarning shafoati bilan bir qavmni — oʻt kuydirib yuborgan, badbuy holdagi kishilarni — (doʻzaxdan) chiqaradi va ularni jannatga kiritadi. Ular ‹jahannamiylar› deb nomlanadilar». Yana Ribʼiy ibn Hiroshdan, u Nabiy ﷺdan shuni zikr qildi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — Шуъба уни бир марта Набий ﷺга марфуъ қилди —: «Аллоҳ шафоат қилувчиларнинг шафоати билан бир қавмни — ўт куйдириб юборган, бадбуй ҳолдаги кишиларни — (дўзахдан) чиқаради ва уларни жаннатга киритади. Улар ‹жаҳаннамийлар› деб номланадилар». Яна Рибъий ибн Ҳирошдан, у Набий ﷺдан шуни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ قَالَ سَمِعْتُ صَخْرًا يُحَدِّثُ عَنْ سُبَيْعٍ قَالَأَرْسَلُونِي مِنْ مَاءٍ إِلَى الْكُوفَةِ أَشْتَرِي الدَّوَابَّ فَأَتَيْنَا الْكُنَاسَةَ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ جَمْعٌ قَالَ فَأَمَّا صَاحِبِي فَانْطَلَقَ إِلَى الدَّوَابِّ وَأَمَّا أَنَا فَأَتَيْتُهُ فَإِذَا هُوَ حُذَيْفَةُ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْأَلُونَهُ عَنْ الْخَيْرِ وَأَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ شَرٌّ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ فَمَا الْعِصْمَةُ مِنْهُ قَالَ السَّيْفُ أَحْسَبُ أَبُو التَّيَّاحِ يَقُولُ السَّيْفُ أَحْسَبُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ تَكُونُ هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ تَكُونُ دُعَاةُ الضَّلَالَةِ قَالَ فَإِنْ رَأَيْتَ يَوْمَئِذٍ خَلِيفَةَ اللَّهِ فِي الْأَرْضِ فَالْزَمْهُ وَإِنْ نَهَكَ جِسْمَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَإِنْ لَمْ تَرَهُ فَاهْرَبْ فِي الْأَرْضِ وَلَوْ أَنْ تَمُوتَ وَأَنْتَ عَاضٌّ بِجِذْلِ شَجَرَةٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ يَخْرُجُ الدَّجَّالُ قَالَ قُلْتُ فِيمَ يَجِيءُ بِهِ مَعَهُ قَالَ بِنَهَرٍ أَوْ قَالَ مَاءٍ وَنَارٍ فَمَنْ دَخَلَ نَهْرَهُ حُطَّ أَجْرُهُ وَوَجَبَ وِزْرُهُ وَمَنْ دَخَلَ نَارَهُ وَجَبَ أَجْرُهُ وَحُطَّ وِزْرُهُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ لَوْ أَنْتَجْتَ فَرَسًا لَمْ تَرْكَبْ فَلُوَّهَا حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُقَالَ شُعْبَةُ وَحَدَّثَنِي أَبُو بِشْرٍ فِي إِسْنَادٍ لَهُ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ

Subayʼdan rivoyat qilinadi: Meni bir suv boʻyidan Kufaga ulov sotib olish uchun yubordilar. Biz Kunosaga keldik. Qarasak, bir kishining atrofida odamlar toʻplanibdi. Sherigim ulovlar tomon ketdi, men esa oʻsha kishining oldiga bordim. Qarasam, u Huzayfa (roziyallohu anhu) ekan. Men uning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺning ashoblari u zotdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim. Men: «Ey Allohning Rasuli, bu yaxshilikdan keyin ham, undan oldin yomonlik boʻlgani kabi, yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men: «Undan saqlanish nima bilan?» dedim. U zot: «Qilich bilan», dedilar. Men: «Soʻng nima?» dedim. U zot: «Soʻng qalbdagi gina ustidagi sulh boʻladi», dedilar. Men: «Soʻng nima?» dedim. U zot: «Soʻng adashtiruvchi daʼvatchilar boʻladi. Agar oʻsha kunda Allohning yerdagi xalifasini koʻrsang, u tanangni oʻrtasa ham, molingni olsa ham, unga yopish. Agar uni koʻrmasang, yer yuzida qoch — hatto bir daraxtning ildizini tishlagan holingda oʻlsang ham», dedilar. Men: «Soʻng nima?» dedim. U zot: «Soʻng Dajjol chiqadi», dedilar. Men: «U oʻzi bilan nima olib keladi?» dedim. U zot: «Bir daryo — yoki: suv — va oʻt bilan (keladi). Kim uning daryosiga kirsa, ajri oʻchadi va gunohi vojib boʻladi; kim uning oʻtiga kirsa, ajri vojib boʻladi va gunohi oʻchadi», dedilar. Men: «Soʻng nima?» dedim. U zot: «Agar bir biya tugʻdirsang, uning qulunini minmasingdan qiyomat qoim boʻladi», dedilar. Shuʼba dedi: Menga Abu Bishr ham oʻz sanadi bilan Huzayfadan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ‹gina ustidagi sulh› nima?» dedim.Субайъдан ривоят қилинади: Мени бир сув бўйидан Куфага улов сотиб олиш учун юбордилар. Биз Куносага келдик. Қарасак, бир кишининг атрофида одамлар тўпланибди. Шеригим уловлар томон кетди, мен эса ўша кишининг олдига бордим. Қарасам, у Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) экан. Мен унинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺнинг ашоблари у зотдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ҳам, ундан олдин ёмонлик бўлгани каби, ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен: «Ундан сақланиш нима билан?» дедим. У зот: «Қилич билан», дедилар. Мен: «Сўнг нима?» дедим. У зот: «Сўнг қалбдаги гина устидаги сулҳ бўлади», дедилар. Мен: «Сўнг нима?» дедим. У зот: «Сўнг адаштирувчи даъватчилар бўлади. Агар ўша кунда Аллоҳнинг ердаги халифасини кўрсанг, у танангни ўртаса ҳам, молингни олса ҳам, унга ёпиш. Агар уни кўрмасанг, ер юзида қоч — ҳатто бир дарахтнинг илдизини тишлаган ҳолингда ўлсанг ҳам», дедилар. Мен: «Сўнг нима?» дедим. У зот: «Сўнг Дажжол чиқади», дедилар. Мен: «У ўзи билан нима олиб келади?» дедим. У зот: «Бир дарё — ёки: сув — ва ўт билан (келади). Ким унинг дарёсига кирса, ажри ўчади ва гуноҳи вожиб бўлади; ким унинг ўтига кирса, ажри вожиб бўлади ва гуноҳи ўчади», дедилар. Мен: «Сўнг нима?» дедим. У зот: «Агар бир бия туғдирсанг, унинг қулунини минмасингдан қиёмат қоим бўлади», дедилар. Шуъба деди: Менга Абу Бишр ҳам ўз санади билан Ҳузайфадан, у Набий ﷺдан ривоят қилди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ‹гина устидаги сулҳ› нима?» дедим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ خَالِدِ بْنِ خَالِدٍ الْيَشْكُرِيِّ قَالَخَرَجْتُ زَمَانَ فُتِحَتْ تُسْتَرُ حَتَّى قَدِمْتُ الْكُوفَةَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا أَنَا بِحَلْقَةٍ فِيهَا رَجُلٌ صَدَعٌ مِنْ الرِّجَالِ حَسَنُ الثَّغْرِ يُعْرَفُ فِيهِ أَنَّهُ مِنْ رِجَالِ أَهْلِ الْحِجَازِ قَالَ فَقُلْتُ مَنْ الرَّجُلُ فَقَالَ الْقَوْمُ أَوَ مَا تَعْرِفُهُ فَقُلْتُ لَا فَقَالُوا هَذَا حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَعَدْتُ وَحَدَّثَ الْقَوْمَ فَقَالَ إِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ الْقَوْمُ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُمْ إِنِّي سَأُخْبِرُكُمْ بِمَا أَنْكَرْتُمْ مِنْ ذَلِكَ جَاءَ الْإِسْلَامُ حِينَ جَاءَ فَجَاءَ أَمْرٌ لَيْسَ كَأَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ قَدْ أُعْطِيتُ فِي الْقُرْآنِ فَهْمًا فَكَانَ رِجَالٌ يَجِيئُونَ فَيَسْأَلُونَ عَنْ الْخَيْرِ فَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَكُونُ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ شَرٌّ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ فَمَا الْعِصْمَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ السَّيْفُ قَالَ قُلْتُ وَهَلْ بَعْدَ هَذَا السَّيْفِ بَقِيَّةٌ قَالَ نَعَمْ تَكُونَ إِمَارَةٌ عَلَى أَقْذَاءٍ وَهُدْنَةٌ عَلَى دَخَنٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ تَنْشَأُ دُعَاةُ الضَّلَالَةِ فَإِنْ كَانَ لِلَّهِ يَوْمَئِذٍ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةٌ جَلَدَ ظَهْرَكَ وَأَخَذَ مَالَكَ فَالْزَمْهُ وَإِلَّا فَمُتْ وَأَنْتَ عَاضٌّ عَلَى جِذْلِ شَجَرَةٍ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ

Xolid ibn Xolid al-Yashkuriydan rivoyat qilinadi: Tustar fath qilingan zamonda chiqib, Kufaga keldim va masjidga kirdim. Qarasam, bir halqa bor, uning ichida oʻrta boʻyli, tishlari chiroyli bir kishi bor ekan — uning hijoz ahlidan ekani bilinib turardi. Men: «Bu kishi kim?» dedim. Odamlar: «Sen uni tanimaysanmi?» deyishdi. Men: «Yoʻq», dedim. Ular: «Bu Rasululloh ﷺning sahobalari Huzayfa ibn Yamondir», dedilar. Men oʻtirdim, u esa odamlarga soʻzlab: «Odamlar Rasululloh ﷺdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim», dedi. Odamlar buni unga nisbatan inkor qildilar. Shunda u ularga dedi: «Men sizlarga oʻzinglar inkor qilgan narsani bayon qilaman. Islom kelgan vaqtida keldi va johiliyat ishiga oʻxshamagan bir ish keldi. Menga Qurʼonda fahm berilgan edi. Kishilar kelib yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, bu yaxshilikdan keyin ham, undan oldin yomonlik boʻlgani kabi, yomonlik boʻladimi?› dedim. U zot: ‹Ha›, dedilar. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, undan saqlanish nima?› dedim. U zot: ‹Qilich›, dedilar. Men: ‹Bu qilichdan keyin ham bir qoldiq boʻladimi?› dedim. U zot: ‹Ha, xiralik ustidagi amirlik va gina ustidagi sulh boʻladi›, dedilar. Men: ‹Soʻng nima?› dedim. U zot: ‹Soʻng adashtiruvchi daʼvatchilar paydo boʻladi. Agar oʻsha kunda Allohning yerda xalifasi boʻlsa — u orqangga urib, molingni olsa ham — unga yopish. Aks holda, bir daraxtning ildizini tishlagan holingda oʻl›, dedilar. Men: ‹Soʻng...›».Холид ибн Холид ал-Яшкурийдан ривоят қилинади: Тустар фатҳ қилинган замонда чиқиб, Куфага келдим ва масжидга кирдим. Қарасам, бир ҳалқа бор, унинг ичида ўрта бўйли, тишлари чиройли бир киши бор экан — унинг ҳижоз аҳлидан экани билиниб турарди. Мен: «Бу киши ким?» дедим. Одамлар: «Сен уни танимайсанми?» дейишди. Мен: «Йўқ», дедим. Улар: «Бу Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Ҳузайфа ибн Ямондир», дедилар. Мен ўтирдим, у эса одамларга сўзлаб: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим», деди. Одамлар буни унга нисбатан инкор қилдилар. Шунда у уларга деди: «Мен сизларга ўзинглар инкор қилган нарсани баён қиламан. Ислом келган вақтида келди ва жоҳилият ишига ўхшамаган бир иш келди. Менга Қуръонда фаҳм берилган эди. Кишилар келиб яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ҳам, ундан олдин ёмонлик бўлгани каби, ёмонлик бўладими?› дедим. У зот: ‹Ҳа›, дедилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, ундан сақланиш нима?› дедим. У зот: ‹Қилич›, дедилар. Мен: ‹Бу қиличдан кейин ҳам бир қолдиқ бўладими?› дедим. У зот: ‹Ҳа, хиралик устидаги амирлик ва гина устидаги сулҳ бўлади›, дедилар. Мен: ‹Сўнг нима?› дедим. У зот: ‹Сўнг адаштирувчи даъватчилар пайдо бўлади. Агар ўша кунда Аллоҳнинг ерда халифаси бўлса — у орқангга уриб, молингни олса ҳам — унга ёпиш. Акс ҳолда, бир дарахтнинг илдизини тишлаган ҳолингда ўл›, дедилар. Мен: ‹Сўнг...›».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا بَكَّارٌ حَدَّثَنِي خَلَّادُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الطُّفَيْلِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانٍِ يَقُولُيَا أَيُّهَا النَّاسُ أَلَا تَسْأَلُونِي فَإِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَيْرِ وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنْ الشَّرِّ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ نَبِيَّهُ عَلَيْهِ الصَّلَاة وَالسَّلَامُ فَدَعَا النَّاسَ مِنْ الْكُفْرِ إِلَى الْإِيمَانِ وَمِنْ الضَّلَالَةِ إِلَى الْهُدَى فَاسْتَجَابَ مَنْ اسْتَجَابَ فَحَيَّ مِنْ الْحَقِّ مَا كَانَ مَيْتًا وَمَاتَ مِنْ الْبَاطِلِ مَا كَانَ حَيًّا ثُمَّ ذَهَبَتْ النُّبُوَّةُ فَكَانَتْ الْخِلَافَةُ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ

Huzayfa ibn Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ey odamlar, mendan soʻramaysizlarmi? Odamlar Rasululloh ﷺdan yaxshilik haqida soʻrar edilar, men esa u zotdan yomonlik haqida soʻrardim. Albatta, Alloh Oʻz Nabiysini (alayhis-salotu vas-salom) yubordi va u zot odamlarni kufrdan iymonga, zalolatdan hidoyatga chaqirdilar. Ijobat qilgan ijobat qildi, haqdan oʻlik boʻlgani tirildi, botildan tirik boʻlgani oʻldi. Soʻng nubuvvat ketdi va nubuvvat yoʻli uzra xalifalik boʻldi.Ҳузайфа ибн Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Эй одамлар, мендан сўрамайсизларми? Одамлар Расулуллоҳ ﷺдан яхшилик ҳақида сўрар эдилар, мен эса у зотдан ёмонлик ҳақида сўрардим. Албатта, Аллоҳ Ўз Набийсини (алайҳис-салоту вас-салом) юборди ва у зот одамларни куфрдан иймонга, залолатдан ҳидоятга чақирдилар. Ижобат қилган ижобат қилди, ҳақдан ўлик бўлгани тирилди, ботилдан тирик бўлгани ўлди. Сўнг нубувват кетди ва нубувват йўли узра халифалик бўлди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مَنْ كَانَ مَعَ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ فِي غَزْوَةٍ يُقَالُ لَهَا غَزْوَةُ الْخَشَبِ وَمَعَهُ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِفَقَالَ سَعِيدٌ أَيُّكُمْ شَهِدَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا قَالَ فَأَمَرَهُمْ حُذَيْفَةُ فَلَبِسُوا السِّلَاحَ ثُمَّ قَالَ إِنْ هَاجَكُمْ هَيْجٌ فَقَدْ حَلَّ لَكُمْ الْقِتَالُ قَالَ فَصَلَّى بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الْأُخْرَى مُوَاجِهَةَ الْعَدُوِّ ثُمَّ انْصَرَفَ هَؤُلَاءِ فَقَامُوا مَقَامَ أُولَئِكَ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً أُخْرَى ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ

Xashab gʻazoti deb ataladigan bir gʻazotda Said ibn Osning yonida boʻlgan kishidan rivoyat qilinadi — u bilan birga Huzayfa ibn Yamon ham bor edi. Said: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozida hozir boʻlgan?» dedi. Huzayfa: «Men», dedi. Soʻng Huzayfa ularga buyurdi, ular qurollandilar. Soʻng u: «Agar sizlarga bir hujum kelsa, sizlarga jang qilish halol boʻladi», dedi. Soʻng ikki toifadan biriga bir rakat namoz oʻqib berdi, boshqa toifa esa dushmanga roʻbaroʻ turdi. Soʻng bular chekinib, ularning oʻrniga bordilar, ular esa kelishdi va u ularga ham bir rakat oʻqib berdi, soʻng ularga salom berdi.Хашаб ғазоти деб аталадиган бир ғазотда Саид ибн Оснинг ёнида бўлган кишидан ривоят қилинади — у билан бирга Ҳузайфа ибн Ямон ҳам бор эди. Саид: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозида ҳозир бўлган?» деди. Ҳузайфа: «Мен», деди. Сўнг Ҳузайфа уларга буюрди, улар қуролландилар. Сўнг у: «Агар сизларга бир ҳужум келса, сизларга жанг қилиш ҳалол бўлади», деди. Сўнг икки тоифадан бирига бир ракат намоз ўқиб берди, бошқа тоифа эса душманга рўбарў турди. Сўнг булар чекиниб, уларнинг ўрнига бордилар, улар эса келишди ва у уларга ҳам бир ракат ўқиб берди, сўнг уларга салом берди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَكُنَّا مَعَ حُذَيْفَةَ فَمَرَّ رَجُلٌ فَقَالُوا إِنَّ هَذَا يُبَلِّغُ الْأُمَرَاءَ الْأَحَادِيثَ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ

Huzayfa ibnul-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Huzayfa bilan birga edik, bir kishi yonimizdan oʻtib qoldi. Shunda: «Mana bu (kishi) amirlarga gaplarni yetkazib turadi», deyildi. Huzayfa: Men Rasululloh ﷺning: «Chaqimchilik qiluvchi jannatga kirmaydi», deganlarini eshitganman, dedi.Ҳузайфа ибнул-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Ҳузайфа билан бирга эдик, бир киши ёнимиздан ўтиб қолди. Шунда: «Мана бу (киши) амирларга гапларни етказиб туради», дейилди. Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Чақимчилик қилувчи жаннатга кирмайди», деганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَبَّاسِ الشَّامِيُّ عَنْ أَبِي قَيْسٍ قَالَ عَبْدُ الْجَبَّارِ أُرَاهُ عَنْ هُزَيْلٍ قَالَقَامَ حُذَيْفَةُ خَطِيبًا فِي دَارِ عَامِرِ بْنِ حَنْظَلَةَ فِيهَا التَّمِيمِيُّ وَالْمُضَرِيُّ فَقَالَ لَيَأْتِيَنَّ عَلَى مُضَرَ يَوْمٌ لَا يَدَعُونَ لِلَّهِ عَبْدًا يَعْبُدُهُ إِلَّا قَتَلُوهُ أَوْ لَيُضْرَبَنَّ ضَرْبًا لَا يَمْنَعُونَ ذَنَبَ تَلْعَةٍ أَوْ أَسْفَلَ تَلْعَةٍ فَقِيلَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ تَقُولُ هَذَا لِقَوْمِكَ أَوْ لِقَوْمٍ أَنْتَ يَعْنِي مِنْهُمْ قَالَ لَا أَقُولُ يَعْنِي إِلَّا مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ

Huzayldan rivoyat qilinadi: Huzayfa (roziyallohu anhu) Omir ibn Hanzalaning uyida xatiblik qilib turdi — u yerda tamimiylar ham, muzarliklar ham bor edi. U: «Muzar ustiga shunday bir kun keladiki, ular Allohga ibodat qiladigan biror bandani qoldirmay, uni oʻldiradilar; yoki ularning oʻzlari shunday urib tashlanadiki, bir soyning quyi tomonini ham himoya qila olmaydilar», dedi. Unga: «Ey Abu Abdulloh, buni oʻz qavmingga aytyapsanmi?» deyildi. U: «Men faqat Rasululloh ﷺdan eshitgan narsani aytaman», dedi.Ҳузайлдан ривоят қилинади: Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) Омир ибн Ҳанзаланинг уйида хатиблик қилиб турди — у ерда тамимийлар ҳам, музарликлар ҳам бор эди. У: «Музар устига шундай бир кун келадики, улар Аллоҳга ибодат қиладиган бирор бандани қолдирмай, уни ўлдирадилар; ёки уларнинг ўзлари шундай уриб ташланадики, бир сойнинг қуйи томонини ҳам ҳимоя қила олмайдилар», деди. Унга: «Эй Абу Абдуллоҳ, буни ўз қавмингга айтяпсанми?» дейилди. У: «Мен фақат Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсани айтаман», деди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي مَيْسَرَةُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ الْمِنْهَالِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَتْ لِي أُمِّي مَتَى عَهْدُكَ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقُلْتُ مَا لِي بِهِ عَهْدٌ مُنْذُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَهَمَّتْ بِي قُلْتُ يَا أُمَّهْ دَعِينِي حَتَّى أَذْهَبَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا أَدَعُهُ حَتَّى يَسْتَغْفِرَ لِي وَيَسْتَغْفِرَ لَكِ قَالَ فَجِئْتُهُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الْمَغْرِبَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَامَ يُصَلِّي فَلَمْ يَزَلْ يُصَلِّي حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ خَرَجَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Onam menga: «Nabiy ﷺni koʻrganingga qancha boʻldi?» dedi. Men: «Falon-falon vaqtdan beri u zotni koʻrganim yoʻq», dedim. Shunda u menga qattiq gapirmoqchi boʻldi. Men: «Ey ona, meni qoʻyib yubor, men Nabiy ﷺning huzurlariga boray va u zot men uchun ham, sen uchun ham magʻfirat soʻramagunlaricha u zotni tark etmayman», dedim. Soʻng men u zotning huzurlariga keldim va u zot bilan shom namozini oʻqidim. U zot namozni tugatgach, turib namoz oʻqiy boshladilar va xufton namozini oʻqigunlaricha namozni davom ettirdilar, soʻng chiqdilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Онам менга: «Набий ﷺни кўрганингга қанча бўлди?» деди. Мен: «Фалон-фалон вақтдан бери у зотни кўрганим йўқ», дедим. Шунда у менга қаттиқ гапирмоқчи бўлди. Мен: «Эй она, мени қўйиб юбор, мен Набий ﷺнинг ҳузурларига борай ва у зот мен учун ҳам, сен учун ҳам мағфират сўрамагунларича у зотни тарк этмайман», дедим. Сўнг мен у зотнинг ҳузурларига келдим ва у зот билан шом намозини ўқидим. У зот намозни тугатгач, туриб намоз ўқий бошладилар ва хуфтон намозини ўқигунларича намозни давом эттирдилар, сўнг чиқдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْرَبَ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَأَنْ نَأْكُلَ فِيهَا وَأَنْ نَلْبَسَ الْحَرِيرَ وَالدِّيبَاجَ وَقَالَ هِيَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَكُمْ فِي الْآخِرَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni oltin va kumush idishlarda ichishdan, ularda yeyishdan hamda ipak va debo kiyishdan qaytardilar va: «Ular ular uchun dunyoda, sizlar uchun esa oxiratdadir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни олтин ва кумуш идишларда ичишдан, уларда ейишдан ҳамда ипак ва дебо кийишдан қайтардилар ва: «Улар улар учун дунёда, сизлар учун эса охиратдадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَجَّاجٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ عَنْ أَبِيهٍِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَرَطَ لِأَخِيهِ شَرْطًا لَا يُرِيدُ أَنْ يَفِيَ لَهُ بِهِ فَهُوَ كَالْمُدْلِي جَارَهُ إِلَى غَيْرِ مَنَعَةٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim birodariga bir shart qilib bersa-yu, uni bajarishni istamasa, u oʻz qoʻshnisini himoyasiz joyga tushirib qoʻygan kishi kabidir», deyayotganlarini eshitdim.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким биродарига бир шарт қилиб берса-ю, уни бажаришни истамаса, у ўз қўшнисини ҳимоясиз жойга тушириб қўйган киши кабидир», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا أَبُو مَالِكٍ سَعِيدُ بْنُ طَارِقٍ الْأَشْجَعِيُّ حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا مَعَ الدَّجَّالِ مِنْ الدَّجَّالِ مَعَهُ نَهَرَانِ يَجْرِيَانِ أَحَدُهُمَا رَأْيَ الْعَيْنِ مَاءٌ أَبْيَضُ وَالْآخَرُ رَأْيَ الْعَيْنِ نَارٌ تَأَجَّجُ فَإِمَّا أَدْرَكَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ فَلْيَأْتِ النَّهَرَ الَّذِي يَرَاهُ نَارًا وَلْيُغْمِضْ ثُمَّ لِيُطَأْطِئْ رَأْسَهُ فَلْيَشْرَبْ فَإِنَّهُ مَاءٌ بَارِدٌ وَإِنَّ الدَّجَّالَ مَمْسُوحُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى عَلَيْهَا ظَفَرَةٌ غَلِيظَةٌ وَفِيهِ مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ كَافِرٌ يَقْرَؤُهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ كَاتِبٍ وَغَيْرُ كَاتِبٍ

Huzayfa ibn Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, men Dajjol bilan birga boʻlgan narsani Dajjolning oʻzidan koʻra yaxshiroq bilaman. Uning yonida oqib turuvchi ikki daryo boʻladi: biri koʻzga oppoq suv boʻlib koʻrinadi, ikkinchisi koʻzga lovullab yonayotgan oʻt boʻlib koʻrinadi. Bas, sizlardan kim unga yetishsa, oʻt deb koʻrgan daryosiga borsin va koʻzini yumib, boshini engashtirib, undan ichsin; chunki u sovuq suvdir. Dajjolning chap koʻzi oʻchgan boʻlib, uning ustida qalin parda boʻladi; ikki koʻzi orasiga ‹kofir› deb yozilgan boʻladi, uni har bir moʻmin — savodli ham, savodsiz ham — oʻqiydi», dedilar.Ҳузайфа ибн Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен Дажжол билан бирга бўлган нарсани Дажжолнинг ўзидан кўра яхшироқ биламан. Унинг ёнида оқиб турувчи икки дарё бўлади: бири кўзга оппоқ сув бўлиб кўринади, иккинчиси кўзга ловуллаб ёнаётган ўт бўлиб кўринади. Бас, сизлардан ким унга етишса, ўт деб кўрган дарёсига борсин ва кўзини юмиб, бошини энгаштириб, ундан ичсин; чунки у совуқ сувдир. Дажжолнинг чап кўзи ўчган бўлиб, унинг устида қалин парда бўлади; икки кўзи орасига ‹кофир› деб ёзилган бўлади, уни ҳар бир мўмин — саводли ҳам, саводсиз ҳам — ўқийди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا أَبُو مَالِكٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُقَدِمَ مِنْ عِنْدِ عُمَرَ قَالَ لَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ يَسْأَلُ أَصْحَابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّكُمْ سَمِعَ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ قَالُوا نَحْنُ سَمِعْنَاهُ قَالَ لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ قَالُوا أَجَلْ قَالَ لَسْتُ عَنْ تِلْكَ أَسْأَلُ تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصَّوْمُ وَالصَّدَقَةُ وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتَنِ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ قَالَ فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ إِيَّايَ يُرِيدُ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَاكَ قَالَ أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ قَالَ قُلْتُ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ عَرْضَ الْحَصِيرِ فَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَتْ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ وَأَيُّ قَلْبٍ أَبْشَرَ بِهَا نُكِتَتْ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ حَتَّى تَصِيرَ الْقُلُوبُ عَلَى قَلْبَيْنِ أَبْيَضُ مِثْلُ الصَّفَا لَا يَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتْ السَّمَوَاتُ وَالْأَرْضُ وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَدٌّ كَالْكُوزِ مُجَخِّيًا وَأَمَالَ كَفَّهُ لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ كَسْرًا قَالَ عُمَرُ كَسْرًا لَا أَبَا لَكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ كَانَ لَعَلَّهُ أَنْ يُعَادَ فَيُغْلَقَ قَالَ قُلْتُ لَا بَلْ كَسْرًا قَالَ وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Umarning huzuridan qaytib kelib dedi: Biz uning huzurida oʻtirganimizda, u Nabiy ﷺning ashoblaridan: «Qaysingiz Rasululloh ﷺning fitnalar haqidagi soʻzlarini eshitgan?» deb soʻradi. Ular: «Biz uni eshitganmiz», dedilar. U: «Ehtimol sizlar kishining ahli va moli haqidagi fitnasini nazarda tutayotgandirsizlar?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Men u haqda soʻramayapman; uni namoz, roʻza va sadaqa kafforat qiladi. Balki qaysingiz Rasululloh ﷺning dengiz toʻlqinidek toʻlqinlanadigan fitnalar haqidagi soʻzlarini eshitgan?» dedi. Shunda odamlar jim boʻldilar. Men u meni nazarda tutayotganini bildim va: «Bu men», dedim. U: «Sen ekansan-da, otang Alloh uchun boʻlsin!» dedi. Men dedim: «Fitnalar qalblarga boʻyra (toʻqilgani) kabi bir-bir koʻndalang qilinadi. Qaysi qalb uni inkor qilsa, unga oq bir nuqta qoʻyiladi; qaysi qalb uni xushlab qabul qilsa, unga qora bir nuqta qoʻyiladi — toki qalblar ikki qalbga aylanadi: biri silliq tosh kabi oppoq boʻlib, osmonlar va yer turgunicha unga hech bir fitna zarar qilmaydi; ikkinchisi esa qora-kulrang boʻlib, agʻdarilgan koʻza kabi boʻladi — va u kaftini engashtirib koʻrsatdi — u yaxshilikni yaxshilik deb tanimaydi, yomonlikni yomonlik deb inkor qilmaydi, faqat oʻz havosidan ichiga singdirilganinigina (biladi). Men unga oʻzi bilan fitna orasida yopiq bir eshik borligini, u yaqinda sindirilishini aytdim». Umar: «Sindiriladimi? Otang boʻlmagur!» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Agar u ochilganda edi, ehtimol qaytadan yopilar edi», dedi. Men: «Yoʻq, balki sindiriladi», dedim. U dedi: Men unga oʻsha eshik oʻldiriladigan yoki vafot etadigan bir kishi ekanini — xato aralashmagan hadis qilib — aytib berdim.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Умарнинг ҳузуридан қайтиб келиб деди: Биз унинг ҳузурида ўтирганимизда, у Набий ﷺнинг ашобларидан: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺнинг фитналар ҳақидаги сўзларини эшитган?» деб сўради. Улар: «Биз уни эшитганмиз», дедилар. У: «Эҳтимол сизлар кишининг аҳли ва моли ҳақидаги фитнасини назарда тутаётгандирсизлар?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Мен у ҳақда сўрамаяпман; уни намоз, рўза ва садақа каффорат қилади. Балки қайсингиз Расулуллоҳ ﷺнинг денгиз тўлқинидек тўлқинланадиган фитналар ҳақидаги сўзларини эшитган?» деди. Шунда одамлар жим бўлдилар. Мен у мени назарда тутаётганини билдим ва: «Бу мен», дедим. У: «Сен экансан-да, отанг Аллоҳ учун бўлсин!» деди. Мен дедим: «Фитналар қалбларга бўйра (тўқилгани) каби бир-бир кўндаланг қилинади. Қайси қалб уни инкор қилса, унга оқ бир нуқта қўйилади; қайси қалб уни хушлаб қабул қилса, унга қора бир нуқта қўйилади — токи қалблар икки қалбга айланади: бири силлиқ тош каби оппоқ бўлиб, осмонлар ва ер тургунича унга ҳеч бир фитна зарар қилмайди; иккинчиси эса қора-кулранг бўлиб, ағдарилган кўза каби бўлади — ва у кафтини энгаштириб кўрсатди — у яхшиликни яхшилик деб танимайди, ёмонликни ёмонлик деб инкор қилмайди, фақат ўз ҳавосидан ичига сингдирилганинигина (билади). Мен унга ўзи билан фитна орасида ёпиқ бир эшик борлигини, у яқинда синдирилишини айтдим». Умар: «Синдириладими? Отанг бўлмагур!» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Агар у очилганда эди, эҳтимол қайтадан ёпилар эди», деди. Мен: «Йўқ, балки синдирилади», дедим. У деди: Мен унга ўша эшик ўлдириладиган ёки вафот этадиган бир киши эканини — хато аралашмаган ҳадис қилиб — айтиб бердим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا أَبُو مَالِكٍ حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَعْرُوفُ كُلُّهُ صَدَقَةٌ وَإِنَّ آخِرَ مَا تَعَلَّقَ بِهِ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ كَلَامِ النُّبُوَّةِ إِذَا لَمْ تَسْتَحْيِ فَافْعَلْ مَا شِئْتَ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir yaxshilik sadaqadir. Johiliyat ahli nubuvvat kalomidan tutib qolgan eng oxirgi narsa: ‹Agar hayo qilmasang, xohlaganingni qil› (degan soʻzdir)», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир яхшилик садақадир. Жоҳилият аҳли нубувват каломидан тутиб қолган энг охирги нарса: ‹Агар ҳаё қилмасанг, хоҳлаганингни қил› (деган сўздир)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَقُلْتُ يَعْنِي لِحُذَيْفَةَ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ تَسَحَّرْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَكَانَ الرَّجُلُ يُبْصِرُ مَوَاقِعَ نَبْلِهِ قَالَ نَعَمْ هُوَ النَّهَارُ إِلَّا أَنَّ الشَّمْسَ لَمْ تَطْلُعْ

Zirr ibn Hubaysh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Huzayfa (roziyallohu anhu)ga: «Ey Abu Abdulloh, Rasululloh ﷺ bilan birga saharlik qilganmisan?» dedim. U: «Ha», dedi. Men: «Kishi oʻz oʻqi tushgan joyni koʻra olarmidi?» dedim. U: «Ha, u kunduz edi, faqat quyosh hali chiqmagan edi», dedi.Зирр ибн Ҳубайш (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)га: «Эй Абу Абдуллоҳ, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга саҳарлик қилганмисан?» дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Киши ўз ўқи тушган жойни кўра олармиди?» дедим. У: «Ҳа, у кундуз эди, фақат қуёш ҳали чиқмаган эди», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي سِكَّةٍ مِنْ سِكَكِ الْمَدِينَةِ أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا أَحْمَدُ وَالْحَاشِرُ وَالْمُقَفَّى وَنَبِيُّ الرَّحْمَةِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning Madina koʻchalaridan birida: «Men Muhammadman, men Ahmadman, Hoshir, Muqaffo va rahmat nabiysiman», deyayotganlarini eshitdim.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг Мадина кўчаларидан бирида: «Мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман, Ҳошир, Муқаффо ва раҳмат набийсиман», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جُنْدُبٍ عَنْ حُذَيْفَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِمُسْلِمٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ قَالَ يَتَعَرَّضُ مِنْ الْبَلَاءِ لِمَا لَا يُطِيقُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Musulmonga oʻzini xorlash yarashmaydi», dedilar. «U oʻzini qanday xorlaydi?» deyildi. U zot: «Koʻtara olmaydigan baloga oʻzini duchor qilishi bilan», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мусулмонга ўзини хорлаш ярашмайди», дедилар. «У ўзини қандай хорлайди?» дейилди. У зот: «Кўтара олмайдиган балога ўзини дучор қилиши билан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ حُذَيْفَةُبَيْنَمَا أَنَا أَمْشِي فِي طَرِيقِ الْمَدِينَةِ قَالَ إِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ وَأَنَا أَحْمَدُ وَنَبِيُّ الرَّحْمَةِ وَنَبِيُّ التَّوْبَةِ وَالْحَاشِرُ وَالْمُقَفَّى وَنَبِيُّ الْمَلَاحِمِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Madina yoʻllaridan birida yurib ketayotgan edim, qarasam, Rasululloh ﷺ yurib borardilar. Men u zotning: «Men Muhammadman, men Ahmadman, rahmat nabiysi, tavba nabiysi, Hoshir, Muqaffo va malohim nabiysiman», deyayotganlarini eshitdim.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Мадина йўлларидан бирида юриб кетаётган эдим, қарасам, Расулуллоҳ ﷺ юриб борардилар. Мен у зотнинг: «Мен Муҳаммадман, мен Аҳмадман, раҳмат набийси, тавба набийси, Ҳошир, Муқаффо ва малоҳим набийсиман», деяётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ حَدَّثَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ حَذْفٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْرَكَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ musulmonlar orasida sigirni yetti kishidan (qilib) sherik qildilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мусулмонлар орасида сигирни етти кишидан (қилиб) шерик қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ حِجَارَةِ الْمِرَاءِ فَقَالَ يَا جِبْرِيلُ إِنِّي أُرْسِلْتُ إِلَى أُمَّةٍ أُمِّيَّةٍ إِلَى الشَّيْخِ وَالْعَجُوزِ وَالْغُلَامِ وَالْجَارِيَةِ وَالشَّيْخِ الَّذِي لَمْ يَقْرَأْ كِتَابًا قَطُّ فَقَالَ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jibril (alayhissalom) Rasululloh ﷺni Hijorotul-Miroʼ degan joyda uchratdi. Shunda u zot: «Ey Jibril, men ummiy bir ummatga — cholga, kampirga, oʻgʻil bolaga, qizga va umrida hech kitob oʻqimagan keksaga yuborildim», dedilar. U: «Albatta, Qurʼon yetti harf uzra nozil qilindi», dedi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жибрил (алайҳиссалом) Расулуллоҳ ﷺни Ҳижоротул-Мирў деган жойда учратди. Шунда у зот: «Эй Жибрил, мен уммий бир умматга — чолга, кампирга, ўғил болага, қизга ва умрида ҳеч китоб ўқимаган кексага юборилдим», дедилар. У: «Албатта, Қуръон етти ҳарф узра нозил қилинди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْجَابِرُ قَالَصَلَّيْتُ خَلْفَ عِيسَى مَوْلًى لِحُذَيْفَةَ بِالْمَدَائِنِ عَلَى جَنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا وَهِمْتُ وَلَا نَسِيتُ وَلَكِنْ كَبَّرْتُ كَمَا كَبَّرَ مَوْلَايَ وَوَلِيُّ نِعْمَتِي حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ وَكَبَّرَ خَمْسًا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَا نَسِيتُ وَلَا وَهِمْتُ وَلَكِنْ كَبَّرْتُ كَمَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا

Yahyo ibn Abdulloh al-Jobirdan rivoyat qilinadi: Men Madoinda Huzayfaning mavlosi Iyso ortida janoza namozini oʻqidim. U besh marta takbir aytdi, soʻng bizga yuzlanib: «Men adashganim ham, unutganim ham yoʻq. Balki mavlom va neʼmatim egasi Huzayfa ibn Yamon takbir aytgandek takbir aytdim. U bir janoza namozini oʻqib, besh marta takbir aytgan, soʻng bizga yuzlanib: ‹Men unutganim ham, adashganim ham yoʻq. Balki Rasululloh ﷺ takbir aytgandek takbir aytdim: u zot bir janoza namozini oʻqib, besh marta takbir aytgan edilar›, degan edi», dedi.Яҳё ибн Абдуллоҳ ал-Жобирдан ривоят қилинади: Мен Мадоинда Ҳузайфанинг мавлоси Ийсо ортида жаноза намозини ўқидим. У беш марта такбир айтди, сўнг бизга юзланиб: «Мен адашганим ҳам, унутганим ҳам йўқ. Балки мавлом ва неъматим эгаси Ҳузайфа ибн Ямон такбир айтгандек такбир айтдим. У бир жаноза намозини ўқиб, беш марта такбир айтган, сўнг бизга юзланиб: ‹Мен унутганим ҳам, адашганим ҳам йўқ. Балки Расулуллоҳ ﷺ такбир айтгандек такбир айтдим: у зот бир жаноза намозини ўқиб, беш марта такбир айтган эдилар›, деган эди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ شَرٌّ كَمَا كَانَ قَبْلَهُ شَرٌّ قَالَ يَا حُذَيْفَةُ اقْرَأْ كِتَابَ اللَّهِ وَاعْمَلْ بِمَا فِيهِ فَأَعْرَضَ عَنِّي فَأَعَدْتُ عَلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَعَلِمْتُ أَنَّهُ إِنْ كَانَ خَيْرًا اتَّبَعْتُهُ وَإِنْ كَانَ شَرًّا اجْتَنَبْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ نَعَمْ فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ عَمَّاءُ صَمَّاءُ وَدُعَاةُ ضَلَالَةٍ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ مَنْ أَجَابَهُمْ قَذَفُوهُ فِيهَا

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, bu yaxshilikdan keyin ham, undan oldin yomonlik boʻlgani kabi, yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ey Huzayfa, Allohning Kitobini oʻqi va undagiga amal qil», dedilar-da, mendan yuz oʻgirdilar. Men buni u zotga uch marta takrorladim — chunki agar yaxshilik boʻlsa, unga ergashishimni, yomonlik boʻlsa, undan chetlanishimni bilardim. Soʻng men: «Bu yaxshilikdan keyin yomonlik boʻladimi?» dedim. U zot: «Ha, koʻzi ojiz, koʻr va kar bir fitna hamda jahannam eshiklari ustidagi adashtiruvchi daʼvatchilar (boʻladi). Kim ularga ijobat qilsa, uni oʻsha (jahannam)ga uloqtiradilar», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу яхшиликдан кейин ҳам, ундан олдин ёмонлик бўлгани каби, ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Эй Ҳузайфа, Аллоҳнинг Китобини ўқи ва ундагига амал қил», дедилар-да, мендан юз ўгирдилар. Мен буни у зотга уч марта такрорладим — чунки агар яхшилик бўлса, унга эргашишимни, ёмонлик бўлса, ундан четланишимни билардим. Сўнг мен: «Бу яхшиликдан кейин ёмонлик бўладими?» дедим. У зот: «Ҳа, кўзи ожиз, кўр ва кар бир фитна ҳамда жаҳаннам эшиклари устидаги адаштирувчи даъватчилар (бўлади). Ким уларга ижобат қилса, уни ўша (жаҳаннам)га улоқтирадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ عَنْ مَهْدِيٍّ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ رَجُلًا يَنُمُّ الْحَدِيثَ فَقَالَ حُذَيْفَةُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, unga bir kishi (odamlar orasida) gap tashiyotgani (xabar yetkazib yurgani) haqida (xabar) yetdi. Shunda Huzayfa: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitganman: «Jannatga nammom (chaqimchi, gap tashuvchi) kirmaydi», dedi.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унга бир киши (одамлар орасида) гап ташиётгани (хабар етказиб юргани) ҳақида (хабар) етди. Шунда Ҳузайфа: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитганман: «Жаннатга наммом (чақимчи, гап ташувчи) кирмайди», деди.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ عَاصِمًا عَنْ زِرٍّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَإِنَّ حَوْضَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شَرَابُهُ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ وَأَبْرَدُ مِنْ الثَّلْجِ وَأَطْيَبُ رِيحًا مِنْ الْمِسْكِ وَإِنَّ آنِيَتَهُ عَدَدُ نُجُومِ السَّمَاءِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Albatta, Muhammad ﷺning qiyomat kunidagi Havzlarining ichimligi suddan oq, asaldan shirin, qordan sovuq va miskdan xushboʻydir. Uning idishlari esa osmon yulduzlarining soniday koʻpdir.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Албатта, Муҳаммад ﷺнинг қиёмат кунидаги Ҳавзларининг ичимлиги суддан оқ, асалдан ширин, қордан совуқ ва мискдан хушбўйдир. Унинг идишлари эса осмон юлдузларининг сонидай кўпдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُأَتَاهُ بِالْمَدَائِنِ فَقَالَ لَهُ حُذَيْفَةُ مَا فَعَلَ قَوْمُكَ قَالَ قُلْتُ عَنْ أَيِّ بَالِهِمْ تَسْأَلُ قَالَ مَنْ خَرَجَ مِنْهُمْ إِلَى هَذَا الرَّجُلِ يَعْنِي عُثْمَانَ قَالَ قُلْتُ فُلَانٌ وَفُلَانٌ وَفُلَانٌ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ خَرَجَ مِنْ الْجَمَاعَةِ وَاسْتَذَلَّ الْإِمَارَةَ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَلَا وَجْهَ لَهُ عِنْدَهُ

Ribʼiy ibn Hiroshdan rivoyat qilinadi: U Madoinda Huzayfa (roziyallohu anhu)ning huzuriga keldi. Huzayfa unga: «Qavming nima qildi?» dedi. Men: «Ularning qaysi holidan soʻrayapsan?» dedim. U: «Ulardan kimlar bu kishiga — yaʼni Usmonga qarshi chiqdi?» dedi. Men: «Falonchi, falonchi va falonchi», dedim. U: Men Rasululloh ﷺning: «Kim jamoatdan chiqsa va amirlikni xor qilsa, Aziz va Jalil Allohga Uning huzurida yuzsiz holda yoʻliqadi», deyayotganlarini eshitganman, dedi.Рибъий ибн Ҳирошдан ривоят қилинади: У Мадоинда Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келди. Ҳузайфа унга: «Қавминг нима қилди?» деди. Мен: «Уларнинг қайси ҳолидан сўраяпсан?» дедим. У: «Улардан кимлар бу кишига — яъни Усмонга қарши чиқди?» деди. Мен: «Фалончи, фалончи ва фалончи», дедим. У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким жамоатдан чиқса ва амирликни хор қилса, Азиз ва Жалил Аллоҳга Унинг ҳузурида юзсиз ҳолда йўлиқади», деяётганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ عُتَيْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ حَذْفٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَشَرَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّتِهِ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ فِي الْبَقَرَةِ عَنْ سَبْعَةٍ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz hajlarida musulmonlar orasida sigirni yetti kishidan (qilib) sherik qildilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз ҳажларида мусулмонлар орасида сигирни етти кишидан (қилиб) шерик қилдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَبْدٍ السَّلُولِيِّ قَالَكُنَّا مَعَ سَعْدِ بْنِ الْعَاصِ بِطَبَرِسْتَانَ وَمَعَهُ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا فَأْمُرْ أَصْحَابَكَ يَقُومُونَ طَائِفَتَيْنِ طَائِفَةٌ خَلْفَكَ وَطَائِفَةٌ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَتُكَبِّرُوا وَيُكَبِّرُونَ جَمِيعًا ثُمَّ تَرْكَعُ فَيَرْكَعُونَ جَمِيعًا ثُمَّ تَرْفَعُ فَيَرْفَعُونَ جَمِيعًا ثُمَّ تَسْجُدُ وَيَسْجُدُ مَعَكَ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيكَ وَالطَّائِفَةُ الَّتِي بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ قِيَامٌ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَكَ مِنْ السُّجُودِ يَسْجُدُونَ ثُمَّ يَتَأَخَّرُ هَؤُلَاءِ وَيَتَقَدَّمُ الْآخَرُونَ فَقَامُوا فِي مَصَافِّهِمْ فَتَرْكَعُ فَيَرْكَعُونَ جَمِيعًا ثُمَّ تَسْجُدُ فَتَسْجُدُ الطَّائِفَةُ الَّتِي تَلِيكَ وَالطَّائِفَةُ الْأُخْرَى قَائِمَةٌ بِإِزَاءِ الْعَدُوِّ فَإِذَا رَفَعْتَ رَأْسَكَ مِنْ السُّجُودِ سَجَدُوا ثُمَّ سَلَّمْتَ وَسَلَّمَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَتَأْمُرُ أَصْحَابَكَ إِنْ هَاجَهُمْ هَيْجٌ مِنْ الْعَدُوِّ فَقَدْ حَلَّ لَهُمْ الْقِتَالُ وَالْكَلَامُ

Sulaym ibn Abd as-Saluliy aytdi: Biz Saʼd ibn al-Os bilan birga Tabaristonda edik; u bilan birga Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir necha kishi bor edi. U: «Qaysingiz Rasululloh ﷺ bilan birga xavf namozini oʻqigan?» dedi. Huzayfa: «Men», dedi (va aytdi): «Ashoblaringga buyur, ular ikki toifa boʻlib tursin: bir toifa orqangda, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ (tursin). Sen takbir aytasan, hammalari birga takbir aytadi; soʻng ruku qilasan, hammalari birga ruku qiladi; soʻng koʻtarilasan, hammalari birga koʻtariladi; soʻng sajda qilasan, senga yaqin turgan toifa sen bilan sajda qiladi, dushmanga roʻbaroʻ turgan toifa esa dushmanga qarab tik turadi. Sajdadan boshingni koʻtarganingda, ular sajda qiladi. Soʻng bular orqaga chekinadi, boshqalari oldinga oʻtib, oʻz saflarida turadi. Soʻng ruku qilasan, hammalari birga ruku qiladi; soʻng sajda qilasan, senga yaqin turgan toifa sajda qiladi, boshqa toifa esa dushmanga roʻbaroʻ tik turadi. Sajdadan boshingni koʻtarganingda, ular sajda qiladi. Soʻng salom berasan, ular ham bir-birlariga salom beradi. Ashoblaringga buyurasan: agar ularga dushmandan bir hujum kelsa, ularga jang qilish ham, gapirish ham halol boʻladi».Сулайм ибн Абд ас-Салулий айтди: Биз Саъд ибн ал-Ос билан бирга Табаристонда эдик; у билан бирга Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир неча киши бор эди. У: «Қайсингиз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга хавф намозини ўқиган?» деди. Ҳузайфа: «Мен», деди (ва айтди): «Ашобларингга буюр, улар икки тоифа бўлиб турсин: бир тоифа орқангда, бир тоифа эса душманга рўбарў (турсин). Сен такбир айтасан, ҳаммалари бирга такбир айтади; сўнг руку қиласан, ҳаммалари бирга руку қилади; сўнг кўтариласан, ҳаммалари бирга кўтарилади; сўнг сажда қиласан, сенга яқин турган тоифа сен билан сажда қилади, душманга рўбарў турган тоифа эса душманга қараб тик туради. Саждадан бошингни кўтарганингда, улар сажда қилади. Сўнг булар орқага чекинади, бошқалари олдинга ўтиб, ўз сафларида туради. Сўнг руку қиласан, ҳаммалари бирга руку қилади; сўнг сажда қиласан, сенга яқин турган тоифа сажда қилади, бошқа тоифа эса душманга рўбарў тик туради. Саждадан бошингни кўтарганингда, улар сажда қилади. Сўнг салом берасан, улар ҳам бир-бирларига салом беради. Ашобларингга буюрасан: агар уларга душмандан бир ҳужум келса, уларга жанг қилиш ҳам, гапириш ҳам ҳалол бўлади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ سُلَيْمٍ الْعَبْسِيُّ عَنْ بِلَالٍ الْعَبْسِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ أَنَّهُكَانَ إِذَا مَاتَ لَهُ مَيِّتٌ قَالَ لَا تُؤْذِنُوا بِهِ أَحَدًا إِنِّي أَخَافُ أَنْ يَكُونَ نَعْيًا إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْ النَّعْيِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishining biror yaqini vafot etganida: «Buni hech kimga bildirmanglar, chunki men bu naʼy (oʻlim eʼloni) boʻlib qolishidan qoʻrqaman. Men Rasululloh ﷺning naʼydan qaytarganlarini eshitganman», der edi.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У кишининг бирор яқини вафот этганида: «Буни ҳеч кимга билдирманглар, чунки мен бу наъй (ўлим эълони) бўлиб қолишидан қўрқаман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг наъйдан қайтарганларини эшитганман», дер эди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِكُلِّ أُمَّةٍ مَجُوسًا وَمَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا قَدَرَ فَمَنْ مَرِضَ مِنْهُمْ فَلَا تَعُودُوهُ وَمَنْ مَاتَ مِنْهُمْ فَلَا تَشْهَدُوهُ وَهُمْ شِيعَةُ الدَّجَّالِ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُلْحِقَهُمْ بِهِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir ummatning majusiylari bordir. Bu ummatning majusiylari esa ‹qadar yoʻq› deydiganlardir. Ulardan kim kasal boʻlsa, holidan xabar olmanglar; ulardan kim vafot etsa, janozasida hozir boʻlmanglar. Ular haqiqatda Dajjolning tarafdorlaridir; ularni unga qoʻshib qoʻyish Aziz va Jalil Allohning zimmasidagi haqdir», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир умматнинг мажусийлари бордир. Бу умматнинг мажусийлари эса ‹қадар йўқ› дейдиганлардир. Улардан ким касал бўлса, ҳолидан хабар олманглар; улардан ким вафот этса, жанозасида ҳозир бўлманглар. Улар ҳақиқатда Дажжолнинг тарафдорларидир; уларни унга қўшиб қўйиш Азиз ва Жалил Аллоҳнинг зиммасидаги ҳақдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي جِنَازَةٍ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَبْرِ قَعَدَ عَلَى شَفَتِهِ فَجَعَلَ يَرُدُّ بَصَرَهُ فِيهِ ثُمَّ قَالَ يُضْغَطُ الْمُؤْمِنُ فِيهِ ضَغْطَةً تَزُولُ مِنْهَا حَمَائِلُهُ وَيُمْلَأُ عَلَى الْكَافِرِ نَارًا ثُمَّ قَالَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِشَرِّ عِبَادِ اللَّهِ الْفَظُّ الْمُسْتَكْبِرُ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ عِبَادِ اللَّهِ الضَّعِيفُ الْمُسْتَضْعَفُ ذُو الطِّمْرَيْنِ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّ اللَّهُ قَسَمَهُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga bir janozada edik. Qabrga yetganimizda, u zot uning labiga oʻtirib, ichiga tikilib qaray boshladilar, soʻng: «Moʻmin unda shunday siqiladiki, undan uning boʻgʻinlari joyidan siljib ketadi; kofirning ustiga esa oʻt toʻldiriladi», dedilar. Soʻng: «Sizlarga Allohning bandalari ichida eng yomonini aytaymi? U — qoʻpol, mutakabbir kishidir. Sizlarga Allohning bandalari ichida eng yaxshisini aytaymi? U — kuchsiz, ojiz sanalgan, egnida ikki eski kiyimi bor kishidir; agar u Alloh nomi bilan qasam ichsa, Alloh uning qasamini rost qilib qoʻyadi», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга бир жанозада эдик. Қабрга етганимизда, у зот унинг лабига ўтириб, ичига тикилиб қарай бошладилар, сўнг: «Мўмин унда шундай сиқиладики, ундан унинг бўғинлари жойидан силжиб кетади; кофирнинг устига эса ўт тўлдирилади», дедилар. Сўнг: «Сизларга Аллоҳнинг бандалари ичида энг ёмонини айтайми? У — қўпол, мутакаббир кишидир. Сизларга Аллоҳнинг бандалари ичида энг яхшисини айтайми? У — кучсиз, ожиз саналган, эгнида икки эски кийими бор кишидир; агар у Аллоҳ номи билан қасам ичса, Аллоҳ унинг қасамини рост қилиб қўяди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ حُصَيْنٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ يُحَدِّثُ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ إِلَى التَّهَجُّدِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahajjudga turganlarida ogʻizlarini misvok bilan ishqar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳажжудга турганларида оғизларини мисвок билан ишқар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yotoqlariga kelganlarida: «Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman», der edilar. Uygʻonganlarida esa: «Bizni oʻldirganidan soʻng qayta tiriltirgan Allohga hamdlar boʻlsin, qaytish ham Uning Oʻzigadir», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ётоқларига келганларида: «Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан», дер эдилар. Уйғонганларида эса: «Бизни ўлдирганидан сўнг қайта тирилтирган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин, қайтиш ҳам Унинг Ўзигадир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ وَأَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَوْلَانِيُّ يَقُولُ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانٍِ يَقُولُوَاللَّهِ إِنِّي لَأَعْلَمُ بِكُلِّ فِتْنَةٍ وَهِيَ كَائِنَةٌ فِيمَا بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ وَمَا بِي أَنْ يَكُونَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسَرَّ إِلَيَّ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يُحَدِّثْ غَيْرِي بِهِ وَلَكِنْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ مَجْلِسًا أَنَا فِيهِمْ عَنْ الْفِتَنِ قَالَ وَهُوَ يَعُدُّهَا مِنْهُنَّ ثَلَاثٌ لَا يَكَدْنَ يَذَرْنَ شَيْئًا وَمِنْهُنَّ فِتَنٌ كَرِيَاحِ الصَّيْفِ مِنْهَا صِغَارٌ وَمِنْهَا كِبَارٌقَالَ حُذَيْفَةُ فَذَهَبَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ كُلُّهُمْ غَيْرِي

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Alloh nomiga qasamki, men hozirgi vaqtdan to qiyomatgacha boʻladigan har bir fitnani odamlar ichida eng yaxshi bilaman. Bu — Rasululloh ﷺ menga bu haqda mendan boshqa hech kimga aytmagan bir narsani sir tutib aytganlari uchun emas, balki Rasululloh ﷺ men ham bor majlisda fitnalar haqida soʻzlab berganlari uchundir. Bas, Rasululloh ﷺ fitnalarni sanab turib: ‹Ulardan uchtasi (shunaqaki) deyarli hech narsani qoldirmaydi. Ulardan yana yoz shamollariga oʻxshash fitnalar bor — baʼzisi kichik, baʼzisi katta›, dedilar», — dedi. Huzayfa dedi: «Oʻsha jamoadagilarning hammasi mendan boshqasi ketib boʻldi (vafot etdi)».Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ номига қасамки, мен ҳозирги вақтдан то қиёматгача бўладиган ҳар бир фитнани одамлар ичида энг яхши биламан. Бу — Расулуллоҳ ﷺ менга бу ҳақда мендан бошқа ҳеч кимга айтмаган бир нарсани сир тутиб айтганлари учун эмас, балки Расулуллоҳ ﷺ мен ҳам бор мажлисда фитналар ҳақида сўзлаб берганлари учундир. Бас, Расулуллоҳ ﷺ фитналарни санаб туриб: ‹Улардан учтаси (шунақаки) деярли ҳеч нарсани қолдирмайди. Улардан яна ёз шамолларига ўхшаш фитналар бор — баъзиси кичик, баъзиси катта›, дедилар», — деди. Ҳузайфа деди: «Ўша жамоадагиларнинг ҳаммаси мендан бошқаси кетиб бўлди (вафот этди)».

حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ مِنْ اللَّيْلِ يَشُوصُ فَاهُ بِالسِّوَاكِ

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi (uyqudan) turganlarida ogʻizlarini misvok bilan tozalar edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси (уйқудан) турганларида оғизларини мисвок билан тозалар эдилар.

حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سَلَّامٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي مُسْلِمٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ يَقُولُضَرَبَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْثَالًا وَاحِدًا وَثَلَاثَةً وَخَمْسَةً وَسَبْعَةً وَتِسْعَةً وَأَحَدَ عَشَرَ قَالَ فَضَرَبَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهَا مَثَلًا وَتَرَكَ سَائِرَهَا قَالَ إِنَّ قَوْمًا كَانُوا أَهْلَ ضَعْفٍ وَمَسْكَنَةٍ قَاتَلَهُمْ أَهْلُ تَجَبُّرٍ وَعَدَدٍ فَأَظْهَرَ اللَّهُ أَهْلَ الضَّعْفِ عَلَيْهِمْ فَعَمَدُوا إِلَى عَدُوِّهِمْ فَاسْتَعْمَلُوهُمْ وَسَلَّطُوهُمْ فَأَسْخَطُوا اللَّهَ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ

Ribʼiy ibn Hiroshdan rivoyat qilinadi: Men Huzayfa (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizga masallar keltirdilar — bitta, uchta, beshta, yettita, toʻqqizta va oʻn bitta. U zot ulardan bittasini bizga keltirib, qolganlarini tark qildilar. U zot: «Bir qavm kuchsiz va bechora ahli edi. Ularga zoʻravon va soni koʻp bir qavm qarshi urush qildi. Alloh kuchsizlarni ular ustidan gʻolib qildi. Soʻng ular oʻz dushmanlariga yuzlanib, ularni ishga soldilar va ularga hukmronlik berdilar. Shu bilan Allohni Unga yoʻliqadigan kungacha oʻzlaridan gʻazablantirdilar», dedilar.Рибъий ибн Ҳирошдан ривоят қилинади: Мен Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизга масаллар келтирдилар — битта, учта, бешта, еттита, тўққизта ва ўн битта. У зот улардан биттасини бизга келтириб, қолганларини тарк қилдилар. У зот: «Бир қавм кучсиз ва бечора аҳли эди. Уларга зўравон ва сони кўп бир қавм қарши уруш қилди. Аллоҳ кучсизларни улар устидан ғолиб қилди. Сўнг улар ўз душманларига юзланиб, уларни ишга солдилар ва уларга ҳукмронлик бердилар. Шу билан Аллоҳни Унга йўлиқадиган кунгача ўзларидан ғазаблантирдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سَلَّامٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَجَلَسْتُ إِلَى حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ وَإِلَى أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ حَدِّثْ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا بَلْ حَدِّثْ أَنْتَ فَحَدَّثَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ وَصَدَّقَهُ الْآخَرُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُؤْتَى بِرَجُلٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ اللَّهُ انْظُرُوا فِي عَمَلِهِ فَيَقُولُ رَبِّ مَا كُنْتُ أَعْمَلُ خَيْرًا غَيْرَ أَنَّهُ كَانَ لِي مَالٌ وَكُنْتُ أُخَالِطُ النَّاسَ فَمَنْ كَانَ مُوسِرًا يَسَّرْتُ عَلَيْهِ وَمَنْ كَانَ مُعْسِرًا أَنْظَرْتُهُ إِلَى مَيْسَرَةٍ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَحَقُّ مَنْ يَسَّرَ فَغَفَرَ لَهُ فَقَالَ صَدَقْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ هَذَا ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُؤْتَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِرَجُلٍ قَدْ قَالَ لِأَهْلِهِ إِذَا أَنَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي ثُمَّ اطْحَنُونِي ثُمَّ اسْتَقْبِلُوا بِي رِيحًا عَاصِفًا فَاذْرُونِي فَيَجْمَعُهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ لَهُ لِمَ فَعَلْتَ قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ قَالَ فَيَغْفِرُ لَهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهُ

Ribʼiy ibn Hiroshdan rivoyat qilinadi: Men Huzayfa ibn Yamon va Abu Masʼud al-Ansoriy bilan birga oʻtirdim. Ulardan biri ikkinchisiga: «Rasululloh ﷺdan eshitganingni soʻzlab ber», dedi. U: «Yoʻq, oʻzing soʻzlab ber», dedi. Shunda ulardan biri sherigiga soʻzlab berdi, ikkinchisi esa uni tasdiqladi. U dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Qiyomat kuni bir kishi keltiriladi. Alloh: ‹Uning amaliga qaranglar›, deydi. U: ‹Ey Robbim, men yaxshi amal qilmagan edim, faqat mening molim bor edi va odamlar bilan muomala qilardim: kim boy boʻlsa, unga yengillik qilardim, kim qiynalgan boʻlsa, unga qoʻli kengaygunicha muhlat berardim›, deydi. Aziz va Jalil Alloh: ‹Yengillik qilishga Men haqliroqman›, deydi va uni magʻfirat qiladi». Sherigi: «Rost aytding, men ham Rasululloh ﷺning shuni aytganlarini eshitganman», dedi. Soʻng u dedi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Qiyomat kuni bir kishi keltiriladi — u oʻz ahliga: ‹Men oʻlsam, meni yondiringlar, soʻng meni yanchinglar, soʻng meni kuchli shamolga qarshi sochib yuboringlar›, degan edi. Tabaroka va Taolo Alloh uni qiyomat kuni jamlaydi va unga: ‹Nima uchun bunday qilding?› deydi. U: ‹Sendan qoʻrqqanimdan›, deydi. Shunda Alloh uni magʻfirat qiladi». U: Men Rasululloh ﷺning buni aytganlarini eshitdim, dedi.Рибъий ибн Ҳирошдан ривоят қилинади: Мен Ҳузайфа ибн Ямон ва Абу Масъуд ал-Ансорий билан бирга ўтирдим. Улардан бири иккинчисига: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитганингни сўзлаб бер», деди. У: «Йўқ, ўзинг сўзлаб бер», деди. Шунда улардан бири шеригига сўзлаб берди, иккинчиси эса уни тасдиқлади. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Қиёмат куни бир киши келтирилади. Аллоҳ: ‹Унинг амалига қаранглар›, дейди. У: ‹Эй Роббим, мен яхши амал қилмаган эдим, фақат менинг молим бор эди ва одамлар билан муомала қилардим: ким бой бўлса, унга енгиллик қилардим, ким қийналган бўлса, унга қўли кенгайгунича муҳлат берардим›, дейди. Азиз ва Жалил Аллоҳ: ‹Енгиллик қилишга Мен ҳақлироқман›, дейди ва уни мағфират қилади». Шериги: «Рост айтдинг, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺнинг шуни айтганларини эшитганман», деди. Сўнг у деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Қиёмат куни бир киши келтирилади — у ўз аҳлига: ‹Мен ўлсам, мени ёндиринглар, сўнг мени янчинглар, сўнг мени кучли шамолга қарши сочиб юборинглар›, деган эди. Табарока ва Таоло Аллоҳ уни қиёмат куни жамлайди ва унга: ‹Нима учун бундай қилдинг?› дейди. У: ‹Сендан қўрққанимдан›, дейди. Шунда Аллоҳ уни мағфират қилади». У: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг буни айтганларини эшитдим, деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَالَكُنْتُ مَعَ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ بِالْمَدَائِنِ فَاسْتَسْقَى فَأَتَاهُ دِهْقَانٌ بِإِنَاءٍ فَرَمَاهُ بِهِ مَا يَأْلُو أَنْ يُصِيبَ بِهِ وَجْهَهُ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنِّي تَقَدَّمْتُ إِلَيْهِ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ لَمْ أَفْعَلْ بِه هَذَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَانَا أَنْ نَشْرَبَ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَأَنْ نَلْبَسَ الْحَرِيرَ وَالدِّيبَاجَ قَالَ هُوَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَنَا فِي الْآخِرَةِهَذَا آخِرُ حَدِيثِ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Abdurrahmon ibn Abu Laylodan rivoyat qilinadi: Men Madoinda Huzayfa ibn Yamon (roziyallohu anhu) bilan birga edim. U suv soʻradi, bir dehqon unga idishda keltirdi. Shunda u idishni unga otdi — uning yuziga tegishidan ham tap tortmadi. Soʻng: «Agar men bundan oldin bir yoki ikki marta unga aytmaganimda, unga bunday qilmasdim. Albatta, Rasululloh ﷺ bizni oltin va kumush idishlarda ichishdan hamda ipak va debo kiyishdan qaytardilar va: ‹U ular uchun dunyoda, biz uchun esa oxiratdadir›, dedilar», dedi. Bu Huzayfa ibn Yamon (roziyallohu anhu) hadislarining oxirgisidir.Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан ривоят қилинади: Мен Мадоинда Ҳузайфа ибн Ямон (розияллоҳу анҳу) билан бирга эдим. У сув сўради, бир деҳқон унга идишда келтирди. Шунда у идишни унга отди — унинг юзига тегишидан ҳам тап тортмади. Сўнг: «Агар мен бундан олдин бир ёки икки марта унга айтмаганимда, унга бундай қилмасдим. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бизни олтин ва кумуш идишларда ичишдан ҳамда ипак ва дебо кийишдан қайтардилар ва: ‹У улар учун дунёда, биз учун эса охиратдадир›, дедилар», деди. Бу Ҳузайфа ибн Ямон (розияллоҳу анҳу) ҳадисларининг охиргисидир.