Rib'iy ibn Hirosh Huzayfa

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، قَالَ قَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو لِحُذَيْفَةَ أَلاَ تُحَدِّثُنَا مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ مَعَ الدَّجَّالِ إِذَا خَرَجَ مَاءً وَنَارًا، فَأَمَّا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهَا النَّارُ فَمَاءٌ بَارِدٌ، وَأَمَّا الَّذِي يَرَى النَّاسُ أَنَّهُ مَاءٌ بَارِدٌ فَنَارٌ تُحْرِقُ، فَمَنْ أَدْرَكَ مِنْكُمْ فَلْيَقَعْ فِي الَّذِي يَرَى أَنَّهَا نَارٌ، فَإِنَّهُ عَذْبٌ بَارِدٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ حُذَيْفَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ رَجُلاً كَانَ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ أَتَاهُ الْمَلَكُ لِيَقْبِضَ رُوحَهُ فَقِيلَ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ مِنْ خَيْرٍ قَالَ مَا أَعْلَمُ، قِيلَ لَهُ انْظُرْ‏.‏ قَالَ مَا أَعْلَمُ شَيْئًا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ فِي الدُّنْيَا وَأُجَازِيهِمْ، فَأُنْظِرُ الْمُوسِرَ، وَأَتَجَاوَزُ عَنِ الْمُعْسِرِ‏.‏ فَأَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ رَجُلاً حَضَرَهُ الْمَوْتُ، فَلَمَّا يَئِسَ مِنَ الْحَيَاةِ أَوْصَى أَهْلَهُ إِذَا أَنَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا كَثِيرًا وَأَوْقِدُوا فِيهِ نَارًا حَتَّى إِذَا أَكَلَتْ لَحْمِي، وَخَلَصَتْ إِلَى عَظْمِي، فَامْتَحَشْتُ، فَخُذُوهَا فَاطْحَنُوهَا، ثُمَّ انْظُرُوا يَوْمًا رَاحًا فَاذْرُوهُ فِي الْيَمِّ‏.‏ فَفَعَلُوا، فَجَمَعَهُ فَقَالَ لَهُ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ‏.‏ فَغَفَرَ اللَّهُ لَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عُقْبَةُ بْنُ عَمْرٍو، وَأَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ ذَاكَ، وَكَانَ نَبَّاشًا‏.‏

Ribʼiy ibn Hirosh (Huzayfadan) rivoyat qiladi: Uqba ibn Amr Huzayfaga: «Sen bizga — Allohning Rasuli ﷺ dan eshitgan (narsa)laringdan — rivoyat qilmaysanmi?» — dedi. U: «Men u zotning shunday deganini eshitdim: ‹Dajjol paydo boʻlganda, uning yonida olov va suv boʻladi. Odamlar sovuq suv (deb) hisoblaydigan (narsa) — aslida — (narsalarni) kuydiradigan olov boʻladi. Bas, sizlardan kim bunga duch kelsa, oʻziga olov (deb) koʻringan narsaga tushsin — chunki aslida u — toza, sovuq suvdir›, — dedi», — dedi. Huzayfa qoʻshdi: «Men u zotning yana shunday deganini (ham) eshitdim: ‹Sizlardan oldingi (avlod) odamlari orasida bir kishi bor edi — oʻlim farishtasi uning jonini olish uchun keldi. (Uning joni olindi va) undan: «Sen biror yaxshi amal qildingmi?» — deb soʻraldi. U: «Men hech bir yaxshi amalni eslamayman», — deb javob berdi. Undan (yaxshilab) oʻylab koʻrish soʻraldi. U: «Men — dunyoda odamlar bilan savdo qilganim va boy (qarzdor)larga muhlat berib, kambagʻal (qarzdor)larni kechirganimdan boshqa — (hech narsani) eslamayman», — dedi. Bas, Alloh uni jannatga kiritdi›, — dedi». Huzayfa yana: «Men u zotning yana shunday deganini (ham) eshitdim: ‹Bir marta oʻlim toʻshagidagi bir kishi — omon qolishdan butunlay umidini uzib — oilasiga: «Men oʻlganimda, men uchun katta bir oʻtin uyumini toʻplab, (uni yoqib) olov qilinglar. Olov goʻshtimni yeb, suyaklarimga yetganda va suyaklar (ham) yonganda, ularni olib, kukun qilib ezinglar va shamolli kunni kutib, uni (yaʼni kukunni) dengiz ustiga sochinglar», — dedi. Ular shunday qildi; lekin Alloh uning zarralarini (qayta) toʻpladi va undan: «Nega bunday qilding?» — deb soʻradi. U: «Sendan qoʻrqqanim uchun», — deb javob berdi. Bas, Alloh uni magʻfirat qildi›, — dedi». Uqba ibn Amr: «Men u zotning — oʻsha isroillik (kishi) — oʻliklarning qabrini (kafanlarini oʻgʻirlash uchun) kovlardi, deganini (ham) eshitdim», — dedi.Рибъий ибн Ҳирош (Ҳузайфадан) ривоят қилади: Уқба ибн Амр Ҳузайфага: «Сен бизга — Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитган (нарса)ларингдан — ривоят қилмайсанми?» — деди. У: «Мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: ‹Дажжол пайдо бўлганда, унинг ёнида олов ва сув бўлади. Одамлар совуқ сув (деб) ҳисоблайдиган (нарса) — аслида — (нарсаларни) куйдирадиган олов бўлади. Бас, сизлардан ким бунга дуч келса, ўзига олов (деб) кўринган нарсага тушсин — чунки аслида у — тоза, совуқ сувдир›, — деди», — деди. Ҳузайфа қўшди: «Мен у зотнинг яна шундай деганини (ҳам) эшитдим: ‹Сизлардан олдинги (авлод) одамлари орасида бир киши бор эди — ўлим фариштаси унинг жонини олиш учун келди. (Унинг жони олинди ва) ундан: «Сен бирор яхши амал қилдингми?» — деб сўралди. У: «Мен ҳеч бир яхши амални эсламайман», — деб жавоб берди. Ундан (яхшилаб) ўйлаб кўриш сўралди. У: «Мен — дунёда одамлар билан савдо қилганим ва бой (қарздор)ларга муҳлат бериб, камбағал (қарздор)ларни кечирганимдан бошқа — (ҳеч нарсани) эсламайман», — деди. Бас, Аллоҳ уни жаннатга киритди›, — деди». Ҳузайфа яна: «Мен у зотнинг яна шундай деганини (ҳам) эшитдим: ‹Бир марта ўлим тўшагидаги бир киши — омон қолишдан бутунлай умидини узиб — оиласига: «Мен ўлганимда, мен учун катта бир ўтин уюмини тўплаб, (уни ёқиб) олов қилинглар. Олов гўштимни еб, суякларимга етганда ва суяклар (ҳам) ёнганда, уларни олиб, кукун қилиб эзинглар ва шамолли кунни кутиб, уни (яъни кукунни) денгиз устига сочинглар», — деди. Улар шундай қилди; лекин Аллоҳ унинг зарраларини (қайта) тўплади ва ундан: «Нега бундай қилдинг?» — деб сўради. У: «Сендан қўрққаним учун», — деб жавоб берди. Бас, Аллоҳ уни мағфират қилди›, — деди». Уқба ибн Амр: «Мен у зотнинг — ўша исроиллик (киши) — ўликларнинг қабрини (кафанларини ўғирлаш учун) ковларди, деганини (ҳам) эшитдим», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، قَالَ قَالَ عُقْبَةُ لِحُذَيْفَةَ أَلاَ تُحَدِّثُنَا مَا سَمِعْتَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ رَجُلاً حَضَرَهُ الْمَوْتُ، لَمَّا أَيِسَ مِنَ الْحَيَاةِ، أَوْصَى أَهْلَهُ إِذَا مُتُّ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا كَثِيرًا، ثُمَّ أَوْرُوا نَارًا حَتَّى إِذَا أَكَلَتْ لَحْمِي، وَخَلَصَتْ إِلَى عَظْمِي، فَخُذُوهَا فَاطْحَنُوهَا، فَذَرُّونِي فِي الْيَمِّ فِي يَوْمٍ حَارٍّ أَوْ رَاحٍ‏.‏ فَجَمَعَهُ اللَّهُ، فَقَالَ لِمَ فَعَلْتَ قَالَ خَشْيَتَكَ‏.‏ فَغَفَرَ لَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عُقْبَةُ وَأَنَا سَمِعْتُهُ يَقُولُ‏.‏ حَدَّثَنَا مُوسَى حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ وَقَالَ ‏"‏ فِي يَوْمٍ رَاحٍ ‏"‏‏.‏

Ribʼiy ibn Hirosh (Huzayfadan) rivoyat qiladi: Uqba Huzayfaga: «Sen bizga — Allohning Rasuli ﷺ dan eshitgan (narsa)ni — rivoyat qilmaysanmi?» — dedi. Huzayfa: «Men u zotning shunday deganini eshitdim: ‹Bir kishiga oʻlim yaqinlashdi va u — omon qolishdan umidini uzganda — oilasiga: «Men oʻlganimda, men uchun koʻp oʻtin toʻplab, (meni yoqish uchun) olov qilinglar. Olov goʻshtimni yeb, suyaklarimga yetganda, suyaklarni olib, ularni ezinglar va hosil boʻlgan kukunni — issiq (yoki shamolli) kunda — dengizga sochinglar», — dedi. (Shunday qilindi.) Lekin Alloh uning zarralarini (qayta) toʻpladi va (undan): «Nega bunday qilding?» — deb soʻradi. U: «Sendan qoʻrqqanim uchun», — deb javob berdi. Bas, Alloh uni magʻfirat qildi›, — dedi», — dedi (Abdulmalik (ham) yuqoridagidek, «shamolli kunda», deb rivoyat qildi).Рибъий ибн Ҳирош (Ҳузайфадан) ривоят қилади: Уқба Ҳузайфага: «Сен бизга — Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитган (нарса)ни — ривоят қилмайсанми?» — деди. Ҳузайфа: «Мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: ‹Бир кишига ўлим яқинлашди ва у — омон қолишдан умидини узганда — оиласига: «Мен ўлганимда, мен учун кўп ўтин тўплаб, (мени ёқиш учун) олов қилинглар. Олов гўштимни еб, суякларимга етганда, суякларни олиб, уларни эзинглар ва ҳосил бўлган кукунни — иссиқ (ёки шамолли) кунда — денгизга сочинглар», — деди. (Шундай қилинди.) Лекин Аллоҳ унинг зарраларини (қайта) тўплади ва (ундан): «Нега бундай қилдинг?» — деб сўради. У: «Сендан қўрққаним учун», — деб жавоб берди. Бас, Аллоҳ уни мағфират қилди›, — деди», — деди (Абдулмалик (ҳам) юқоридагидек, «шамолли кунда», деб ривоят қилди).

وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ رَجُلًا كَانَ فِيمَنْ قَبْلَكُمْ أَتَاهُ الْمَلَكُ لِيَقْبِضَ رُوحَهُ فَقيل لَهُ: هَل علمت مَنْ خَيْرٍ؟ قَالَ: مَا أَعْلَمُ. قِيلَ لَهُ انْظُرْ قَالَ: مَا أَعْلَمُ شَيْئًا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُبَايِعُ النَّاسَ فِي الدُّنْيَا وَأُجَازِيهِمْ فَأُنْظِرُ الْمُوسِرَ وَأَتَجَاوَزُ عَنِ الْمُعْسِرِ فَأَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ " وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ نَحْوَهُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ «فَقَالَ اللَّهُ أَنَا أَحَق بذا مِنْك تجاوزوا عَن عَبدِي»

Ribʼiy ibn Hirosh (Huzayfadan) rivoyat qiladi: Uqba ibn Amr Huzayfaga: «Sen bizga — Allohning Rasuli ﷺ dan eshitgan (narsa)laringdan — rivoyat qilmaysanmi?» — dedi. U: «Men u zotning shunday deganini eshitdim: ‹Dajjol paydo boʻlganda, uning yonida olov va suv boʻladi. Odamlar sovuq suv (deb) hisoblaydigan (narsa) — aslida — (narsalarni) kuydiradigan olov boʻladi. Bas, sizlardan kim bunga duch kelsa, oʻziga olov (deb) koʻringan narsaga tushsin — chunki aslida u — toza, sovuq suvdir›, — dedi», — dedi. Huzayfa qoʻshdi: «Men u zotning yana shunday deganini (ham) eshitdim: ‹Sizlardan oldingi (avlod) odamlari orasida bir kishi bor edi — oʻlim farishtasi uning jonini olish uchun keldi. (Uning joni olindi va) undan: «Sen biror yaxshi amal qildingmi?» — deb soʻraldi. U: «Men hech bir yaxshi amalni eslamayman», — deb javob berdi. Undan (yaxshilab) oʻylab koʻrish soʻraldi. U: «Men — dunyoda odamlar bilan savdo qilganim va boy (qarzdor)larga muhlat berib, kambagʻal (qarzdor)larni kechirganimdan boshqa — (hech narsani) eslamayman», — dedi. Bas, Alloh uni jannatga kiritdi›, — dedi». Huzayfa yana: «Men u zotning yana shunday deganini (ham) eshitdim: ‹Bir marta oʻlim toʻshagidagi bir kishi — omon qolishdan butunlay umidini uzib — oilasiga: «Men oʻlganimda, men uchun katta bir oʻtin uyumini toʻplab, (uni yoqib) olov qilinglar. Olov goʻshtimni yeb, suyaklarimga yetganda va suyaklar (ham) yonganda, ularni olib, kukun qilib ezinglar va shamolli kunni kutib, uni (yaʼni kukunni) dengiz ustiga sochinglar», — dedi. Ular shunday qildi; lekin Alloh uning zarralarini (qayta) toʻpladi va undan: «Nega bunday qilding?» — deb soʻradi. U: «Sendan qoʻrqqanim uchun», — deb javob berdi. Bas, Alloh uni magʻfirat qildi›, — dedi». Uqba ibn Amr: «Men u zotning — oʻsha isroillik (kishi) — oʻliklarning qabrini (kafanlarini oʻgʻirlash uchun) kovlardi, deganini (ham) eshitdim», — dedi.Рибъий ибн Ҳирош (Ҳузайфадан) ривоят қилади: Уқба ибн Амр Ҳузайфага: «Сен бизга — Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитган (нарса)ларингдан — ривоят қилмайсанми?» — деди. У: «Мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: ‹Дажжол пайдо бўлганда, унинг ёнида олов ва сув бўлади. Одамлар совуқ сув (деб) ҳисоблайдиган (нарса) — аслида — (нарсаларни) куйдирадиган олов бўлади. Бас, сизлардан ким бунга дуч келса, ўзига олов (деб) кўринган нарсага тушсин — чунки аслида у — тоза, совуқ сувдир›, — деди», — деди. Ҳузайфа қўшди: «Мен у зотнинг яна шундай деганини (ҳам) эшитдим: ‹Сизлардан олдинги (авлод) одамлари орасида бир киши бор эди — ўлим фариштаси унинг жонини олиш учун келди. (Унинг жони олинди ва) ундан: «Сен бирор яхши амал қилдингми?» — деб сўралди. У: «Мен ҳеч бир яхши амални эсламайман», — деб жавоб берди. Ундан (яхшилаб) ўйлаб кўриш сўралди. У: «Мен — дунёда одамлар билан савдо қилганим ва бой (қарздор)ларга муҳлат бериб, камбағал (қарздор)ларни кечирганимдан бошқа — (ҳеч нарсани) эсламайман», — деди. Бас, Аллоҳ уни жаннатга киритди›, — деди». Ҳузайфа яна: «Мен у зотнинг яна шундай деганини (ҳам) эшитдим: ‹Бир марта ўлим тўшагидаги бир киши — омон қолишдан бутунлай умидини узиб — оиласига: «Мен ўлганимда, мен учун катта бир ўтин уюмини тўплаб, (уни ёқиб) олов қилинглар. Олов гўштимни еб, суякларимга етганда ва суяклар (ҳам) ёнганда, уларни олиб, кукун қилиб эзинглар ва шамолли кунни кутиб, уни (яъни кукунни) денгиз устига сочинглар», — деди. Улар шундай қилди; лекин Аллоҳ унинг зарраларини (қайта) тўплади ва ундан: «Нега бундай қилдинг?» — деб сўради. У: «Сендан қўрққаним учун», — деб жавоб берди. Бас, Аллоҳ уни мағфират қилди›, — деди». Уқба ибн Амр: «Мен у зотнинг — ўша исроиллик (киши) — ўликларнинг қабрини (кафанларини ўғирлаш учун) ковларди, деганини (ҳам) эшитдим», — деди.