Rivoyatlari 14 ta, 5 toʻplamda.Ривоятлари 14 та, 5 тўпламда. Hadislarda 9 marta tilga olingan.Ҳадисларда 9 марта тилга олинган.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ عَلِيٍّ بِذَلِكَ.
Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Yuqorida zikr qilingan Alining soʻzi (rivoyat qilindi).Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Юқорида зикр қилинган Алининг сўзи (ривоят қилинди).
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أَرَأَيْتَ هَذَا الرَّمَلَ بِالْبَيْتِ ثَلاَثَةَ أَطْوَافٍ وَمَشْىَ أَرْبَعَةِ أَطْوَافٍ أَسُنَّةٌ هُوَ فَإِنَّ قَوْمَكَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُ سُنَّةٌ . قَالَ فَقَالَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا . قَالَ قُلْتُ مَا قَوْلُكَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِمَ مَكَّةَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّ مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ لاَ يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يَطُوفُوا بِالْبَيْتِ مِنَ الْهُزَالِ وَكَانُوا يَحْسُدُونَهُ . قَالَ فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَرْمُلُوا ثَلاَثًا وَيَمْشُوا أَرْبَعًا . قَالَ قُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنِ الطَّوَافِ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ رَاكِبًا أَسُنَّةٌ هُوَ فَإِنَّ قَوْمَكَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُ سُنَّةٌ . قَالَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا . قَالَ قُلْتُ وَمَا قَوْلُكَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَثُرَ عَلَيْهِ النَّاسُ يَقُولُونَ هَذَا مُحَمَّدٌ هَذَا مُحَمَّدٌ . حَتَّى خَرَجَ الْعَوَاتِقُ مِنَ الْبُيُوتِ . قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يُضْرَبُ النَّاسُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا كَثُرَ عَلَيْهِ رَكِبَ وَالْمَشْىُ وَالسَّعْىُ أَفْضَلُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Abut-Tufayl) dedi: Ibn Abbosga: «Baytni uch aylanishda yengil yugurib (raml qilib), toʻrt aylanishda odimlab yurish haqida nima deysiz, bu sunnatmi? Sizning qavmingiz buni sunnat deb hisoblaydilar», dedim. (Abut-Tufayl) dedi: Shunda u: «Ular ham rost aytishdi, ham yolgʻon (gapirishdi)», dedi. Men: «‹Ular ham rost aytishdi, ham yolgʻon› deganingiz nima degani?» dedim. U dedi: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar. Mushriklar: ‹Muhammad va uning sahobalari ozib-toʻzib, holsizlanib qolgani uchun Baytni tavof qila olmaydilar›, deyishdi — ular u zotga hasad qilar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga uch (aylanishda) yengil yugurib (raml qilib), toʻrttasini odimlab yurishni buyurdilar». Men unga: «Menga Safo bilan Marva orasini ulov ustida tavof qilish haqida xabar bering, bu sunnatmi? Zero qavmingiz buni sunnat deb hisoblaydilar», dedim. U: «Ular ham rost aytishdi, ham yolgʻon (gapirishdi)», dedi. Men: «‹Ular ham rost aytishdi, ham yolgʻon› deganingiz nima?» dedim. U dedi: «Rasululloh ﷺ ning atroflariga odamlar shu qadar koʻpaydiki, ular: ‹Mana Muhammad, mana Muhammad!› deyishar, hatto (parda ortidagi) yosh qizlar ham uylaridan chiqib kelishgan edi. Rasululloh ﷺ ning oldilarida odamlar (yoʻl ochish uchun) urilmas edi. Atroflariga (odamlar) koʻpayib ketgach, u zot ulovga mindilar. (Lekin) yurish va saʼy qilish afzalroqdir».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Абут-Туфайл) деди: Ибн Аббосга: «Байтни уч айланишда енгил югуриб (рамл қилиб), тўрт айланишда одимлаб юриш ҳақида нима дейсиз, бу суннатми? Сизнинг қавмингиз буни суннат деб ҳисоблайдилар», дедим. (Абут-Туфайл) деди: Шунда у: «Улар ҳам рост айтишди, ҳам ёлғон (гапиришди)», деди. Мен: «‹Улар ҳам рост айтишди, ҳам ёлғон› деганингиз нима дегани?» дедим. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар. Мушриклар: ‹Муҳаммад ва унинг саҳобалари озиб-тўзиб, ҳолсизланиб қолгани учун Байтни тавоф қила олмайдилар›, дейишди — улар у зотга ҳасад қилар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга уч (айланишда) енгил югуриб (рамл қилиб), тўрттасини одимлаб юришни буюрдилар». Мен унга: «Менга Сафо билан Марва орасини улов устида тавоф қилиш ҳақида хабар беринг, бу суннатми? Зеро қавмингиз буни суннат деб ҳисоблайдилар», дедим. У: «Улар ҳам рост айтишди, ҳам ёлғон (гапиришди)», деди. Мен: «‹Улар ҳам рост айтишди, ҳам ёлғон› деганингиз нима?» дедим. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ нинг атрофларига одамлар шу қадар кўпайдики, улар: ‹Мана Муҳаммад, мана Муҳаммад!› дейишар, ҳатто (парда ортидаги) ёш қизлар ҳам уйларидан чиқиб келишган эди. Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларида одамлар (йўл очиш учун) урилмас эди. Атрофларига (одамлар) кўпайиб кетгач, у зот уловга миндилар. (Лекин) юриш ва саъй қилиш афзалроқдир».
وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ قَوْمَكَ يَزْعُمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَلَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَهْىَ سُنَّةٌ . قَالَ صَدَقُوا وَكَذَبُوا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Abut-Tufayl) dedi: Ibn Abbosga: «Qavmingiz Rasululloh ﷺ Baytni hamda Safo bilan Marva orasini raml qilib (yengil yugurib) tavof qilganlar va bu sunnat, deb hisoblaydilar», dedim. U: «Ular ham rost aytishdi, ham yolgʻon (gapirishdi)», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Абут-Туфайл) деди: Ибн Аббосга: «Қавмингиз Расулуллоҳ ﷺ Байтни ҳамда Сафо билан Марва орасини рамл қилиб (енгил югуриб) тавоф қилганлар ва бу суннат, деб ҳисоблайдилар», дедим. У: «Улар ҳам рост айтишди, ҳам ёлғон (гапиришди)», деди.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ، سَعِيدِ بْنِ الأَبْجَرِ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ أُرَانِي قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَصِفْهُ لِي . قَالَ قُلْتُ رَأَيْتُهُ عِنْدَ الْمَرْوَةِ عَلَى نَاقَةٍ وَقَدْ كَثُرَ النَّاسُ عَلَيْهِ . قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِنَّهُمْ كَانُوا لاَ يُدَعُّونَ عَنْهُ وَلاَ يُكْهَرُونَ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Abbosga: «Menimcha, men Rasululloh ﷺ ni koʻrgan boʻlsam kerak», dedim. U: «Bas, u zotni menga taʼriflab ber», dedi. Men: «Men u zotni Marva yonida bir tuya ustida koʻrdim, atroflariga odamlar koʻpayib ketgan edi», dedim. Shunda Ibn Abbos: «Oʻsha — Rasululloh ﷺ dirlar. Zero (sahobalar) u zotdan itarib uzoqlashtirilmas va haydalmas edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Аббосга: «Менимча, мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрган бўлсам керак», дедим. У: «Бас, у зотни менга таърифлаб бер», деди. Мен: «Мен у зотни Марва ёнида бир туя устида кўрдим, атрофларига одамлар кўпайиб кетган эди», дедим. Шунда Ибн Аббос: «Ўша — Расулуллоҳ ﷺ дирлар. Зеро (саҳобалар) у зотдан итариб узоқлаштирилмас ва ҳайдалмас эдилар», деди.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، حَدَّثَنَا مَعْرُوفُ بْنُ خَرَّبُوذَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَيَسْتَلِمُ الرُّكْنَ بِمِحْجَنٍ مَعَهُ وَيُقَبِّلُ الْمِحْجَنَ .
Abut-Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni Baytni tavof qilayotganlarini va oʻzlarida boʻlgan egri tayoq bilan (Hajarul-asvad) rukniga istilom qilib, soʻng oʻsha tayoqni oʻpayotganlarini koʻrdim.Абут-Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни Байтни тавоф қилаётганларини ва ўзларида бўлган эгри таёқ билан (Ҳажарул-асвад) рукнига истилом қилиб, сўнг ўша таёқни ўпаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ عَنْ مَنْصُورِ، بْنِ حَيَّانَ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ قُلْنَا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبِرْنَا بِشَىْءٍ، أَسَرَّهُ إِلَيْكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ مَا أَسَرَّ إِلَىَّ شَيْئًا كَتَمَهُ النَّاسَ وَلَكِنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ " لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ آوَى مُحْدِثًا وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَعَنَ وَالِدَيْهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ غَيَّرَ الْمَنَارَ " .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Ali ibn Abu Tolibga: «Bizga Rasululloh ﷺ senga sir qilib aytgan biror narsani xabar bergin», dedik. Shunda u: «Menga odamlardan yashiradigan biror narsani sir qilib aytmaganlar, lekin men u zotning shunday deganlarini eshitdim: ‹Allohdan oʻzgaga (atab) soʻygan kishini Alloh laʼnatladi; bidʼat chiqargan kishini panoh bergan kishini Alloh laʼnatladi; ota-onasini laʼnatlagan kishini Alloh laʼnatladi va (chegara) belgilarini oʻzgartirgan kishini Alloh laʼnatladi›», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Али ибн Абу Толибга: «Бизга Расулуллоҳ ﷺ сенга сир қилиб айтган бирор нарсани хабар бергин», дедик. Шунда у: «Менга одамлардан яширадиган бирор нарсани сир қилиб айтмаганлар, лекин мен у зотнинг шундай деганларини эшитдим: ‹Аллоҳдан ўзгага (атаб) сўйган кишини Аллоҳ лаънатлади; бидъат чиқарган кишини паноҳ берган кишини Аллоҳ лаънатлади; ота-онасини лаънатлаган кишини Аллоҳ лаънатлади ва (чегара) белгиларини ўзгартирган кишини Аллоҳ лаънатлади›», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ أَبِي بَزَّةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ سُئِلَ عَلِيٌّ أَخَصَّكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَىْءٍ فَقَالَ مَا خَصَّنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَىْءٍ لَمْ يَعُمَّ بِهِ النَّاسَ كَافَّةً إِلاَّ مَا كَانَ فِي قِرَابِ سَيْفِي هَذَا - قَالَ - فَأَخْرَجَ صَحِيفَةً مَكْتُوبٌ فِيهَا " لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ سَرَقَ مَنَارَ الأَرْضِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَعَنَ وَالِدَهُ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ آوَى مُحْدِثًا " .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alidan: «Rasululloh ﷺ sizlarni biror narsa bilan ajratdimi (sir qildimi)?» deb soʻraldi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ bizni hamma odamlarga umumiy qilmagan biror narsa bilan ajratmaganlar, faqat mana shu qilichimning gʻilofidagi narsadan boshqa», dedi. (Rovi) dedi: Soʻng (Ali) ichida: ‹Allohdan oʻzgaga (atab) soʻygan kishini Alloh laʼnatladi; yer (chegara) belgilarini oʻgʻirlagan kishini Alloh laʼnatladi; otasini laʼnatlagan kishini Alloh laʼnatladi va bidʼat chiqargan kishini panoh bergan kishini Alloh laʼnatladi› deb yozilgan bir sahifani chiqardi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Алидан: «Расулуллоҳ ﷺ сизларни бирор нарса билан ажратдими (сир қилдими)?» деб сўралди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ бизни ҳамма одамларга умумий қилмаган бирор нарса билан ажратмаганлар, фақат мана шу қиличимнинг ғилофидаги нарсадан бошқа», деди. (Рови) деди: Сўнг (Али) ичида: ‹Аллоҳдан ўзгага (атаб) сўйган кишини Аллоҳ лаънатлади; ер (чегара) белгиларини ўғирлаган кишини Аллоҳ лаънатлади; отасини лаънатлаган кишини Аллоҳ лаънатлади ва бидъат чиқарган кишини паноҳ берган кишини Аллоҳ лаънатлади› деб ёзилган бир саҳифани чиқарди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ رَجُلٌ رَآهُ غَيْرِي . قَالَ فَقُلْتُ لَهُ فَكَيْفَ رَأَيْتَهُ قَالَ كَانَ أَبْيَضَ مَلِيحًا مُقَصَّدًا .
Abut-Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ni koʻrganman, yer yuzida mendan boshqa u zotni koʻrgan biror kishi (tirik) qolgan emas. (Roviy) dedi: men unga: «Sen u zotni qanday koʻrding?» dedim. U: «U zot oq tanli, chiroyli, oʻrta boʻyli edilar», dedi.Абут-Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрганман, ер юзида мендан бошқа у зотни кўрган бирор киши (тирик) қолган эмас. (Ровий) деди: мен унга: «Сен у зотни қандай кўрдинг?» дедим. У: «У зот оқ танли, чиройли, ўрта бўйли эдилар», деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ أَبُو خَيْثَمَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ، أَنَّ عِكْرِمَةَ بْنَ خَالِدٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا الطُّفَيْلِ حَدَّثَهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي سَرِيحَةَ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ الْغِفَارِيِّ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأُذُنَىَّ هَاتَيْنِ يَقُولُ " إِنَّ النُّطْفَةَ تَقَعُ فِي الرَّحِمِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ يَتَصَوَّرُ عَلَيْهَا الْمَلَكُ " . قَالَ زُهَيْرٌ حَسِبْتُهُ قَالَ الَّذِي يَخْلُقُهَا " فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَذَكَرٌ أَوْ أُنْثَى فَيَجْعَلُهُ اللَّهُ ذَكَرًا أَوْ أُنْثَى ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ أَسَوِيٌّ أَوْ غَيْرُ سَوِيٍّ فَيَجْعَلُهُ اللَّهُ سَوِيًّا أَوْ غَيْرَ سَوِيٍّ ثُمَّ يَقُولُ يَا رَبِّ مَا رِزْقُهُ مَا أَجَلُهُ مَا خُلُقُهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ اللَّهُ شَقِيًّا أَوْ سَعِيدًا " .
Huzayfa ibn Asid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni mana shu ikki qulogʻim bilan shunday deyayotganlarini eshitdim: «Nutfa bachadonga qirq kecha tushib (turadi), soʻng unga farishta suvrat (shakl) beradi». Zuhayr dedi: Oʻylashimcha, (Abdulloh ibn Ato) «uni yaratadigan (farishta)» dedi: «Soʻng (farishta): ‹Yo Rabbim, (bu) erkakmi yoki ayolmi?› deydi, shunda Olloh uni erkak yoki ayol qiladi. Soʻng: ‹Yo Rabbim, (azolari) toʻlami yoki nuqsonlimi?› deydi, shunda Olloh uni toʻla yoki nuqsonli qiladi. Soʻng: ‹Yo Rabbim, uning rizqi nima, ajali nima, xulqi nima?› deydi. Soʻng Olloh uni baxtsiz yoki baxtli qiladi».Ҳузайфа ибн Асид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни мана шу икки қулоғим билан шундай деяётганларини эшитдим: «Нутфа бачадонга қирқ кеча тушиб (туради), сўнг унга фаришта суврат (шакл) беради». Зуҳайр деди: Ўйлашимча, (Абдуллоҳ ибн Ато) «уни яратадиган (фаришта)» деди: «Сўнг (фаришта): ‹Ё Раббим, (бу) эркакми ёки аёлми?› дейди, шунда Оллоҳ уни эркак ёки аёл қилади. Сўнг: ‹Ё Раббим, (азолари) тўлами ёки нуқсонлими?› дейди, шунда Оллоҳ уни тўла ёки нуқсонли қилади. Сўнг: ‹Ё Раббим, унинг ризқи нима, ажали нима, хулқи нима?› дейди. Сўнг Оллоҳ уни бахтсиз ёки бахтли қилади».
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ جُمَيْعٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ، قَالَ كَانَ بَيْنَ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْعَقَبَةِ وَبَيْنَ حُذَيْفَةَ بَعْضُ مَا يَكُونُ بَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ كَمْ كَانَ أَصْحَابُ الْعَقَبَةِ قَالَ فَقَالَ لَهُ الْقَوْمُ أَخْبِرْهُ إِذْ سَأَلَكَ قَالَ كُنَّا نُخْبَرُ أَنَّهُمْ أَرْبَعَةَ عَشَرَ فَإِنْ كُنْتَ مِنْهُمْ فَقَدْ كَانَ الْقَوْمُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَأَشْهَدُ بِاللَّهِ أَنَّ اثْنَىْ عَشَرَ مِنْهُمْ حَرْبٌ لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهَادُ وَعَذَرَ ثَلاَثَةً قَالُوا مَا سَمِعْنَا مُنَادِيَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ عَلِمْنَا بِمَا أَرَادَ الْقَوْمُ . وَقَدْ كَانَ فِي حَرَّةٍ فَمَشَى فَقَالَ " إِنَّ الْمَاءَ قَلِيلٌ فَلاَ يَسْبِقُنِي إِلَيْهِ أَحَدٌ " . فَوَجَدَ قَوْمًا قَدْ سَبَقُوهُ فَلَعَنَهُمْ يَوْمَئِذٍ .
Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Aqaba ahlidan boʻlgan bir kishi bilan Huzayfa oʻrtasida odamlar orasida boʻlib turadigan baʼzi (kelishmovchilik) yuz berdi. Shunda (u kishi): ‹Seni Alloh nomi bilan soʻrayman, Aqaba (kechasi)dagi (munofiq)lar nechta edi?› dedi». (Abu Tufayl) aytdi: «Shunda u(Huzayfa)ga jamoa: ‹U sendan soʻragan ekan, unga aytib ber›, dedilar. (Huzayfa): ‹Bizga ular oʻn toʻrt kishi edi, deb xabar berilar edi. Agar sen ulardan boʻlsang, demak jamoa oʻn besh kishi boʻladi. Alloh nomi bilan guvohlik beramanki, ulardan oʻn ikki kishi dunyo hayotida va guvohlar (qiyomatda) turadigan kunda Allohga va Uning Rasuliga qarshi urush (qiluvchi)dir›, dedi. Uchtasini esa uzrli (deb) qoldirib: ‹Ular: «Biz Rasululloh ﷺ ning jarchisini eshitmadik va jamoa nima qilmoqchi boʻlganini ham bilmadik», dedilar›, (dedi). U zot esa bir harrada (toshli tekislikda) edilar, soʻng (u zot) yurib: ‹Suv oz, shuning uchun unga hech kim mendan oldin yetib bormasin!› dedilar. Lekin u zot (oldin) yetib borgan baʼzi kishilarni topdilar va oʻsha kuni ularni laʼnatladilar».Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ақаба аҳлидан бўлган бир киши билан Ҳузайфа ўртасида одамлар орасида бўлиб турадиган баъзи (келишмовчилик) юз берди. Шунда (у киши): ‹Сени Аллоҳ номи билан сўрайман, Ақаба (кечаси)даги (мунофиқ)лар нечта эди?› деди». (Абу Туфайл) айтди: «Шунда у(Ҳузайфа)га жамоа: ‹У сендан сўраган экан, унга айтиб бер›, дедилар. (Ҳузайфа): ‹Бизга улар ўн тўрт киши эди, деб хабар берилар эди. Агар сен улардан бўлсанг, демак жамоа ўн беш киши бўлади. Аллоҳ номи билан гувоҳлик бераманки, улардан ўн икки киши дунё ҳаётида ва гувоҳлар (қиёматда) турадиган кунда Аллоҳга ва Унинг Расулига қарши уруш (қилувчи)дир›, деди. Учтасини эса узрли (деб) қолдириб: ‹Улар: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг жарчисини эшитмадик ва жамоа нима қилмоқчи бўлганини ҳам билмадик», дедилар›, (деди). У зот эса бир ҳаррада (тошли текисликда) эдилар, сўнг (у зот) юриб: ‹Сув оз, шунинг учун унга ҳеч ким мендан олдин етиб бормасин!› дедилар. Лекин у зот (олдин) етиб борган баъзи кишиларни топдилар ва ўша куни уларни лаънатладилар».
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، وَمَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاوِيَةُ لاَ يَمُرُّ بِرُكْنٍ إِلاَّ اسْتَلَمَهُ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَكُنْ يَسْتَلِمُ إِلاَّ الْحَجَرَ الأَسْوَدَ وَالرُّكْنَ الْيَمَانِيَ . فَقَالَ مُعَاوِيَةُ لَيْسَ شَيْءٌ مِنَ الْبَيْتِ مَهْجُورًا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ لاَ يَسْتَلِمَ إِلاَّ الْحَجَرَ الأَسْوَدَ وَالرُّكْنَ الْيَمَانِيَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Tufayl aytadi: Men Ibn Abbos bilan birga edim, Muoviya esa hech bir ruknning yonidan oʻtmasdan, albatta unga qoʻl tekkizardi. Shunda Ibn Abbos unga: «Nabiy ﷺ faqat Hajarul-asvad bilan Yaman rukniga qoʻl tekkizar edilar», dedi. Muoviya esa: «Baytning hech bir qismi tark qilingan (chetlatilgan) emas», dedi. (Roviy) aytdi: Bu bobda Umardan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahih hadisdir. Aksar ilm ahli faqat Hajarul-asvad bilan Yaman rukniga qoʻl tekkizish bilan amal qiladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Туфайл айтади: Мен Ибн Аббос билан бирга эдим, Муовия эса ҳеч бир рукннинг ёнидан ўтмасдан, албатта унга қўл теккизарди. Шунда Ибн Аббос унга: «Набий ﷺ фақат Ҳажарул-асвад билан Яман рукнига қўл теккизар эдилар», деди. Муовия эса: «Байтнинг ҳеч бир қисми тарк қилинган (четлатилган) эмас», деди. (Ровий) айтди: Бу бобда Умардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Аксар илм аҳли фақат Ҳажарул-асвад билан Яман рукнига қўл теккизиш билан амал қиладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ.
Abu Bakr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, Fotima Abu Bakrga odam yuborib: «Rasululloh ﷺ ga sen vorismisan yoki u zotning oilasimi?» dedi. U: «Yoʻq, balki u zotning oilasi», dedi. Fotima: «Undoq boʻlsa Rasululloh ﷺ ning ulushi qani?» dedi. Abu Bakr: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Alloh azza va jalla bir paygʻambarga rizq bergach, soʻng uni vafot ettirsa, uni oʻzidan keyin ish boshiga oʻtgan kishiga qoldiradi›, deganlarini eshitganman, shuning uchun men uni musulmonlarga qaytarishni maʼqul koʻrdim», dedi. Shunda Fotima: «Sen va Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsang haqiqatga yaqinroqsan», dedi.Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, Фотима Абу Бакрга одам юбориб: «Расулуллоҳ ﷺ га сен ворисмисан ёки у зотнинг оиласими?» деди. У: «Йўқ, балки у зотнинг оиласи», деди. Фотима: «Ундоқ бўлса Расулуллоҳ ﷺ нинг улуши қани?» деди. Абу Бакр: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ азза ва жалла бир пайғамбарга ризқ бергач, сўнг уни вафот эттирса, уни ўзидан кейин иш бошига ўтган кишига қолдиради›, деганларини эшитганман, шунинг учун мен уни мусулмонларга қайтаришни маъқул кўрдим», деди. Шунда Фотима: «Сен ва Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсанг ҳақиқатга яқинроқсан», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ أَبِي بَزَّةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، قَالَ سُئِلَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هَلْ خَصَّكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْءٍ فَقَالَ مَا خَصَّنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَيْءٍ لَمْ يَعُمَّ بِهِ النَّاسَ كَافَّةً إِلَّا مَا كَانَ فِي قِرَابِ سَيْفِي هَذَا قَالَ فَأَخْرَجَ صَحِيفَةً فِيهَا مَكْتُوبٌ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ سَرَقَ مَنَارَ الْأَرْضِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَعَنَ وَالِدَهُ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ آوَى مُحْدِثًا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Rasululloh ﷺ sizlarga faqat oʻzingizga xos biror narsa aytganmi?» deb soʻraldi. U dedi: «Rasululloh ﷺ bizga barcha odamlarga umumiy qilmagan hech narsani xoslamaganlar, faqat mana shu qilichim gʻilofidagi narsadan boshqa.» Soʻng u bir sahifani chiqardi, unda: «Allohdan boshqaga soʻygan kishiga Alloh laʼnat qilsin. Yer chegara belgilarini oʻgʻirlagan kishiga Alloh laʼnat qilsin. Otasini laʼnatlagan kishiga Alloh laʼnat qilsin. Gunohkorga (bidʼatchiga) panoh bergan kishiga Alloh laʼnat qilsin», deb yozilgan edi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга фақат ўзингизга хос бирор нарса айтганми?» деб сўралди. У деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизга барча одамларга умумий қилмаган ҳеч нарсани хосламаганлар, фақат мана шу қиличим ғилофидаги нарсадан бошқа.» Сўнг у бир саҳифани чиқарди, унда: «Аллоҳдан бошқага сўйган кишига Аллоҳ лаънат қилсин. Ер чегара белгиларини ўғирлаган кишига Аллоҳ лаънат қилсин. Отасини лаънатлаган кишига Аллоҳ лаънат қилсин. Гуноҳкорга (бидъатчига) паноҳ берган кишига Аллоҳ лаънат қилсин», деб ёзилган эди.
وَعَنْ أَبِي اَلطُّفَيْلِ - رضى الله عنه - قَالَ: { رَأَيْتُ رَسُولَ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -يَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَيَسْتَلِمُ اَلرُّكْنَ بِمِحْجَنٍ مَعَهُ, وَيُقْبِّلُ اَلْمِحْجَنَ } رَوَاهُ مُسْلِمٌ 1 .
Abut-Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni Baytni tavof qilayotganlarini va oʻzlarida boʻlgan egri tayoq bilan (Hajarul-asvad) rukniga istilom qilib, soʻng oʻsha tayoqni oʻpayotganlarini koʻrdim.Абут-Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни Байтни тавоф қилаётганларини ва ўзларида бўлган эгри таёқ билан (Ҳажарул-асвад) рукнига истилом қилиб, сўнг ўша таёқни ўпаётганларини кўрдим.