حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا طَلْحَةُ بْنُ،
يَحْيَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ جَاءَ أَبُو مُوسَى إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ
فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ قَيْسٍ . فَلَمْ يَأْذَنْ لَهُ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ هَذَا أَبُو مُوسَى
السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ هَذَا الأَشْعَرِيُّ . ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ رُدُّوا عَلَىَّ رُدُّوا عَلَىَّ . فَجَاءَ فَقَالَ يَا أَبَا
مُوسَى مَا رَدَّكَ كُنَّا فِي شُغْلٍ . قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " الاِسْتِئْذَانُ
ثَلاَثٌ فَإِنْ أُذِنَ لَكَ وَإِلاَّ فَارْجِعْ " . قَالَ لَتَأْتِيَنِّي عَلَى هَذَا بِبَيِّنَةٍ وَإِلاَّ فَعَلْتُ وَفَعَلْتُ . فَذَهَبَ
أَبُو مُوسَى قَالَ عُمَرُ إِنْ وَجَدَ بَيِّنَةً تَجِدُوهُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ عَشِيَّةً وَإِنْ لَمْ يَجِدْ بَيِّنَةً فَلَمْ تَجِدُوهُ
. فَلَمَّا أَنْ جَاءَ بِالْعَشِيِّ وَجَدُوهُ قَالَ يَا أَبَا مُوسَى مَا تَقُولُ أَقَدْ وَجَدْتَ قَالَ نَعَمْ أُبَىَّ بْنَ
كَعْبٍ . قَالَ عَدْلٌ . قَالَ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ مَا يَقُولُ هَذَا قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم يَقُولُ ذَلِكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ فَلاَ تَكُونَنَّ عَذَابًا عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم . قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ إِنَّمَا سَمِعْتُ شَيْئًا فَأَحْبَبْتُ أَنْ أَتَثَبَّتَ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso Umar ibnul-Xattobning oldiga kelib: «Assalomu alaykum, bu Abdulloh ibn Qaysdir» dedi. (Umar) unga ruxsat bermadi. (Abu Muso): «Assalomu alaykum, bu Abu Musodir. Assalomu alaykum, bu al-Ashʼariydir» dedi. Soʻng qaytib ketdi. (Umar): «Uni qaytaringlar, uni qaytaringlar!» dedi. Soʻng (Abu Muso) keldi. (Umar): «Ey Abu Muso, seni nima qaytarib yubordi? Biz band edik» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Ruxsat soʻrash uch martadir. Agar senga ruxsat berilsa (kir), boʻlmasa, qaytib ket› — deganlarini eshitganman» dedi. (Umar): «Shu xususda menga albatta hujjat keltir, boʻlmasa, anaqa-manaqa qilaman» dedi. Soʻng Abu Muso ketdi. Umar: «Agar hujjat topsa, uni kechqurun minbar yonida topasizlar; agar hujjat topmasa, uni topmaysizlar» dedi. Kechqurun u kelganida, uni topdilar. (Umar): «Ey Abu Muso, nima deysan? (Hujjat) topdingmi?» dedi. U: «Ha, Ubay ibn Kaʼb (topdim)» dedi. (Umar): «(U) odil (kishi)dir» dedi. (Soʻng): «Ey Abut-Tufayl, bu nima deyapti?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺ ning shuni aytganlarini eshitganman, ey Ibnul-Xattob. Shunday ekan, Rasululloh ﷺ ning sahobalariga azob boʻlma» dedi. (Umar): «Subhanalloh! Men faqat bir narsa eshitgandim va uni mustahkam (aniqlab) olishni xohlagandim» dedi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо Умар ибнул-Хаттобнинг олдига келиб: «Ассалому алайкум, бу Абдуллоҳ ибн Қайсдир» деди. (Умар) унга рухсат бермади. (Абу Мусо): «Ассалому алайкум, бу Абу Мусодир. Ассалому алайкум, бу ал-Ашъарийдир» деди. Сўнг қайтиб кетди. (Умар): «Уни қайтаринглар, уни қайтаринглар!» деди. Сўнг (Абу Мусо) келди. (Умар): «Эй Абу Мусо, сени нима қайтариб юборди? Биз банд эдик» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Рухсат сўраш уч мартадир. Агар сенга рухсат берилса (кир), бўлмаса, қайтиб кет› — деганларини эшитганман» деди. (Умар): «Шу хусусда менга албатта ҳужжат келтир, бўлмаса, анақа-манақа қиламан» деди. Сўнг Абу Мусо кетди. Умар: «Агар ҳужжат топса, уни кечқурун минбар ёнида топасизлар; агар ҳужжат топмаса, уни топмайсизлар» деди. Кечқурун у келганида, уни топдилар. (Умар): «Эй Абу Мусо, нима дейсан? (Ҳужжат) топдингми?» деди. У: «Ҳа, Убай ибн Каъб (топдим)» деди. (Умар): «(У) одил (киши)дир» деди. (Сўнг): «Эй Абут-Туфайл, бу нима деяпти?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шуни айтганларини эшитганман, эй Ибнул-Хаттоб. Шундай экан, Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларига азоб бўлма» деди. (Умар): «Субҳаналлоҳ! Мен фақат бир нарса эшитгандим ва уни мустаҳкам (аниқлаб) олишни хоҳлагандим» деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غَيِّرُوا الشَّيْبَ وَلاَ تَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَنَسٍ وَأَبِي رِمْثَةَ وَالْجَهْدَمَةِ وَأَبِي الطُّفَيْلِ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oqargan sochni oʻzgartiringlar va yahudiylarga oʻxshamanglar», dedilar. Bu bobda Zubayr, Ibn Abbos, Jobir, Abu Zarr, Anas, Abu Rimsa, Jahdama, Abu Tufayl, Jobir ibn Samura, Abu Juhayfa va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir va u Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқарган сочни ўзгартиринглар ва яҳудийларга ўхшаманглар», дедилар. Бу бобда Зубайр, Ибн Аббос, Жобир, Абу Зарр, Анас, Абу Римса, Жаҳдама, Абу Туфайл, Жобир ибн Самура, Абу Жуҳайфа ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир ва у Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَاسِعٍ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ لِي عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ ثَلاَثَةٌ هَذَا أَحَدُهُمْ لاَ بَأْسَ بِهِ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ شَيْخٌ يَرْوِي عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ لاَ بَأْسَ بِهِ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ يَرْوِي عَنِ الزُّهْرِيِّ وَالْحَسَنِ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ .
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga tamattuʼ qildik».Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таматтуъ қилдик».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا هَدِيَّةُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا مَعْرُوفُ بْنُ خَرَّبُوذَ الْمَكِّيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ، عَامِرَ بْنَ وَاثِلَةَ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عَلَى رَاحِلَتِهِ يَسْتَلِمُ الرُّكْنَ بِمِحْجَنِهِ وَيُقَبِّلُ الْمِحْجَنَ .
Abu Tufayl Amir ibn Vosila (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni tuyalarida Baytni tavof qilib, burchakni tayoqlari bilan istilom qilayotganlarini va tayoqni oʻpayotganlarini koʻrdim.Абу Туфайл Амир ибн Восила (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни туяларида Байтни тавоф қилиб, бурчакни таёқлари билан истилом қилаётганларини ва таёқни ўпаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، الْمَعْنَى وَاحِدٌ، قَالا: أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ، يَقُولُ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَا بَقِيَ عَلَى وَجْهِ الأَرْضِ أَحَدٌ رَآهُ غَيْرِي، قُلْتُ: صِفْهُ لِي، قَالَ: كَانَ أَبْيَضَ، مَلِيحًا، مُقَصَّدًا.
Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni koʻrganman, yer yuzida u zotni mendan boshqa koʻrgan hech kim qolmagan. Unga: «U zotni menga tasvirlab bering», deyildi. U: «U zot oq yuzli, koʻrkam va oʻrta boʻyli edilar», dedi.Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни кўрганман, ер юзида у зотни мендан бошқа кўрган ҳеч ким қолмаган. Унга: «У зотни менга тасвирлаб беринг», дейилди. У: «У зот оқ юзли, кўркам ва ўрта бўйли эдилар», деди.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ،
قَالَ قُلْتُ لَهُ أَرَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ كَانَ أَبْيَضَ مَلِيحَ الْوَجْهِ .
قَالَ مُسْلِمُ بْنُ الْحَجَّاجِ مَاتَ أَبُو الطُّفَيْلِ سَنَةَ مِائَةٍ وَكَانَ آخِرَ مَنْ مَاتَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Abut-Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: unga: «Sen Rasululloh ﷺ ni koʻrganmisan?» deyilganida, u: «Ha, u zot oq tanli, yuzi chiroyli edilar», dedi. Muslim ibn al-Hajjoj dedi: Abut-Tufayl bir yuzinchi (hijriy) yilda vafot etgan va Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan eng oxiri vafot etgani edi.Абут-Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: унга: «Сен Расулуллоҳ ﷺ ни кўрганмисан?» дейилганида, у: «Ҳа, у зот оқ танли, юзи чиройли эдилар», деди. Муслим ибн ал-Ҳажжож деди: Абут-Туфайл бир юзинчи (ҳижрий) йилда вафот этган ва Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан энг охири вафот этгани эди.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ
عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ
بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ الْخَضِرُ
. فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ يَا أَبَا الطُّفَيْلِ هَلُمَّ إِلَيْنَا فَإِنِّي
قَدْ تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَهَلْ سَمِعْتَ
رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ فَقَالَ أُبَىٌّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم يَقُولُ " بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا
أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لاَ . فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى بَلْ عَبْدُنَا الْخَضِرُ - قَالَ - فَسَأَلَ
مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا افْتَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ
سَتَلْقَاهُ فَسَارَ مُوسَى مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسِيرَ ثُمَّ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا . فَقَالَ فَتَى مُوسَى
حِينَ سَأَلَهُ الْغَدَاءَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلاَّ الشَّيْطَانُ
أَنْ أَذْكُرَهُ . فَقَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي . فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا
خَضِرًا . فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ " . إِلاَّ أَنَّ يُونُسَ قَالَ فَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ
الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u (Ibn Abbos) Hurr ibn Qays ibn Hisn al-Fazoriy bilan Musa alayhissalomning hamrohi haqida bahslashib qoldi. Ibn Abbos: «U Xizrdir», dedi. Shu asnoda ular ikkovining yonidan Ubay ibn Kaʼb al-Ansoriy oʻtib qoldi. Ibn Abbos uni chaqirib: «Yo Abut-Tufayl, bizning oldimizga keling! Men mana shu hamrohim bilan Musaning hamrohi — Musa uni uchratish yoʻlini soʻragan kishi haqida bahslashib qoldim. Siz Rasululloh ﷺ ning uning ahvolini zikr qilganlarini eshitganmisiz?» dedi. Shunda Ubay: «Men Rasululloh ﷺ ning bunday deganlarini eshitganman: ‹Musa Bani Isroildan bir jamoa orasida turganida, uning oldiga bir kishi keldi va unga: ‹Sendan koʻra bilimliroq biror kishini bilasanmi?› dedi. Musa: ‹Yoʻq›, dedi. Shunda Alloh Musaga: ‹Yoʻq, bizning bandamiz Xizr (sendan bilimliroqdir)›, deb vahiy yubordi›, — dedilar. (Ubay) dedi: ‹Shunda Musa uni uchratish yoʻlini soʻradi. Alloh unga baliqni alomat qildi va unga: ‹Qachon baliqni yoʻqotsang, qaytib bor, chunki sen uni (Xizrni) albatta uchratasan›, deyildi. Bas, Musa Alloh xohlagancha yurdi, soʻng oʻzining xizmatkoriga: ‹Bizga nonushtamizni keltir›, dedi. Musaning xizmatkori esa undan nonushta soʻraganida: ‹Aytgin-chi, biz qoyaning oldiga panoh tortib turganimizda, men baliqni unutibman; uni eslashni faqat shaytongina menga unutdirdi›, dedi. Shunda Musa oʻz xizmatkoriga: ‹Bu — biz istab kelayotgan narsamiz edi›, dedi. Bas, ikkovi izlariga qarab orqaga qaytdi va Xizrni topdilar. Soʻng ularning ikkovi boshidan Alloh oʻz Kitobida hikoya qilgan voqealar kechdi›», — dedilar. Faqat Yunus: «Bas, u dengizda baliqning izini kuzatib borardi», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у (Ибн Аббос) Ҳурр ибн Қайс ибн Ҳисн ал-Фазорий билан Муса алайҳиссаломнинг ҳамроҳи ҳақида баҳслашиб қолди. Ибн Аббос: «У Хизрдир», деди. Шу аснода улар икковининг ёнидан Убай ибн Каъб ал-Ансорий ўтиб қолди. Ибн Аббос уни чақириб: «Ё Абут-Туфайл, бизнинг олдимизга келинг! Мен мана шу ҳамроҳим билан Мусанинг ҳамроҳи — Муса уни учратиш йўлини сўраган киши ҳақида баҳслашиб қолдим. Сиз Расулуллоҳ ﷺ нинг унинг аҳволини зикр қилганларини эшитганмисиз?» деди. Шунда Убай: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг бундай деганларини эшитганман: ‹Муса Бани Исроилдан бир жамоа орасида турганида, унинг олдига бир киши келди ва унга: ‹Сендан кўра билимлироқ бирор кишини биласанми?› деди. Муса: ‹Йўқ›, деди. Шунда Аллоҳ Мусага: ‹Йўқ, бизнинг бандамиз Хизр (сендан билимлироқдир)›, деб ваҳий юборди›, — дедилар. (Убай) деди: ‹Шунда Муса уни учратиш йўлини сўради. Аллоҳ унга балиқни аломат қилди ва унга: ‹Қачон балиқни йўқотсанг, қайтиб бор, чунки сен уни (Хизрни) албатта учратасан›, дейилди. Бас, Муса Аллоҳ хоҳлаганча юрди, сўнг ўзининг хизматкорига: ‹Бизга нонуштамизни келтир›, деди. Мусанинг хизматкори эса ундан нонушта сўраганида: ‹Айтгин-чи, биз қоянинг олдига паноҳ тортиб турганимизда, мен балиқни унутибман; уни эслашни фақат шайтонгина менга унутдирди›, деди. Шунда Муса ўз хизматкорига: ‹Бу — биз истаб келаётган нарсамиз эди›, деди. Бас, иккови изларига қараб орқага қайтди ва Хизрни топдилар. Сўнг уларнинг иккови бошидан Аллоҳ ўз Китобида ҳикоя қилган воқеалар кечди›», — дедилар. Фақат Юнус: «Бас, у денгизда балиқнинг изини кузатиб борарди», деди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ فُرَاتٍ الْقَزَّازِ، عَنْ
أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنْ أَبِي سَرِيحَةَ، حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي غُرْفَةٍ
وَنَحْنُ أَسْفَلَ مِنْهُ فَاطَّلَعَ إِلَيْنَا فَقَالَ " مَا تَذْكُرُونَ " . قُلْنَا السَّاعَةَ . قَالَ " إِنَّ السَّاعَةَ
لاَ تَكُونُ حَتَّى تَكُونَ عَشْرُ آيَاتٍ خَسْفٌ بِالْمَشْرِقِ وَخَسْفٌ بِالْمَغْرِبِ وَخَسْفٌ فِي جَزِيرَةِ
الْعَرَبِ وَالدُّخَانُ وَالدَّجَّالُ وَدَابَّةُ الأَرْضِ وَيَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَطُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا
وَنَارٌ تَخْرُجُ مِنْ قُعْرَةِ عَدَنٍ تَرْحَلُ النَّاسَ " . قَالَ شُعْبَةُ وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ
عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ أَبِي سَرِيحَةَ . مِثْلَ ذَلِكَ لاَ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ أَحَدُهُمَا
فِي الْعَاشِرَةِ نُزُولُ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ صلى الله عليه وسلم . وَقَالَ الآخَرُ وَرِيحٌ تُلْقِي النَّاسَ
فِي الْبَحْرِ .
Huzayfa ibn Asid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir balandlikda (xonada) edilar, biz esa undan pastda edik. U zot bizga (qarab) chiqib: «Nimani zikr qilyapsizlar?» dedilar. Biz: «Qiyomatni», dedik. U zot: «Albatta, oʻnta alomat boʻlmaguncha qiyomat boʻlmaydi: sharqda yer choʻkishi, gʻarbda yer choʻkishi, Arab yarim orolida yer choʻkishi, tutun, Dajjol, yer dobbasi (hayvoni), Yaʼjuj va Maʼjuj, quyoshning gʻarbdan chiqishi va Adan tubidan chiqib, odamlarni (haydab) koʻchiradigan oʻt», dedilar. Ulardan biri oʻninchisida «Iyso ibn Maryamning ﷺ tushishi» dedi, ikkinchisi esa «odamlarni dengizga uloqtiradigan shamol» dedi.Ҳузайфа ибн Асид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир баландликда (хонада) эдилар, биз эса ундан пастда эдик. У зот бизга (қараб) чиқиб: «Нимани зикр қиляпсизлар?» дедилар. Биз: «Қиёматни», дедик. У зот: «Албатта, ўнта аломат бўлмагунча қиёмат бўлмайди: шарқда ер чўкиши, ғарбда ер чўкиши, Араб ярим оролида ер чўкиши, тутун, Дажжол, ер доббаси (ҳайвони), Яъжуж ва Маъжуж, қуёшнинг ғарбдан чиқиши ва Адан тубидан чиқиб, одамларни (ҳайдаб) кўчирадиган ўт», дедилар. Улардан бири ўнинчисида «Ийсо ибн Марямнинг ﷺ тушиши» деди, иккинчиси эса «одамларни денгизга улоқтирадиган шамол» деди.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ
فُرَاتٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الطُّفَيْلِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَرِيحَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم فِي غُرْفَةٍ وَنَحْنُ تَحْتَهَا نَتَحَدَّثُ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ . قَالَ شُعْبَةُ وَأَحْسِبُهُ قَالَ
تَنْزِلُ مَعَهُمْ إِذَا نَزَلُوا وَتَقِيلُ مَعَهُمْ حَيْثُ قَالُوا . قَالَ شُعْبَةُ وَحَدَّثَنِي رَجُلٌ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ
أَبِي الطُّفَيْلِ عَنْ أَبِي سَرِيحَةَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ قَالَ أَحَدُ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ نُزُولُ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ
وَقَالَ الآخَرُ رِيحٌ تُلْقِيهِمْ فِي الْبَحْرِ .
Abu Sariha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir balandlikda (xonada) edilar, biz esa uning ostida gaplashib turardik. Va u hadisni shunga oʻxshash (tarzda) keltirdi. Shuʼba dedi: U zot, oʻylaymanki, «(Oʻsha oʻt) ular qoʻngan joyga qoʻnadi va ular qaylulaga toʻxtagan joyda ular bilan birga qaylula (tushlik dam) qiladi», dedi. Bu ikki kishidan biri «Iyso ibn Maryamning tushishi» dedi, ikkinchisi esa «ularni dengizga uloqtiradigan shamol» dedi.Абу Сариҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир баландликда (хонада) эдилар, биз эса унинг остида гаплашиб турардик. Ва у ҳадисни шунга ўхшаш (тарзда) келтирди. Шуъба деди: У зот, ўйлайманки, «(Ўша ўт) улар қўнган жойга қўнади ва улар қайлулага тўхтаган жойда улар билан бирга қайлула (тушлик дам) қилади», деди. Бу икки кишидан бири «Ийсо ибн Марямнинг тушиши» деди, иккинчиси эса «уларни денгизга улоқтирадиган шамол» деди.