Abu Ishoq ash-Shayboniy

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، شَهِدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أَتَى عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ فَصَفَّهُمْ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا‏.‏ قُلْتُ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رضى الله عنهما‏.‏

Shayboniy (Shaʼbiydan, Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Shaʼbiy dedi: «Menga — Paygʻambar ﷺ ni boshqa qabrlardan ajragan bir qabrga borgan holda koʻrgan — bir kishi xabar berdi: ‹U zot odamlarni saf qildilar va toʻrt takbir aytdilar›». Men: «Ey Abu Amr, buni senga kim rivoyat qildi?» — dedim. U: «Ibn Abbos», — dedi.Шайбоний (Шаъбийдан, Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Шаъбий деди: «Менга — Пайғамбар ﷺ ни бошқа қабрлардан ажраган бир қабрга борган ҳолда кўрган — бир киши хабар берди: ‹У зот одамларни саф қилдилар ва тўрт такбир айтдилар›». Мен: «Эй Абу Амр, буни сенга ким ривоят қилди?» — дедим. У: «Ибн Аббос», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، مَرَّ مَعَ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ فَأَمَّنَا فَصَفَفْنَا خَلْفَهُ‏.‏ فَقُلْنَا يَا أَبَا عَمْرٍو مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ رضى الله عنهما‏.‏

Shayboniy (Shaʼbiydan, Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Shaʼbiy dedi: «Menga — Paygʻambaringiz ﷺ bilan boshqa qabrlardan ajragan bir qabrga — yoʻliqgan bir kishi xabar berdi: ‹Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar va biz u zot orqasida saf tortdik›». Biz: «Ey Abu Amr, buni senga kim rivoyat qildi?» — dedik. U: «Ibn Abbos», — dedi.Шайбоний (Шаъбийдан, Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Шаъбий деди: «Менга — Пайғамбарингиз ﷺ билан бошқа қабрлардан ажраган бир қабрга — йўлиқган бир киши хабар берди: ‹Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар ва биз у зот орқасида саф тортдик›». Биз: «Эй Абу Амр, буни сенга ким ривоят қилди?» — дедик. У: «Ибн Аббос», — деди.

حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ زِرًّا عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى ‏[quran sura="53" aya_start="9" aya_end="10"]{‏فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى * فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى‏}‏ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم رَأَى جِبْرِيلَ لَهُ سِتُّمِائَةِ جَنَاحٍ‏.‏

(Shayboniy aytdi:) Men Zirrdan Alloh taoloning ‹Bas, (orasi) ikki yoy (uzunligi) yoki undan yaqinroq boʻ ldi; soʻng (Alloh) Oʻ z bandasigʻa vahy qilgan (narsa)ni vahy qildi› (Najm surasi, 9-10) degan soʻzi haqida soʻradim. U: «Bizga Abdulloh (ibn Masʼud) xabar berdiki, Muhammad ﷺ Jibrilni — uning olti yuz qanoti boʻ lgan holda — koʻ rdi», dedi.(Шайбоний айтди:) Мен Зиррдан Аллоҳ таолонинг ‹Бас, (ораси) икки ёй (узунлиги) ёки ундан яқинроқ бў лди; сўнг (Аллоҳ) Ў з бандасиға ваҳй қилган (нарса)ни ваҳй қилди› (Нажм сураси, 9-10) деган сўзи ҳақида сўрадим. У: «Бизга Абдуллоҳ (ибн Масъуд) хабар бердики, Муҳаммад ﷺ Жибрилни — унинг олти юз қаноти бў лган ҳолда — кў рди», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ‏.‏ قُلْتُ أَنَشْرَبُ فِي الأَبْيَضِ قَالَ لاَ‏.‏

(Shayboniy aytdi: Men Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo)ni (shunday) deganini eshitdim:) Paygʻambar ﷺ yashil (koʻ k) jarr (sopol koʻ za)dan qaytardilar. Men: «Oq (idish)da ichsakmi?» dedim. U: «Yoʻq» dedi.(Шайбоний айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо)ни (шундай) деганини эшитдим:) Пайғамбар ﷺ яшил (кў к) жарр (сопол кў за)дан қайтардилар. Мен: «Оқ (идиш)да ичсакми?» дедим. У: «Йўқ» деди.

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى هَلْ رَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ قَبْلَ سُورَةِ النُّورِ أَمْ بَعْدُ قَالَ لاَ أَدْرِي‏.‏

(Shaybaniy aytdi:) Men Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan: «Rasululloh ﷺ rajm qildilarmi?» deb soʻradim. U: «Ha», dedi. «Nur surasi (nozil boʻlishi)dan oldinmi yoki keyinmi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi.(Шайбаний айтди:) Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан: «Расулуллоҳ ﷺ ражм қилдиларми?» деб сўрадим. У: «Ҳа», деди. «Нур сураси (нозил бўлиши)дан олдинми ёки кейинми?» дедим. У: «Билмайман», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى عَنِ الرَّجْمِ، فَقَالَ رَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ أَقَبْلَ النُّورِ أَمْ بَعْدَهُ قَالَ لاَ أَدْرِي‏.‏ تَابَعَهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَالْمُحَارِبِيُّ وَعَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمُ الْمَائِدَةُ‏.‏ وَالأَوَّلُ أَصَحُّ‏.‏

(Shaybaniy aytdi:) Men Abdulloh ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rajm haqida soʻradim. U: «Paygʻambar ﷺ rajm qildilar», dedi. Men: «Nur (surasi)dan oldinmi yoki keyinmi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi. (Ali ibn Mushir, Xolid ibn Abdulloh, Muhoribiy va Abiyda ibn Humayd ham Shaybaniydan shunday rivoyat qildilar. Ularning baʼzisi: ‹Moida (surasi)›, dedi; biroq birinchisi sahihroqdir.)(Шайбаний айтди:) Мен Абдуллоҳ ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ражм ҳақида сўрадим. У: «Пайғамбар ﷺ ражм қилдилар», деди. Мен: «Нур (сураси)дан олдинми ёки кейинми?» дедим. У: «Билмайман», деди. (Али ибн Мушир, Холид ибн Абдуллоҳ, Муҳорибий ва Абийда ибн Ҳумайд ҳам Шайбанийдан шундай ривоят қилдилар. Уларнинг баъзиси: ‹Моида (сураси)›, деди; бироқ биринчиси саҳиҳроқдир.)

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا الشَّيْبَانِيُّ، حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، أَخْبَرَنِي مَنْ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَرَأَى قَبْرًا مُنْتَبِذًا فَصَفَّ أَصْحَابَهُ خَلْفَهُ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَقِيلَ لَهُ مَنْ أَخْبَرَكَهُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَبُرَيْدَةَ وَيَزِيدَ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يُصَلَّى عَلَى الْقَبْرِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِذَا دُفِنَ الْمَيِّتُ وَلَمْ يُصَلَّ عَلَيْهِ صُلِّيَ عَلَى الْقَبْرِ ‏.‏ وَرَأَى ابْنُ الْمُبَارَكِ الصَّلاَةَ عَلَى الْقَبْرِ ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ يُصَلَّى عَلَى الْقَبْرِ إِلَى شَهْرٍ ‏.‏ وَقَالاَ أَكْثَرُ مَا سَمِعْنَا عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى قَبْرِ أُمِّ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ بَعْدَ شَهْرٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ chetda ajralib qolgan bir qabrni koʻrdilar-da, sahobalarini ortlariga saf qilib, unga (janoza) namozi oʻqidilar. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahihdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan koʻpchilik ilm ahli shunga amal qiladi — bu Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzi ilm ahli esa: qabrga (janoza) namozi oʻqilmaydi, dedi — bu Molik ibn Anasning soʻzidir. Abdulloh ibn Muborak: mayyit koʻmilib, unga namoz oʻqilmagan boʻlsa, qabrga namoz oʻqiladi, dedi va Ibn Muborak qabrga namoz oʻqishni (joiz) deb bildi. Ahmad va Ishoq: bir oygacha qabrga namoz oʻqiladi, dedilar va: Ibn Musayyabdan eshitganimizning eng (ishonarlisi) shuki, Nabiy ﷺ Saʼd ibn Ubodaning onasi qabriga bir oydan keyin namoz oʻqigan edilar, dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ четда ажралиб қолган бир қабрни кўрдилар-да, саҳобаларини ортларига саф қилиб, унга (жаноза) намози ўқидилар. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган кўпчилик илм аҳли шунга амал қилади — бу Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзи илм аҳли эса: қабрга (жаноза) намози ўқилмайди, деди — бу Молик ибн Анаснинг сўзидир. Абдуллоҳ ибн Муборак: маййит кўмилиб, унга намоз ўқилмаган бўлса, қабрга намоз ўқилади, деди ва Ибн Муборак қабрга намоз ўқишни (жоиз) деб билди. Аҳмад ва Ишоқ: бир ойгача қабрга намоз ўқилади, дедилар ва: Ибн Мусайябдан эшитганимизнинг энг (ишонарлиси) шуки, Набий ﷺ Саъд ибн Убоданинг онаси қабрига бир ойдан кейин намоз ўқиган эдилар, дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَأَلْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ عَنْ قَوْلِهِ ‏:‏ ‏(‏فكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى ‏)‏ فَقَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ مَسْعُودٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى جِبْرِيلَ وَلَهُ سِتُّمِائَةِ جَنَاحٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) xabar berdi: Paygʻambar ﷺ Jibrilni oltinchi yuz qanoti bilan koʻrdilar. (Bu, ash-Shayboniy Zir ibn Hubayshdan {Ikki yoy oraligʻicha yoki undan ham yaqinroq edi} (Najm 9) oyati haqida soʻraganida aytilgan edi.) Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) хабар берди: Пайғамбар ﷺ Жибрилни олтинчи юз қаноти билан кўрдилар. (Бу, аш-Шайбоний Зир ибн Ҳубайшдан {Икки ёй оралиғича ёки ундан ҳам яқинроқ эди} (Нажм 9) ояти ҳақида сўраганида айтилган эди.) Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ الشَّيْبَانِيُّ أَنْبَأَنَا عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ، رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَبْرٍ مُنْتَبِذٍ، فَصَلَّى عَلَيْهِ وَصَفَّ أَصْحَابَهُ خَلْفَهُ ‏.‏ قِيلَ ‏:‏ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ ‏:‏ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ chetda joylashgan bir qabr yonidan oʻtdilar va unga janoza namozini oʻqidilar, ashoblari esa u zotning orqasida saf tortdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ четда жойлашган бир қабр ёнидан ўтдилар ва унга жаноза намозини ўқидилар, ашоблари эса у зотнинг орқасида саф тортдилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ ‏.‏ قُلْتُ فَالأَبْيَضُ قَالَ لاَ أَدْرِي ‏.‏

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yashil sopol xumda tayyorlangan nabizdan qaytardilar. Men: «Oq xum-chi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яшил сопол хумда тайёрланган набиздан қайтардилар. Мен: «Оқ хум-чи?» дедим. У: «Билмайман», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ وَالأَبْيَضِ ‏.‏

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yashil va oq sopol xumda tayyorlangan nabizdan qaytardilar.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яшил ва оқ сопол хумда тайёрланган набиздан қайтардилар.