حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ قَالَقَالَ فَتًى مِنَّا مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ لِحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَأَيْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَحِبْتُمُوهُ قَالَ نَعَمْ يَا ابْنَ أَخِي قَالَ فَكَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ كُنَّا نَجْهَدُ قَالَ وَاللَّهِ لَوْ أَدْرَكْنَاهُ مَا تَرَكْنَاهُ يَمْشِي عَلَى الْأَرْضِ وَلَجَعَلْنَاهُ عَلَى أَعْنَاقِنَا قَالَ فَقَالَ حُذَيْفَةُ يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْخَنْدَقِ وَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ اللَّيْلِ هَوِيًّا ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَقُومُ فَيَنْظُرَ لَنَا مَا فَعَلَ الْقَوْمُ يَشْتَرِطُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ يَرْجِعُ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ فَمَا قَامَ رَجُلٌ ثُمَّ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَوِيًّا مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَقُومُ فَيَنْظُرَ لَنَا مَا فَعَلَ الْقَوْمُ ثُمَّ يَرْجِعُ يَشْرِطُ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجْعَةَ أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يَكُونَ رَفِيقِي فِي الْجَنَّةِ فَمَا قَامَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ مَعَ شِدَّةِ الْخَوْفِ وَشِدَّةِ الْجُوعِ وَشِدَّةِ الْبَرْدِ فَلَمَّا لَمْ يَقُمْ أَحَدٌ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى
Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy aytdi: Bizdan — kufaliklardan — boʻlgan bir yigit Huzayfa ibn al-Yamonga: «Ey Abu Abdulloh, sizlar Rasululloh ﷺni koʻrganmisizlar va u zotga sahobalik qilganmisizlar?» dedi. U: «Ha, ey birodarimning oʻgʻli», dedi. Yigit: «Sizlar qanday qilar edingizlar?» dedi. U: «Allohga qasamki, biz mashaqqat chekar edik», dedi. Yigit: «Allohga qasamki, agar biz u zotga yetganimizda, u zotni yer ustida yurishga qoʻymas, balki elkalarimizga koʻtarib olar edik», dedi. Shunda Huzayfa dedi: «Ey birodarimning oʻgʻli, Allohga qasamki, biz Rasululloh ﷺ bilan birga Xandaqda edik. Rasululloh ﷺ kechaning bir qismida namoz oʻqidilar, soʻng bizga oʻgirilib: ‹Turib, qavm nima qilganini biz uchun koʻrib keladigan kishi bormi?› dedilar — Rasululloh ﷺ unga qaytib kelishini shart qilib, Alloh uni jannatga kiritishini (vaʼda qildilar). Ammo hech kim turmadi. Soʻng Rasululloh ﷺ kechadan yana bir qism namoz oʻqidilar, keyin bizga oʻgirilib: ‹Turib, qavm nima qilganini biz uchun koʻrib, soʻng qaytib keladigan kishi bormi?› dedilar; Rasululloh ﷺ unga qaytishni shart qilib: ‹Allohdan uni jannatda menga hamroh boʻlishini soʻrayman›, dedilar. Ammo qattiq qoʻrquv, qattiq ochlik va qattiq sovuq sababli qavmdan hech kim turmadi. Hech kim turmagach, Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar…»Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий айтди: Биздан — куфаликлардан — бўлган бир йигит Ҳузайфа ибн ал-Ямонга: «Эй Абу Абдуллоҳ, сизлар Расулуллоҳ ﷺни кўрганмисизлар ва у зотга саҳобалик қилганмисизлар?» деди. У: «Ҳа, эй биродаримнинг ўғли», деди. Йигит: «Сизлар қандай қилар эдингизлар?» деди. У: «Аллоҳга қасамки, биз машаққат чекар эдик», деди. Йигит: «Аллоҳга қасамки, агар биз у зотга етганимизда, у зотни ер устида юришга қўймас, балки элкаларимизга кўтариб олар эдик», деди. Шунда Ҳузайфа деди: «Эй биродаримнинг ўғли, Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Хандақда эдик. Расулуллоҳ ﷺ кечанинг бир қисмида намоз ўқидилар, сўнг бизга ўгирилиб: ‹Туриб, қавм нима қилганини биз учун кўриб келадиган киши борми?› дедилар — Расулуллоҳ ﷺ унга қайтиб келишини шарт қилиб, Аллоҳ уни жаннатга киритишини (ваъда қилдилар). Аммо ҳеч ким турмади. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кечадан яна бир қисм намоз ўқидилар, кейин бизга ўгирилиб: ‹Туриб, қавм нима қилганини биз учун кўриб, сўнг қайтиб келадиган киши борми?› дедилар; Расулуллоҳ ﷺ унга қайтишни шарт қилиб: ‹Аллоҳдан уни жаннатда менга ҳамроҳ бўлишини сўрайман›, дедилар. Аммо қаттиқ қўрқув, қаттиқ очлик ва қаттиқ совуқ сабабли қавмдан ҳеч ким турмади. Ҳеч ким турмагач, Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар…»