حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنِ ابْنِ أَشْوَعَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي كَاتِبُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنِ اكْتُبْ، إِلَىَّ بِشَىْءٍ سَمِعْتَهُ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم. فَكَتَبَ إِلَيْهِ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ كَرِهَ لَكُمْ ثَلاَثًا قِيلَ وَقَالَ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ ".
Shaʼbiy (Mugʻira ibn Shuʼba kotibidan) rivoyat qiladi: Muoviya Mugʻira ibn Shuʼbaga: «Menga — Paygʻambar ﷺ dan eshitgan biror narsangni — yoz», — deb (xat) yozdi. Bas, Mugʻira yozdi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Alloh sizlar uchun uch narsani yomon koʻrdi: birinchisi — behuda (foydasiz) gap-soʻz (yaʼni koʻp gapirish yoki birovlar haqida gapirish); ikkinchisi — molni (isrofgarchilik bilan) zoye qilish; uchinchisi — koʻp savol berish (nizoli diniy masalalarda) yoki (juda muhtoj boʻlmay turib) odamlardan (biror narsa) soʻrash».Шаъбий (Муғира ибн Шуъба котибидан) ривоят қилади: Муовия Муғира ибн Шуъбага: «Менга — Пайғамбар ﷺ дан эшитган бирор нарсангни — ёз», — деб (хат) ёзди. Бас, Муғира ёзди: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Аллоҳ сизлар учун уч нарсани ёмон кўрди: биринчиси — беҳуда (фойдасиз) гап-сўз (яъни кўп гапириш ёки бировлар ҳақида гапириш); иккинчиси — молни (исрофгарчилик билан) зое қилиш; учинчиси — кўп савол бериш (низоли диний масалаларда) ёки (жуда муҳтож бўлмай туриб) одамлардан (бирор нарса) сўраш».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ هَلْ عِنْدَكُمْ كِتَابٌ قَالَ لاَ، إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ، أَوْ فَهْمٌ أُعْطِيَهُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ، أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ. قَالَ قُلْتُ فَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ، وَفَكَاكُ الأَسِيرِ، وَلاَ يُقْتَلُ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ.
Ash-Shaʼbiy rivoyat qiladi: Abu Juhayfa dedi: «Men Alidan: ‹Sizda (Qurʼondan boshqa) Paygʻambar ﷺ ga nozil qilingan biror kitob bormi?› — deb soʻradim. Ali: ‹Yoʻq, faqat Allohning Kitobi, yoki musulmonga berilgan (Qurʼonni) tushunish (qobiliyati), yoki shu sahifadagi (narsa)›, — dedi. Men: ‹Bu sahifada nima bor?› — dedim. Ali: ‹(Unda) diyya (qon evazi), asirlarni ozod qilish va kofir (oʻldirilgani) uchun musulmon qisos qilib oʻldirilmasligi (haqida)›, — dedi».Аш-Шаъбий ривоят қилади: Абу Жуҳайфа деди: «Мен Алидан: ‹Сизда (Қуръондан бошқа) Пайғамбар ﷺ га нозил қилинган бирор китоб борми?› — деб сўрадим. Али: ‹Йўқ, фақат Аллоҳнинг Китоби, ёки мусулмонга берилган (Қуръонни) тушуниш (қобилияти), ёки шу саҳифадаги (нарса)›, — деди. Мен: ‹Бу саҳифада нима бор?› — дедим. Али: ‹(Унда) дийя (қон эвази), асирларни озод қилиш ва кофир (ўлдирилгани) учун мусулмон қисос қилиб ўлдирилмаслиги (ҳақида)›, — деди».
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ إِذَا سَلَّمَ عَلَى ابْنِ جَعْفَرٍ قَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ ذِي الْجَنَاحَيْنِ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Ibn Jaʼfarga salom berganida: «Assalomu alayka, ey ikki qanot egasining oʻgʻli», derdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Ибн Жаъфарга салом берганида: «Ассалому алайка, эй икки қанот эгасининг ўғли», дерди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْثَرُ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أُغْمِيَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَوَاحَةَ بِهَذَا، فَلَمَّا مَاتَ لَمْ تَبْكِ عَلَيْهِ.
(Shaʼbiy, Nuʼmon ibn Bashirdan rivoyat qildi:) Abdulloh ibn Ravoha bu (voqea) bilan behush boʻ ldi. U vafot etganida, (singlisi) unga yigʻlamadi.(Шаъбий, Нуъмон ибн Баширдан ривоят қилди:) Абдуллоҳ ибн Равоҳа бу (воқеа) билан беҳуш бў лди. У вафот этганида, (синглиси) унга йиғламади.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيٍّ، قَالَ أَخَذَ عَدِيٌّ عِقَالاً أَبْيَضَ وَعِقَالاً أَسْوَدَ حَتَّى كَانَ بَعْضُ اللَّيْلِ نَظَرَ فَلَمْ يَسْتَبِينَا، فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، جَعَلْتُ تَحْتَ وِسَادَتِي. قَالَ " إِنَّ وِسَادَكَ إِذًا لَعَرِيضٌ أَنْ كَانَ الْخَيْطُ الأَبْيَضُ وَالأَسْوَدُ تَحْتَ وِسَادَتِكَ ".
(Shaʼbiy, Adiy (ibn Hotim)dan aytdi:) Adiy bir oq ip (iqol) va bir qora ip oldi, to kechaning bir qismi boʻ lguncha (ularga) qaradi, lekin ular (bir-biridan) ajralmadi (ajratib koʻrolmadi). Tong otganida: «Ey Allohning Rasuli, men (ularni) yostigʻim ostiga qoʻ ydim», dedi. U zot: «Boʻ lmasa, sening yostigʻing juda keng ekan — oq ip bilan qora ip sening yostigʻing ostida boʻ lsa (yaʼni oyatdagi ip — tong yorugʻligi-yu kecha qorongʻ usi)», dedilar.(Шаъбий, Адий (ибн Ҳотим)дан айтди:) Адий бир оқ ип (иқол) ва бир қора ип олди, то кечанинг бир қисми бў лгунча (уларга) қаради, лекин улар (бир-биридан) ажралмади (ажратиб кўролмади). Тонг отганида: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен (уларни) ёстиғим остига қў йдим», деди. У зот: «Бў лмаса, сенинг ёстиғинг жуда кенг экан — оқ ип билан қора ип сенинг ёстиғинг остида бў лса (яъни оятдаги ип — тонг ёруғлиги-ю кеча қоронғ уси)», дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه حِينَ رَجَمَ الْمَرْأَةَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَقَالَ قَدْ رَجَمْتُهَا بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
(Shaʼbiy Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki,) U (Ali) bir ayolni juma kuni rajm qildi va: «Men uni Rasululloh ﷺning sunnatlari bilan rajm qildim», dedi.(Шаъбий Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики,) У (Али) бир аёлни жума куни ражм қилди ва: «Мен уни Расулуллоҳ ﷺнинг суннатлари билан ражм қилдим», деди.
حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، قَالَ سَأَلْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ مَا لَيْسَ فِي الْقُرْآنِ وَقَالَ مَرَّةً مَا لَيْسَ عِنْدَ النَّاسِ فَقَالَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ مَا فِي الْقُرْآنِ، إِلاَّ فَهْمًا يُعْطَى رَجُلٌ فِي كِتَابِهِ، وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ. قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ، وَفِكَاكُ الأَسِيرِ، وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ.
(Shaʼbiy aytdi: Men Abu Juhayfaning shunday deganini eshitdim:) Men Ali (roziyallohu anhu)dan: «Sizlarda Qurʼonda yoʻq biror narsa bormi?» — bir safar: «odamlarda yoʻq (narsa)mi?» — deb soʻradim. U: «Donni yorgan (undirgan) va jonni yaratgan Zotga qasamki, bizda Qurʼondagi (narsa)dan — va bir kishiga oʻz Kitobida beriladigan fahmdan (tushunchadan) hamda mana shu sahifadagi (narsa)dan — boshqa hech narsa yoʻq», dedi. Men: «Sahifada nima bor?» dedim. U: «Aql (diyat hukmlari), asirning fidyasi (toʻlovi) va musulmon kofir (oʻrniga qasosan) oʻldirilmasligi (hukmi)», dedi.(Шаъбий айтди: Мен Абу Жуҳайфанинг шундай деганини эшитдим:) Мен Али (розияллоҳу анҳу)дан: «Сизларда Қуръонда йўқ бирор нарса борми?» — бир сафар: «одамларда йўқ (нарса)ми?» — деб сўрадим. У: «Донни ёрган (ундирган) ва жонни яратган Зотга қасамки, бизда Қуръондаги (нарса)дан — ва бир кишига ўз Китобида бериладиган фаҳмдан (тушунчадан) ҳамда мана шу саҳифадаги (нарса)дан — бошқа ҳеч нарса йўқ», деди. Мен: «Саҳифада нима бор?» дедим. У: «Ақл (дият ҳукмлари), асирнинг фидяси (тўлови) ва мусулмон кофир (ўрнига қасосан) ўлдирилмаслиги (ҳукми)», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ الْهَمْدَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ سَأَلَ الشَّعْبِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو إِنَّ مَنْ قِبَلَنَا مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ يَقُولُونَ فِي الرَّجُلِ إِذَا أَعْتَقَ أَمَتَهُ ثُمَّ تَزَوَّجَهَا فَهُوَ كَالرَّاكِبِ بَدَنَتَهُ . فَقَالَ الشَّعْبِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثَةٌ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمَنَ بِنَبِيِّهِ وَأَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَآمَنَ بِهِ وَاتَّبَعَهُ وَصَدَّقَهُ فَلَهُ أَجْرَانِ وَعَبْدٌ مَمْلُوكٌ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ تَعَالَى وَحَقَّ سَيِّدِهِ فَلَهُ أَجْرَانِ وَرَجُلٌ كَانَتْ لَهُ أَمَةٌ فَغَذَاهَا فَأَحْسَنَ غِذَاءَهَا ثُمَّ أَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ أَدَبَهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا فَلَهُ أَجْرَانِ " . ثُمَّ قَالَ الشَّعْبِيُّ لِلْخُرَاسَانِيِّ خُذْ هَذَا الْحَدِيثَ بِغَيْرِ شَىْءٍ . فَقَدْ كَانَ الرَّجُلُ يَرْحَلُ فِيمَا دُونَ هَذَا إِلَى الْمَدِينَةِ .
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، كُلُّهُمْ عَنْ صَالِحِ بْنِ صَالِحٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) borki, ularga ajrlari (savoblari) ikki marta beriladi: kitob ahlidan boʻlgan bir kishiki, oʻz paygʻambariga iymon keltirgan, soʻng Paygʻambar ﷺ ga (zamondosh boʻlib) yetishgan-da, unga iymon keltirgan, unga ergashgan va uni tasdiqlagan boʻlsa — unga ikki ajr (bor); va Alloh taoloning haqini hamda xoʻjasining haqini ado etgan qul (mamluk) — unga ikki ajr (bor); va bir kishiki, uning bir choʻrisi boʻlib, uni (yaxshi) boqib, ozigʻini chiroyli qilgan, soʻng unga odob berib, odobini chiroyli qilgan, keyin uni ozod qilib, unga uylangan boʻlsa — unga ikki ajr (bor)», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) борки, уларга ажрлари (савоблари) икки марта берилади: китоб аҳлидан бўлган бир кишики, ўз пайғамбарига иймон келтирган, сўнг Пайғамбар ﷺ га (замондош бўлиб) етишган-да, унга иймон келтирган, унга эргашган ва уни тасдиқлаган бўлса — унга икки ажр (бор); ва Аллоҳ таолонинг ҳақини ҳамда хўжасининг ҳақини адо этган қул (мамлук) — унга икки ажр (бор); ва бир кишики, унинг бир чўриси бўлиб, уни (яхши) боқиб, озиғини чиройли қилган, сўнг унга одоб бериб, одобини чиройли қилган, кейин уни озод қилиб, унга уйланган бўлса — унга икки ажр (бор)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الأَشْجَعِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبْجَرَ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَنْ أَخَسِّ أَهْلِ الْجَنَّةِ مِنْهَا حَظًّا . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u minbar ustida shunday derdi: «Albatta Muso — alayhissalom — Alloh azza va jalladan jannat ahlidan undan ulushi eng kam (xasis) boʻlgani haqida soʻradi». Va u hadisni shunga oʻxshash (tarzda) keltirdi.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у минбар устида шундай дерди: «Албатта Мусо — алайҳиссалом — Аллоҳ азза ва жалладан жаннат аҳлидан ундан улуши энг кам (хасис) бўлгани ҳақида сўради». Ва у ҳадисни шунга ўхшаш (тарзда) келтирди.
حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ، إِدْرِيسَ عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَ مَا دُفِنَ فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا . قَالَ الشَّيْبَانِيُّ فَقُلْتُ لِلشَّعْبِيِّ مَنْ حَدَّثَكَ بِهَذَا قَالَ الثِّقَةُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ . هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ حَسَنٍ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ نُمَيْرٍ قَالَ انْتَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى قَبْرٍ رَطْبٍ فَصَلَّى عَلَيْهِ وَصَفُّوا خَلْفَهُ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا . قُلْتُ لِعَامِرٍ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ الثِّقَةُ مَنْ شَهِدَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (mayyit) dafn etilganidan keyin qabrga (janoza) namozini oʻqib, unga toʻrt marta takbir aytdilar. Ibn Numayrning rivoyatida esa: Rasululloh ﷺ yangi (qazilgan) qabr oldiga keldilar va unga (janoza) namozini oʻqidilar, (sahobalar) ortlarida safga turdilar va u zot toʻrt marta takbir aytdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (маййит) дафн этилганидан кейин қабрга (жаноза) намозини ўқиб, унга тўрт марта такбир айтдилар. Ибн Нумайрнинг ривоятида эса: Расулуллоҳ ﷺ янги (қазилган) қабр олдига келдилар ва унга (жаноза) намозини ўқидилар, (саҳобалар) ортларида сафга турдилар ва у зот тўрт марта такбир айтдилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، وَحُصَيْنٌ، وَمُغِيرَةُ، وَأَشْعَثُ، وَمُجَالِدٌ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ وَدَاوُدُ كُلُّهُمْ عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَسَأَلْتُهَا عَنْ قَضَاءِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهَا فَقَالَتْ طَلَّقَهَا زَوْجُهَا الْبَتَّةَ . فَقَالَتْ فَخَاصَمْتُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السُّكْنَى وَالنَّفَقَةِ - قَالَتْ - فَلَمْ يَجْعَلْ لِي سُكْنَى وَلاَ نَفَقَةً وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَدَّ فِي بَيْتِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ .
Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Eri uni batta (qatʼiy) taloq qildi», dedi. (Fotima yana): «Men turar joy va nafaqa (masalasi)da u bilan Rasululloh ﷺ ning oldida daʼvolashdim», dedi. (Fotima yana): «U zot menga na turar joy, na nafaqa belgilab berdilar va menga Ibn Ummu Maktumning uyida idda oʻtkazishni buyurdilar», dedi.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эри уни батта (қатъий) талоқ қилди», деди. (Фотима яна): «Мен турар жой ва нафақа (масаласи)да у билан Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида даъволашдим», деди. (Фотима яна): «У зот менга на турар жой, на нафақа белгилаб бердилар ва менга Ибн Умму Мактумнинг уйида идда ўтказишни буюрдилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ الْهُجَيْمِيُّ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، أَبُو الْحَكَمِ حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَأَتْحَفَتْنَا بِرُطَبِ ابْنِ طَابٍ وَسَقَتْنَا سَوِيقَ سُلْتٍ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الْمُطَلَّقَةِ، ثَلاَثًا أَيْنَ تَعْتَدُّ قَالَتْ طَلَّقَنِي بَعْلِي ثَلاَثًا فَأَذِنَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَعْتَدَّ فِي أَهْلِي .
Fotima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Eshim meni uch (taloq bilan) taloq qildi, Nabiy ﷺ menga oʻz ahlim (oilam) ichida idda oʻtkazishimga izn berdilar», dedi.Фотима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эшим мени уч (талоқ билан) талоқ қилди, Набий ﷺ менга ўз аҳлим (оилам) ичида идда ўтказишимга изн бердилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَشْوَعَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي كَاتِبُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ اكْتُبْ إِلَىَّ بِشَىْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَكَتَبَ إِلَيْهِ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ كَرِهَ لَكُمْ ثَلاَثًا قِيلَ وَقَالَ وَإِضَاعَةَ الْمَالِ وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ " .
Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoviya Mugʻiraga: «Menga Rasululloh ﷺ dan eshitgan biror narsangni yozib yubor», deb yozdi. Shunda u (Mugʻira) unga yozdi: «Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Albatta, Alloh sizlar uchun uch narsani yomon koʻrdi: ‹falon shunday dedi, falon bunday dedi›, deb (behuda) gap tarqatishni, molni zoye qilishni va koʻp soʻrashni›, — deganlarini eshitdim».Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муовия Муғирага: «Менга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бирор нарсангни ёзиб юбор», деб ёзди. Шунда у (Муғира) унга ёзди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Албатта, Аллоҳ сизлар учун уч нарсани ёмон кўрди: ‹фалон шундай деди, фалон бундай деди›, деб (беҳуда) гап тарқатишни, молни зое қилишни ва кўп сўрашни›, — деганларини эшитдим».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ
سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ، - وَكَانَ لَنَا جَارًا وَدَخِيلاً
وَرَبِيطًا بِالنَّهْرَيْنِ - أَنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَ كَلْبِي
كَلْبًا قَدْ أَخَذَ لاَ أَدْرِي أَيُّهُمَا أَخَذَ . قَالَ " فَلاَ تَأْكُلْ فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى
غَيْرِهِ " .
Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men itimni yuboraman, soʻng itim bilan birga (ovni) olib boʻlgan boshqa bir itni topaman, qaysi biri olganini bilmayman», dedim. U zot: «Unda yema, chunki sen oʻz itingga (Allohning) nomini aytgansan, boshqasiga aytmagansan», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен итимни юбораман, сўнг итим билан бирга (овни) олиб бўлган бошқа бир итни топаман, қайси бири олганини билмайман», дедим. У зот: «Унда ема, чунки сен ўз итингга (Аллоҳнинг) номини айтгансан, бошқасига айтмагансан», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ الْهُجَيْمِيُّ أَبُو عُثْمَانَ،
حَدَّثَنَا قُرَّةُ، حَدَّثَنَا سَيَّارٌ أَبُو الْحَكَمِ، حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَأَتْحَفَتْنَا
بِرُطَبٍ يُقَالُ لَهُ رُطَبُ ابْنِ طَابٍ وَأَسْقَتْنَا سَوِيقَ سُلْتٍ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الْمُطَلَّقَةِ، ثَلاَثًا أَيْنَ تَعْتَدُّ
قَالَتْ طَلَّقَنِي بَعْلِي ثَلاَثًا فَأَذِنَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَعْتَدَّ فِي أَهْلِي - قَالَتْ
- فَنُودِيَ فِي النَّاسِ إِنَّ الصَّلاَةَ جِامِعَةً - قَالَتْ - فَانْطَلَقْتُ فِيمَنِ انْطَلَقَ مِنَ النَّاسِ -
قَالَتْ - فَكُنْتُ فِي الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ مِنَ النِّسَاءِ وَهُوَ يَلِي الْمُؤَخَّرَ مِنَ الرِّجَالِ - قَالَتْ - فَسَمِعْتُ
النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَخْطُبُ فَقَالَ " إِنَّ بَنِي عَمٍّ لِتَمِيمٍ الدَّارِيِّ رَكِبُوا
فِي الْبَحْرِ " . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَتْ فَكَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
وَأَهْوَى بِمِخْصَرَتِهِ إِلَى الأَرْضِ وَقَالَ " هَذِهِ طَيْبَةُ " . يَعْنِي الْمَدِينَةَ .
Foatima bint Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: biz Foatima bint Qaysning oldiga kirdik, u bizni «Ibn Tob xurmosi» deb ataladigan xurmo bilan siyladi va bizga arpa savigʻini (ichimligini) ichirdi. Men undan uch taloq qoʻyilgan ayol qayerda idda oʻtirishi haqida soʻradim. U dedi: meni erim uch taloq qoʻydi, shunda Nabiy ﷺ menga oʻz oilamda idda oʻtirishimga izn berdilar. (U) dedi: soʻng odamlarga «namozga, jamoatga (yigʻiling)» deb nido qilindi. (U) dedi: men ham yoʻlga chiqqan odamlar qatorida (masjidga) bordim. (U) dedi: men ayollarning oldingi safida edim, u erkaklarning ortki safiga tutash edi. (U) dedi: men Nabiy ﷺ minbar ustida xutba qilib turib: «Tamim ad-Doriyning amakivachchalari dengizga (kemaga) minishgan edi» deganlarini eshitdim. Va u hadisni zikr qildi hamda unda quyidagini qoʻshib aytdi: (Foatima) dedi: men goʻyo Nabiy ﷺ ga qarab turgandekman — u zot tayoqchalari bilan yer tomon ishora qilib: «Bu — Toyba», yaʼni Madina, dedilar.Фоатима бинт Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: биз Фоатима бинт Қайснинг олдига кирдик, у бизни «Ибн Тоб хурмоси» деб аталадиган хурмо билан сийлади ва бизга арпа савиғини (ичимлигини) ичирди. Мен ундан уч талоқ қўйилган аёл қаерда идда ўтириши ҳақида сўрадим. У деди: мени эрим уч талоқ қўйди, шунда Набий ﷺ менга ўз оиламда идда ўтиришимга изн бердилар. (У) деди: сўнг одамларга «намозга, жамоатга (йиғилинг)» деб нидо қилинди. (У) деди: мен ҳам йўлга чиққан одамлар қаторида (масжидга) бордим. (У) деди: мен аёлларнинг олдинги сафида эдим, у эркакларнинг ортки сафига туташ эди. (У) деди: мен Набий ﷺ минбар устида хутба қилиб туриб: «Тамим ад-Дорийнинг амакиваччалари денгизга (кемага) минишган эди» деганларини эшитдим. Ва у ҳадисни зикр қилди ҳамда унда қуйидагини қўшиб айтди: (Фоатима) деди: мен гўё Набий ﷺ га қараб тургандекман — у зот таёқчалари билан ер томон ишора қилиб: «Бу — Тойба», яъни Мадина, дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَنَهَضَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَسَبَّحَ بِهِ الْقَوْمُ وَسَبَّحَ بِهِمْ فَلَمَّا صَلَّى بَقِيَّةَ صَلاَتِهِ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ بِهِمْ مِثْلَ الَّذِي فَعَلَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَسَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ابْنِ أَبِي لَيْلَى مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ . قَالَ أَحْمَدُ لاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى . وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ صَدُوقٌ وَلاَ أَرْوِي عَنْهُ لأَنَّهُ لاَ يَدْرِي صَحِيحَ حَدِيثِهِ مِنْ سَقِيمِهِ وَكُلُّ مَنْ كَانَ مِثْلَ هَذَا فَلاَ أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ . وَجَابِرٌ الْجُعْفِيُّ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُهُمَا . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مَضَى فِي صَلاَتِهِ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ وَمِنْهُمْ مَنْ رَأَى بَعْدَ التَّسْلِيمِ . وَمَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ فَحَدِيثُهُ أَصَحُّ لِمَا رَوَى الزُّهْرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ .
Ahmad ibn Maniyʼ bizga aytib berdi, Hushaym bizga aytib berdi, Ibn Abu Laylo bizga xabar berdi, u Shaʼbiydan rivoyat qiladi. U aytdi: Bizga Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) imom boʻlib namoz oʻqib berdi, bas, u ikki rakaatda (qaaddaga oʻtirmay) turib ketdi. Shunda qavm unga tasbeh aytdi (Subhanalloh dedi), u ham ularga tasbeh aytdi. Namozining qolganini oʻqib boʻlgach, salom berdi, soʻng oʻtirgan holida ikki sahv sajdasini qildi. Soʻngra ularga aytib berdiki, Rasululloh ﷺ ularga (ashoblariga) ham u qilgan kabi qilganlar. U (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Uqba ibn Omir, Saʼd va Abdulloh ibn Buhaynadan (ham hadis) bor. Abu Iso aytdi: Mugʻiyra ibn Shuʼbaning hadisi Mugʻiyra ibn Shuʼbadan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Ahli ilmdan baʼzilari Ibn Abu Layloni hifzi (yodlashi) jihatidan tanqid qilganlar. Ahmad: «Ibn Abu Layloning hadisi bilan dalil keltirilmaydi», dedi. Muhammad ibn Ismoil esa: «Ibn Abu Laylo saduq (rostgoʻy)dir, biroq men undan rivoyat qilmayman, chunki u oʻz hadisining sahihini notoʻgʻrisidan ajrata olmaydi; shunga oʻxshash har kim boʻlsa, men undan hech narsa rivoyat qilmayman», dedi. Bu hadis Mugʻiyra ibn Shuʼbadan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan: uni Sufyon Jobirdan, u Mugʻiyra ibn Shubayldan, u Qays ibn Abu Hozimdan, u Mugʻiyra ibn Shuʼbadan rivoyat qilgan. Jobir al-Juʼfiyni esa ahli ilmdan baʼzilari zaif sanaganlar; uni Yahyo ibn Said, Abdurahmon ibn Mahdiy va boshqalar tark etganlar. Ahli ilm nazdida amal shunga (binoan)dir: kishi ikki rakaatda (qaaddasiz) turib ketsa, namozini davom ettiradi va ikkita (sahv) sajdasini qiladi. Ulardan baʼzilari buni salomdan oldin (qilishni) maʼqul koʻrgan, baʼzilari salomdan keyin (qilishni) maʼqul koʻrgan. Salomdan oldin (qilishni) maʼqul koʻrganning hadisi esa asahhdir, chunki Zuhriy va Yahyo ibn Said al-Ansoriy, Abdurahmon al-Aʼrajdan, u Abdulloh ibn Buhaynadan rivoyat qilgan (narsasi shunga dalolat qiladi).Аҳмад ибн Манийъ бизга айтиб берди, Ҳушайм бизга айтиб берди, Ибн Абу Лайло бизга хабар берди, у Шаъбийдан ривоят қилади. У айтди: Бизга Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) имом бўлиб намоз ўқиб берди, бас, у икки ракаатда (қааддага ўтирмай) туриб кетди. Шунда қавм унга тасбеҳ айтди (Субҳаналлоҳ деди), у ҳам уларга тасбеҳ айтди. Намозининг қолганини ўқиб бўлгач, салом берди, сўнг ўтирган ҳолида икки саҳв саждасини қилди. Сўнгра уларга айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ уларга (ашобларига) ҳам у қилган каби қилганлар. У (Абу Исо) айтди: Бу бобда Уқба ибн Омир, Саъд ва Абдуллоҳ ибн Буҳайнадан (ҳам ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Муғийра ибн Шуъбанинг ҳадиси Муғийра ибн Шуъбадан бир неча йўл билан ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Аҳли илмдан баъзилари Ибн Абу Лайлони ҳифзи (ёдлаши) жиҳатидан танқид қилганлар. Аҳмад: «Ибн Абу Лайлонинг ҳадиси билан далил келтирилмайди», деди. Муҳаммад ибн Исмоил эса: «Ибн Абу Лайло садуқ (ростгўй)дир, бироқ мен ундан ривоят қилмайман, чунки у ўз ҳадисининг саҳиҳини нотўғрисидан ажрата олмайди; шунга ўхшаш ҳар ким бўлса, мен ундан ҳеч нарса ривоят қилмайман», деди. Бу ҳадис Муғийра ибн Шуъбадан бир неча йўл билан ривоят қилинган: уни Суфён Жобирдан, у Муғийра ибн Шубайлдан, у Қайс ибн Абу Ҳозимдан, у Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилган. Жобир ал-Жуъфийни эса аҳли илмдан баъзилари заиф санаганлар; уни Яҳё ибн Саид, Абдураҳмон ибн Маҳдий ва бошқалар тарк этганлар. Аҳли илм наздида амал шунга (биноан)дир: киши икки ракаатда (қааддасиз) туриб кетса, намозини давом эттиради ва иккита (саҳв) саждасини қилади. Улардан баъзилари буни саломдан олдин (қилишни) маъқул кўрган, баъзилари саломдан кейин (қилишни) маъқул кўрган. Саломдан олдин (қилишни) маъқул кўрганнинг ҳадиси эса асаҳҳдир, чунки Зуҳрий ва Яҳё ибн Саид ал-Ансорий, Абдураҳмон ал-Аъраждан, у Абдуллоҳ ибн Буҳайнадан ривоят қилган (нарсаси шунга далолат қилади).
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، هُوَ الشَّيْبَانِيُّ عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ أَهْدَى دِحْيَةُ الْكَلْبِيُّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خُفَّيْنِ فَلَبِسَهُمَا . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَ إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ وَجُبَّةً فَلَبِسَهُمَا حَتَّى تَخَرَّقَا لاَ يَدْرِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَذَكِيٌّ هُمَا أَمْ لاَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . أَبُو إِسْحَاقَ الَّذِي رَوَى هَذَا عَنِ الشَّعْبِيِّ هُوَ أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ وَاسْمُهُ سُلَيْمَانُ وَالْحَسَنُ بْنُ عَيَّاشٍ هُوَ أَخُو أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu) aytdi: Dihya al-Kalbiy Rasululloh ﷺga bir juft maxsi hadya qildi, u zot ularni kiydilar. Abu Iso aytdi: Isroil Jobirdan, u Omirdan (rivoyat qilib): «Va bir jubba (hadya qildi), u zot ularni teshilib ketguncha kiydilar; Nabiy ﷺ ular (terisi) halol soʻyilgan hayvonnikimi yoki yoʻqmi — bilmas edilar», dedi. Bu hadis hasan gʻaribdir. Buni Shaʼbiydan rivoyat qilgan Abu Ishoq — Abu Ishoq ash-Shayboniydir, uning ismi Sulaymon; Hasan ibn Ayyosh esa Abu Bakr ibn Ayyoshning akasidir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу) айтди: Диҳя ал-Калбий Расулуллоҳ ﷺга бир жуфт махси ҳадя қилди, у зот уларни кийдилар. Абу Исо айтди: Исроил Жобирдан, у Омирдан (ривоят қилиб): «Ва бир жубба (ҳадя қилди), у зот уларни тешилиб кетгунча кийдилар; Набий ﷺ улар (териси) ҳалол сўйилган ҳайвонникими ёки йўқми — билмас эдилар», деди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Буни Шаъбийдан ривоят қилган Абу Ишоқ — Абу Ишоқ аш-Шайбонийдир, унинг исми Сулаймон; Ҳасан ибн Айёш эса Абу Бакр ибн Айёшнинг акасидир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ طَرِيفٍ، وَعَبْدِ الْمَلِكِ، وَهُوَ ابْنُ أَبْجَرَ سَمِعَا الشَّعْبِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَرْفَعُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ سَأَلَ رَبَّهُ فَقَالَ أَىْ رَبِّ أَىُّ أَهْلِ الْجَنَّةِ أَدْنَى مَنْزِلَةً قَالَ رَجُلٌ يَأْتِي بَعْدَ مَا يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ فَيُقَالُ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ . فَيَقُولُ كَيْفَ أَدْخُلُ وَقَدْ نَزَلُوا مَنَازِلَهُمْ وَأَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ . قَالَ فَيُقَالُ لَهُ أَتَرْضَى أَنْ يَكُونَ لَكَ مَا كَانَ لِمَلِكٍ مِنْ مُلُوكِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ نَعَمْ أَىْ رَبِّ قَدْ رَضِيتُ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ هَذَا وَمِثْلَهُ وَمِثْلَهُ وَمِثْلَهُ فَيَقُولُ رَضِيتُ أَىْ رَبِّ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ هَذَا وَعَشْرَةَ أَمْثَالِهِ فَيَقُولُ رَضِيتُ أَىْ رَبِّ . فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَعَ هَذَا مَا اشْتَهَتْ نَفْسُكَ وَلَذَّتْ عَيْنُكَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ الْمُغِيرَةِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَالْمَرْفُوعُ أَصَحُّ .
Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u minbar ustida turib, buni Rasululloh ﷺga koʻtarib (yoki marfuʼ qilib) shunday dedi: «Albatta, Muso alayhissalom Robbidan soʻrab: ‹Ey Robbim, jannat ahlining martabasi eng past boʻlgani kim?› dedi. (Robbi): ‹U jannat ahli jannatga kirgandan keyin keladigan bir kishidir. Unga: ‹Jannatga kir› deyiladi. U: ‹Qanday kiraman, axir ular oʻz manzillariga joylashib, oʻz ulushlarini olib boʻlishdi-ku?› deydi. Shunda unga: ‹Dunyo podshohlaridan bir podshohga tegishli boʻlgan narsa senga boʻlsa, rozi boʻlasanmi?› deyiladi. U: ‹Ha, ey Robbim, rozi boʻldim›, deydi. Unga: ‹Senga shu (narsa) va uning misli, uning misli, uning misli (beriladi)› deyiladi. U: ‹Rozi boʻldim, ey Robbim›, deydi. Unga: ‹Senga shu va uning oʻn baravari (beriladi)› deyiladi. U: ‹Rozi boʻldim, ey Robbim›, deydi. Shunda unga: ‹Buning bilan birga senga koʻngling tusagan va koʻzing lazzatlangan narsa (ham bordir)› deyiladi›», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Baʼzilar bu hadisni Shaʼbiydan, Mugʻiyradan, marfuʼ qilmasdan rivoyat qilganlar; marfuʼ (rivoyat) esa sahihroqdir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у минбар устида туриб, буни Расулуллоҳ ﷺга кўтариб (ёки марфуъ қилиб) шундай деди: «Албатта, Мусо алайҳиссалом Роббидан сўраб: ‹Эй Роббим, жаннат аҳлининг мартабаси энг паст бўлгани ким?› деди. (Робби): ‹У жаннат аҳли жаннатга киргандан кейин келадиган бир кишидир. Унга: ‹Жаннатга кир› дейилади. У: ‹Қандай кираман, ахир улар ўз манзилларига жойлашиб, ўз улушларини олиб бўлишди-ку?› дейди. Шунда унга: ‹Дунё подшоҳларидан бир подшоҳга тегишли бўлган нарса сенга бўлса, рози бўласанми?› дейилади. У: ‹Ҳа, эй Роббим, рози бўлдим›, дейди. Унга: ‹Сенга шу (нарса) ва унинг мисли, унинг мисли, унинг мисли (берилади)› дейилади. У: ‹Рози бўлдим, эй Роббим›, дейди. Унга: ‹Сенга шу ва унинг ўн баравари (берилади)› дейилади. У: ‹Рози бўлдим, эй Роббим›, дейди. Шунда унга: ‹Бунинг билан бирга сенга кўнглинг тусаган ва кўзинг лаззатланган нарса (ҳам бордир)› дейилади›», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Баъзилар бу ҳадисни Шаъбийдан, Муғийрадан, марфуъ қилмасдан ривоят қилганлар; марфуъ (ривоят) эса саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ مَسْعُودٍ رضى الله عنه هَلْ صَحِبَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْجِنِّ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ مَا صَحِبَهُ مِنَّا أَحَدٌ وَلَكِنْ قَدِ افْتَقَدْنَاهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهُوَ بِمَكَّةَ فَقُلْنَا اغْتِيلَ أَوِ اسْتُطِيرَ مَا فُعِلَ بِهِ فَبِتْنَا بِشَرِّ لَيْلَةٍ بَاتَ بِهَا قَوْمٌ حَتَّى إِذَا أَصْبَحْنَا أَوْ كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ إِذَا نَحْنُ بِهِ يَجِيءُ مِنْ قِبَلِ حِرَاءَ قَالَ فَذَكَرُوا لَهُ الَّذِي كَانُوا فِيهِ فَقَالَ " أَتَانِي دَاعِيَ الْجِنِّ فَأَتَيْتُهُمْ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِمْ " . فَانْطَلَقَ فَأَرَانَا آثَارَهُمْ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ . قَالَ الشَّعْبِيُّ وَسَأَلُوهُ الزَّادَ وَكَانُوا مِنْ جِنِّ الْجَزِيرَةِ فَقَالَ " كُلُّ عَظْمٍ لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ يَقَعُ فِي أَيْدِيكُمْ أَوْفَرَ مَا كَانَ لَحْمًا وَكُلُّ بَعْرَةٍ أَوْ رَوْثَةٍ عَلَفٌ لِدَوَابِّكُمْ " . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَلاَ تَسْتَنْجُوا بِهِمَا فَإِنَّهُمَا زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنَ الْجِنِّ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Jin kechasida sizlardan birortangiz Nabiy ﷺga hamroh boʻlganmidi?» deyildi. U: «Bizdan hech kim u zotga hamroh boʻlmagan, lekin biz u zotni bir kecha — u Makkada ekan — yoʻqotib qoʻydik va: ‹U oʻldirildimi yoki uchirib ketildimi, unga nima boʻldi?› dedik. Bas, biror qavm oʻtkazgan eng yomon kechani oʻtkazdik. Tong otganida yoki tongga yaqin payt edi, biz u zotni Hiro tomonidan kelayotganini koʻrib qoldik». (Roviy) aytdi: Ular u zotga oʻzlari boshdan kechirgan holatni aytdilar. Shunda u zot: «Menga jinning chorlovchisi keldi, men ularning oldiga bordim va ularga (Qurʼon) oʻqib berdim», dedilar. Soʻng u zot bizni olib borib, ularning izlarini va olovlarining izlarini koʻrsatdilar. Shaʼbiy aytdi: Ular u zotdan ozuqa soʻradilar — ular Jaziraning jinlaridan edilar. Shunda u zot: «Qoʻlingizga tushgan, ustiga Allohning nomi zikr qilinmagan har bir suyak sizlar uchun eng toʻla goʻshtli holida boʻladi, har bir tezak yoki bok hayvonlaringizga yem boʻladi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Bas, bu ikkisi bilan istinjo qilmangiz, chunki ular jinlardan boʻlgan birodarlaringizning ozuqasidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Жин кечасида сизлардан бирортангиз Набий ﷺга ҳамроҳ бўлганмиди?» дейилди. У: «Биздан ҳеч ким у зотга ҳамроҳ бўлмаган, лекин биз у зотни бир кеча — у Маккада экан — йўқотиб қўйдик ва: ‹У ўлдирилдими ёки учириб кетилдими, унга нима бўлди?› дедик. Бас, бирор қавм ўтказган энг ёмон кечани ўтказдик. Тонг отганида ёки тонгга яқин пайт эди, биз у зотни Ҳиро томонидан келаётганини кўриб қолдик». (Ровий) айтди: Улар у зотга ўзлари бошдан кечирган ҳолатни айтдилар. Шунда у зот: «Менга жиннинг чорловчиси келди, мен уларнинг олдига бордим ва уларга (Қуръон) ўқиб бердим», дедилар. Сўнг у зот бизни олиб бориб, уларнинг изларини ва оловларининг изларини кўрсатдилар. Шаъбий айтди: Улар у зотдан озуқа сўрадилар — улар Жазиранинг жинларидан эдилар. Шунда у зот: «Қўлингизга тушган, устига Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган ҳар бир суяк сизлар учун энг тўла гўштли ҳолида бўлади, ҳар бир тезак ёки бок ҳайвонларингизга ем бўлади», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бас, бу иккиси билан истинжо қилмангиз, чунки улар жинлардан бўлган биродарларингизнинг озуқасидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ لَقِيَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَعْبًا بِعَرَفَةَ فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ، فَكَبَّرَ حَتَّى جَاوَبَتْهُ الْجِبَالُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّا بَنُو هَاشِمٍ . فَقَالَ كَعْبٌ إِنَّ اللَّهَ قَسَمَ رُؤْيَتَهُ وَكَلاَمَهُ بَيْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى فَكَلَّمَ مُوسَى مَرَّتَيْنِ وَرَآهُ مُحَمَّدٌ مَرَّتَيْنِ . قَالَ مَسْرُوقٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَتْ لَقَدْ تَكَلَّمْتَ بِشَيْءٍ قَفَّ لَهُ شَعْرِي قُلْتُ رُوَيْدًا ثُمَّ قَرَأْتُ : (لقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى ) قَالَتْ أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ إِنَّمَا هُوَ جِبْرِيلُ مَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ أَوْ كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أُمِرَ بِهِ أَوْ يَعْلَمُ الْخَمْسَ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى : ( إنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ ) فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ لَمْ يَرَهُ فِي صُورَتِهِ إِلاَّ مَرَّتَيْنِ مَرَّةً عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَمَرَّةً فِي جِيَادٍ لَهُ سِتُّمِائَةِ جَنَاحٍ قَدْ سَدَّ الأُفُقَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَحَدِيثُ دَاوُدَ أَقْصَرُ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ .
Masruq aytdi: Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga kirib: «Muhammad ﷺ Robbisini koʻrdilarmi?» dedim. U: «Sen shunday bir gap aytdingki, undan badanimning tuki tikka boʻldi», dedi. Men: «Shoshmang», dedim-da, soʻng: {Darhaqiqat, u Robbisining buyuk oyat (alomat)laridan (baʼzisini) koʻrdi} (Najm 18) oyatini oʻqidim. U dedi: «Sen qayoqqa ketyapsan? U faqat Jibril edi. Kim senga Muhammad oʻz Robbisini koʻrgan, deb xabar bersa, yoki u oʻziga buyurilgan narsalardan biror narsani yashirgan, deb (aytsa), yoki: {Albatta, Soat (qiyomat)ning ilmi Allohning huzuridadir, yomgʻirni U yogʻdiradi} (Luqmon 34) (oyatda zikr etilgan) besh (gʻayb) ilmini biladi, (deb daʼvo qilsa), u juda katta tuhmat qilibdi. Lekin u Jibrilni koʻrdi; uni asl suratida faqat ikki marta koʻrdi: bir marta Sidratulmuntaho oldida, bir marta Jiyodda; uning oltinchi yuz qanoti bor edi, ufqni toʻsib qoʻygan edi». Abu Iso aytdi: Bu hadisni Dovud ibn Abu Hind ash-Shaʼbiydan, u Masruqdan, u Oishadan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan; Dovudning hadisi Mujolidning hadisidan qisqaroqdir.Масруқ айтди: Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кириб: «Муҳаммад ﷺ Роббисини кўрдиларми?» дедим. У: «Сен шундай бир гап айтдингки, ундан баданимнинг туки тикка бўлди», деди. Мен: «Шошманг», дедим-да, сўнг: {Дарҳақиқат, у Роббисининг буюк оят (аломат)ларидан (баъзисини) кўрди} (Нажм 18) оятини ўқидим. У деди: «Сен қаёққа кетяпсан? У фақат Жибрил эди. Ким сенга Муҳаммад ўз Роббисини кўрган, деб хабар берса, ёки у ўзига буюрилган нарсалардан бирор нарсани яширган, деб (айтса), ёки: {Албатта, Соат (қиёмат)нинг илми Аллоҳнинг ҳузуридадир, ёмғирни У ёғдиради} (Луқмон 34) (оятда зикр этилган) беш (ғайб) илмини билади, (деб даъво қилса), у жуда катта туҳмат қилибди. Лекин у Жибрилни кўрди; уни асл суратида фақат икки марта кўрди: бир марта Сидратулмунтаҳо олдида, бир марта Жиёдда; унинг олтинчи юз қаноти бор эди, уфқни тўсиб қўйган эди». Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Довуд ибн Абу Ҳинд аш-Шаъбийдан, у Масруқдан, у Оишадан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган; Довуднинг ҳадиси Мужолиднинг ҳадисидан қисқароқдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِقَبْرٍ رَطْبٍ فَصَفُّوا عَلَيْهِ وَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا . فَقُلْتُ لِلشَّعْبِيِّ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ الثِّقَةُ مَنْ شَهِدَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ .
Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yangi (qazilgan) bir qabr yonidan oʻtdilar. Shunda (sahobalar) unga (janoza namozi uchun) saf tortdilar va u zot unga toʻrt marta takbir aytdilar. Men Shaʼbiyga: «Senga kim aytib berdi?» dedim. U: «Unga hozir boʻlgan ishonchli kishi — Abdulloh ibn Abbos», dedi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ янги (қазилган) бир қабр ёнидан ўтдилар. Шунда (саҳобалар) унга (жаноза намози учун) саф тортдилар ва у зот унга тўрт марта такбир айтдилар. Мен Шаъбийга: «Сенга ким айтиб берди?» дедим. У: «Унга ҳозир бўлган ишончли киши — Абдуллоҳ ибн Аббос», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ حَمَّادٍ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، يَرْفَعُ الْحَدِيثَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " مَنْ تَرَكَ دَابَّةً بِمُهْلِكٍ فَأَحْيَاهَا رَجُلٌ فَهِيَ لِمَنْ أَحْيَاهَا " .
Muhammad ibn Ubayd bizga Hammoddan — yaʼni Ibn Zayddan — aytib berdi, u Xolid al-Hazzodan, u Ubaydulloh ibn Humayd ibn Abdurrahmondan, u ash-Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qildi. U hadisni Paygʻambar ﷺ ga (marfuʼ qilib) yetkazdi: U zot: «Kim bir jonivorni halok boʻladigan joyda tashlab ketsa-yu, boshqa bir kishi uni tiriltirsa, u (jonivor) uni tiriltirgan kishiniki boʻladi», dedilar.Муҳаммад ибн Убайд бизга Ҳаммоддан — яъни Ибн Зайддан — айтиб берди, у Холид ал-Ҳаззодан, у Убайдуллоҳ ибн Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан, у аш-Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилди. У ҳадисни Пайғамбар ﷺ га (марфуъ қилиб) етказди: У зот: «Ким бир жониворни ҳалок бўладиган жойда ташлаб кетса-ю, бошқа бир киши уни тирилтирса, у (жонивор) уни тирилтирган кишиники бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الْمُسْلِمِينَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ بِدَقُوقَاءَ هَذِهِ وَلَمْ يَجِدْ أَحَدًا مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُشْهِدُهُ عَلَى وَصِيَّتِهِ فَأَشْهَدَ رَجُلَيْنِ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقَدِمَا الْكُوفَةَ فَأَتَيَا أَبَا مُوسَى الأَشْعَرِيَّ فَأَخْبَرَاهُ وَقَدِمَا بِتَرِكَتِهِ وَوَصِيَّتِهِ . فَقَالَ الأَشْعَرِيُّ هَذَا أَمْرٌ لَمْ يَكُنْ بَعْدَ الَّذِي كَانَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَأَحْلَفَهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ بِاللَّهِ مَا خَانَا وَلاَ كَذِبَا وَلاَ بَدَّلاَ وَلاَ كَتَمَا وَلاَ غَيَّرَا وَإِنَّهَا لَوَصِيَّةُ الرَّجُلِ وَتَرِكَتُهُ فَأَمْضَى شَهَادَتَهُمَا .
Ziyod ibn Ayyub bizga aytib berdi: Hushaym bizga aytib berdi: Zakariyo bizga ash-Shaʼbiydan xabar berdiki, musulmonlardan bir kishiga mana shu Daqquqo (degan joy)da ajal yetdi. U vasiyatiga guvoh boʻladigan birorta musulmonni topa olmadi, shuning uchun ahli kitobdan ikki kishini guvoh qildi. Soʻng u ikkisi Kufaga kelib, Abu Muso al-Ashʼariy huzuriga keldilar va unga (vasiyat haqida) xabar berdilar hamda marhumning meros mulki va vasiyatini olib keldilar. Ashʼariy: «Bu ‒ Rasululloh ﷺ davrlarida boʻlgan voqeadan keyin sodir boʻlmagan ishdir», ‒ dedi. Soʻng asr namozidan keyin u ikkalasiga: ‹Xiyonat qilmaganlari, yolgʻon gapirmaganlari, almashtirmaganlari, yashirmaganlari va oʻzgartirmaganlari, bu haqiqatan ham oʻsha kishining vasiyati va meros mulki ekani› haqida Alloh nomi bilan qasam ichdirdi va u ikkisining guvohligini joriy qildi.Зиёд ибн Айюб бизга айтиб берди: Ҳушайм бизга айтиб берди: Закариё бизга аш-Шаъбийдан хабар бердики, мусулмонлардан бир кишига мана шу Даққуқо (деган жой)да ажал етди. У васиятига гувоҳ бўладиган бирорта мусулмонни топа олмади, шунинг учун аҳли китобдан икки кишини гувоҳ қилди. Сўнг у иккиси Куфага келиб, Абу Мусо ал-Ашъарий ҳузурига келдилар ва унга (васият ҳақида) хабар бердилар ҳамда марҳумнинг мерос мулки ва васиятини олиб келдилар. Ашъарий: «Бу ‒ Расулуллоҳ ﷺ даврларида бўлган воқеадан кейин содир бўлмаган ишдир», ‒ деди. Сўнг аср намозидан кейин у иккаласига: ‹Хиёнат қилмаганлари, ёлғон гапирмаганлари, алмаштирмаганлари, яширмаганлари ва ўзгартирмаганлари, бу ҳақиқатан ҳам ўша кишининг васияти ва мерос мулки экани› ҳақида Аллоҳ номи билан қасам ичдирди ва у иккисининг гувоҳлигини жорий қилди.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، بِنَحْوٍ مِنْهُ .
Vahb ibn Baqiyya bizga Hushaymdan, u Ibn Shubrumadan, u Shaʼbiydan shunga oʻxshash tarzda rivoyat qilib berdi.Ваҳб ибн Бақийя бизга Ҳушаймдан, у Ибн Шубрумадан, у Шаъбийдан шунга ўхшаш тарзда ривоят қилиб берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْعَوَقِيُّ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، وَجَابِرٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ الْغُرَّةُ خَمْسُمِائَةِ دِرْهَمٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ رَبِيعَةُ الْغُرَّةُ خَمْسُونَ دِينَارًا .
Muhammad ibn Sinon al-Avaqiy bizga Sharik orqali, u Mugʻiyra orqali, u Ibrohim va Jobir orqali, ular ash-Shaʼbiydan rivoyat qiladilar: U dedi: Gʻurra (qul yoki choʻri qiymati) besh yuz dirhamdir. Abu Dovud aytdi: Rabia dedi: Gʻurra ellik dinordir.Муҳаммад ибн Синон ал-Авақий бизга Шарик орқали, у Муғийра орқали, у Иброҳим ва Жобир орқали, улар аш-Шаъбийдан ривоят қиладилар: У деди: Ғурра (қул ёки чўри қиймати) беш юз дирҳамдир. Абу Довуд айтди: Рабиа деди: Ғурра эллик динордир.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَجْلَحَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَلَقَّى جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَالْتَزَمَهُ وَقَبَّلَ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ .
Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Jaʼfar ibn Abu Tolibni kutib oldilar, uni quchoqladilar va ikki koʻzi orasidan (peshonasidan) oʻpdilar.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Жаъфар ибн Абу Толибни кутиб олдилар, уни қучоқладилар ва икки кўзи орасидан (пешонасидан) ўпдилар.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مَاهَانَ، - بَصْرِيٌّ - عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَيَّارٌ، وَحُصَيْنٌ، وَمُغِيرَةُ، وَدَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، وَذَكَرَ، آخَرِينَ عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ فَسَأَلْتُهَا عَنْ قَضَاءِ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهَا فَقَالَتْ طَلَّقَهَا زَوْجُهَا الْبَتَّةَ فَخَاصَمَتْهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السُّكْنَى وَالنَّفَقَةِ قَالَتْ فَلَمْ يَجْعَلْ لِي سُكْنَى وَلاَ نَفَقَةً وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَدَّ فِي بَيْتِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ .
Fotima binti Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Shaʼbiy uning huzuriga kirib, Rasululloh ﷺ uning haqida chiqargan hukmni soʻradi. U: «Erim meni boin taloq qildi va men u bilan turar joy hamda nafaqa haqida Rasululloh ﷺ huzurida daʼvolashdim. U zot menga na turar joy, na nafaqa belgilamadilar va menga Ibn Ummu Maktumning uyida idda oʻtirishni buyurdilar», dedi.Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Шаъбий унинг ҳузурига кириб, Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳақида чиқарган ҳукмни сўради. У: «Эрим мени боин талоқ қилди ва мен у билан турар жой ҳамда нафақа ҳақида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида даъволашдим. У зот менга на турар жой, на нафақа белгиламадилар ва менга Ибн Умму Мактумнинг уйида идда ўтиришни буюрдилар», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ طَرِيفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، يَقُولُ سَأَلْنَا عَلِيًّا فَقُلْنَا هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَىْءٌ سِوَى الْقُرْآنِ فَقَالَ لاَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ إِلاَّ أَنْ يُعْطِيَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَبْدًا فَهْمًا فِي كِتَابِهِ أَوْ مَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ . قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ فِيهَا " الْعَقْلُ وَفِكَاكُ الأَسِيرِ وَأَنْ لاَ يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ " .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan: «Sizda Rasululloh ﷺdan Qurʼondan boshqa biror narsa bormi?» deb soʻralganda, u: «Yoʻq, donni yorib, jonni yaratgan Zotga qasamki, faqat Alloh azza va jalla bir bandaga Oʻz Kitobi haqida fahm bergani yoki mana shu sahifadagidan boshqa emas», dedi. «Sahifada nima bor?» deyilganida, u: «Unda diya, asirni ozod qilish va moʻminning kofir uchun oʻldirilmasligi (haqidagi hukmlar) bor», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан: «Сизда Расулуллоҳ ﷺдан Қуръондан бошқа бирор нарса борми?» деб сўралганда, у: «Йўқ, донни ёриб, жонни яратган Зотга қасамки, фақат Аллоҳ азза ва жалла бир бандага Ўз Китоби ҳақида фаҳм бергани ёки мана шу саҳифадагидан бошқа эмас», деди. «Саҳифада нима бор?» дейилганида, у: «Унда дия, асирни озод қилиш ва мўминнинг кофир учун ўлдирилмаслиги (ҳақидаги ҳукмлар) бор», деди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ كَانَ عَلِيٌّ رضى الله عنه يَرْزُقُ النَّاسَ الطِّلاَءَ يَقَعُ فِيهِ الذُّبَابُ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يُخْرَجَ مِنْهُ .
Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ali (roziyallohu anhu) odamlarga tilo (quyultirilgan uzum sharbati)dan rizq berar edi, unga pashsha tushib, undan chiqa olmas edi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Али (розияллоҳу анҳу) одамларга тило (қуюлтирилган узум шарбати)дан ризқ берар эди, унга пашша тушиб, ундан чиқа олмас эди.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ اشْرَبْهُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ أَنْ يَغْلِيَ .
Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Qaynab ketmasa, uni uch kungacha ich», dedilar.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши: «Қайнаб кетмаса, уни уч кунгача ич», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ قَيْسٍ طَلَّقَنِي زَوْجِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ثَلاَثًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ سُكْنَى لَكِ وَلاَ نَفَقَةَ " .
Fotima binti Qays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Erim meni Allohning Rasuli ﷺ zamonlarida uch taloq bilan taloq qildi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ: ‹Sen uchun na turar joy, na nafaqa bor›, dedilar».Фотима бинти Қайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Эрим мени Аллоҳнинг Расули ﷺ замонларида уч талоқ билан талоқ қилди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Сен учун на турар жой, на нафақа бор›, дедилар».
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عِيسَى الْجَرَّارُ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى بْنِ أَبِي الْمُسَاوِرِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ الْكُوفَةَ أَتَيْنَاهُ فِي نَفَرٍ مِنْ فُقَهَاءِ أَهْلِ الْكُوفَةِ . فَقُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ . فَقَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ " يَا عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ أَسْلِمْ تَسْلَمْ " . قُلْتُ وَمَا الإِسْلاَمُ فَقَالَ " تَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَتُؤْمِنُ بِالأَقْدَارِ كُلِّهَا خَيْرِهَا وَشَرِّهَا حُلْوِهَا وَمُرِّهَا " .
Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning huzurlariga bordim. U zot: «Ey Adiy ibn Hotim, islomga kir, salomat boʻlasan», dedilar. Men: «Islom nima?» dedim. U zot: «Lo ilaha illalloh va menim Allohning Rasuli ekanligimga guvohlik berishing hamda barcha qadarlarga — ularning yaxshisiga ham, yomoniga ham, shirinlik va achchigʻiga ham iymon keltirishingdir», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига бордим. У зот: «Эй Адий ибн Ҳотим, исломга кир, саломат бўласан», дедилар. Мен: «Ислом нима?» дедим. У зот: «Ло илаҳа иллаллоҳ ва меним Аллоҳнинг Расули эканлигимга гувоҳлик беришинг ҳамда барча қадарларга — уларнинг яхшисига ҳам, ёмонига ҳам, ширинлик ва аччиғига ҳам иймон келтиришингдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَامِرٌ، و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ رَجُلٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ مَرَّ عُمَرُ بِطَلْحَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ مَرَّ عُمَرُ بِطَلْحَةَ فَرَآهُ مُهْتَمًّا قَالَ لَعَلَّكَ سَاءَكَ إِمَارَةُ ابْنِ عَمِّكَ قَالَ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَا وَلَكِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي لَأَعْلَمُ كَلِمَةً لَا يَقُولُهَا الرَّجُلُ عِنْدَ مَوْتِهِ إِلَّا كَانَتْ نُورًا فِي صَحِيفَتِهِ أَوْ وَجَدَ لَهَا رَوْحًا عِنْدَ الْمَوْتِ قَالَ عُمَرُ أَنَا أُخْبِرُكَ بِهَا هِيَ الْكَلِمَةُ الَّتِي أَرَادَ بِهَا عَمَّهُ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ فَكَأَنَّمَا كُشِفَ عَنِّي غِطَاءٌ قَالَ صَدَقْتَ لَوْ عَلِمَ كَلِمَةً هِيَ أَفْضَلُ مِنْهَا لَأَمَرَهُ بِهَا.
Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni u Talha yonidan oʻtayotib, uni tashvishli holda koʻrdi va: «Balki amakivachchang xalifalikka tayinlanganidan xafa boʻlgandirsan?» dedi (u Abu Bakr roziyallohu anhuni nazarda tutgan edi). Talha: «Yoʻq, lekin men Rasulullohning ﷺ: ‹Men bir kalimani bilamanki, uni bir kishi oʻlim paytida aytsa, bu kalima albatta uning nomai amalida nur boʻladi yoki oʻlim vaqtida undan rohat topadi›, deganlarini eshitgan edim», dedi. Umar: «Men senga uni aytib qoʻyay. U — u zot amakisiga aytishni istagan kalima, laa ilaaha illalloh guvohligidir», dedi. Talha: «Xuddi mendan bir parda koʻtarilgandek boʻldi», dedi. Umar: «Toʻgʻri aytding. Agar u bundan afzalroq kalimani bilganida, amakisiga oʻshani buyurgan boʻlardi», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни у Талҳа ёнидан ўтаётиб, уни ташвишли ҳолда кўрди ва: «Балки амакиваччанг халифаликка тайинланганидан хафа бўлгандирсан?» деди (у Абу Бакр розияллоҳу анҳуни назарда тутган эди). Талҳа: «Йўқ, лекин мен Расулуллоҳнинг ﷺ: ‹Мен бир калимани биламанки, уни бир киши ўлим пайтида айтса, бу калима албатта унинг номаи амалида нур бўлади ёки ўлим вақтида ундан роҳат топади›, деганларини эшитган эдим», деди. Умар: «Мен сенга уни айтиб қўяй. У — у зот амакисига айтишни истаган калима, лаа илааҳа иллаллоҳ гувоҳлигидир», деди. Талҳа: «Худди мендан бир парда кўтарилгандек бўлди», деди. Умар: «Тўғри айтдинг. Агар у бундан афзалроқ калимани билганида, амакисига ўшани буюрган бўларди», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ جَلَدَ شَرَاحَةَ يَوْمَ الْخَمِيسِ وَرَجَمَهَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَقَالَ أَجْلِدُهَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَأَرْجُمُهَا بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Shorohani payshanba kuni qamchiladi va juma kuni toshboʻron qildi hamda: «Uni Allohning Kitobiga koʻra qamchiladim va Rasululloh ﷺ ning Sunnatiga koʻra toshboʻron qildim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Шороҳани пайшанба куни қамчилади ва жума куни тошбўрон қилди ҳамда: «Уни Аллоҳнинг Китобига кўра қамчиладим ва Расулуллоҳ ﷺ нинг Суннатига кўра тошбўрон қилдим», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أُتِيَ عَلِيٌّ بِزَانٍ مُحْصَنٍ فَجَلَدَهُ يَوْمَ الْخَمِيسِ مِائَةَ جَلْدَةٍ ثُمَّ رَجَمَهُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقِيلَ لَهُ جَمَعْتَ عَلَيْهِ حَدَّيْنِ فَقَالَ جَلَدْتُهُ بِكِتَابِ اللَّهِ وَرَجَمْتُهُ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)ga nikohli holida zino qilgan bir kishi keltirildi. U payshanba kuni unga yuz darra urdi, soʻng juma kuni uni toshboʻron qildi. Unga: «Sen unga ikkita hadni birga qoʻlladingmi?», deyildi. U: «Men uni Allohning Kitobi boʻyicha darraladim va Rasululloh ﷺning sunnati boʻyicha toshboʻron qildim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)га никоҳли ҳолида зино қилган бир киши келтирилди. У пайшанба куни унга юз дарра урди, сўнг жума куни уни тошбўрон қилди. Унга: «Сен унга иккита ҳадни бирга қўлладингми?», дейилди. У: «Мен уни Аллоҳнинг Китоби бўйича дарраладим ва Расулуллоҳ ﷺнинг суннати бўйича тошбўрон қилдим», деди.
حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، وَأَبُو إِبْرَاهِيمَ الْمُعَقِّبُ عَنْ هُشَيْمٍ، أَنْبَأَنَا حُصَيْنٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ أُتِيَ عَلِيٌّ بِمَوْلَاةٍ لِسَعِيدِ بْنِ قَيْسٍ مُحْصَنَةٍ قَدْ فَجَرَتْ قَالَ فَضَرَبَهَا مِائَةً ثُمَّ رَجَمَهَا ثُمَّ قَالَ جَلَدْتُهَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَرَجَمْتُهَا بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)ga Said ibn Qaysning nikohli, zino qilgan bir choʻrisi keltirildi. U unga yuz darra urdi, soʻng uni toshboʻron qildi, keyin: «Men uni Allohning Kitobi boʻyicha darraladim va Rasululloh ﷺning sunnati boʻyicha toshboʻron qildim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)га Саид ибн Қайснинг никоҳли, зино қилган бир чўриси келтирилди. У унга юз дарра урди, сўнг уни тошбўрон қилди, кейин: «Мен уни Аллоҳнинг Китоби бўйича дарраладим ва Расулуллоҳ ﷺнинг суннати бўйича тошбўрон қилдим», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ لَعَنَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَكَاتِبَهُ وَشَاهِدَهُ وَالْوَاشِمَةَ وَالْمُتَوَشِّمَةَ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ قُلْتُ إِلَّا مِنْ دَاءٍ قَالَ نَعَمْ وَالْحَالَّ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ وَمَانِعَ الصَّدَقَةِ وَقَالَ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ النَّوْحِ وَلَمْ يَقُلْ لَعَنَ فَقُلْتُ مَنْ حَدَّثَكَ قَالَ الْحَارِثُ الْأَعْوَرُ الْهَمْدَانِيُّ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muhammad ﷺ ribo yeguvchini, uni yeydiruvchini, uni yozuvchini, unga guvoh boʻluvchini, tatuirovka qiluvchi va tatuirovka qildiruvchi ayolni laʼnatladilar. «Dard uchun boʻlsa ham-a?» deyilganda: «Ha», dedilar. Yana bir ayolni erining ruxsatida boshqa erga nikohlab, soʻng ajratib olib berguvchi va oʻzi uchun shunday qildiruvchi kishini hamda zakotni bermaydigan kishini laʼnatladilar. Yana marsiya oʻqishdan qaytardilar, ammo bunga laʼnat deb aytmadilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муҳаммад ﷺ рибо егувчини, уни ейдирувчини, уни ёзувчини, унга гувоҳ бўлувчини, татуировка қилувчи ва татуировка қилдирувчи аёлни лаънатладилар. «Дард учун бўлса ҳам-а?» дейилганда: «Ҳа», дедилар. Яна бир аёлни эрининг рухсатида бошқа эрга никоҳлаб, сўнг ажратиб олиб бергувчи ва ўзи учун шундай қилдирувчи кишини ҳамда закотни бермайдиган кишини лаънатладилар. Яна марсия ўқишдан қайтардилар, аммо бунга лаънат деб айтмадилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ شَرَاحَةَ الْهَمْدَانِيَّةَ، أَتَتْ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَتْ إِنِّي زَنَيْتُ فَقَالَ لَعَلَّكِ غَيْرَى لَعَلَّكِ رَأَيْتِ فِي مَنَامِكِ لَعَلَّكِ اسْتُكْرِهْتِ فَكُلٌّ تَقُولُ لَا فَجَلَدَهَا يَوْمَ الْخَمِيسِ وَرَجَمَهَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَقَالَ جَلَدْتُهَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَرَجَمْتُهَا بِسُنَّةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Sharoha al-Hamdoniya Ali (roziyallohu anhu)ning huzuriga kelib: «Men zino qildim», dedi. U: «Balki rashk qilgandirsan, balki tushingda koʻrgandirsan, balki majbur qilingandirsan», dedi. Ayol har biriga: «Yoʻq», deb javob berdi. Shunda u ayolni payshanba kuni savaladi va juma kuni toshboʻron qildi-da: «Men uni Allohning Kitobi bilan savaladim va Allohning Nabiysi ﷺning sunnati bilan toshboʻron qildim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Шароҳа ал-Ҳамдония Али (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига келиб: «Мен зино қилдим», деди. У: «Балки рашк қилгандирсан, балки тушингда кўргандирсан, балки мажбур қилингандирсан», деди. Аёл ҳар бирига: «Йўқ», деб жавоб берди. Шунда у аёлни пайшанба куни савалади ва жума куни тошбўрон қилди-да: «Мен уни Аллоҳнинг Китоби билан саваладим ва Аллоҳнинг Набийси ﷺнинг суннати билан тошбўрон қилдим», деди.
حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، أَنْبَأَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِشَرَاحَةَ لَعَلَّكِ اسْتُكْرِهْتِ لَعَلَّ زَوْجَكِ أَتَاكِ لَعَلَّكِ لَعَلَّكِ قَالَتْ لَا قَالَ فَلَمَّا وَضَعَتْ مَا فِي بَطْنِهَا جَلَدَهَا ثُمَّ رَجَمَهَا فَقِيلَ لَهُ جَلَدْتَهَا ثُمَّ رَجَمْتَهَا قَالَ جَلَدْتُهَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَرَجَمْتُهَا بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali (roziyallohu anhu) Sharohaga: «Balki majbur qilingandirsan? Balki ering kelgandir? Balki... balki...?» dedi. Ayol: «Yoʻq», dedi. Ayol qornidagi bolani tugʻganida, u ayolni savaladi, soʻng toshboʻron qildi. Unga: «Sen uni savaladingu soʻng toshboʻron qildingmi?» deyildi. U: «Men uni Allohning Kitobi bilan savaladim va Rasululloh ﷺning sunnati bilan toshboʻron qildim», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али (розияллоҳу анҳу) Шароҳага: «Балки мажбур қилингандирсан? Балки эринг келгандир? Балки... балки...?» деди. Аёл: «Йўқ», деди. Аёл қорнидаги болани туғганида, у аёлни савалади, сўнг тошбўрон қилди. Унга: «Сен уни саваладингу сўнг тошбўрон қилдингми?» дейилди. У: «Мен уни Аллоҳнинг Китоби билан саваладим ва Расулуллоҳ ﷺнинг суннати билан тошбўрон қилдим», деди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، أَنَّ عَلِيًّا، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ لِشَرَاحَةَ لَعَلَّكِ اسْتُكْرِهْتِ لَعَلَّ زَوْجَكِ أَتَاكِ لَعَلَّكِ قَالَتْ لَا فَلَمَّا وَضَعَتْ جَلَدَهَا ثُمَّ رَجَمَهَا فَقِيلَ لَهُ لِمَ جَلَدْتَهَا ثُمَّ رَجَمْتَهَا قَالَ جَلَدْتُهَا بِكِتَابِ اللَّهِ وَرَجَمْتُهَا بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi Sharohaga: «Balki majbur qilingandirsan? Balki ering senga kelgandir? Balki...?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U tuqqanidan soʻng, u kishi uni avval qamchiladilar, soʻng toshboʻron qildilar. Unga: «Nega uni avval qamchilab, soʻng toshboʻron qildingiz?» deyildi. U: «Uni Allohning Kitobiga koʻra qamchiladim va Rasululloh ﷺ ning sunnatlariga koʻra toshboʻron qildim», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши Шароҳага: «Балки мажбур қилингандирсан? Балки эринг сенга келгандир? Балки...?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У туққанидан сўнг, у киши уни аввал қамчиладилар, сўнг тошбўрон қилдилар. Унга: «Нега уни аввал қамчилаб, сўнг тошбўрон қилдингиз?» дейилди. У: «Уни Аллоҳнинг Китобига кўра қамчиладим ва Расулуллоҳ ﷺ нинг суннатларига кўра тошбўрон қилдим», дедилар.