حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ قَالَبَيْنَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ عَطَسَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ فَرَمَانِي الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقُلْتُ وَا ثُكْلَ أُمِّيَاهْ مَا شَأْنُكُمْ تَنْظُرُونَ إِلَيَّ قَالَ فَجَعَلُوا يَضْرِبُونَ بِأَيْدِيهِمْ عَلَى أَفْخَاذِهِمْ فَلَمَّا رَأَيْتُهُمْ يُصْمِتُونِي لَكِنِّي سَكَتُّ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبِأَبِي هُوَ وَأُمِّي مَا رَأَيْتُ مُعَلِّمًا قَبْلَهُ وَلَا بَعْدَهُ أَحْسَنَ تَعْلِيمًا مِنْهُ وَاللَّهِ مَا كَهَرَنِي وَلَا شَتَمَنِي وَلَا ضَرَبَنِي قَالَ إِنَّ هَذِهِ الصَّلَاةَ لَا يَصْلُحُ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ كَلَامِ النَّاسِ هَذَا إِنَّمَا هِيَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ حَدِيثُ عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ وَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْإِسْلَامِ وَإِنَّ مِنَّا قَوْمًا يَأْتُونَ الْكُهَّانَ قَالَ فَلَا تَأْتُوهُمْ قُلْتُ إِنَّ مِنَّا قَوْمًا يَتَطَيَّرُونَ قَالَ ذَاكَ شَيْءٌ يَجِدُونَهُ فِي صُدُورِهِمْ فَلَا يَصُدَّنَّهُمْ قُلْتُ إِنَّ مَنَّا قَوْمًا يَخُطُّونَ قَالَ كَانَ نَبِيٌّ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَلِكَ
Muoviya ibn al-Hakam as-Sulamiy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiyotganimizda, jamoadan bir kishi aksa urdi. Men: «Yarhamukalloh», dedim. Shunda jamoa menga koʻzlarini tikib qaradilar. Men: «Voy, onam yoʻqotgur, sizlarga nima boʻldi, nega menga qaraysizlar?» dedim. Shunda ular qoʻllari bilan sonlariga ura boshlashdi. Ularning meni jim qildirmoqchi boʻlayotganlarini koʻrgach, men jim boʻldim. Rasululloh ﷺ namozni oʻqib boʻlgach — otam-onam u zotga fido boʻlsin, men u zotdan oldin ham, keyin ham undan koʻra yaxshiroq taʼlim beradigan muallimni koʻrmaganman; Allohga qasamki, u zot meni na dagʻdagʻa qildilar, na soʻkdilar, na urdilar — shunday dedilar: «Bu namozda odamlarning kalomidan biror narsa toʻgʻri kelmaydi. U faqat tasbeh, takbir va Qurʼon oʻqishdir». Yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek. Men: «Ey Allohning Rasuli, biz johiliyatdan yaqinda chiqqan bir qavmmiz, Alloh esa Islomni keltirdi. Bizdan baʼzi kishilar kohinlarga boradilar», dedim. U zot: «Ularga bormanglar», dedilar. Men: «Bizdan baʼzi kishilar fol ochadilar», dedim. U zot: «Bu ularning koʻngillarida topadigan bir narsadir; bas, u ularni (ishdan) toʻsmasin», dedilar. Men: «Bizdan baʼzi kishilar (yerga) chiziq tortadilar», dedim. U zot: «Paygʻambarlardan bir paygʻambar chiziq tortar edi; bas, kimning chizigʻi unikiga muvofiq kelsa, oʻsha (toʻgʻri)dir», dedilar.Муовия ибн ал-Ҳакам ас-Суламий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиётганимизда, жамоадан бир киши акса урди. Мен: «Ярҳамукаллоҳ», дедим. Шунда жамоа менга кўзларини тикиб қарадилар. Мен: «Вой, онам йўқотгур, сизларга нима бўлди, нега менга қарайсизлар?» дедим. Шунда улар қўллари билан сонларига ура бошлашди. Уларнинг мени жим қилдирмоқчи бўлаётганларини кўргач, мен жим бўлдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқиб бўлгач — отам-онам у зотга фидо бўлсин, мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам ундан кўра яхшироқ таълим берадиган муаллимни кўрмаганман; Аллоҳга қасамки, у зот мени на дағдаға қилдилар, на сўкдилар, на урдилар — шундай дедилар: «Бу намозда одамларнинг каломидан бирор нарса тўғри келмайди. У фақат тасбеҳ, такбир ва Қуръон ўқишдир». Ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз жоҳилиятдан яқинда чиққан бир қавммиз, Аллоҳ эса Исломни келтирди. Биздан баъзи кишилар коҳинларга борадилар», дедим. У зот: «Уларга борманглар», дедилар. Мен: «Биздан баъзи кишилар фол очадилар», дедим. У зот: «Бу уларнинг кўнгилларида топадиган бир нарсадир; бас, у уларни (ишдан) тўсмасин», дедилар. Мен: «Биздан баъзи кишилар (ерга) чизиқ тортадилар», дедим. У зот: «Пайғамбарлардан бир пайғамбар чизиқ тортар эди; бас, кимнинг чизиғи уникига мувофиқ келса, ўша (тўғри)дир», дедилар.