حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ السُّلَمِيَّ يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ ضَمْرَةَ وَعَنْ جَدِّهِ وَكَانَا شَهِدَا حُنَيْنًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَاصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى ظِلِّ شَجَرَةٍ فَجَلَسَ فِيهِ وَهُوَ بِحُنَيْنٍ فَقَامَ إِلَيْهِ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ بْنِ بَدْرٍ يَخْتَصِمَانِ فِي عَامِرِ بْنِ الْأَضْبَطِ الْأَشْجَعِيِّ وَعُيَيْنَةُ يَطْلُبُ بِدَمِ عَامِرٍ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ رَئِيسُ غَطَفَانَ وَالْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ يَدْفَعُ عَنْ مُحَلَّمِ بْنِ جَثَّامَةَ بِمَكَانِهِ مِنْ خِنْدِفٍ فَتَدَاوَلَا الْخُصُومَةَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَسَمِعْنَا عُيَيْنَةَ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَدَعُهُ حَتَّى أُذِيقَ نِسَاءَهُ مِنْ الْحَرِّ مَا ذَاقَ نِسَائِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَلْ تَأْخُذُونَ الدِّيَةَ خَمْسِينَ فِي سَفَرِنَا هَذَا وَخَمْسِينَ إِذَا رَجَعْنَا قَالَ وَهُوَ يَأْبَى عَلَيْهِ إِذْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ قَصِيرٌ مَجْمُوعٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا وَجَدْتُ لِهَذَا الْقَتِيلِ شَبَهًا فِي غُرَّةِ الْإِسْلَامِ إِلَّا كَغَنَمٍ وَرَدَتْ فَرُمِيَتْ أَوَائِلُهَا فَنَفَرَتْ أُخْرَاهَا اسْنُنِ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ

Ziyod ibn Zamra ibn Saʼid as-Sulamiy Urva ibn Zubayrga otasi Zamradan va bobosidan rivoyat qilib berdi — ikkovi Rasululloh ﷺ bilan birga Hunaynda hozir boʻlgan edilar. Ular aytdilar: Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berdilar, soʻng bir daraxtning soyasiga borib oʻtirdilar, u zot Hunaynda edilar. Shunda al-Aqraʼ ibn Hobis bilan Uyayna ibn Hisn ibn Huzayfa ibn Badr u zotning huzurlariga Omir ibn al-Azbat al-Ashjaʼiy haqida daʼvolashib keldilar. Uyayna Omirning qoni uchun (qasos) talab qilardi, u oʻsha kunda Gʻatafonning boshligʻi edi; al-Aqraʼ ibn Hobis esa Xindifdagi mavqeiga koʻra Muhallam ibn Jassomani himoya qilardi. Ikkovi Rasululloh ﷺning huzurlarida daʼvolarini tortishdilar, biz esa eshitib turardik. Uyaynaning: «Vallohi, yo Rasululloh, men uni qoʻyib yubormayman, toki uning ayollariga mening ayollarim totgan achchiqni totdirmagunimcha», deganini eshitdik. Rasululloh ﷺ esa: «Yoʻq, diyat olasizlar: ellikta shu safarimizda, ellikta esa qaytganimizda», der edilar. (Roviy) aytdi: U esa koʻnmasdi. Shu payt Banu Laysdan Mukaytil deb ataladigan, past boʻyli, gavdasi jam bir kishi turib: «Yo Rasululloh, vallohi, men bu oʻldirilgan kishiga Islomning boshlanishida qoʻylardan boshqa oʻxshashni topmadim: qoʻylar suvga keldi-yu, oldingilariga oʻq otildi, keyingilari hurkib qochdi. Bugun hukm qil, ertaga oʻzgartirasan», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtardilar, soʻng dedilar:Зиёд ибн Замра ибн Саъид ас-Суламий Урва ибн Зубайрга отаси Замрадан ва бобосидан ривоят қилиб берди — иккови Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ҳунайнда ҳозир бўлган эдилар. Улар айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб бердилар, сўнг бир дарахтнинг соясига бориб ўтирдилар, у зот Ҳунайнда эдилар. Шунда ал-Ақраъ ибн Ҳобис билан Уяйна ибн Ҳисн ибн Ҳузайфа ибн Бадр у зотнинг ҳузурларига Омир ибн ал-Азбат ал-Ашжаъий ҳақида даъволашиб келдилар. Уяйна Омирнинг қони учун (қасос) талаб қиларди, у ўша кунда Ғатафоннинг бошлиғи эди; ал-Ақраъ ибн Ҳобис эса Хиндифдаги мавқеига кўра Муҳаллам ибн Жассомани ҳимоя қиларди. Иккови Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида даъволарини тортишдилар, биз эса эшитиб турардик. Уяйнанинг: «Валлоҳи, ё Расулуллоҳ, мен уни қўйиб юбормайман, токи унинг аёлларига менинг аёлларим тотган аччиқни тотдирмагунимча», деганини эшитдик. Расулуллоҳ ﷺ эса: «Йўқ, дият оласизлар: элликта шу сафаримизда, элликта эса қайтганимизда», дер эдилар. (Ровий) айтди: У эса кўнмасди. Шу пайт Бану Лайсдан Мукайтил деб аталадиган, паст бўйли, гавдаси жам бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, валлоҳи, мен бу ўлдирилган кишига Исломнинг бошланишида қўйлардан бошқа ўхшашни топмадим: қўйлар сувга келди-ю, олдингиларига ўқ отилди, кейингилари ҳуркиб қочди. Бугун ҳукм қил, эртага ўзгартирасан», деди. (Ровий) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтардилар, сўнг дедилар: