حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ،. وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، وَهِشَامٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ ـ وَذَكَرَ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ ـ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَشُقَّ مِنَ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ، ثُمَّ غُسِلَ الْبَطْنُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، وَأُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ الْبُرَاقُ، فَانْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ. فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قِيلَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ عَلَى عِيسَى وَيَحْيَى فَقَالاَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ. فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ يُوسُفَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قِيلَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ. فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ. قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ. قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْنَا عَلَى هَارُونَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ. فَأَتَيْنَا عَلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى، فَسَلَّمْتُ {عَلَيْهِ} فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ. فَلَمَّا جَاوَزْتُ بَكَى. فَقِيلَ مَا أَبْكَاكَ قَالَ يَا رَبِّ، هَذَا الْغُلاَمُ الَّذِي بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي. فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ. قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ. قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ. فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ، فَرُفِعَ لِيَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ، إِذَا خَرَجُوا لَمْ يَعُودُوا إِلَيْهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ، وَرُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا كَأَنَّهُ قِلاَلُ هَجَرٍ، وَوَرَقُهَا كَأَنَّهُ آذَانُ الْفُيُولِ، فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ النِّيلُ وَالْفُرَاتُ، ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً، فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جِئْتُ مُوسَى، فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً. قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ، عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، وَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ. فَرَجَعْتُ فَسَأَلْتُهُ، فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ ثُمَّ ثَلاَثِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عِشْرِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عَشْرًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَجَعَلَهَا خَمْسًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا خَمْسًا، فَقَالَ مِثْلَهُ، قُلْتُ سَلَّمْتُ بِخَيْرٍ، فَنُودِيَ إِنِّي قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي، وَأَجْزِي الْحَسَنَةَ عَشْرًا ". وَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ ".
Molik ibn Saʼsaa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men (Kaʼba) yonida — uyqu bilan uygʻoqlik orasidagi bir holatda — ekanimda (bir farishta meni) ikki kishi orasida yotgan kishi (deb) tanidi. Menga — hikmat va iymonga toʻla — oltin tovoq keltirildi va tanam boʻgʻzimdan to qornimning pastki qismigacha yorib ochildi, soʻng qornim Zamzam suvi bilan yuvildi va (qalbim) hikmat hamda iymon bilan toʻldirildi. Menga — xachirdan kichikroq, eshakdan kattaroq oq hayvon — Buroq keltirildi va men Jabroil bilan yoʻlga chiqdim. Men eng yaqin osmonga yetganimda, Jabroil osmon darvozaboniga: ‹Darvozani och›, — dedi. Darvozabon: ‹Bu kim?› — deb soʻradi. U: ‹Jabroil›, — dedi. Darvozabon: ‹Sen bilan birga kim bor?› — dedi. Jabroil: ‹Muhammad›, — dedi. Darvozabon: ‹U (huzurga) chaqirilganmi?› — dedi. Jabroil: ‹Ha›, — dedi. Soʻng: ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› — deyildi. Soʻng men Odam (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim va u: ‹Senga marhabo, ey oʻgʻil va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz ikkinchi osmonga koʻtarildik. ‹Bu kim?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Jabroil›, — dedi. ‹Sen bilan kim bor?› — deyildi. U: ‹Muhammad›, — dedi. ‹U (huzurga) yuborilganmi (chaqirilganmi)?› — deb soʻraldi. U: ‹Ha›, — dedi. ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› — deyildi. Soʻng men Iso va Yahyo (alayhimassalom)ni uchratdim; ular: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz uchinchi osmonga koʻtarildik. ‹Bu kim?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Jabroil›, — dedi. ‹Sen bilan kim bor?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Muhammad›, — dedi. ‹U yuborilganmi?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Ha›, — dedi. ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› (deyildi). (Paygʻambar ﷺ qoʻshdi:) U yerda men Yusuf (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim va u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar!› — deb javob berdi. Soʻng biz toʻrtinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Idris (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim. U: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz beshinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Horun (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz oltinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Muso (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Men (oldinga) oʻtganimda, u yigʻlay boshladi va undan nega yigʻlayotgani soʻralganda, u: ‹Yo Robbim! Mendan keyin yuborilgan mana shu yigitning ummati — jannatga, mening ummatimdan koʻra koʻproq (sonda) kiradi›, — dedi. Soʻng biz yettinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Ibrohim (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey oʻgʻil va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng menga Baytul Maʼmur (yaʼni Allohning Uyi) koʻrsatildi. Men Jabroildan u haqda soʻradim va u: ‹Bu — Baytul Maʼmur boʻlib, unda har kuni 70 000 farishta namoz oʻqiydi va ular (undan) chiqqach, hech qachon unga qaytmaydi (balki har kuni yangi guruh unga kiradi)›, — dedi. Soʻng menga Sidratul Muntaho (yaʼni yettinchi osmondagi bir daraxt) koʻrsatildi va men uning — Hajar (yaʼni Arabistondagi bir shahar)ning loy koʻzalariga oʻxshagan — Nabq mevalarini koʻrdim; uning barglari fil quloqlariga oʻxshardi va uning tagidan toʻrtta daryo boshlanardi — ikkitasi koʻrinadigan, ikkitasi yashirin edi. Men Jabroildan oʻsha daryolar haqida soʻradim va u: ‹Ikki yashirin daryo — jannatda; koʻrinadiganlari esa Nil va Furotdir›, — dedi. Soʻng menga ellik (vaqt) namoz farz qilindi. Men (pastga) tushib, Muso (alayhissalom)ni uchratdim; u mendan: ‹Sen nima qilding?› — deb soʻradi. Men: ‹Menga ellik namoz farz qilindi›, — dedim. U: ‹Men odamlarni sendan yaxshiroq bilaman — chunki men Bani Isroilni itoatga keltirishda eng ogʻir tajribani boshdan kechirganman. Sening ummating bunday majburiyatni koʻtara olmaydi. Bas, Robbingga qaytib, Undan (namozlar sonini kamaytirishni) soʻra›, — dedi. Men qaytib, Allohdan (kamaytirishni) soʻradim va U uni qirq (vaqt) qildi. Men qaytib (Musoni uchratdim) va shunga oʻxshash suhbat boʻldi, soʻng men yana Allohga (kamaytirish uchun) qaytdim va U uni oʻttiz, soʻng yigirma, soʻng oʻn (vaqt) qildi; soʻng men Musoning oldiga keldim — u xuddi shu nasihatni takrorladi. Oxir-oqibat Alloh uni besh (vaqt)ga tushirdi. Men yana Musoning oldiga kelganimda, u: ‹Sen nima qilding?› — dedi. Men: ‹Alloh uni besh (vaqt)gina qildi›, — dedim. U xuddi shu nasihatni takrorladi, lekin men: ‹Men (Allohning soʻnggi amriga) taslim boʻldim›, — dedim». Allohning Rasuli ﷺ ga Alloh tomonidan xitob qilindi: ‹Men Oʻz farzimni qaror qildim va bandalarim ustidagi yukni yengillatdim; va Men bir yaxshi amalga — goʻyo u oʻnta yaxshi amaldek — savob beraman›.
