حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ
﴿ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ ﴾ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ وَكَانَ يُعْرَفُ مِنْهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي فِي ﴿ لاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ ﴾ ﴿ لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ﴾ فَإِذَا أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ ﴿ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ ﴾ قَالَ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ. قَالَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ، فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ.(Saʼid ibn Jubayr, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan — Uning ‹Uni (Qurʼonni) shoshilib (yodlab olish) uchun tilingni qimirlatma!› (Qiyoma surasi, 16) degan soʻzi haqida) rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ — Jibril vahy bilan nozil boʻ lganida — uni (yodlashda shoshilib) tili va lablari bilan qimirlatar edilar; bu u zotga ogʻ ir kelar va u (holat) u zotdan bilinar edi. Shunda Alloh ‹La uqsimu bi-yavmil-qiyama (Qiyomat kuniga qasam)› (surasi)dagi oyatni — ‹Uni shoshilib (yodlab olish) uchun tilingni qimirlatma! Albatta uni toʻplash va (uni) oʻqitish Bizning zimmamizda(dir). Bas, Biz uni oʻqiganimizda, uning qiroatiga ergash› (Qiyoma surasi, 16-18) — nozil qildi — yaʼni: Biz uni nozil qilganimizda, (sen) quloq sol. ‹Soʻng, albatta uni bayon qilish Bizning zimmamizda(dir)› (Qiyoma surasi, 19) — (Ibn Abbos:) «(Yaʼni) uni sening tiling bilan bayon qilish Bizning zimmamizda», dedi. (Ibn Abbos:) Shu sababli u zot — Jibril kelganida — (jim) bosh egar (quloq solar) edilar; u (Jibril) ketgach esa, Alloh unga vaʼda qilgandek uni oʻqir edilar.