وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ, عَنْ أَبِيهِ قَالَ: { كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ - صلى الله عليه وسلم -إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْصَاهُ بِتَقْوَى اَللَّهِ, وَبِمَنْ مَعَهُ مِنْ اَلْمُسْلِمِينَ خَيْراً, ثُمَّ قَالَ: "اُغْزُوا بِسْمِ اَللَّهِ, فِي سَبِيلِ اَللَّهِ, قَاتِلُوا مِنْ كَفَرَ بِاَللَّهِ, اُغْزُوا, وَلَا تَغُلُّوا, وَلَا تَغْدُرُوا, وَلَا تُمَثِّلُوا, وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيداً, وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ اَلْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ, فَأَيَّتُهُنَّ أَجَابُوكَ إِلَيْهَا, فَاقْبَلْ مِنْهُمْ, وَكُفَّ عَنْهُمْ: اُدْعُهُمْ إِلَى اَلْإِسْلَامِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ. ثُمَّ اُدْعُهُمْ إِلَى اَلتَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ اَلْمُهَاجِرِينَ, فَإِنْ أَبَوْا فَأَخْبَرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ اَلْمُسْلِمِينَ, وَلَا يَكُونُ لَهُمْ 1 . فِي اَلْغَنِيمَةِ وَالْفَيْءِ شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ اَلْمُسْلِمِينَ. فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْأَلْهُمْ اَلْجِزْيَةَ, فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ, فَإِنْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاَللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ. وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اَللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ, فَلَا تَفْعَلْ, وَلَكِنْ اِجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ; فَإِنَّكُمْ إِنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ 2 . أَهْوَنُ مِنْ أَنَّ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اَللَّهِ, وَإِذَا أَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اَللَّهِ, فَلَا تَفْعَلْ, بَلْ عَلَى حُكْمِكَ; فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي أَتُصِيبُ فِيهِمْ حُكْمَ اَللَّهِ أَمْ لَا" } أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ 3 . 1 - سقط من" أ". 2 - وفي" أ": "ذمتكم" والذي في مسلم: " ذممكم وذمم أصحابكم" ومعنى " تخفروا": تنقضوا. 3 - صحيح. رواه مسلم ( 1731 ) ( 3 ) وقد اختصر الحافظ بعض عباراته.
Sulaymon ibn Burayda otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ bir kishini qoʻshin ustiga amir qilib tayinlasalar, unga Allohdan qoʻrqishni va u bilan birga boʻlgan musulmonlarga yaxshilik qilishni tayinlar edilar. Soʻng shunday der edilar: «Allohning ismi bilan, Alloh yoʻlida gʻazot qilinglar. Allohga kufr keltirganlar bilan jang qilinglar. Gʻazot qilinglar, (oʻljadan) xiyonat qilmanglar, ahdni buzmanglar, (oʻliklarni) muthla qilmanglar va bolani oʻldirmanglar. Mushriklardan boʻlgan dushmaningni uchratganingda, ularni uchta xislatga chaqir; ulardan qaysi biriga javob bersalar, ulardan qabul qil va ularga tegma. Ularni Islomga chaqir; agar senga javob bersalar, ulardan qabul qil. Soʻng ularni oʻz diyorlaridan muhojirlar diyoriga koʻchishga chaqir. Agar bosh tortsalar, ularga xabar berki, ular musulmon aʼrobiylar kabi boʻladilar va musulmonlar bilan birga jihod qilmagunlaricha, gʻanimat va faydan ularga hech narsa yoʻq. Agar (bundan ham) bosh tortsalar, ulardan jizya soʻra; agar senga javob bersalar, ulardan qabul qil, agar bosh tortsalar, Allohdan yordam soʻrab, ular bilan jang qil. Agar bir qalʼa ahlini qamal qilsang va ular sendan Allohning zimmasi hamda Nabiysining zimmasini berishingni istasalar, bunday qilma; balki ularga oʻz zimmangni ber. Chunki sizlarning oʻz zimmalaringizni buzishingiz Allohning zimmasini buzishingizdan yengilroqdir. Agar ular sendan oʻzlarini Allohning hukmi ustiga tushirishingni istasalar, bunday qilma; balki oʻz hukming ustiga (tushir). Chunki sen ular haqida Allohning hukmiga toʻgʻri kelasanmi yoki yoʻqmi — bilmaysan».Сулаймон ибн Бурайда отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишини қўшин устига амир қилиб тайинласалар, унга Аллоҳдан қўрқишни ва у билан бирга бўлган мусулмонларга яхшилик қилишни тайинлар эдилар. Сўнг шундай дер эдилар: «Аллоҳнинг исми билан, Аллоҳ йўлида ғазот қилинглар. Аллоҳга куфр келтирганлар билан жанг қилинглар. Ғазот қилинглар, (ўлжадан) хиёнат қилманглар, аҳдни бузманглар, (ўликларни) мутҳла қилманглар ва болани ўлдирманглар. Мушриклардан бўлган душманингни учратганингда, уларни учта хислатга чақир; улардан қайси бирига жавоб берсалар, улардан қабул қил ва уларга тегма. Уларни Исломга чақир; агар сенга жавоб берсалар, улардан қабул қил. Сўнг уларни ўз диёрларидан муҳожирлар диёрига кўчишга чақир. Агар бош тортсалар, уларга хабар берки, улар мусулмон аъробийлар каби бўладилар ва мусулмонлар билан бирга жиҳод қилмагунларича, ғанимат ва файдан уларга ҳеч нарса йўқ. Агар (бундан ҳам) бош тортсалар, улардан жизя сўра; агар сенга жавоб берсалар, улардан қабул қил, агар бош тортсалар, Аллоҳдан ёрдам сўраб, улар билан жанг қил. Агар бир қалъа аҳлини қамал қилсанг ва улар сендан Аллоҳнинг зиммаси ҳамда Набийсининг зиммасини беришингни истасалар, бундай қилма; балки уларга ўз зиммангни бер. Чунки сизларнинг ўз зиммаларингизни бузишингиз Аллоҳнинг зиммасини бузишингиздан енгилроқдир. Агар улар сендан ўзларини Аллоҳнинг ҳукми устига туширишингни истасалар, бундай қилма; балки ўз ҳукминг устига (тушир). Чунки сен улар ҳақида Аллоҳнинг ҳукмига тўғри келасанми ёки йўқми — билмайсан».