حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ نِسَاءَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ حِزْبَيْنِ فَحِزْبٌ فِيهِ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ وَصَفِيَّةُ وَسَوْدَةُ، وَالْحِزْبُ الآخَرُ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ عَلِمُوا حُبَّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِشَةَ، فَإِذَا كَانَتْ عِنْدَ أَحَدِهِمْ هَدِيَّةٌ يُرِيدُ أَنْ يُهْدِيَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ بَعَثَ صَاحِبُ الْهَدِيَّةِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ، فَكَلَّمَ حِزْبُ أُمِّ سَلَمَةَ، فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ النَّاسَ، فَيَقُولُ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَلْيُهْدِهِ إِلَيْهِ حَيْثُ كَانَ مِنْ بُيُوتِ نِسَائِهِ، فَكَلَّمَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ بِمَا قُلْنَ، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا فَكَلِّمِيهِ. قَالَتْ فَكَلَّمَتْهُ حِينَ دَارَ إِلَيْهَا أَيْضًا، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِيهِ حَتَّى يُكَلِّمَكِ. فَدَارَ إِلَيْهَا فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ لَهَا " لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ، فَإِنَّ الْوَحْىَ لَمْ يَأْتِنِي، وَأَنَا فِي ثَوْبِ امْرَأَةٍ إِلاَّ عَائِشَةَ ". قَالَتْ فَقَالَتْ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. ثُمَّ إِنَّهُنَّ دَعَوْنَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلْنَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ. فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ " يَا بُنَيَّةُ، أَلاَ تُحِبِّينَ مَا أُحِبُّ ". قَالَتْ بَلَى. فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ، فَأَخْبَرَتْهُنَّ. فَقُلْنَ ارْجِعِي إِلَيْهِ. فَأَبَتْ أَنْ تَرْجِعَ، فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ، فَأَتَتْهُ فَأَغْلَظَتْ، وَقَالَتْ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ ابْنِ أَبِي قُحَافَةَ. فَرَفَعَتْ صَوْتَهَا، حَتَّى تَنَاوَلَتْ عَائِشَةَ. وَهْىَ قَاعِدَةٌ، فَسَبَّتْهَا حَتَّى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَنْظُرُ إِلَى عَائِشَةَ هَلْ تَكَلَّمُ قَالَ فَتَكَلَّمَتْ عَائِشَةُ تَرُدُّ عَلَى زَيْنَبَ، حَتَّى أَسْكَتَتْهَا. قَالَتْ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَائِشَةَ، وَقَالَ " إِنَّهَا بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ ". قَالَ الْبُخَارِيُّ الْكَلاَمُ الأَخِيرُ قِصَّةُ فَاطِمَةَ يُذْكَرُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ. وَقَالَ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عُرْوَةَ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ. وَعَنْ هِشَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ، وَرَجُلٍ مِنَ الْمَوَالِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَتْ فَاطِمَةُ.
Urva (Oishadan) rivoyat qiladi: Allohning Rasuli ﷺ ning zavjalari ikki guruhda edi. Bir guruh — Oisha, Hafsa, Safiyya va Savda(dan); boshqa guruh esa — Ummu Salama va Allohning Rasuli ﷺ ning boshqa zavjalaridan iborat edi. Musulmonlar — Allohning Rasuli ﷺ Oishani sevishini — bilar edi; bas, agar ulardan birortasida hadya boʻlsa va u uni Allohning Rasuli ﷺ ga berishni xohlasa, u — to Allohning Rasuli ﷺ Oishaning uyiga kelguncha — uni kechiktirar, soʻng oʻz hadyasini Allohning Rasuli ﷺ ga uning (Oishaning) uyida yuborar edi. Ummu Salama guruhi bu masalani birga muhokama qildi va — Ummu Salama Allohning Rasuli ﷺ dan — odamlarga u zot qaysi zavjasining uyida boʻlsa, oʻshanda hadyalarini yuborishni aytishni soʻrashga — qaror qildi. Ummu Salama Allohning Rasuli ﷺ ga ular aytgan (narsa)ni aytdi, lekin u zot javob bermadi. Soʻng ular (oʻsha zavjalar) Ummu Salamadan bu haqda soʻradi. U: «U menga hech narsa demadi», — dedi. Ular undan — u zot bilan yana gaplashishni — soʻradi. U — oʻz navbati kunida u zotni uchratganda — yana gaplashdi, lekin u zot javob bermadi. Ular undan soʻraganda, u — u zot javob bermaganini — aytdi. Ular unga: «U zot senga javob bergunicha, u bilan gaplash», — dedi. Uning navbati kelganda, u yana gaplashdi. Shunda u zot unga: «Oisha haqida meni ranjitma — chunki vahiy menga — Oishaning toʻshagidan boshqa hech bir (zavjamning) toʻshagida — kelmaydi», — dedilar. Shunda Ummu Salama: «Men sizni ranjitganim uchun Allohga tavba qilaman», — dedi. Soʻng Ummu Salama guruhi Allohning Rasuli ﷺ ning qizi Fotimani chaqirdi va uni Allohning Rasuli ﷺ ga — unga: ‹Sizning zavjalaringiz — ularga va Abu Bakrning qiziga teng (barobar) muomala qilishni — soʻraydi›, — deb aytishga — yubordi. Fotima xabarni unga yetkazdi. Paygʻambar ﷺ: «Ey qizalogʻim! Sen men sevgan (kishi)ni sevmaysanmi?» — dedilar. U ‹ha› (deb javob berdi) va qaytib borib, ularga holatni aytdi. Ular undan — u zotning oldiga yana borishni — soʻradi, lekin u rad etdi. Soʻng ular Zaynab bint Jahshni yubordi; u u zotning oldiga borib, qattiq (qoʻpol) soʻzlar bilan: «Sizning zavjalaringiz — ularga va Ibn Abu Quhofaning qiziga teng muomala qilishni — soʻraydi», — dedi. Shunda u (Zaynab) oʻz ovozini koʻtarib, Oishani yuziga qarab shu qadar soʻkdiki, Allohning Rasuli ﷺ — Oisha javob qaytaradimi, deb — Oishaga qaradi. Oisha — to uni (Zaynabni) jimitguncha — Zaynabga javob qaytara boshladi. Soʻng Paygʻambar ﷺ Oishaga qarab: «U — haqiqatan (ham) Abu Bakrning qizi(dir)», — dedilar.Урва (Оишадан) ривоят қилади: Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг завжалари икки гуруҳда эди. Бир гуруҳ — Оиша, Ҳафса, Сафийя ва Савда(дан); бошқа гуруҳ эса — Умму Салама ва Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг бошқа завжаларидан иборат эди. Мусулмонлар — Аллоҳнинг Расули ﷺ Оишани севишини — билар эди; бас, агар улардан бирортасида ҳадя бўлса ва у уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га беришни хоҳласа, у — то Аллоҳнинг Расули ﷺ Оишанинг уйига келгунча — уни кечиктирар, сўнг ўз ҳадясини Аллоҳнинг Расули ﷺ га унинг (Оишанинг) уйида юборар эди. Умму Салама гуруҳи бу масалани бирга муҳокама қилди ва — Умму Салама Аллоҳнинг Расули ﷺ дан — одамларга у зот қайси завжасининг уйида бўлса, ўшанда ҳадяларини юборишни айтишни сўрашга — қарор қилди. Умму Салама Аллоҳнинг Расули ﷺ га улар айтган (нарса)ни айтди, лекин у зот жавоб бермади. Сўнг улар (ўша завжалар) Умму Саламадан бу ҳақда сўради. У: «У менга ҳеч нарса демади», — деди. Улар ундан — у зот билан яна гаплашишни — сўради. У — ўз навбати кунида у зотни учратганда — яна гаплашди, лекин у зот жавоб бермади. Улар ундан сўраганда, у — у зот жавоб бермаганини — айтди. Улар унга: «У зот сенга жавоб бергунича, у билан гаплаш», — деди. Унинг навбати келганда, у яна гаплашди. Шунда у зот унга: «Оиша ҳақида мени ранжитма — чунки ваҳий менга — Оишанинг тўшагидан бошқа ҳеч бир (завжамнинг) тўшагида — келмайди», — дедилар. Шунда Умму Салама: «Мен сизни ранжитганим учун Аллоҳга тавба қиламан», — деди. Сўнг Умму Салама гуруҳи Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг қизи Фотимани чақирди ва уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га — унга: ‹Сизнинг завжаларингиз — уларга ва Абу Бакрнинг қизига тенг (баробар) муомала қилишни — сўрайди›, — деб айтишга — юборди. Фотима хабарни унга етказди. Пайғамбар ﷺ: «Эй қизалоғим! Сен мен севган (киши)ни севмайсанми?» — дедилар. У ‹ҳа› (деб жавоб берди) ва қайтиб бориб, уларга ҳолатни айтди. Улар ундан — у зотнинг олдига яна боришни — сўради, лекин у рад этди. Сўнг улар Зайнаб бинт Жаҳшни юборди; у у зотнинг олдига бориб, қаттиқ (қўпол) сўзлар билан: «Сизнинг завжаларингиз — уларга ва Ибн Абу Қуҳофанинг қизига тенг муомала қилишни — сўрайди», — деди. Шунда у (Зайнаб) ўз овозини кўтариб, Оишани юзига қараб шу қадар сўкдики, Аллоҳнинг Расули ﷺ — Оиша жавоб қайтарадими, деб — Оишага қаради. Оиша — то уни (Зайнабни) жимитгунча — Зайнабга жавоб қайтара бошлади. Сўнг Пайғамбар ﷺ Оишага қараб: «У — ҳақиқатан (ҳам) Абу Бакрнинг қизи(дир)», — дедилар.