قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ ـ وَهْوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ ـ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُرَاقَةَ بْنَ جُعْشُمٍ، يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا، مَنْ قَتَلَهُ أَوْ أَسَرَهُ، فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ جُلُوسٌ، فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ، إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوِدَةً بِالسَّاحِلِ ـ أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ. قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ، فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ، وَلَكِنَّكَ رَأَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا انْطَلَقُوا بِأَعْيُنِنَا. ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً، ثُمَّ قُمْتُ فَدَخَلْتُ فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تَخْرُجَ بِفَرَسِي وَهْىَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَىَّ، وَأَخَذْتُ رُمْحِي، فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ، فَحَطَطْتُ بِزُجِّهِ الأَرْضَ، وَخَفَضْتُ عَالِيَهُ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا، فَرَفَعْتُهَا تُقَرَّبُ بِي حَتَّى دَنَوْتُ مِنْهُمْ، فَعَثَرَتْ بِي فَرَسِي، فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ، فَأَهْوَيْتُ يَدِي إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الأَزْلاَمَ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لاَ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَرَكِبْتُ فَرَسِي، وَعَصَيْتُ الأَزْلاَمَ، تُقَرِّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ لاَ يَلْتَفِتُ، وَأَبُو بَكْرٍ يُكْثِرُ الاِلْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتَا الرُّكْبَتَيْنِ، فَخَرَرْتُ عَنْهَا ثُمَّ زَجَرْتُهَا فَنَهَضَتْ، فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً، إِذَا لأَثَرِ يَدَيْهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِالأَزْلاَمِ، فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَنَادَيْتُهُمْ بِالأَمَانِ فَوَقَفُوا، فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنَ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنْ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ. وَأَخْبَرْتُهُمْ أَخْبَارَ مَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ، وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمِ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ، فَلَمْ يَرْزَآنِي وَلَمْ يَسْأَلاَنِي إِلاَّ أَنْ قَالَ أَخْفِ عَنَّا. فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ أَمْنٍ، فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ، فَكَتَبَ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ، ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ الزُّبَيْرَ فِي رَكْبٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا تِجَارًا قَافِلِينَ مِنَ الشَّأْمِ، فَكَسَا الزُّبَيْرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ ثِيَابَ بَيَاضٍ، وَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِالْمَدِينَةِ مَخْرَجَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ، فَكَانُوا يَغْدُونَ كُلَّ غَدَاةٍ إِلَى الْحَرَّةِ فَيَنْتَظِرُونَهُ، حَتَّى يَرُدَّهُمْ حَرُّ الظَّهِيرَةِ، فَانْقَلَبُوا يَوْمًا بَعْدَ مَا أَطَالُوا انْتِظَارَهُمْ، فَلَمَّا أَوَوْا إِلَى بُيُوتِهِمْ، أَوْفَى رَجُلٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ لأَمْرٍ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، فَبَصُرَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مُبَيَّضِينَ يَزُولُ بِهِمُ السَّرَابُ، فَلَمْ يَمْلِكِ الْيَهُودِيُّ أَنْ قَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا مَعَاشِرَ الْعَرَبِ هَذَا جَدُّكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ. فَثَارَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى السِّلاَحِ، فَتَلَقَّوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَعَدَلَ بِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ بِهِمْ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَذَلِكَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الأَوَّلِ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّاسِ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامِتًا، فَطَفِقَ مَنْ جَاءَ مِنَ الأَنْصَارِ مِمَّنْ لَمْ يَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَيِّي أَبَا بَكْرٍ، حَتَّى أَصَابَتِ الشَّمْسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى ظَلَّلَ عَلَيْهِ بِرِدَائِهِ، فَعَرَفَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَبِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً وَأُسِّسَ الْمَسْجِدُ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى، وَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَسَارَ يَمْشِي مَعَهُ النَّاسُ حَتَّى بَرَكَتْ عِنْدَ مَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يُصَلِّي فِيهِ يَوْمَئِذٍ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَكَانَ مِرْبَدًا لِلتَّمْرِ لِسُهَيْلٍ وَسَهْلٍ غُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي حَجْرِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ " هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْمَنْزِلُ ". ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغُلاَمَيْنِ، فَسَاوَمَهُمَا بِالْمِرْبَدِ لِيَتَّخِذَهُ مَسْجِدًا، فَقَالاَ لاَ بَلْ نَهَبُهُ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ثُمَّ بَنَاهُ مَسْجِدًا، وَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَهُمُ اللَّبِنَ فِي بُنْيَانِهِ، وَيَقُولُ وَهُوَ يَنْقُلُ اللَّبِنَ " هَذَا الْحِمَالُ لاَ حِمَالَ خَيْبَرْ هَذَا أَبَرُّ رَبَّنَا وَأَطْهَرْ ". وَيَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنَّ الأَجْرَ أَجْرُ الآخِرَهْ فَارْحَمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ". فَتَمَثَّلَ بِشِعْرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يُسَمَّ لِي. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا فِي الأَحَادِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَثَّلَ بِبَيْتِ شِعْرٍ تَامٍّ غَيْرِ هذه الآيات
Suroqa ibn Juʼshum aytdi: Bizning oldimizga Quraysh kofirlarining elchilari kelib, Rasululloh ﷺ va Abu Bakrning har biri uchun — ularni oʻldirgan yoki asir olganga — diya (toʻlov) belgilab qoʻyishdi. Men qavmim Bani Mudlij majlislaridan birida oʻtirganimda, ulardan bir kishi kelib, biz oʻtirganimizda ustimizda turib: «Ey Suroqa, men hozirgina sohilda baʼzi qoralarni (jismlarni) koʻrdim — gumonimcha, ular Muhammad va uning sheriklaridir», dedi. Suroqa aytdi: Men ular oʻshalar ekanini bildim, ammo unga: «Ular oʻshalar emas, lekin sen falonchi va falonchini koʻrgansan, ular bizning koʻzimiz oldida (ovga) ketishdi», dedim. Soʻng men majlisda bir soat turib, soʻng oʻrnimdan turib (uyga) kirdim va joriyamga: «Otimni bir tepalik ortiga olib chiqib, men uchun (tayyor) ushlab tursin», deb buyurdim. Nayzamni olib, uyning ortidan chiqdim, uning pastki uchi (zujj) bilan yerni (chizib) pasaytirdim va yuqorisini past (yashirin) tutdim, to otimga yetib, unga mindim. Otni meni (ularga) yaqinlashtirib (chopib) borishga qoʻzgʻadim, to ularga yaqinlashguncha. Shunda otim qoqilib, men undan yiqildim. Turib, qoʻlimni sadogʻimga (kinona) uzatib, undan fol oqlari (azlam)ni chiqardim va ular bilan ‹ularga zarar yetkazamanmi yoki yoʻqmi› deb fol ochdim. Men yomon koʻrgan (natija) chiqdi. (Ammo) men otimga minib, fol oqlariga itoat qilmadim. (Ot) meni (ularga) yaqinlashtirib (borardi), to Rasululloh ﷺning qiroatini eshitguncha — u zot (atrofga) qaramas, Abu Bakr esa koʻp qarardi. Shunda otimning ikki (oldingi) oyogʻi yerga botib, tizzalarigacha yetdi. Men undan yiqildim, soʻng uni dakkilab (qoʻzgʻadim), u turdi, ammo oyoqlarini (yerdan) zoʻrgʻa chiqardi. U tik turib rostlanganda, uning ikki oyogʻi (qoldirgan) izidan osmonga tutundek koʻtarilayotgan bir chang (usan) (paydo boʻldi). Men yana fol oqlari bilan fol ochdim, men yomon koʻrgan (natija yana) chiqdi. Shunda men ularni omonlik (berib) chaqirdim, ular toʻxtashdi. Men otimga minib, ularning oldiga keldim. Men (yoʻlda) duch kelgan toʻsiqni (otimning botishini) koʻrganimda, koʻnglimga Rasululloh ﷺning ishi albatta gʻolib boʻlishi (fikri) tushdi. Men u zotga: «Sening qavming sen haqingda diya (toʻlov) belgilab qoʻyishdi», dedim va ularga odamlar ularga (qarshi) nima qilmoqchi ekanini xabar berdim. Men ularga ozuqa va asbob-anjom taklif qildim, ammo ular mendan (hech narsa) olmadilar va mendan (hech narsa) soʻramadilar, faqat: «Bizdan (xabarni) yashir», dedilar. Men u zotdan menga bir omonlik xati yozib berishini soʻradim. U zot Omir ibn Fuhayraga buyurdi, u bir charm parchasiga (xat) yozdi. Soʻng Rasululloh ﷺ (yoʻlda) davom etdilar. Ibn Shihob aytdi: Menga Urva ibn Zubayr xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Shomdan (savdodan) qaytayotgan musulmon savdogarlardan iborat bir karvonda Zubayrga yoʻliqdilar. Zubayr Rasululloh ﷺ va Abu Bakrga oq kiyimlar kiygizdi. Madinadagi musulmonlar Rasululloh ﷺning Makkadan chiqqanlarini eshitdilar va har tong harra (toshli maydon)ga chiqib, u zotni kutardilar, to peshin issigʻi ularni qaytarguncha. Bir kuni ular uzoq kutib, soʻng (uylariga) qaytishdi. Ular uylariga kirganlarida, yahudlardan bir kishi biror ish uchun (qarab) oʻz qoʻrgʻonlaridan birining tepasiga chiqdi va Rasululloh ﷺ hamda sheriklarini oq kiyimda, sarob ichida (uzoqdan) koʻrindi-koʻrinmas holatda koʻrib qoldi. Yahudiy oʻzini (toʻxtatib) tutolmay, baland ovozda: «Ey arab jamoasi, mana sizlar kutayotgan baxtingiz (ulugʻ kishingiz)!» dedi. Shunda musulmonlar qurollarga otildilar va Rasululloh ﷺni harraning orqasida qarshi olishdi. U zot ular bilan oʻngga burilib, to ularni Bani Amr ibn Avfda (mehmon qilib) tushirguncha. Bu rabiʼul-avval oyining dushanba kuni edi. Abu Bakr odamlar uchun (kutib) turdi, Rasululloh ﷺ esa jim oʻtirdilar. Ansorlardan kelgan, Rasululloh ﷺni (avval) koʻrmagan kishilar Abu Bakrga salom bera boshladilar, to quyosh Rasululloh ﷺga tegguncha (tushguncha). Shunda Abu Bakr kelib, ridosi (yopinchigʻi) bilan u zotga soya qildi. Ana shundagina odamlar Rasululloh ﷺni tanidilar. Rasululloh ﷺ Bani Amr ibn Avfda oʻn necha kecha turdilar va taqvo asosida tashkil etilgan (asos solingan) masjid (Quboʼ masjidi) bunyod etildi, Rasululloh ﷺ unda namoz oʻqidilar. Soʻng u zot ulovlariga minib (yoʻlga) tushdilar, odamlar u zot bilan birga piyoda yurdilar, to (ulov) Madinada Rasul ﷺning (boʻlajak) masjidi yonida choʻkkalaganicha — oʻsha kuni unda (oʻsha joyda) musulmonlardan baʼzi kishilar namoz oʻqir edilar. U (joy) Asʼad ibn Zuroraning tarbiyasidagi ikki yetim bola — Suhayl va Sahl(ning) xurmo (quritiladigan) maydoni (mirbad) edi. Rasululloh ﷺ, ulovi u zotni (oʻsha yerda) choʻkkalatganda: «Inshaalloh, manzil (joy) shu yer», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ikki bolani chaqirib, uni (maydonni) masjid qilish uchun ulardan (narxini) soʻrashdilar (savdolashdilar). Ular: «Yoʻq, balki uni sizga hadya qilamiz, ey Allohning Rasuli», deyishdi. Soʻng u zot uni masjid qilib qurdilar. Rasululloh ﷺ uning binosida ular bilan birga gʻisht tashir va gʻisht tasharkan: «Bu (koʻtarayotgan) yuk — Xaybar yuki emas (jihod oʻljasi emas). Bu, ey Robbimiz, koʻproq savobli va pokroqdir», derdilar. Hamda: «Allohim, albatta (haqiqiy) ajr — oxirat ajridir. Bas, ansorlar va muhojirlarga rahm qil», derdilar. U zot musulmonlardan menga ismi aytilmagan bir kishining sheʼrini misol qildilar (oʻqidilar). Ibn Shihob aytdi: Bizga hadislarda Rasululloh ﷺning mana shu satrlardan boshqa biror toʻliq sheʼr baytini misol qilganlari (oʻqiganlari) yetib kelmagan.Суроқа ибн Жуъшум айтди: Бизнинг олдимизга Қурайш кофирларининг элчилари келиб, Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакрнинг ҳар бири учун — уларни ўлдирган ёки асир олганга — дия (тўлов) белгилаб қўйишди. Мен қавмим Бани Мудлиж мажлисларидан бирида ўтирганимда, улардан бир киши келиб, биз ўтирганимизда устимизда туриб: «Эй Суроқа, мен ҳозиргина соҳилда баъзи қораларни (жисмларни) кўрдим — гумонимча, улар Муҳаммад ва унинг шерикларидир», деди. Суроқа айтди: Мен улар ўшалар эканини билдим, аммо унга: «Улар ўшалар эмас, лекин сен фалончи ва фалончини кўргансан, улар бизнинг кўзимиз олдида (овга) кетишди», дедим. Сўнг мен мажлисда бир соат туриб, сўнг ўрнимдан туриб (уйга) кирдим ва жориямга: «Отимни бир тепалик ортига олиб чиқиб, мен учун (тайёр) ушлаб турсин», деб буюрдим. Найзамни олиб, уйнинг ортидан чиқдим, унинг пастки учи (зужж) билан ерни (чизиб) пасайтирдим ва юқорисини паст (яширин) тутдим, то отимга етиб, унга миндим. Отни мени (уларга) яқинлаштириб (чопиб) боришга қўзғадим, то уларга яқинлашгунча. Шунда отим қоқилиб, мен ундан йиқилдим. Туриб, қўлимни садоғимга (кинона) узатиб, ундан фол оқлари (азлам)ни чиқардим ва улар билан ‹уларга зарар етказаманми ёки йўқми› деб фол очдим. Мен ёмон кўрган (натижа) чиқди. (Аммо) мен отимга миниб, фол оқларига итоат қилмадим. (От) мени (уларга) яқинлаштириб (борарди), то Расулуллоҳ ﷺнинг қироатини эшитгунча — у зот (атрофга) қарамас, Абу Бакр эса кўп қарарди. Шунда отимнинг икки (олдинги) оёғи ерга ботиб, тиззаларигача етди. Мен ундан йиқилдим, сўнг уни даккилаб (қўзғадим), у турди, аммо оёқларини (ердан) зўрға чиқарди. У тик туриб ростланганда, унинг икки оёғи (қолдирган) изидан осмонга тутундек кўтарилаётган бир чанг (усан) (пайдо бўлди). Мен яна фол оқлари билан фол очдим, мен ёмон кўрган (натижа яна) чиқди. Шунда мен уларни омонлик (бериб) чақирдим, улар тўхташди. Мен отимга миниб, уларнинг олдига келдим. Мен (йўлда) дуч келган тўсиқни (отимнинг ботишини) кўрганимда, кўнглимга Расулуллоҳ ﷺнинг иши албатта ғолиб бўлиши (фикри) тушди. Мен у зотга: «Сенинг қавминг сен ҳақингда дия (тўлов) белгилаб қўйишди», дедим ва уларга одамлар уларга (қарши) нима қилмоқчи эканини хабар бердим. Мен уларга озуқа ва асбоб-анжом таклиф қилдим, аммо улар мендан (ҳеч нарса) олмадилар ва мендан (ҳеч нарса) сўрамадилар, фақат: «Биздан (хабарни) яшир», дедилар. Мен у зотдан менга бир омонлик хати ёзиб беришини сўрадим. У зот Омир ибн Фуҳайрага буюрди, у бир чарм парчасига (хат) ёзди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (йўлда) давом этдилар. Ибн Шиҳоб айтди: Менга Урва ибн Зубайр хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Шомдан (савдодан) қайтаётган мусулмон савдогарлардан иборат бир карвонда Зубайрга йўлиқдилар. Зубайр Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакрга оқ кийимлар кийгизди. Мадинадаги мусулмонлар Расулуллоҳ ﷺнинг Маккадан чиққанларини эшитдилар ва ҳар тонг ҳарра (тошли майдон)га чиқиб, у зотни кутардилар, то пешин иссиғи уларни қайтаргунча. Бир куни улар узоқ кутиб, сўнг (уйларига) қайтишди. Улар уйларига кирганларида, яҳудлардан бир киши бирор иш учун (қараб) ўз қўрғонларидан бирининг тепасига чиқди ва Расулуллоҳ ﷺ ҳамда шерикларини оқ кийимда, сароб ичида (узоқдан) кўринди-кўринмас ҳолатда кўриб қолди. Яҳудий ўзини (тўхтатиб) тутолмай, баланд овозда: «Эй араб жамоаси, мана сизлар кутаётган бахтингиз (улуғ кишингиз)!» деди. Шунда мусулмонлар қуролларга отилдилар ва Расулуллоҳ ﷺни ҳарранинг орқасида қарши олишди. У зот улар билан ўнгга бурилиб, то уларни Бани Амр ибн Авфда (меҳмон қилиб) туширгунча. Бу рабиъул-аввал ойининг душанба куни эди. Абу Бакр одамлар учун (кутиб) турди, Расулуллоҳ ﷺ эса жим ўтирдилар. Ансорлардан келган, Расулуллоҳ ﷺни (аввал) кўрмаган кишилар Абу Бакрга салом бера бошладилар, то қуёш Расулуллоҳ ﷺга теггунча (тушгунча). Шунда Абу Бакр келиб, ридоси (ёпинчиғи) билан у зотга соя қилди. Ана шундагина одамлар Расулуллоҳ ﷺни танидилар. Расулуллоҳ ﷺ Бани Амр ибн Авфда ўн неча кеча турдилар ва тақво асосида ташкил этилган (асос солинган) масжид (Қубў масжиди) бунёд этилди, Расулуллоҳ ﷺ унда намоз ўқидилар. Сўнг у зот уловларига миниб (йўлга) тушдилар, одамлар у зот билан бирга пиёда юрдилар, то (улов) Мадинада Расул ﷺнинг (бўлажак) масжиди ёнида чўккалаганича — ўша куни унда (ўша жойда) мусулмонлардан баъзи кишилар намоз ўқир эдилар. У (жой) Асъад ибн Зуроранинг тарбиясидаги икки етим бола — Суҳайл ва Саҳл(нинг) хурмо (қуритиладиган) майдони (мирбад) эди. Расулуллоҳ ﷺ, улови у зотни (ўша ерда) чўккалатганда: «Иншааллоҳ, манзил (жой) шу ер», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ икки болани чақириб, уни (майдонни) масжид қилиш учун улардан (нархини) сўрашдилар (савдолашдилар). Улар: «Йўқ, балки уни сизга ҳадя қиламиз, эй Аллоҳнинг Расули», дейишди. Сўнг у зот уни масжид қилиб қурдилар. Расулуллоҳ ﷺ унинг биносида улар билан бирга ғишт ташир ва ғишт ташаркан: «Бу (кўтараётган) юк — Хайбар юки эмас (жиҳод ўлжаси эмас). Бу, эй Роббимиз, кўпроқ савобли ва покроқдир», дердилар. Ҳамда: «Аллоҳим, албатта (ҳақиқий) ажр — охират ажридир. Бас, ансорлар ва муҳожирларга раҳм қил», дердилар. У зот мусулмонлардан менга исми айтилмаган бир кишининг шеърини мисол қилдилар (ўқидилар). Ибн Шиҳоб айтди: Бизга ҳадисларда Расулуллоҳ ﷺнинг мана шу сатрлардан бошқа бирор тўлиқ шеър байтини мисол қилганлари (ўқиганлари) етиб келмаган.