حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ وَهْوَ مُرْدِفٌ أَبَا بَكْرٍ، وَأَبُو بَكْرٍ شَيْخٌ يُعْرَفُ، وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَابٌّ لاَ يُعْرَفُ، قَالَ فَيَلْقَى الرَّجُلُ أَبَا بَكْرٍ فَيَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَذَا الرَّجُلُ يَهْدِينِي السَّبِيلَ. قَالَ فَيَحْسِبُ الْحَاسِبُ أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي الطَّرِيقَ، وَإِنَّمَا يَعْنِي سَبِيلَ الْخَيْرِ، فَالْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ، فَإِذَا هُوَ بِفَارِسٍ قَدْ لَحِقَهُمْ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا فَارِسٌ قَدْ لَحِقَ بِنَا. فَالْتَفَتَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ اصْرَعْهُ ". فَصَرَعَهُ الْفَرَسُ، ثُمَّ قَامَتْ تُحَمْحِمُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مُرْنِي بِمَا شِئْتَ. قَالَ " فَقِفْ مَكَانَكَ، لاَ تَتْرُكَنَّ أَحَدًا يَلْحَقُ بِنَا ". قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ النَّهَارِ جَاهِدًا عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ آخِرَ النَّهَارِ مَسْلَحَةً لَهُ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَانِبَ الْحَرَّةِ، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَاءُوا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمُوا عَلَيْهِمَا، وَقَالُوا ارْكَبَا آمِنَيْنِ مُطَاعَيْنِ. فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَحَفُّوا دُونَهُمَا بِالسِّلاَحِ، فَقِيلَ فِي الْمَدِينَةِ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَأَشْرَفُوا يَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ. فَأَقْبَلَ يَسِيرُ حَتَّى نَزَلَ جَانِبَ دَارِ أَبِي أَيُّوبَ، فَإِنَّهُ لَيُحَدِّثُ أَهْلَهُ، إِذْ سَمِعَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ فِي نَخْلٍ لأَهْلِهِ يَخْتَرِفُ لَهُمْ، فَعَجِلَ أَنْ يَضَعَ الَّذِي يَخْتَرِفُ لَهُمْ فِيهَا، فَجَاءَ وَهْىَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَىُّ بُيُوتِ أَهْلِنَا أَقْرَبُ ". فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ أَنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ، هَذِهِ دَارِي، وَهَذَا بَابِي. قَالَ " فَانْطَلِقْ فَهَيِّئْ لَنَا مَقِيلاً ". قَالَ قُومَا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ. فَلَمَّا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّكَ جِئْتَ بِحَقٍّ، وَقَدْ عَلِمَتْ يَهُودُ أَنِّي سَيِّدُهُمْ وَابْنُ سَيِّدِهِمْ، وَأَعْلَمُهُمْ وَابْنُ أَعْلَمِهِمْ، فَادْعُهُمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ، فَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ قَالُوا فِيَّ مَا لَيْسَ فِيَّ. فَأَرْسَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا فَدَخَلُوا عَلَيْهِ. فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، وَيْلَكُمُ اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، وَأَنِّي جِئْتُكُمْ بِحَقٍّ فَأَسْلِمُوا ". قَالُوا مَا نَعْلَمُهُ. قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ. قَالَ " فَأَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ". قَالُوا ذَاكَ سَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا، وَأَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا. قَالَ " أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ". قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ. قَالَ " أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ". قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ. قَالَ " يَا ابْنَ سَلاَمٍ، اخْرُجْ عَلَيْهِمْ ". فَخَرَجَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِحَقٍّ. فَقَالُوا كَذَبْتَ. فَأَخْرَجَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Allohning paygʻambari ﷺ Madinaga (yoʻl olib) keldilar, u zot Abu Bakrni (ulovning) ortlariga mindirgan edilar. Abu Bakr tanilgan (keksa) chol edi, Allohning paygʻambari ﷺ esa tanilmaydigan yigit edilar. (Anas) aytdi: Bir kishi Abu Bakrga yoʻliqib: «Ey Abu Bakr, oldingdagi (mana bu) kishi kim?» derdi. U: «Bu kishi menga yoʻl koʻrsatadi», derdi. Eshituvchi u (Abu Bakr) (oddiy) yoʻlni nazarda tutyapti, deb oʻylardi, holbuki u yaxshilik yoʻlini nazarda tutardi. Abu Bakr (ortiga) qaradi, birdan ularga yetib kelgan bir otliqni koʻrdi. U: «Ey Allohning Rasuli, mana bu otliq bizga yetib keldi», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ (ortga) qarab: «Allohim, uni (yerga) yiq», dedilar. Shunda ot uni yiqitdi, soʻng kishnab tik turdi. U: «Ey Allohning paygʻambari, menga xohlaganingni buyur», dedi. U zot: «Joyingda turaver, hech kimni bizga yetib kelishiga (qoʻyma)», dedilar. (Anas) aytdi: U kunning avvalida Allohning paygʻambari ﷺga (qarshi) tirishuvchi (dushman) edi, kunning oxirida esa u zot uchun qoʻriqchi (himoyachi) boʻldi. Rasululloh ﷺ harraning bir tomonida (mehmon) tushdilar, soʻng ansorlarga (odam) yubordilar. Ular Allohning paygʻambari ﷺning oldilariga kelib, ikkoviga salom berib: «Omon va itoat etilgan (hurmatlanadigan) holda mininglar», deyishdi. Allohning paygʻambari ﷺ va Abu Bakr (ulovga) mindilar, (ansorlar) qurol bilan ikkovini oʻrab (himoya qilib) yurishdi. Madinada: «Allohning paygʻambari keldi, Allohning paygʻambari ﷺ keldi!» deyildi. Odamlar (tepalikka) chiqib, qarab: «Allohning paygʻambari keldi, Allohning paygʻambari keldi!» derdilar. U zot yurib kelib, Abu Ayyubning uyi yonida (mehmon) tushdilar. U zot ahli (oilasi) bilan gaplashayotganlarida, Abdulloh ibn Salom — u oʻz ahli uchun xurmo terayotgan bogʻda edi — buni eshitib, terayotgan (xurmosi)ni (savatda) qoʻyishga ham shoshib, u (savat) yonida boʻlgan holda keldi va Allohning paygʻambari ﷺdan (soʻzlarini) eshitdi, soʻng ahliga qaytdi. Allohning paygʻambari ﷺ: «Ahlimizning (qarindoshlarimizning) qaysi uyi (eng) yaqin?» dedilar. Abu Ayyub: «Men, ey Allohning paygʻambari; mana bu mening uyim, mana bu mening eshigim», dedi. U zot: «Bor, biz uchun qaylula (dam olish) joyini tayyorla», dedilar. U: «Ikkovingiz Allohning barakasi ila turinglar (yuringlar)», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ kelganlarida, Abdulloh ibn Salom kelib: «Guvohlik beramanki, sen Allohning Rasulisan va sen haq bilan kelding. Yahudlar bilishadiki, men ularning sayyidi va sayyidining oʻgʻliman, ularning eng olimi va eng olimining oʻgʻliman. Ularni chaqirib, men islom qabul qilganimni bilishlaridan oldin, mening haqimda soʻra. Chunki ular men islom qabul qilganimni bilsalar, men haqimda menda yoʻq (yomon) narsalarni aytadilar», dedi. Allohning paygʻambari ﷺ (ularga odam) yubordilar, ular kelib, u zotning oldilariga kirdilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Ey yahud jamoasi, sizlarga halokat boʻlsin! Allohdan qoʻrqinglar. Undan boshqa iloh boʻlmagan Allohga qasamki, sizlar men haqiqatan Allohning Rasuli ekanimni va men sizlarga haq bilan kelganimni bilasizlar. Bas, islom qabul qilinglar», dedilar. Ular: «Biz buni bilmaymiz», deyishdi — buni Paygʻambar ﷺga uch marta aytishdi. U zot: «Sizlarning oranggizda Abdulloh ibn Salom qanday kishi?» dedilar. Ular: «U bizning sayyidimiz va sayyidimizning oʻgʻli, eng olimimiz va eng olimimizning oʻgʻli», deyishdi. U zot: «Agar u islom qabul qilsa-chi, (nima deysiz)?» dedilar. Ular: «Alloh saqlasin, u islom qabul qilmaydi», deyishdi. U zot (yana): «Agar u islom qabul qilsa-chi?» dedilar. Ular: «Alloh saqlasin, u islom qabul qilmaydi», deyishdi. U zot: «Ey Ibn Salom, ularning oldilariga chiq», dedilar. U chiqib: «Ey yahud jamoasi, Allohdan qoʻrqinglar. Undan boshqa iloh boʻlmagan Allohga qasamki, sizlar u haqiqatan Allohning Rasuli ekanini va u haq bilan kelganini bilasizlar», dedi. Ular: «Yolgʻon aytding», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ ularni (huzurlaridan) chiqarib yubordilar.Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ Мадинага (йўл олиб) келдилар, у зот Абу Бакрни (уловнинг) ортларига миндирган эдилар. Абу Бакр танилган (кекса) чол эди, Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ эса танилмайдиган йигит эдилар. (Анас) айтди: Бир киши Абу Бакрга йўлиқиб: «Эй Абу Бакр, олдингдаги (мана бу) киши ким?» дерди. У: «Бу киши менга йўл кўрсатади», дерди. Эшитувчи у (Абу Бакр) (оддий) йўлни назарда тутяпти, деб ўйларди, ҳолбуки у яхшилик йўлини назарда тутарди. Абу Бакр (ортига) қаради, бирдан уларга етиб келган бир отлиқни кўрди. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мана бу отлиқ бизга етиб келди», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ (ортга) қараб: «Аллоҳим, уни (ерга) йиқ», дедилар. Шунда от уни йиқитди, сўнг кишнаб тик турди. У: «Эй Аллоҳнинг пайғамбари, менга хоҳлаганингни буюр», деди. У зот: «Жойингда туравер, ҳеч кимни бизга етиб келишига (қўйма)», дедилар. (Анас) айтди: У куннинг аввалида Аллоҳнинг пайғамбари ﷺга (қарши) тиришувчи (душман) эди, куннинг охирида эса у зот учун қўриқчи (ҳимоячи) бўлди. Расулуллоҳ ﷺ ҳарранинг бир томонида (меҳмон) тушдилар, сўнг ансорларга (одам) юбордилар. Улар Аллоҳнинг пайғамбари ﷺнинг олдиларига келиб, икковига салом бериб: «Омон ва итоат этилган (ҳурматланадиган) ҳолда мининглар», дейишди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ ва Абу Бакр (уловга) миндилар, (ансорлар) қурол билан икковини ўраб (ҳимоя қилиб) юришди. Мадинада: «Аллоҳнинг пайғамбари келди, Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ келди!» дейилди. Одамлар (тепаликка) чиқиб, қараб: «Аллоҳнинг пайғамбари келди, Аллоҳнинг пайғамбари келди!» дердилар. У зот юриб келиб, Абу Айюбнинг уйи ёнида (меҳмон) тушдилар. У зот аҳли (оиласи) билан гаплашаётганларида, Абдуллоҳ ибн Салом — у ўз аҳли учун хурмо тераётган боғда эди — буни эшитиб, тераётган (хурмоси)ни (саватда) қўйишга ҳам шошиб, у (сават) ёнида бўлган ҳолда келди ва Аллоҳнинг пайғамбари ﷺдан (сўзларини) эшитди, сўнг аҳлига қайтди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ: «Аҳлимизнинг (қариндошларимизнинг) қайси уйи (энг) яқин?» дедилар. Абу Айюб: «Мен, эй Аллоҳнинг пайғамбари; мана бу менинг уйим, мана бу менинг эшигим», деди. У зот: «Бор, биз учун қайлула (дам олиш) жойини тайёрла», дедилар. У: «Икковингиз Аллоҳнинг баракаси ила туринглар (юринглар)», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ келганларида, Абдуллоҳ ибн Салом келиб: «Гувоҳлик бераманки, сен Аллоҳнинг Расулисан ва сен ҳақ билан келдинг. Яҳудлар билишадики, мен уларнинг саййиди ва саййидининг ўғлиман, уларнинг энг олими ва энг олимининг ўғлиман. Уларни чақириб, мен ислом қабул қилганимни билишларидан олдин, менинг ҳақимда сўра. Чунки улар мен ислом қабул қилганимни билсалар, мен ҳақимда менда йўқ (ёмон) нарсаларни айтадилар», деди. Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ (уларга одам) юбордилар, улар келиб, у зотнинг олдиларига кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Эй яҳуд жамоаси, сизларга ҳалокат бўлсин! Аллоҳдан қўрқинглар. Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, сизлар мен ҳақиқатан Аллоҳнинг Расули эканимни ва мен сизларга ҳақ билан келганимни биласизлар. Бас, ислом қабул қилинглар», дедилар. Улар: «Биз буни билмаймиз», дейишди — буни Пайғамбар ﷺга уч марта айтишди. У зот: «Сизларнинг оранггизда Абдуллоҳ ибн Салом қандай киши?» дедилар. Улар: «У бизнинг саййидимиз ва саййидимизнинг ўғли, энг олимимиз ва энг олимимизнинг ўғли», дейишди. У зот: «Агар у ислом қабул қилса-чи, (нима дейсиз)?» дедилар. Улар: «Аллоҳ сақласин, у ислом қабул қилмайди», дейишди. У зот (яна): «Агар у ислом қабул қилса-чи?» дедилар. Улар: «Аллоҳ сақласин, у ислом қабул қилмайди», дейишди. У зот: «Эй Ибн Салом, уларнинг олдиларига чиқ», дедилар. У чиқиб: «Эй яҳуд жамоаси, Аллоҳдан қўрқинглар. Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Аллоҳга қасамки, сизлар у ҳақиқатан Аллоҳнинг Расули эканини ва у ҳақ билан келганини биласизлар», деди. Улар: «Ёлғон айтдинг», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни (ҳузурларидан) чиқариб юбордилар.