حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ إِنَّا يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفِرُ فَعَرَضَتْ كُدْيَةٌ شَدِيدَةٌ، فَجَاءُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا هَذِهِ كُدْيَةٌ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ، فَقَالَ " أَنَا نَازِلٌ ". ثُمَّ قَامَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ، وَلَبِثْنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ لاَ نَذُوقُ ذَوَاقًا، فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمِعْوَلَ فَضَرَبَ، فَعَادَ كَثِيبًا أَهْيَلَ أَوْ أَهْيَمَ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي إِلَى الْبَيْتِ. فَقُلْتُ لاِمْرَأَتِي رَأَيْتُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا، مَا كَانَ فِي ذَلِكَ صَبْرٌ، فَعِنْدَكِ شَىْءٌ قَالَتْ عِنْدِي شَعِيرٌ وَعَنَاقٌ. فَذَبَحْتُ الْعَنَاقَ وَطَحَنَتِ الشَّعِيرَ، حَتَّى جَعَلْنَا اللَّحْمَ فِي الْبُرْمَةِ، ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَالْعَجِينُ قَدِ انْكَسَرَ، وَالْبُرْمَةُ بَيْنَ الأَثَافِيِّ قَدْ كَادَتْ أَنْ تَنْضَجَ فَقُلْتُ طُعَيِّمٌ لِي، فَقُمْ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلاَنِ. قَالَ " كَمْ هُوَ ". فَذَكَرْتُ لَهُ، قَالَ " كَثِيرٌ طَيِّبٌ ". قَالَ " قُلْ لَهَا لاَ تَنْزِعُ الْبُرْمَةَ وَلاَ الْخُبْزَ مِنَ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ". فَقَالَ " قُومُوا ". فَقَامَ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ قَالَ وَيْحَكِ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَمَنْ مَعَهُمْ. قَالَتْ هَلْ سَأَلَكَ قُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ " ادْخُلُوا وَلاَ تَضَاغَطُوا ". فَجَعَلَ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَجْعَلُ عَلَيْهِ اللَّحْمَ، وَيُخَمِّرُ الْبُرْمَةَ وَالتَّنُّورَ إِذَا أَخَذَ مِنْهُ، وَيُقَرِّبُ إِلَى أَصْحَابِهِ ثُمَّ يَنْزِعُ، فَلَمْ يَزَلْ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَغْرِفُ حَتَّى شَبِعُوا وَبَقِيَ بَقِيَّةٌ قَالَ " كُلِي هَذَا وَأَهْدِي، فَإِنَّ النَّاسَ أَصَابَتْهُمْ مَجَاعَةٌ ".
Biz Xandaq kuni (xandaq) kovlardik, shunda qattiq bir qoya (toshli yer) chiqib qoldi. Ular Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «Mana bu — xandaqda chiqib qolgan bir qoya», deyishdi. U zot: «Men tushaman», dedilar. Soʻng — qornilari (ochlikdan) tosh bilan bogʻlangan holda — turdilar. Biz uch kun (hech narsa) totmasdan, taom yemay turgan edik. Paygʻambar ﷺ ketmonni olib (qoyaga) urdilar, shunda u toʻkilib (yumshab), uyilgan qum (uyum) boʻlib qoldi. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga uyga (borishga) izn bering», dedim. (Uyga borib) xotinimga: «Men Paygʻambar ﷺda shunday (ochlik) holatini koʻrdimki, unga sabr (toqat) qilib boʻlmasdi. Senda biror narsa bormi?» dedim. U: «Menda (bir oz) arpa va bir uloq (echki bolasi) bor», dedi. Men uloqni soʻyib, u arpani yanchdi, biz goʻshtni qozonga soldik. Soʻng men Paygʻambar ﷺning oldilariga keldim — xamir achib, qozon oʻchoq toshlari ustida pishay deb qolgan edi. Men: «Mendagi (bir oz) taom (tayyor), siz turing, ey Allohning Rasuli, va bir-ikki kishi (bilan keling)», dedim. U zot: «U (taom) qanchadir?» dedilar. Men unga (miqdorini) aytdim. U zot: «Koʻp va yaxshi (taom). Unga (xotiningga) ayt, men kelmagunimcha qozonni (oʻchoqdan) tushirmasin va nondan (tandirdan) olmasin», dedilar. Soʻng: «(Hammangiz) turinglar!» dedilar. Muhojirlar va ansorlar turishdi. (Jobir) xotinining oldiga kirib: «Senga voy boʻlsin! Paygʻambar ﷺ muhojirlar, ansorlar va ular bilan boʻlganlarni (olib) keldilar!» dedi. U: «(U zot) sendan (miqdorini) soʻradimi?» dedi. (Jobir:) «Ha», dedim. (Paygʻambar ﷺ:) «Kiringlar, tiqilishmanglar (bir-biringizni qisib qoʻymanglar)», dedilar. U zot nonni sindirib, ustiga goʻsht qoʻya boshladilar, undan (qozondan) olganlarida qozonni va tandirni yopib qoʻyar, sahobalariga yaqinlashtirar (uzatar), soʻng (yana) olardilar. U zot nonni sindirib, (shoʻrva) suzishda davom etdilar, to ular toʻyguncha, yana (taom) ortib qoldi. U zot: «Buni (oʻzing) ye va hadya qil, chunki odamlarga ochlik yetgan», dedilar.Биз Хандақ куни (хандақ) ковлардик, шунда қаттиқ бир қоя (тошли ер) чиқиб қолди. Улар Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Мана бу — хандақда чиқиб қолган бир қоя», дейишди. У зот: «Мен тушаман», дедилар. Сўнг — қорнилари (очликдан) тош билан боғланган ҳолда — турдилар. Биз уч кун (ҳеч нарса) тотмасдан, таом емай турган эдик. Пайғамбар ﷺ кетмонни олиб (қояга) урдилар, шунда у тўкилиб (юмшаб), уйилган қум (уюм) бўлиб қолди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга уйга (боришга) изн беринг», дедим. (Уйга бориб) хотинимга: «Мен Пайғамбар ﷺда шундай (очлик) ҳолатини кўрдимки, унга сабр (тоқат) қилиб бўлмасди. Сенда бирор нарса борми?» дедим. У: «Менда (бир оз) арпа ва бир улоқ (эчки боласи) бор», деди. Мен улоқни сўйиб, у арпани янчди, биз гўштни қозонга солдик. Сўнг мен Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келдим — хамир ачиб, қозон ўчоқ тошлари устида пишай деб қолган эди. Мен: «Мендаги (бир оз) таом (тайёр), сиз туринг, эй Аллоҳнинг Расули, ва бир-икки киши (билан келинг)», дедим. У зот: «У (таом) қанчадир?» дедилар. Мен унга (миқдорини) айтдим. У зот: «Кўп ва яхши (таом). Унга (хотинингга) айт, мен келмагунимча қозонни (ўчоқдан) туширмасин ва нондан (тандирдан) олмасин», дедилар. Сўнг: «(Ҳаммангиз) туринглар!» дедилар. Муҳожирлар ва ансорлар туришди. (Жобир) хотинининг олдига кириб: «Сенга вой бўлсин! Пайғамбар ﷺ муҳожирлар, ансорлар ва улар билан бўлганларни (олиб) келдилар!» деди. У: «(У зот) сендан (миқдорини) сўрадими?» деди. (Жобир:) «Ҳа», дедим. (Пайғамбар ﷺ:) «Киринглар, тиқилишманглар (бир-бирингизни қисиб қўйманглар)», дедилар. У зот нонни синдириб, устига гўшт қўя бошладилар, ундан (қозондан) олганларида қозонни ва тандирни ёпиб қўяр, саҳобаларига яқинлаштирар (узатар), сўнг (яна) олардилар. У зот нонни синдириб, (шўрва) сузишда давом этдилар, то улар тўйгунча, яна (таом) ортиб қолди. У зот: «Буни (ўзинг) е ва ҳадя қил, чунки одамларга очлик етган», дедилар.