حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَهُ وَهُوَ يَسْأَلُهَا عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى [quran sura="12" aya_start="110" aya_end="110"]{حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ} قَالَ قُلْتُ أَكُذِبُوا أَمْ كُذِّبُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كُذِّبُوا. قُلْتُ فَقَدِ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ فَمَا هُوَ بِالظَّنِّ قَالَتْ أَجَلْ لَعَمْرِي لَقَدِ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ. فَقُلْتُ لَهَا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا. قُلْتُ فَمَا هَذِهِ الآيَةُ. قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ، فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْبَلاَءُ، وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمُ النَّصْرُ حَتَّى اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنَّتِ الرُّسُلُ أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ قَدْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِ عِنْدَ ذَلِكَ.
(Urva ibn Zubayr, Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi:) U (Urva) Oishadan Alloh taoloning ‹...Toki, paygʻambarlar (najotdan) umid uzganlarida...› (Yusuf surasi, 110) degan soʻzi haqida soʻrar edi. (Urva) aytdi: Men: «‹Akuzibu› (yengil)mi yoki ‹kuzzibu› (ogʻ ir)mi?» dedim. Oisha: «‹Kuzzibu› (deb oʻqiladi)», dedi. Men: «(Unda) ular qavmlari oʻ zlarini yolgʻonchi qilganiga yaqin (ishonch) hosil qilgan-ku — bu (oddiy) gumon emas-ku?» dedim. U: «Ha, umrimga qasamki, ular bunga yaqin (ishonch) hosil qilgan edilar», dedi. Men unga: «(Balki) ular oʻ zlarini (Alloh) yolgʻonga chiqardi deb gumon qildi(mikan)?» dedim. U: «Allohga panoh! Paygʻambarlar oʻ z Robbi haqida bunday gumon qilmas edilar», dedi. Men: «Unda bu oyat nima?» dedim. U: «Ular — Robbiga iymon keltirib, ularni (paygʻambarlarni) tasdiqlagan paygʻambarlarning izdoshlaridir; ularga balo choʻ zildi, nusrat (yordam) kechikdi — to paygʻambarlar oʻ zlarini yolgʻonga chiqargan qavmlaridan umid uzdi va paygʻambarlar oʻ z izdoshlari ham oʻ zlarini yolgʻonga chiqaradi deb gumon qildi; mana oʻ shanda Allohning nusrati ularga keldi», dedi.(Урва ибн Зубайр, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди:) У (Урва) Оишадан Аллоҳ таолонинг ‹...Токи, пайғамбарлар (нажотдан) умид узганларида...› (Юсуф сураси, 110) деган сўзи ҳақида сўрар эди. (Урва) айтди: Мен: «‹Акузибу› (енгил)ми ёки ‹куззибу› (оғ ир)ми?» дедим. Оиша: «‹Куззибу› (деб ўқилади)», деди. Мен: «(Унда) улар қавмлари ў зларини ёлғончи қилганига яқин (ишонч) ҳосил қилган-ку — бу (оддий) гумон эмас-ку?» дедим. У: «Ҳа, умримга қасамки, улар бунга яқин (ишонч) ҳосил қилган эдилар», деди. Мен унга: «(Балки) улар ў зларини (Аллоҳ) ёлғонга чиқарди деб гумон қилди(микан)?» дедим. У: «Аллоҳга паноҳ! Пайғамбарлар ў з Робби ҳақида бундай гумон қилмас эдилар», деди. Мен: «Унда бу оят нима?» дедим. У: «Улар — Роббига иймон келтириб, уларни (пайғамбарларни) тасдиқлаган пайғамбарларнинг издошларидир; уларга бало чў зилди, нусрат (ёрдам) кечикди — то пайғамбарлар ў зларини ёлғонга чиқарган қавмларидан умид узди ва пайғамбарлар ў з издошлари ҳам ў зларини ёлғонга чиқаради деб гумон қилди; мана ў шанда Аллоҳнинг нусрати уларга келди», деди.