حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , نا ابْنُ الأَشْجَعِيِّ , نا أَبِي , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ , قَالَ : أَتَى عُثْمَانُ الْمَقَاعِدَ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ , ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا , وَيَدَيْهِ ثَلاثًا ثَلاثًا , وَرِجْلَيْهِ ثَلاثًا ثَلاثًا , ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ , ثُمَّ قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا يَتَوَضَّأُ , يَا هَؤُلاءِ أَكَذَلِكَ ؟ قَالُوا : نَعَمْ , لِنَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . عِنْدَهُ صَحِيحٌ إِلا التَّأْخِيرُ فِي مَسْحِ الرَّأْسِ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَحْفُوظٍ . تَفَرَّدَ بِهِ ابْنُ الأَشْجَعِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سُفْيَانَ بِهَذَا الإِسْنَادِ , وَهَذَا اللَّفْظِ . وَرَوَاهُ الْعَدَنِيَّانِ : عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ , وَيَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ , وَالْفِرْيَابِيُّ , وَأَبُو أَحْمَدَ , وَأَبُو حُذَيْفَةَ , عَنِ الثَّوْرِيِّ بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَقَالُوا كُلُّهُمْ : إِنَّ عُثْمَانَ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا , وَقَالَ : هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ , وَلَمْ يَزِيدُوا عَلَى هَذَا . وَخَالَفَهُمْ وَكِيعٌ , رَوَاهُ عَنِ الثَّوْرِيِّ ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ ، عَنْ أَبِي أَنَسٍ ، عَنْ عُثْمَانَ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا " . كَذَا قَالَ وَكِيعٌ , وَأَبُو أَحْمَدَ , عَنِ الثَّوْرِيِّ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ أَبِي أَنَسٍ وَهُوَ مَالِكُ بْنُ أَبِي عَامِرٍ , وَالْمَشْهُورُ عَنِ الثَّوْرِيِّ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ عُثْمَانَ
Busr ibn Saʼid aytdi: Usmon (roziyallohu anhu) al-Maqoidga kelib, tahorat suvini soʻradi. Ogʻzini chaydi va burniga suv tortdi, soʻng yuzini uch marta, ikki qoʻlini uch martadan, ikki oyogʻini uch martadan yuvdi, soʻng boshiga mash tortdi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni mana shunday tahorat qilganlarini koʻrdim. Ey (hozir turganlar), shunday emasmi?» dedi. Uning huzuridagi Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir necha kishi: «Ha», deyishdi. Uning (Ahmadning) huzuridagi (rivoyat) sahihdir, faqat boshga mash tortishning keyinga surilishi — bu mahfuz emas. Buni shu isnod va shu lafz bilan Ibn al-Ashjaʼiy otasidan, u Sufyondan (rivoyat qilib) yolgʻiz keltirgan. Uni adanlik ikki kishi — Abdulloh ibn Valid bilan Yazid ibn Abu Hakim —, shuningdek al-Firyobiy, Abu Ahmad va Abu Huzayfa ham Savriydan shu isnod bilan rivoyat qilishgan va ularning barchasi: «Usmon uch martadan tahorat qildi va: ‹Rasululloh ﷺni mana shunday tahorat qilganlarini koʻrdim›, dedi», deyishgan, bundan ortigʻini qoʻshmaganlar. Vakiʼ esa ularga muxolif boʻlib, uni Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Abu Anasdan, u Usmondan: «Nabiy ﷺ uch martadan tahorat qildilar», deb rivoyat qilgan. Vakiʼ va Abu Ahmad Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Abu Anasdan — u Molik ibn Abu Omirdir — deb shunday aytishgan. Mashhur boʻlgani esa — Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Busr ibn Saʼiddan, u Usmondan (rivoyat qilingani)dir.Буср ибн Саъид айтди: Усмон (розияллоҳу анҳу) ал-Мақоидга келиб, таҳорат сувини сўради. Оғзини чайди ва бурнига сув тортди, сўнг юзини уч марта, икки қўлини уч мартадан, икки оёғини уч мартадан ювди, сўнг бошига маш тортди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни мана шундай таҳорат қилганларини кўрдим. Эй (ҳозир турганлар), шундай эмасми?» деди. Унинг ҳузуридаги Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир неча киши: «Ҳа», дейишди. Унинг (Аҳмаднинг) ҳузуридаги (ривоят) саҳиҳдир, фақат бошга маш тортишнинг кейинга сурилиши — бу маҳфуз эмас. Буни шу иснод ва шу лафз билан Ибн ал-Ашжаъий отасидан, у Суфёндан (ривоят қилиб) ёлғиз келтирган. Уни аданлик икки киши — Абдуллоҳ ибн Валид билан Язид ибн Абу Ҳаким —, шунингдек ал-Фирёбий, Абу Аҳмад ва Абу Ҳузайфа ҳам Саврийдан шу иснод билан ривоят қилишган ва уларнинг барчаси: «Усмон уч мартадан таҳорат қилди ва: ‹Расулуллоҳ ﷺни мана шундай таҳорат қилганларини кўрдим›, деди», дейишган, бундан ортиғини қўшмаганлар. Вакиъ эса уларга мухолиф бўлиб, уни Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Абу Анасдан, у Усмондан: «Набий ﷺ уч мартадан таҳорат қилдилар», деб ривоят қилган. Вакиъ ва Абу Аҳмад Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Абу Анасдан — у Молик ибн Абу Омирдир — деб шундай айтишган. Машҳур бўлгани эса — Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Буср ибн Саъиддан, у Усмондан (ривоят қилингани)дир.