ثنا الْقَاضِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ح وثنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْمُعَلَّى , نا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ح وَثنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْمُعَدَّلُ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عُثْمَانَ ، بِوَاسِطَ , أنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَادَةَ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ح وثنا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا حَاجِبُ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، قَالَ : ثنا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَنِ الْمَاءِ يَكُونُ بِأَرْضِ الْفَلاةِ , وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ , فَقَالَ : إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ " ، وَقَالَ ابْنُ أَبِي السَّفَرِ : " لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " , وَقَالَ ابْنُ عُبَادَةَ : مِثْلَهُ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan choʻl yerdagi suv va unga kelib turadigan yirtqichlar hamda hayvonlar haqida soʻraldi. U zot: «Suv ikki qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Ibn Abus-Safar esa: «nopoklikni koʻtarmaydi», dedi. Ibn Uboda ham shunga oʻxshash aytdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан чўл ердаги сув ва унга келиб турадиган йиртқичлар ҳамда ҳайвонлар ҳақида сўралди. У зот: «Сув икки қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Ибн Абус-Сафар эса: «нопокликни кўтармайди», деди. Ибн Убода ҳам шунга ўхшаш айтди.

حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، ثنا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , ثنا أَبِي , ثنا أَبُو أُسَامَةَ . ح وَثنا دَعْلَجٌ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شِيرَوَيْهِ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ رَاهَوَيْهِ , أَنْبَأَنَا أَبُو أُسَامَةَ . ح وَثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَرْبِيُّ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْوَكِيعِيُّ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ . ح وَثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , ثنا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ الأَنْصَارِيُّ , ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، ثنا أَبُو أُسَامَةَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَكَرِيَّا بِمِصْرَ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ شُعَيْبٍ , ثنا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدِ بْنِ حَفْصٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ , وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , وَغَيْرُهُمَا , قَالُوا : ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ثنا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . هَذَا لَفْظُ أَبِي دَاوُدَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْعَلاءِ , وَقَالَ : عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، مِنْ بَيْنِهِمْ فِي حَدِيثِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan suv va unga kelib turadigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. U zot: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Bu — Abu Dovudning Muhammad ibnul-Aloʼdan (keltirgan) lafzi. Usmon ibn Abu Shayba esa ular orasidan oʻz hadisida: «Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келиб турадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. У зот: «Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар. Бу — Абу Довуднинг Муҳаммад ибнул-Алўдан (келтирган) лафзи. Усмон ибн Абу Шайба эса улар орасидан ўз ҳадисида: «Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан», деди.

وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ سُفْيَانَ الْوَاسِطِيُّ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ , فَقَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ الْحُمَيْدِيُّ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , وَتَابَعَهُ الشَّافِعِيُّ , عَنِ الثِّقَةِ عِنْدَهُ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , وَتَابَعَهُمْ مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , وَيَعِيشُ بْنُ الْجَهْمِ , وَابْنُ كَرَامَةَ , وَأَبُو مَسْعُودٍ أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ , وَمُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ الْبَلْخِيُّ , فَرَوَوْهُ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , نا بِشْرُ بْنُ مُوسَى . ح وَنا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ صَالِحٍ الشِّيرَازِيُّ , قَالا : نا الْحُمَيْدِيُّ ، نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , بِهَذَا نَحْوَهُ

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U (Ibn Umar roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan yirtqichlar hamda hayvonlar haqida soʻraldi. U zot: ‹Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi›, — dedilar». Uni Abdulloh ibn Zubayr al-Humaydiy ham Abu Usomadan, u Validdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan shu tarzda rivoyat qildi. Shofiiy ham oʻzi ishonchli sanagan kishi orqali Valid ibn Kasirdan (rivoyat qilib) unga mutobaat qildi. Ularga Muhammad ibn Hasson al-Azraq, Yaish ibn Jahm, Ibn Karoma, Abu Masʼud Ahmad ibn Furot va Muhammad ibn Fuzayl al-Balxiy ham mutobaat qilib, uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan rivoyat qilishdi. Humaydiy ham Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Uboda ibn Jaʼfardan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У (Ибн Умар розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган йиртқичлар ҳамда ҳайвонлар ҳақида сўралди. У зот: ‹Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди›, — дедилар». Уни Абдуллоҳ ибн Зубайр ал-Ҳумайдий ҳам Абу Усомадан, у Валиддан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан шу тарзда ривоят қилди. Шофиий ҳам ўзи ишончли санаган киши орқали Валид ибн Касирдан (ривоят қилиб) унга мутобаат қилди. Уларга Муҳаммад ибн Ҳассон ал-Азрақ, Яиш ибн Жаҳм, Ибн Карома, Абу Масъуд Аҳмад ибн Фурот ва Муҳаммад ибн Фузайл ал-Балхий ҳам мутобаат қилиб, уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан ривоят қилишди. Ҳумайдий ҳам Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Убода ибн Жаъфардан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْوَرَّاقُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ . ح وَنا عُثْمَانُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَكْرٍ السُّكَّرِيُّ , نا يَعِيشُ بْنُ الْجَهْمِ بِالْحَدِيثَةِ , قَالا : نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , ‏ وَقَالَ يَعِيشُ بْنُ الْجَهْمِ : مِنَ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ , فَقَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ "

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U (Ibn Umar roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. U zot: ‹Suv ikki qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi›, — dedilar». Yaish ibn Jahm esa: «yirtqichlar va hayvonlardan», dedi.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У (Ибн Умар розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. У зот: ‹Сув икки қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди›, — дедилар». Яиш ибн Жаҳм эса: «йиртқичлар ва ҳайвонлардан», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الأَصْبَهَانِيُّ ، أنا أَبُو مَسْعُودٍ أَحْمَدُ بْنُ الْفُرَاتِ ، نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ " . حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْفَضْلِ بْنِ الزَّيَّاتِ ، نا عَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ , وَقَالَ : مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U (Ibn Umar roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. U zot: ‹Suv ikki qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi›, — dedilar». Ali ibn Shuayb ham Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Jaʼfardan oʻz isnodi bilan shunga oʻxshash rivoyat qildi va: «hayvonlar va yirtqichlardan», dedi.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У (Ибн Умар розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. У зот: ‹Сув икки қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди›, — дедилар». Али ибн Шуайб ҳам Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Жаъфардан ўз исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилди ва: «ҳайвонлар ва йиртқичлардан», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَبُو إِبْرَاهِيمَ الْمُزَنِيُّ إِسْمَاعِيلُ بْنُ يَحْيَى , وَالرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالا : نا الشَّافِعِيُّ , أنا الثِّقَةُ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَادَةَ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ نَجِسًا أَوْ خَبَثًا "

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, najasni ham, nopoklikni ham koʻtarmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нажасни ҳам, нопокликни ҳам кўтармайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الدَّرْبِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْحَارِثِيُّ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : وَرَأَيْتُهُ فِي كِتَابٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ التِّرْمِذِيِّ , عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَذَكَرَهُ جَعْفَرُ بْنُ الْمُغَلِّسِ , حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْخَصِيبِ , نا أبُو أُسَامَةَ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , بِهَذَا مِثْلَهُ . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : فَاتَّفَقَ عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ الْحُمَيْدِيُّ , وَمُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , وَيَعِيشُ بْنُ الْجَهْمِ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الأَسْوَدِ , وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ الْحَارِثِيُّ , وَأَحْمَدُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ سُفْيَانَ الْوَاسِطِيُّ , وَعَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ , وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْخَصِيبِ , وَأَبُو مَسْعُودٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ الْبَلْخِيُّ , فَرَوَوْهُ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ . وَتَابَعَهُمُ الشَّافِعِيُّ , عَنِ الثِّقَةِ عِنْدَهُ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , وَقَالَ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ : وَمَنْ ذَكَرْنَا مَعَهُ فِي أَوَّلِ الْكِتَابِ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ . فَلَمَّا اخْتَلَفَ عَلَى أَبِي أُسَامَةَ فِي إِسْنَادِهِ أَحْبَبْنَا أَنْ نَعْلَمَ مَنْ أَتَى بِالصَّوَابِ فَنَظَرْنَا فِي ذَلِكَ فَوَجَدْنَا شُعَيْبَ بْنَ أَيُّوبَ قَدْ رَوَاهُ , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ عَلَى الْوَجْهَيْنِ جَمِيعًا , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، ثُمَّ أَتْبَعَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , فَصَحَّ الْقَوْلانِ جَمِيعًا , عَنْ أَبِي أُسَامَةَ , وَصَحَّ أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ كَثِيرٍ , رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , فَكَانَ أَبُو أُسَامَةَ مَرَّةً يُحَدِّثُ بِهِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، وَمَرَّةً يُحَدِّثُ بِهِ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ ، فَأَمَّا حَدِيثُ شُعَيْبِ بْنِ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنِ الرَّجُلَيْنِ جَمِيعًا

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Ahmad ibn Abdulhamid al-Horisiy ham Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Shayx Abul-Hasan aytdi: Men uni bir kitobda Abu Jaʼfar at-Termiziydan, u Husayn ibn Ali ibn al-Asvaddan, u Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan shu isnod bilan (rivoyat qilinganini) koʻrdim. Jaʼfar ibn al-Mugʻallis ham uni zikr qilib, Ali ibn Muhammad ibn Abul-Xasibdan, u Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan shu kabi (rivoyat qildi). Shayx Abul-Hasan aytdi: Shunday qilib, Usmon ibn Abu Shayba, Abdulloh ibn Zubayr al-Humaydiy, Muhammad ibn Hasson al-Azraq, Yaish ibn Jahm, Muhammad ibn Usmon ibn Karoma, Husayn ibn Ali ibn al-Asvad, Ahmad ibn Abdulhamid al-Horisiy, Ahmad ibn Zakariyo ibn Sufyon al-Vositiy, Ali ibn Shuayb, Ali ibn Muhammad ibn Abul-Xasib, Abu Masʼud va Muhammad ibn Fuzayl al-Balxiy bir soʻzda boʻlib, uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan rivoyat qilishdi. Shofiiy ham oʻzi ishonchli sanagan kishi orqali Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan (rivoyat qilib) ularga mutobaat qildi. Yaʼqub ibn Ibrohim ad-Davraqiy va kitobning boshida u bilan birga zikr qilganlarimiz esa: Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, deb aytishdi. Abu Usomadan (kelgan) isnodda ixtilof qilingach, biz kim toʻgʻrisini keltirganini bilishni istadik va bunga nazar solib, Shuayb ibn Ayyub uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan har ikki vajh bilan — Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, soʻng ketidan Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan — rivoyat qilganini topdik. Shunday qilib, Abu Usomadan (kelgan) har ikki soʻz ham sahih boʻldi va Valid ibn Kasir uni Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan ham, Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan ham — ikkovi Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan (deb) rivoyat qilgani sahih boʻldi. Demak, Abu Usoma bir marta uni Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan deb, yana bir marta Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan deb rivoyat qilar edi. Alloh yaxshi biluvchidir. Shuayb ibn Ayyubning Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u har ikki kishidan (rivoyat qilgan) hadisiga kelsak, ...Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. Шунда Набий ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар. Аҳмад ибн Абдулҳамид ал-Ҳорисий ҳам Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди. Шайх Абул-Ҳасан айтди: Мен уни бир китобда Абу Жаъфар ат-Термизийдан, у Ҳусайн ибн Али ибн ал-Асваддан, у Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан шу иснод билан (ривоят қилинганини) кўрдим. Жаъфар ибн ал-Муғаллис ҳам уни зикр қилиб, Али ибн Муҳаммад ибн Абул-Хасибдан, у Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан шу каби (ривоят қилди). Шайх Абул-Ҳасан айтди: Шундай қилиб, Усмон ибн Абу Шайба, Абдуллоҳ ибн Зубайр ал-Ҳумайдий, Муҳаммад ибн Ҳассон ал-Азрақ, Яиш ибн Жаҳм, Муҳаммад ибн Усмон ибн Карома, Ҳусайн ибн Али ибн ал-Асвад, Аҳмад ибн Абдулҳамид ал-Ҳорисий, Аҳмад ибн Закариё ибн Суфён ал-Воситий, Али ибн Шуайб, Али ибн Муҳаммад ибн Абул-Хасиб, Абу Масъуд ва Муҳаммад ибн Фузайл ал-Балхий бир сўзда бўлиб, уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан ривоят қилишди. Шофиий ҳам ўзи ишончли санаган киши орқали Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан (ривоят қилиб) уларга мутобаат қилди. Яъқуб ибн Иброҳим ад-Даврақий ва китобнинг бошида у билан бирга зикр қилганларимиз эса: Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, деб айтишди. Абу Усомадан (келган) иснодда ихтилоф қилингач, биз ким тўғрисини келтирганини билишни истадик ва бунга назар солиб, Шуайб ибн Айюб уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан ҳар икки важҳ билан — Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, сўнг кетидан Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан — ривоят қилганини топдик. Шундай қилиб, Абу Усомадан (келган) ҳар икки сўз ҳам саҳиҳ бўлди ва Валид ибн Касир уни Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан ҳам, Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан ҳам — иккови Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан (деб) ривоят қилгани саҳиҳ бўлди. Демак, Абу Усома бир марта уни Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан деб, яна бир марта Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан деб ривоят қилар эди. Аллоҳ яхши билувчидир. Шуайб ибн Айюбнинг Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у ҳар икки кишидан (ривоят қилган) ҳадисига келсак, ...

فَحَدَّثَنَا بِهِ أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ الصَّيْدَلانِيُّ بِوَاسِطَ , نا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , سُئِلَ عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ السِّبَاعِ وَالدَّوَابِّ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ ، نا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ . وَأَمَّا حَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ الْبَلْخِيِّ , فَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ الرَّازِيُّ الضَّرِيرُ , نا علِيُّ بْنُ أُحْمَدَ الْفَارِسِيُّ , نا محَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ الْبَلْخِيُّ , نا أبُو أُسَامَةَ , عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادٍ بْنِ جَعْفَرٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umar Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan yirtqichlar hamda hayvonlar haqida soʻraldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Shuayb ibn Ayyub uni Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shu kabi (rivoyat qildi). Muhammad ibn Fuzayl al-Balxiyning hadisiga kelsak, u ham Abu Usomadan, u Valid ibn Kasirdan, u Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfardan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shu kabi (rivoyat qildi).Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган йиртқичлар ҳамда ҳайвонлар ҳақида сўралди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар. Шуайб ибн Айюб уни Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шу каби (ривоят қилди). Муҳаммад ибн Фузайл ал-Балхийнинг ҳадисига келсак, у ҳам Абу Усомадан, у Валид ибн Касирдан, у Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфардан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шу каби (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَهْلٍ الإِمَامُ , نا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الصَّمَدِ , ثنا بَحْرُ بْنُ الْحَكَمِ , نا عَبَّادُ بْنُ صُهَيْبٍ , نا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , سُئِلَ عَنِ الْمَاءِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ "

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺdan suv va unga keladigan hayvonlar hamda yirtqichlar haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar.Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺдан сув ва унга келадиган ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Сув икки қулла бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , ثنا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا الْمُحَارِبِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُمَرَ ، ح ونا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ خُشَيْشٍ , نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا جَرِيرٌ . ح ونا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْوَكِيلُ , نا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , قَالَ : سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , سُئِلَ عَنِ الْمَاءِ يَكُونُ بِأَرْضِ الْفَلاةِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قَدْرَ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . قَالَ ابْنُ عَرَفَةَ : وَسَمِعْتُ هُشَيْمًا , يَقُولُ : تَفْسِيرُ الْقُلَّتَيْنِ , يَعْنِي الْجَرَّتَيْنِ الْكِبَارَ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ , وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , وَيَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ , وَعَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ , وَأَبُو مُعَاوِيَةَ الضَّرِيرُ , وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , وَأَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ , وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ أَخُو حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ , وَزَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺdan choʻlda boʻladigan va unga hayvonlar hamda yirtqichlar kelib turadigan suv haqida soʻralganini eshitdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Suv ikki qulla miqdorida boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Ibn Arafa aytdi: Men Hushaymning: «Ikki qullaning maʼnosi — ikki katta xumdir», deganini eshitdim. Uni Ibrohim ibn Saʼd, Hammod ibn Salama, Yazid ibn Zurayʼ, Abdulloh ibnul-Muborak, Abdulloh ibn Numayr, Abdurrahim ibn Sulaymon, Abu Muoviya az-Zarir, Yazid ibn Horun, Ismoil ibn Ayyosh, Ahmad ibn Xolid al-Vahbiy, Sufyon as-Savriy, Hammod ibn Zaydning akasi Saʼid ibn Zayd va Zoida ibn Qudoma ham Muhammad ibn Ishoqdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shu tarzda rivoyat qilishdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺдан чўлда бўладиган ва унга ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар келиб турадиган сув ҳақида сўралганини эшитдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сув икки қулла миқдорида бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар. Ибн Арафа айтди: Мен Ҳушаймнинг: «Икки қулланинг маъноси — икки катта хумдир», деганини эшитдим. Уни Иброҳим ибн Саъд, Ҳаммод ибн Салама, Язид ибн Зурайъ, Абдуллоҳ ибнул-Муборак, Абдуллоҳ ибн Нумайр, Абдурраҳим ибн Сулаймон, Абу Муовия аз-Зарир, Язид ибн Ҳорун, Исмоил ибн Айёш, Аҳмад ибн Холид ал-Ваҳбий, Суфён ас-Саврий, Ҳаммод ибн Зайднинг акаси Саъид ибн Зайд ва Зоида ибн Қудома ҳам Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан шу тарзда ривоят қилишди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْوَاسِطِيِّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي نُعَيْمٍ , نا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ , سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : يَقُولُ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنِ الْمَاءِ يَكُونُ بِأَرْضِ الْفَلاةِ وَمَا يَنْتَابُهُ مِنَ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ , فَقَالَ : " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلِ الْخَبَثَ " . حَدَّثَنا أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ شَاهِينَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدٍ , نا الْوَاقِدِيُّ ، نا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدَانَ , نا شُعَيْبُ بْنُ أَيُّوبَ , نا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ , عَنْ زَائِدَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , نَحْوَهُ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan choʻlda boʻladigan va unga hayvonlar hamda yirtqichlar kelib turadigan suv haqida soʻraganida, u zotning: «Suv ikki qullaga yetsa, nopoklikni koʻtarmaydi», deb aytganlarini eshitdim. Voqidiy ham Sufyon as-Savriydan, u Muhammad ibn Ishoqdan shu isnod bilan shunga oʻxshash rivoyat qildi. Husayn ibn Ali ham Zoidadan, u Muhammad ibn Ishoqdan shunga oʻxshash rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан чўлда бўладиган ва унга ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар келиб турадиган сув ҳақида сўраганида, у зотнинг: «Сув икки қуллага етса, нопокликни кўтармайди», деб айтганларини эшитдим. Воқидий ҳам Суфён ас-Саврийдан, у Муҳаммад ибн Ишоқдан шу иснод билан шунга ўхшаш ривоят қилди. Ҳусайн ибн Али ҳам Зоидадан, у Муҳаммад ибн Ишоқдан шунга ўхшаш ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، وعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ دِينَارٍ ، قَالا : حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ التِّرْمِذِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ السُّلَمِيُّ , نا ابْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الْقَلِيبِ يَلْقَى فِيهِ الْجِيَفُ وَيَشْرَبُ مِنْهُ الْكِلابُ وَالدَّوَابُّ , فَقَالَ : " مَا بَلَغَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ فَمَا فَوْقَ ذَلِكَ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ " . كَذَا رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَالْمَحْفُوظُ عَنِ ابْنِ عَيَّاشٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ عَطَاءٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . نا بهِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , نا عبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ خُزَيْمَةَ , نا علِيُّ بْنُ سَلَمَةَ اللَّبَقِيُّ , نا عبْدُ الْوَهَّابِ , بِذَلِكَ . وَرَوَاهُ عَاصِمُ بْنُ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَوَّامٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . فَكَانَ فِي هَذِهِ الرِّوَايَةِ قُوَّةٌ لِرِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , حَدَّثَ بِهِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , وَخَالَفَهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , فَرَوَاهُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ , عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ مَوْقُوفًا غَيْرَ مَرْفُوعٍ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ ، عَنْ رَجُلٍ لَمْ يُسَمِّهِ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، مَوْقُوفًا أَيْضًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan ichiga oʻlaksalar tashlanadigan, itlar va hayvonlar ichadigan quduq haqida soʻralgan edi, u zot: «Suv ikki qullaga yoki undan yuqoriga yetsa, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Muhammad ibn Vahb uni Ismoil ibn Ayyoshdan shu isnod bilan mana shunday rivoyat qildi. Ibn Ayyoshdan mahfuz boʻlgani esa — u Muhammad ibn Ishoqdan, u Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan (deb kelgan rivoyatdir). Abdulvahhob ibn Atodan ham, u Muhammad ibn Ishoqdan, u Zuhriydan, u Solimdan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan (deb) rivoyat qilingan. Uni Osim ibn Munzir ibn Zubayr ibn Avvom ham Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. Bu rivoyatda Muhammad ibn Ishoqning Muhammad ibn Jaʼfar ibn az-Zubayrdan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan (deb kelgan) rivoyati uchun quvvat bordir. Osim ibn Munzirdan buni Hammod ibn Salama rivoyat qildi. Hammod ibn Zayd unga xolaf boʻlib, uni Osim ibn Munzirdan, u Abu Bakr ibn Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umardan, u otasidan — marfuʼ emas, mavquf holda rivoyat qildi. Ismoil ibn Ulayya ham uni Osim ibn Munzirdan, u nomini aytmagan bir kishidan, u Ibn Umardan — yana mavquf holda rivoyat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан ичига ўлаксалар ташланадиган, итлар ва ҳайвонлар ичадиган қудуқ ҳақида сўралган эди, у зот: «Сув икки қуллага ёки ундан юқорига етса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Муҳаммад ибн Ваҳб уни Исмоил ибн Айёшдан шу иснод билан мана шундай ривоят қилди. Ибн Айёшдан маҳфуз бўлгани эса — у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан (деб келган ривоятдир). Абдулваҳҳоб ибн Атодан ҳам, у Муҳаммад ибн Ишоқдан, у Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан, у Набий ﷺдан (деб) ривоят қилинган. Уни Осим ибн Мунзир ибн Зубайр ибн Аввом ҳам Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. Бу ривоятда Муҳаммад ибн Ишоқнинг Муҳаммад ибн Жаъфар ибн аз-Зубайрдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан (деб келган) ривояти учун қувват бордир. Осим ибн Мунзирдан буни Ҳаммод ибн Салама ривоят қилди. Ҳаммод ибн Зайд унга холаф бўлиб, уни Осим ибн Мунзирдан, у Абу Бакр ибн Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умардан, у отасидан — марфуъ эмас, мавқуф ҳолда ривоят қилди. Исмоил ибн Улайя ҳам уни Осим ибн Мунзирдан, у номини айтмаган бир кишидан, у Ибн Умардан — яна мавқуф ҳолда ривоят қилди.

فَأَمَّا حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ , فَحَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّبَّاحِ , نا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ , قَالَ : دَخَلْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بُسْتَانًا فِيهِ مُقْرَاةُ مَاءٍ فِيهِ جِلْدُ بَعِيرٍ مَيِّتٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ , فَقُلْتُ لَهُ : أَتَوَضَّأُ مِنْهُ وَفِيهِ جِلْدُ بَعِيرٍ مَيِّتٍ ؟ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ أَوْ ثَلاثًا لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ " . حَدَّثَنا أَبُو صَالِحٍ الأَصْبَهَانِيُّ ، نا أَبُو مَسْعُودٍ ، أنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , بِهَذَا . وَلَمْ يَقُلْ : أَوْ ثَلاثًا . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ ، وَهُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ , وَكَامِلُ بْنُ طَلْحَةَ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ , قَالُوا فِيهِ " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ أَوْ ثَلاثًا " . نا بهِ دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , نا الْحُسَيْنُ بْنُ سُفْيَانَ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَجَّاجِ , وَهُدْبَةَ بْنِ خَالِدٍ . ح . وَنا بِهِ الْقَاضِي أَبُو طَاهِرٍ , وَنَصْرٌ , وَدَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , قَالا : حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , نا كَامِلُ بْنُ طَلْحَةَ , قَالُوا : حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ بِذَلِكَ . وَرَوَاهُ عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ , وَيَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَضْرَمِيُّ , وَبِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ , وَالْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْمَكِّيُّ , وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ , وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَيْشِيُّ , عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَقَالُوا فِيهِ " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجَّسْ " , وَلَمْ يَقُولُوا : " أَوْ ثَلاثًا "

Osim ibn Munzir ibn az-Zubayr aytdi: Men Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umar bilan bir bogʻga kirdim, u yerda suv toʻplangan joy bor edi, ichida esa oʻlgan tuyaning terisi yotardi. U shundan tahorat oldi. Men unga: «Ichida oʻlgan tuyaning terisi turgan (suv)dan tahorat olasanmi?» dedim. Shunda u menga otasidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: U zot: «Suv ikki yoki uch qullaga yetsa, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar, dedi. Abu Masʼud ham Yazid ibn Horundan, u Hammod ibn Salamadan buni rivoyat qildi, lekin: «yoki uch», demadi. Ibrohim ibn Hajjoj, Hudba ibn Xolid va Komil ibn Talha ham Hammod ibn Salamadan shu isnod bilan rivoyat qilib, unda: «Suv ikki yoki uch qullaga yetsa», deyishdi. Affon ibn Muslim, Yaʼqub ibn Ishoq al-Hazramiy, Bishr ibn Sariy, Aloʼ ibn Abduljabbor al-Makkiy, Muso ibn Ismoil va Ubaydulloh ibn Muhammad al-Ayshiy esa Hammod ibn Salamadan shu isnod bilan rivoyat qilib, unda: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopok boʻlmaydi», deyishdi va: «yoki uch», demadilar.Осим ибн Мунзир ибн аз-Зубайр айтди: Мен Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар билан бир боғга кирдим, у ерда сув тўпланган жой бор эди, ичида эса ўлган туянинг териси ётарди. У шундан таҳорат олди. Мен унга: «Ичида ўлган туянинг териси турган (сув)дан таҳорат оласанми?» дедим. Шунда у менга отасидан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб: У зот: «Сув икки ёки уч қуллага етса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар, деди. Абу Масъуд ҳам Язид ибн Ҳорундан, у Ҳаммод ибн Саламадан буни ривоят қилди, лекин: «ёки уч», демади. Иброҳим ибн Ҳажжож, Ҳудба ибн Холид ва Комил ибн Талҳа ҳам Ҳаммод ибн Саламадан шу иснод билан ривоят қилиб, унда: «Сув икки ёки уч қуллага етса», дейишди. Аффон ибн Муслим, Яъқуб ибн Ишоқ ал-Ҳазрамий, Бишр ибн Сарий, Алў ибн Абдулжаббор ал-Маккий, Мусо ибн Исмоил ва Убайдуллоҳ ибн Муҳаммад ал-Айший эса Ҳаммод ибн Саламадан шу иснод билан ривоят қилиб, унда: «Сув икки қулла бўлса, нопок бўлмайди», дейишди ва: «ёки уч», демадилар.

حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ , نا عَفَّانُ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , نا عَاصِمُ بْنُ الْمُنْذِرِ , قَالَ : كُنَّا فِي بُسْتَانٍ لَنَا أَوْ لِعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَحَضَرَتِ الصَّلاةُ فَقَامَ عُبَيْدُ اللَّهِ إِلَى مُقْرًى فِي الْبُسْتَانِ فَجَعَلَ يَتَوَضَّأُ مِنْهُ وَفِيهِ جِلْدُ بَعِيرٍ مَيِّتٍ , فَقُلْتُ : أَتَوَضَّأُ مِنْهُ وَفِيهِ هَذَا الْجِلْدُ ؟ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي , عَنِ الرَّسُولِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجَّسْ " . حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ . ح وَنا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ , نا بِشْرُ بْنُ مُوسَى . ح نا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ صَالِحٍ الشِّيرَازِيُّ , قَالا : حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ ، قَالَ : نا بشْرُ بْنُ السَّرِيِّ , وَالْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ , عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ , بِهَذَا الإِسْنَادِ مثل قَوْلِ عَفَّانَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجَّسْ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَرْبِيُّ , نا مُوسَى , وَابْنُ عَائِشَةَ , قَالا : حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , نا عَاصِمُ بْنُ الْمُنْذِرِ , بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ سَوَاءً " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ فَإِنَّهُ لا يُنَجَّسُ "

Osim ibn Munzir aytdi: Biz oʻzimizning yoki Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umarning bogʻida edik. Namoz vaqti kirdi. Ubaydulloh bogʻdagi suv toʻplanadigan joyga borib, undan tahorat ola boshladi, holbuki ichida oʻlgan tuyaning terisi bor edi. Men: «Ichida mana shu teri turgan (suv)dan tahorat olasanmi?» dedim. U: Menga otam Rasululloh ﷺdan rivoyat qildi, u zot: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopok boʻlmaydi», dedilar, dedi. Bishr ibn Sariy va Aloʼ ibn Abduljabbor ham Hammod ibn Salamadan, u Osim ibn Munzirdan shu isnod bilan Affonning soʻzi kabi: «Suv ikki qulla boʻlsa, nopok boʻlmaydi», deb rivoyat qilishdi. Muso va Ibn Oisha ham Hammod ibn Salamadan, u Osim ibn Munzirdan shu isnod bilan xuddi shunday: «Suv ikki qulla boʻlsa, u nopok boʻlmaydi», deb rivoyat qilishdi.Осим ибн Мунзир айтди: Биз ўзимизнинг ёки Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умарнинг боғида эдик. Намоз вақти кирди. Убайдуллоҳ боғдаги сув тўпланадиган жойга бориб, ундан таҳорат ола бошлади, ҳолбуки ичида ўлган туянинг териси бор эди. Мен: «Ичида мана шу тери турган (сув)дан таҳорат оласанми?» дедим. У: Менга отам Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилди, у зот: «Сув икки қулла бўлса, нопок бўлмайди», дедилар, деди. Бишр ибн Сарий ва Алў ибн Абдулжаббор ҳам Ҳаммод ибн Саламадан, у Осим ибн Мунзирдан шу иснод билан Аффоннинг сўзи каби: «Сув икки қулла бўлса, нопок бўлмайди», деб ривоят қилишди. Мусо ва Ибн Оиша ҳам Ҳаммод ибн Саламадан, у Осим ибн Мунзирдан шу иснод билан худди шундай: «Сув икки қулла бўлса, у нопок бўлмайди», деб ривоят қилишди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبَّادٍ , قَالَ : قَرَأْنَا عَلَى عَبْدِ الرَّزَّاقِ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ "

Abu Bakr ibn Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Umar otasidan rivoyat qiladi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Абу Бакр ибн Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Умар отасидан ривоят қилади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ جَابِرٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْمِصِّيصِيُّ , عَنْ زَائِدَةَ , عَنْ لَيْثٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ فَلا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ " . رَفَعَهُ هَذَا الشَّيْخُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَثِيرٍ , عَنْ زَائِدَةَ . وَرَوَاهُ مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو , عَنْ زَائِدَةَ , مَوْقُوفًا وَهُوَ الصَّوَابُ . حَدَّثَنَا بِهِ الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّائِغُ , نا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو , نا زَائِدَةُ , عَنْ لَيْثٍ ، عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , مِثْلَهُ مَوْقُوفًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Suv ikki qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Bu shayx uni Muhammad ibn Kasirdan, u Zoidadan (rivoyat qilib) marfuʼ qildi. Muoviya ibn Amr esa uni Zoidadan mavquf holda rivoyat qildi va toʻgʻrisi shudir. Buni bizga qozi Husayn ibn Ismoil, u Jaʼfar ibn Muhammad as-Soigʻdan, u Muoviya ibn Amrdan, u Zoidadan, u Laysdan, u Mujohiddan, u Ibn Umardan mavquf holda shu kabi rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Сув икки қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Бу шайх уни Муҳаммад ибн Касирдан, у Зоидадан (ривоят қилиб) марфуъ қилди. Муовия ибн Амр эса уни Зоидадан мавқуф ҳолда ривоят қилди ва тўғриси шудир. Буни бизга қози Ҳусайн ибн Исмоил, у Жаъфар ибн Муҳаммад ас-Соиғдан, у Муовия ибн Амрдан, у Зоидадан, у Лайсдан, у Мужоҳиддан, у Ибн Умардан мавқуф ҳолда шу каби ривоят қилди.

نا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شِيرَوَيْهِ , نا إِسْحَاقُ بْنُ رَاهَوَيْهِ , نا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ , عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ , قَالَ : " الْقِلالُ الْخَوَابِي الْعِظَامُ "

Osim ibn Munzir aytdi: «Qullalar — katta xumlardir».Осим ибн Мунзир айтди: «Қуллалар — катта хумлардир».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَبُو حُمَيْدٍ الْمِصِّيصِيُّ ، ثنا حَجَّاجٌ , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , أَنَّ يَحْيَى بْنَ عُقَيْلٍ أَخْبَرَهُ , أَنْ يَحْيَى بْنَ يَعْمَرَ أَخْبَرَهُ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ نَجِسًا وَلا بَأْسًا " . فَقُلْتُ لِيَحْيَى بْنِ عَقِيلٍ : قِلالُ هَجَرَ ؟ قَالَ : قِلالُ هَجَرَ ، فَأَظُنُّ أَنَّ كُلَّ قُلَّةٍ تَأْخُذُ فِرْقَيْنِ

Yahyo ibn Yaʼmardan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Suv ikki qulla boʻlsa, najasni ham, biror zararni ham koʻtarmaydi», dedilar. Men Yahyo ibn Aqilga: «Hajar qullalarimi?» dedim. U: «Hajar qullalari», dedi. Menimcha, har bir qulla ikki firq (miqdorini) sigʻdiradi.Яҳё ибн Яъмардан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сув икки қулла бўлса, нажасни ҳам, бирор зарарни ҳам кўтармайди», дедилар. Мен Яҳё ибн Ақилга: «Ҳажар қуллаларими?» дедим. У: «Ҳажар қуллалари», деди. Менимча, ҳар бир қулла икки фирқ (миқдорини) сиғдиради.

قَالَ ابْنُ جُرَيْجٌ ، وَأَخْبَرَنِي لُوطٌ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ مُجَاهِدٍ , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قُلَّتَيْنِ فَصَاعِدًا لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ "

Mujohiddan rivoyat qilinadi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Suv ikki qulla va undan koʻproq boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi».Мужоҳиддан ривоят қилинади: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Сув икки қулла ва ундан кўпроқ бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لَمَّا رُفِعْتُ إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى فِي السَّمَاءِ السَّابِعَةِ نَبْقُهَا مثل قِلالِ هَجَرَ , وَوَرَقُهَا مثل آذَانِ الْفِيَلَةِ , يَخْرُجُ مِنْ سَاقِهَا نَهْرَانِ ظَاهِرَانِ وَنَهْرَانِ بَاطِنَانِ , قُلْتُ : يَا جِبْرِيلُ مَا هَذَا ؟ قَالَ : أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ , وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men yettinchi osmondagi Sidratul-Muntahoga koʻtarilganimda, uning mevalari Hajar qullalaridek, barglari esa fillarning quloqlaridek edi. Uning tanasidan ikkita zohir daryo va ikkita botin daryo chiqib turardi. Men: ‹Ey Jibril, bu nima?› dedim. U: ‹Ikki botin (daryo) jannatdadir, ikki zohiri esa Nil va Furotdir›, dedi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен еттинчи осмондаги Сидратул-Мунтаҳога кўтарилганимда, унинг мевалари Ҳажар қуллаларидек, барглари эса филларнинг қулоқларидек эди. Унинг танасидан иккита зоҳир дарё ва иккита ботин дарё чиқиб турарди. Мен: ‹Эй Жибрил, бу нима?› дедим. У: ‹Икки ботин (дарё) жаннатдадир, икки зоҳири эса Нил ва Фуротдир›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ صَالِحٍ الْكُوفِيُّ , نا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ هَارُونَ الْبَلَدِيُّ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ الْحَسَنِ الْحَرَّانِيُّ , نا أَيُّوبُ بْنُ خَالِدٍ الحراني , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُلْوَانَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَسَارَ لَيْلا , فَمَرُّوا عَلَى رَجُلٍ جَالِسٍ عِنْدَ مُقْرَاةٍ لَهُ , فَقَالَ عُمَرُ : يَا صَاحِبُ الْمُقْرَاةِ , أَوَلَغَتِ السِّبَاعُ اللَّيْلَةَ فِي مُقْرَاتِكَ ؟ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا صَاحِبُ الْمُقْرَاةِ , لا تُخْبِرْهُ هَذَا مَكْلَبٌ , لَهَا مَا حَمَلَتْ فِي بُطُونِهَا وَلَنَا مَا بَقِيَ شَرَابٌ وَطَهُورٌ " . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ ، حَدَّثَنَا عَلِيٌّ , نا إِسْمَاعِيلُ , نا أَيُّوبُ بْنُ خَالِدٍ , نا خَطَّابُ بْنُ الْقَاسِمِ , عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safarlaridan birida chiqib, kechasi yurdilar. Ular suv toʻplangan joyi yonida oʻtirgan bir kishining oldidan oʻtishdi. Umar: «Ey suv joyining sohibi, kecha yirtqichlar sening suvingga ogʻiz urdimi?» dedi. Nabiy ﷺ unga: «Ey suv joyining sohibi, unga aytma, bu ortiqchadir. Ularga qorinlariga olganlari, bizga esa qolgani — ichimlik va poklovchidir», dedilar. Xattob ibn Qosim ham Abdulkarim al-Jazariydan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарларидан бирида чиқиб, кечаси юрдилар. Улар сув тўпланган жойи ёнида ўтирган бир кишининг олдидан ўтишди. Умар: «Эй сув жойининг соҳиби, кеча йиртқичлар сенинг сувингга оғиз урдими?» деди. Набий ﷺ унга: «Эй сув жойининг соҳиби, унга айтма, бу ортиқчадир. Уларга қоринларига олганлари, бизга эса қолгани — ичимлик ва покловчидир», дедилар. Хаттоб ибн Қосим ҳам Абдулкарим ал-Жазарийдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ السَّلُولِيُّ أَبُو سَالِمٍ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبِي , قَالَ : سَمِعْتُ وَكِيعًا , يَقُولُ : " أَهْلُ الْعِلْمِ يَكْتُبُونَ مَا لَهُمْ وَمَا عَلَيْهِمْ , وَأَهْلُ الأَهْوَاءِ لا يَكْتُبُونَ إِلا مَا لَهُمْ "

Vakiʼ aytdi: «Ilm ahli oʻz foydalariga boʻlgan narsani ham, zarariga boʻlgan narsani ham yozadilar; havoyi nafs ahli esa faqat oʻz foydalariga boʻlgan narsanigina yozadilar».Вакиъ айтди: «Илм аҳли ўз фойдаларига бўлган нарсани ҳам, зарарига бўлган нарсани ҳам ёзадилар; ҳавойи нафс аҳли эса фақат ўз фойдаларига бўлган нарсанигина ёзадилар».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ , نا إِبْرَاهِيمُ , نا أَبِي , قَالَ : سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي زَائِدَةَ , يَقُولُ : " كِتَابَةُ الْحَدِيثِ خَيْرٌ مِنْ مَوْضِعِهِ "

Yahyo ibn Abu Zoida aytdi: «Hadisni yozish uning oʻrnidan yaxshiroqdir».Яҳё ибн Абу Зоида айтди: «Ҳадисни ёзиш унинг ўрнидан яхшироқдир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، وَبُرْهَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ الدَّيْنَوَرِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا عُمَيْرُ بْنُ مِرْدَاسٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ بُكَيْرٍ الْحَضْرَمِيُّ , نا الْقَاسِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ أَرْبَعِينَ قُلَّةً فَإِنَّهُ لا يَحْمِلُ الْخَبَثَ " . كَذَا رَوَاهُ الْقَاسِمُ الْعُمَرِيُّ , عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ /جَابِرِ , وَوُهِمَ فِي إِسْنَادِهِ , وَكَانَ ضَعِيفًا كَثِيرَ الْخَطَأِ , وَخَالَفَهُ رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ , وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ , وَمَعْمَرُ بْنُ رَاشِدٍ . رَوَوْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو مَوْقُوفًا . وَرَوَاهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ , عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ مِنْ قَوْلِهِ " لَمْ يُجَاوِزْهُ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Suv qirq qullaga yetsa, u nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar. Qosim al-Umariy uni Ibnul-Munkadirdan, u Jobirdan mana shunday rivoyat qildi va isnodida vahm qildi; u zaif, xatosi koʻp kishi edi. Unga Ravh ibn Qosim, Sufyon as-Savriy va Maʼmar ibn Roshid xolaf boʻlishdi: ular uni Muhammad ibnul-Munkadirdan, u Abdulloh ibn Amrdan mavquf holda rivoyat qilishdi. Ayyub as-Saxtiyoniy esa uni Ibnul-Munkadirning oʻz soʻzi sifatida rivoyat qildi va undan yuqoriga oshirmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сув қирқ қуллага етса, у нопокликни кўтармайди», дедилар. Қосим ал-Умарий уни Ибнул-Мункадирдан, у Жобирдан мана шундай ривоят қилди ва иснодида ваҳм қилди; у заиф, хатоси кўп киши эди. Унга Равҳ ибн Қосим, Суфён ас-Саврий ва Маъмар ибн Рошид холаф бўлишди: улар уни Муҳаммад ибнул-Мункадирдан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан мавқуф ҳолда ривоят қилишди. Айюб ас-Сахтиёний эса уни Ибнул-Мункадирнинг ўз сўзи сифатида ривоят қилди ва ундан юқорига оширмади.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , نا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , عَنْ رَوْحِ بْنِ الْقَاسِمِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو , قَالَ : " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ أَرْبَعِينَ قُلَّةً لَمْ يُنَجَّسْ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: «Suv qirq qullaga yetsa, nopok boʻlmaydi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Сув қирқ қуллага етса, нопок бўлмайди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , نا وَكِيعٌ . ح وَنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ ، نا وَكِيعٌ . ح وَنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ , نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا أَبُو نُعَيْمٍ جَمِيعًا ، عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ أَرْبَعِينَ قُلَّةً لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ " . حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّفَّارِ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ الرَّمَادِيُّ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا الثَّوْرِيُّ ، وَمَعْمَرٌ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو , مِثْلَهُ سَوَاءً

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: «Suv qirq qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi». Savriy va Maʼmar ham Muhammad ibnul-Munkadirdan, u Abdulloh ibn Amrdan xuddi shunday rivoyat qilishdi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Сув қирқ қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди». Саврий ва Маъмар ҳам Муҳаммад ибнул-Мункадирдан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан худди шундай ривоят қилишди.

حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ أَرْبَعِينَ قُلَّةً لَمْ يُنَجِّسْهُ شَيْءٌ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: «Suv qirq qulla boʻlsa, uni hech narsa nopok qilmaydi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Сув қирқ қулла бўлса, уни ҳеч нарса нопок қилмайди».

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ ، نا ابْنُ عُلَيَّةَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ , قَالَ : " إِذَا بَلَغَ الْمَاءُ أَرْبَعِينَ قُلَّةً لَمْ يُنَجَّسْ " , أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا

Muhammad ibnul-Munkadir aytdi: «Suv qirq qullaga yetsa, nopok boʻlmaydi», yoki shunga oʻxshash soʻzni aytdi.Муҳаммад ибнул-Мункадир айтди: «Сув қирқ қуллага етса, нопок бўлмайди», ёки шунга ўхшаш сўзни айтди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَرْبِيُّ , نا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ , نا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ , عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ , عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ سِنَانٍ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنْ أَبِيهِ , رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : " إِذَا كَانَ الْمَاءُ قَدْرَ أَرْبَعِينَ قُلَّةً لَمْ يَحْمِلْ خَبَثًا " . كَذَا قَالَ : وَخَالَفَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ رَوَوْهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , فَقَالُوا : " أَرْبَعِينَ غَرْبًا " , وَمِنْهُمْ مَنْ قَالَ : " أَرْبَعُونَ دَلْوًا " , سُلَيْمَانُ بْنُ سِنَانٍ , سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ , وَأَبَا هُرَيْرَةَ , كَذَا ذَكَرَهُ الْبُخَارِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Suv qirq qulla miqdorida boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi». U shunday dedi. Unga bir necha kishi xolaf boʻlib, uni Abu Hurayradan rivoyat qilishdi va: «qirq gʻarb», deyishdi; ulardan baʼzilari: «qirq chelak», dedi. Sulaymon ibn Sinon Ibn Abbosdan ham, Abu Hurayradan ham eshitgan — buni Buxoriy shunday zikr qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Сув қирқ қулла миқдорида бўлса, нопокликни кўтармайди». У шундай деди. Унга бир неча киши холаф бўлиб, уни Абу Ҳурайрадан ривоят қилишди ва: «қирқ ғарб», дейишди; улардан баъзилари: «қирқ челак», деди. Сулаймон ибн Синон Ибн Аббосдан ҳам, Абу Ҳурайрадан ҳам эшитган — буни Бухорий шундай зикр қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَزَّازُ , نا عَلِيُّ بْنُ السَّرَّاجِ , نا أَبُو شُرَحْبِيلَ عِيسَى بْنُ خَالِدٍ ، نا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ , نا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ ثَوْبَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمَاءُ طَهُورٌ إِلا مَا غَلَبَ عَلَى رِيحِهِ أَوْ عَلَى طَعْمِهِ "

Savbon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Suv poklovchidir, magar hidiga yoki taʼmiga (nopoklik) gʻolib kelgani bundan mustasno», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сув покловчидир, магар ҳидига ёки таъмига (нопоклик) ғолиб келгани бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ الصَّوَّافِ ، نا حَامِدُ بْنُ شُعَيْبٍ , نا سُرَيْجٌ , نا أَبُو إِسْمَاعِيلَ الْمُؤَدِّبُ ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الأَحْوَصِ , عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يُنَجِّسُ الْمَاءَ إِلا مَا غَيَّرَ طَعْمَهُ أَوْ رِيحَهُ " . لَمْ يُجَاوِزْ بِهِ رَاشِدًا , وَأَسْنَدَهُ الْغُضَيْضِيُّ , عَنْ أَبِي أُمَامَةَ

Roshid ibn Saʼd aytdi: Rasululloh ﷺ: «Suvni faqat uning taʼmini yoki hidini oʻzgartirgan narsagina nopok qiladi», dedilar. U buni Roshiddan yuqoriga oʻtkazmadi. Gʻuzayziy esa uni Abu Umomadan (deb) musnad qildi.Рошид ибн Саъд айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сувни фақат унинг таъмини ёки ҳидини ўзгартирган нарсагина нопок қилади», дедилар. У буни Рошиддан юқорига ўтказмади. Ғузайзий эса уни Абу Умомадан (деб) муснад қилди.

حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الأَبَّارُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ الْغُضَيْضِيُّ , نا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ أَبُو الْحَجَّاجِ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ , عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا يُنَجِّسُ الْمَاءَ شَيْءٌ إِلا مَا غَيَّرَ رِيحَهُ أَوْ طَعْمَهُ " . لَمْ يَرْفَعْهُ غَيْرُ رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ ، وَلَيْسَ بِالْقَوِيِّ , وَالصَّوَابُ فِي قَوْلِ رَاشِدٍ

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi, magar uning hidini yoki taʼmini oʻzgartirgan narsa bundan mustasno», dedilar. Uni Rishdin ibn Saʼddan boshqa hech kim Muoviya ibn Solihdan marfuʼ qilmadi, u esa kuchli emas. Toʻgʻrisi — Roshidning soʻzi (ekanidir).Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди, магар унинг ҳидини ёки таъмини ўзгартирган нарса бундан мустасно», дедилар. Уни Ришдин ибн Саъддан бошқа ҳеч ким Муовия ибн Солиҳдан марфуъ қилмади, у эса кучли эмас. Тўғриси — Рошиднинг сўзи (эканидир).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحَرَّانِيُّ أَبُو سُلَيْمَانَ , نا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْجُرْجَانِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْحَرِثِيُّ , نا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّمَيْرِيُّ , عَنْ أَبِي حَازِمٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الْمَاءُ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ "

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ , نا عِيسَى بْنُ يُونُسَ , نا الأَحْوَصُ بْنُ حَكِيمٍ , عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمَاءُ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ إِلا مَا غَلَبَ عَلَى رِيحِهِ أَوْ طَعْمِهِ " . مُرْسَلٌ ، وَوَقَفَهُ أَبُو أُسَامَةَ عَلَى رَاشِدٍ

Roshid ibn Saʼd aytdi: Rasululloh ﷺ: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi, magar hidiga yoki taʼmiga gʻolib kelgani bundan mustasno», dedilar. Bu mursaldir. Abu Usoma esa uni Roshidga mavquf qildi.Рошид ибн Саъд айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди, магар ҳидига ёки таъмига ғолиб келгани бундан мустасно», дедилар. Бу мурсалдир. Абу Усома эса уни Рошидга мавқуф қилди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَبُو الْبَخْتَرِيِّ ، نا أَبُو أُسَامَةَ ، نا الأَحْوَصُ بْنُ حَكِيمٍ , عَنْ أَبِي عَوْنٍ , وَرَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ , قَالا : " الْمَاءُ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ إِلا مَا غَيَّرَ رِيحَهُ أَوْ طَعْمَهُ "

Abu Avn va Roshid ibn Saʼd aytdilar: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi, magar uning hidini yoki taʼmini oʻzgartirgan narsa bundan mustasno».Абу Авн ва Рошид ибн Саъд айтдилар: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди, магар унинг ҳидини ёки таъмини ўзгартирган нарса бундан мустасно».

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نا هُشَيْمُ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيِّبِ , يَقُولُ : " إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ كُلُّهُ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ "

Dovud ibn Abu Hind aytdi: Men Saʼid ibnul-Musayyabning: «Albatta, suvning barchasi poklovchidir, uni hech narsa nopok qilmaydi», deganini eshitdim.Довуд ибн Абу Ҳинд айтди: Мен Саъид ибнул-Мусайябнинг: «Албатта, сувнинг барчаси покловчидир, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي شَيْبَةَ ، نا ابْنُ عُلَيَّةَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , سَأَلْنَاهُ عَنِ الْغُدْرَانِ وَالْحِيَاضِ تَلِغُ فِيهَا الْكِلابُ , قَالَ : " أنزل الْمَاءُ طَهُورًا لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ "

Dovud ibn Abu Hind Saʼid ibnul-Musayyabdan rivoyat qiladi: Biz undan itlar ogʻiz uradigan koʻlmaklar va hovuzlar haqida soʻradik. U: «Suv poklovchi qilib nozil qilingan, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedi.Довуд ибн Абу Ҳинд Саъид ибнул-Мусайябдан ривоят қилади: Биз ундан итлар оғиз урадиган кўлмаклар ва ҳовузлар ҳақида сўрадик. У: «Сув покловчи қилиб нозил қилинган, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , وَعُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّقَّاقُ , قَالا : حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي طَالِبٍ , أنا عَبْدُ الْوَهَّابِ , أنا دَاوُدُ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , قَالَ : " أنزل اللَّهُ تَعَالَى الْمَاءَ طَهُورًا فَلا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ "

Saʼid ibnul-Musayyab aytdi: «Alloh taolo suvni poklovchi qilib nozil qildi, bas, uni hech narsa nopok qilmaydi».Саъид ибнул-Мусайяб айтди: «Аллоҳ таоло сувни покловчи қилиб нозил қилди, бас, уни ҳеч нарса нопок қилмайди».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّيَّاتُ , نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا أَبُو أُسَامَةَ ، ح وَحَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَوْنٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , قَالا : نا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ . ح وَثنا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , نا أَبُو أُسَامَةَ ، ثنا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَخْزُومِيُّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ , قَالَ : قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّا نَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ يُلْقَى فِيهَا الْمَحِيضُ وَالنَّتْنُ , ‏ وَقَالَ يُوسُفُ : وَالْجِيَفُ , وَقَالُوا : وَلُحُومُ الْكِلابِ , فَقَالَ : " إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ " . وَالْحَدِيثُ عَلَى لَفْظِ ابْنِ أَبِي عَوْنٍ , وَقَالَ يُوسُفُ : عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ

Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, biz Buzoʻa qudugʻidan tahorat olamiz, unga esa hayz lattalari va sassiq narsalar tashlanadi», deyildi. Yusuf: «va oʻlaksalar», dedi. Ular yana: «hamda itlarning goʻshtlari», deyishdi. Shunda u zot: «Albatta, suv poklovchidir, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Hadis Ibn Abu Avnning lafzi bilan (keltirildi). Yusuf esa: «Abdulloh ibn Abdullohdan», dedi.Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, биз Бузўа қудуғидан таҳорат оламиз, унга эса ҳайз латталари ва сассиқ нарсалар ташланади», дейилди. Юсуф: «ва ўлаксалар», деди. Улар яна: «ҳамда итларнинг гўштлари», дейишди. Шунда у зот: «Албатта, сув покловчидир, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Ҳадис Ибн Абу Авннинг лафзи билан (келтирилди). Юсуф эса: «Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ بْنِ مَالَجَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ سَلِيطِ بْنِ أَيُّوبَ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ الأَنْصَارِيِّ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُقَالُ لَهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّهُ لَيُسْتَقَى الْمَاءُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ وَهِيَ يُلْقَى فِيهَا لُحُومُ الْكِلابِ وَالْمَحَائِضُ وَعُذَرُ النَّاسِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمَاءُ طَهُورٌ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ " . خَالَفَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ , رَوَاهُ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ سَلِيطٍ , فَقَالَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ قَالَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ أَبِيهِ

Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺga: «Yo Rasululloh, Buzoʻa qudugʻidan suv tortiladi, unga esa itlarning goʻshtlari, hayz lattalari va odamlarning najosati tashlanadi», deyilayotganini eshitdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Suv poklovchidir, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Ibrohim ibn Saʼd unga xolaf boʻldi: u buni Ibn Ishoqdan, u Salitdan (rivoyat qilib): «Ubaydulloh ibn Abdurrahmon ibn Rofeʼdan», dedi. Buni Yaʼqub ibn Ibrohim ibn Saʼd otasidan aytdi.Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, Бузўа қудуғидан сув тортилади, унга эса итларнинг гўштлари, ҳайз латталари ва одамларнинг нажосати ташланади», дейилаётганини эшитдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сув покловчидир, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Иброҳим ибн Саъд унга холаф бўлди: у буни Ибн Ишоқдан, у Салитдан (ривоят қилиб): «Убайдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Рофеъдан», деди. Буни Яъқуб ибн Иброҳим ибн Саъд отасидан айтди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا أَبُو سَيَّارٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُسْتَوْرِدِ ، حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ , نا ابْنُ وَهْبٍ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْحِيَاضِ الَّتِي تَكُونُ فِيمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ , فَقِيلَ لَهُ : إِنَّ الْكِلابَ وَالسِّبَاعَ تَرِدُ عَلَيْهَا , فَقَالَ : " لَهَا مَا أَخَذَتْ فِي بُطُونِهَا وَلَنَا مَا بَقِيَ شَرَابٌ وَطَهُورٌ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan Makka bilan Madina orasidagi hovuzlar haqida soʻraldi va u zotga: «Ularga itlar va yirtqichlar kelib turadi», deyildi. Shunda u zot: «Ularga qorinlariga olganlari, bizga esa qolgani — ichimlik va poklovchidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан Макка билан Мадина орасидаги ҳовузлар ҳақида сўралди ва у зотга: «Уларга итлар ва йиртқичлар келиб туради», дейилди. Шунда у зот: «Уларга қоринларига олганлари, бизга эса қолгани — ичимлик ва покловчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ صَالِحٍ الأَزْدِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ شَوْكَرٍ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ . ح وَثنا أَحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سَعْدٍ الْعَوْفِيُّ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا أَبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي سَلِيطُ بْنُ أَيُّوبَ بْنِ الْحَكَمِ الأَنْصَارِيُّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ الأَنْصَارِيِّ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَنَّهُ قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّهُ يُسْتَقَى لَكَ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ , بِئْرِ بَنِي سَاعِدَةَ , وَهِيَ بِئْرٌ يُطْرَحُ فِيهَا مَحَائِضُ النِّسَاءِ وَلُحُومُ الْكِلابِ وَعُذَرُ النَّاسِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ , نا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ , نا ابْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ سَلِيطِ بْنِ أَيُّوبَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ

Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Yo Rasululloh, sizga Banu Soida qudugʻi boʻlmish Buzoʻadan suv tortiladi, u esa ichiga ayollarning hayz lattalari, itlarning goʻshtlari va odamlarning najosati tashlanadigan quduqdir», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, suv poklovchidir, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Ahmad ibn Xolid al-Vahbiy ham Ibn Ishoqdan, u Salit ibn Ayyubdan, u Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Rofeʼdan, u Abu Saʼiddan, u Nabiy ﷺdan shu kabi rivoyat qildi.Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ё Расулуллоҳ, сизга Бану Соида қудуғи бўлмиш Бузўадан сув тортилади, у эса ичига аёлларнинг ҳайз латталари, итларнинг гўштлари ва одамларнинг нажосати ташланадиган қудуқдир», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сув покловчидир, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Аҳмад ибн Холид ал-Ваҳбий ҳам Ибн Ишоқдан, у Салит ибн Айюбдан, у Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Рофеъдан, у Абу Саъиддан, у Набий ﷺдан шу каби ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو ذَرٍّ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الْوَاسِطِيُّ , وَالْعَبَّاسُ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ الْمُغِيرَةِ الْجَوْهَرِيُّ ، قَالا : نا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدٍ , حَدَّثَنِي عَمِّي , نا أَبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ، حَدَّثَهُ , أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , يُحَدِّثُ أَنَّهُ قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , أَنَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ , وَهِيَ بِئْرٌ يُطْرَحُ فِيهَا الْمَحَائِضُ وَلُحُومُ الْكِلابِ وَالنَّتْنُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الْمَاءَ طَهُورٌ لا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ صَالِحٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَوْكَرٍ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا أَبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ ، حَدَّثَهُ , أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ

Abdulloh ibn Abdulloh ibn Rofeʼ ibn Xadij Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan eshitib, u shunday rivoyat qilar edi: Rasululloh ﷺga: «Yo Rasululloh, biz Buzoʻa qudugʻidan tahorat olaveramizmi? U esa ichiga hayz lattalari, itlarning goʻshtlari va sassiq narsalar tashlanadigan quduqdir», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, suv poklovchidir, uni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar. Yaʼqub ibn Ibrohim ham otasidan, u Ibn Ishoqdan, u Abdulloh ibn Abu Salamadan, u Abdulloh ibn Abdulloh ibn Rofeʼdan, u Abu Saʼid (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan shu kabi rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Рофеъ ибн Хадиж Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан эшитиб, у шундай ривоят қилар эди: Расулуллоҳ ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, биз Бузўа қудуғидан таҳорат олаверамизми? У эса ичига ҳайз латталари, итларнинг гўштлари ва сассиқ нарсалар ташланадиган қудуқдир», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сув покловчидир, уни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар. Яъқуб ибн Иброҳим ҳам отасидан, у Ибн Ишоқдан, у Абдуллоҳ ибн Абу Саламадан, у Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Рофеъдан, у Абу Саъид (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан шу каби ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ الزِّيَادِيُّ , نا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَحْيَى الأَسْلَمِيِّ , عَنْ أُمِّهِ , قَالَتْ : سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ , يَقُولُ : " شَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ "

Muhammad ibn Abu Yahyo al-Aslamiyning onasi aytdi: Men Sahl ibn Saʼdning: «Rasululloh ﷺ Buzoʻa qudugʻidan (suv) ichdilar», deganini eshitdim.Муҳаммад ибн Абу Яҳё ал-Асламийнинг онаси айтди: Мен Саҳл ибн Саъднинг: «Расулуллоҳ ﷺ Бузўа қудуғидан (сув) ичдилар», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نا الْمُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ , نا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ , وَيَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ ، أَنَّ عُمَرَ , وَعَمْرَو بْنَ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , مَرَّا بِحَوْضٍ , فَقَالَ عَمْرٌو : " يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ ، أَتَرِدُ عَلَى حَوْضِكَ هَذَا السِّبَاعُ ؟ فَقَالَ عُمَرُ : يَا صَاحِبَ الْحَوْضِ ، لا تُخْبِرْنَا فَإِنَّا نَرِدُ عَلَى السِّبَاعِ وَتَرِدُ عَلَيْنَا "

Abu Salama va Yahyo ibn Abdurrahmon ibn Hotibdan rivoyat qilinadi: Umar va Amr ibnul-Os (roziyallohu anhumo) bir hovuz yonidan oʻtishdi. Amr: «Ey hovuz sohibi, bu hovuzingga yirtqichlar kelib turadimi?» dedi. Shunda Umar: «Ey hovuz sohibi, bizga aytma, chunki biz yirtqichlarning (suviga) kelamiz, ular ham bizning (suvimizga) keladi», dedi.Абу Салама ва Яҳё ибн Абдурраҳмон ибн Ҳотибдан ривоят қилинади: Умар ва Амр ибнул-Ос (розияллоҳу анҳумо) бир ҳовуз ёнидан ўтишди. Амр: «Эй ҳовуз соҳиби, бу ҳовузингга йиртқичлар келиб турадими?» деди. Шунда Умар: «Эй ҳовуз соҳиби, бизга айтма, чунки биз йиртқичларнинг (сувига) келамиз, улар ҳам бизнинг (сувимизга) келади», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبُوشَنْجِيُّ , نا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , قَالَ : حَدَّثُونَا عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : لَمَّا كُنَّا بِالشَّامِ أَتَيْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ , فَقَالَ : " مِنْ أَيْنَ جِئْتَ بِهَذَا الْمَاءِ ؟ مَا رَأَيْتُ مَاءً عَذْبًا وَلا مَاءَ سَمَاءٍ أَطْيَبَ مِنْهُ " , قَالَ : قُلْتُ : جِئْتُ بِهِ مِنْ بَيْتِ هَذِهِ الْعَجُوزِ النَّصْرَانِيَّةِ , فَلَمَّا تَوَضَّأَ أَتَاهَا , فَقَالَ " أَيَّتُهَا الْعَجُوزُ ، أَسْلِمِي تَسْلَمِي بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَقِّ " , قَالَ : فَكَشَفَتْ رَأْسَهَا فَإِذَا مثل الثَّغَامَةِ , فَقَالَتْ : عَجُوزٌ كَبِيرَةٌ وَإِنَّمَا أَمُوتُ الآنَ , فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : اللَّهُمَّ أشْهَدْ "

Aslam aytdi: Biz Shomda boʻlganimizda Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ga suv keltirdim, u shu bilan tahorat oldi va: «Bu suvni qayerdan keltirding? Men bundan koʻra shirinroq chuchuk suvni ham, yomgʻir suvini ham koʻrmaganman», dedi. Men: «Uni mana shu nasroniy kampirning uyidan keltirdim», dedim. U tahorat olgach, uning oldiga bordi va: «Ey kampir, islomga kir — najot topasan; Alloh Muhammadni ﷺ haq bilan yubordi», dedi. Kampir boshini ochdi, u sagʻomadek edi. Soʻng: «Men keksa kampirman, hozir oʻlaman», dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Allohim, Oʻzing guvoh boʻl», dedi.Аслам айтди: Биз Шомда бўлганимизда Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)га сув келтирдим, у шу билан таҳорат олди ва: «Бу сувни қаердан келтирдинг? Мен бундан кўра ширинроқ чучук сувни ҳам, ёмғир сувини ҳам кўрмаганман», деди. Мен: «Уни мана шу насроний кампирнинг уйидан келтирдим», дедим. У таҳорат олгач, унинг олдига борди ва: «Эй кампир, исломга кир — нажот топасан; Аллоҳ Муҳаммадни ﷺ ҳақ билан юборди», деди. Кампир бошини очди, у сағомадек эди. Сўнг: «Мен кекса кампирман, ҳозир ўламан», деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳим, Ўзинг гувоҳ бўл», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا ابْنُ خَلادِ بْنِ أَسْلَمَ , نا سُفْيَانُ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , تَوَضَّأَ مِنْ بَيْتِ نَصْرَانِيَّةٍ أَتَاهَا , فَقَالَ : أَيَّتُهَا الْعَجُوزُ ، أَسْلِمِي تَسْلَمِي بَعَثَ اللَّهُ بِالْحَقِّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَكَشَفَتْ عَنْ رَأْسِهَا , فَإِذَا مثل الثَّغَامَةِ , فَقَالَتْ : عَجُوزٌ كَبِيرَةٌ وَأَنَا أَمُوتُ الآنَ , فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : اللَّهُمَّ أشْهَدْ "

Aslamdan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) bir nasroniy ayolning uyidan (olingan suv bilan) tahorat oldi, soʻng uning oldiga borib: «Ey kampir, islomga kir — najot topasan; Alloh Muhammadni ﷺ haq bilan yubordi», dedi. Kampir boshini ochdi, u sagʻomadek edi. Soʻng: «Men keksa kampirman, hozir oʻlaman», dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Allohim, Oʻzing guvoh boʻl», dedi.Асламдан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) бир насроний аёлнинг уйидан (олинган сув билан) таҳорат олди, сўнг унинг олдига бориб: «Эй кампир, исломга кир — нажот топасан; Аллоҳ Муҳаммадни ﷺ ҳақ билан юборди», деди. Кампир бошини очди, у сағомадек эди. Сўнг: «Мен кекса кампирман, ҳозир ўламан», деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳим, Ўзинг гувоҳ бўл», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ , نا هِشَامٌ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ : أَنَّ زِنْجِيًّا وَقَعَ فِي زَمْزَمَ , يَعْنِي فَمَاتَ , فَأَمَرَ بِهِ ابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَأُخْرِجَ وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُنْزَحَ , قَالَ : فَغَلَبَتْهُمْ عَيْنٌ جَاءتْهُمْ مِنَ الرُّكْنِ , فَأَمَرَ بِهَا فَدُسِمَتْ بِالْقُبَاطِيِّ وَالْمَطَارِفِ حَتَّى نَزَحُوهَا فَلَمَّا نَزَحُوهَا انْفَجَرَتْ عَلَيْهِمْ "

Muhammad ibn Siyrindan rivoyat qilinadi: Bir zanji Zamzamga tushib oʻldi. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) buyurgach, u chiqarildi va (quduq suvini) tortib tashlashga buyurdi. Ammo rukndan kelgan bir buloq ularni yengdi. Shunda u buyurdi va (buloq ogʻzi) qubotiy hamda mitraf matolari bilan berkitildi, toki uni tortib boʻshatishdi. Boʻshatishganda esa (suv) ularning ustiga otilib chiqdi.Муҳаммад ибн Сийриндан ривоят қилинади: Бир занжи Замзамга тушиб ўлди. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) буюргач, у чиқарилди ва (қудуқ сувини) тортиб ташлашга буюрди. Аммо рукндан келган бир булоқ уларни енгди. Шунда у буюрди ва (булоқ оғзи) қуботий ҳамда митраф матолари билан беркитилди, токи уни тортиб бўшатишди. Бўшатишганда эса (сув) уларнинг устига отилиб чиқди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا قَبِيصَةُ , نا سُفْيَانُ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ " أَنَّ غُلامًا وَقَعَ فِي بِئْرِ زَمْزَمَ فَنُزِحَتْ "

Abu Tufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir bola Zamzam qudugʻiga tushib ketdi va (quduq suvi) tortib tashlandi.Абу Туфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бола Замзам қудуғига тушиб кетди ва (қудуқ суви) тортиб ташланди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , نا شُعْبَةُ , عَنْ مُغِيرَةَ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ : " كُلُّ نَفْسٍ سَائِلَةٌ لا يُتَوَضَّأُ مِنْهَا , وَلَكِنْ رُخِّصَ فِي الْخُنْفِسَاءِ ، وَالْعَقْرَبِ ، وَالْجَرَادِ ، وَالْجُدْجُدِ ، إِذَا وَقَعْنَ فِي الرِّكَاءِ فَلا بَأْسَ " . قَالَ شُعْبَةُ : وَأَظُنُّهُ قَدْ ذَكَرَ الْوَزَغَةَ

Ibrohim shunday der edi: «Oqar qoni boʻlgan har bir jonzot (tushgan suv)dan tahorat olinmaydi. Lekin qoʻngʻiz, chayon, chigirtka va jirjir suv idishlariga tushsa, ruxsat berilgan, unda ziyon yoʻq». Shuʼba aytdi: Menimcha, u kaltakesakni ham zikr qildi.Иброҳим шундай дер эди: «Оқар қони бўлган ҳар бир жонзот (тушган сув)дан таҳорат олинмайди. Лекин қўнғиз, чаён, чигиртка ва жиржир сув идишларига тушса, рухсат берилган, унда зиён йўқ». Шуъба айтди: Менимча, у калтакесакни ҳам зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْحُبَابِ الْبَزَّازُ , نا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عِمْرَانَ الْخَيَّاطُ , نا سَهْلُ بْنُ تَمَّامٍ , نا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ الْبَحْرَ حَلالٌ مَيْتَتُهُ , طَهُورٌ مَاؤُهُ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, dengizning oʻligi halol, suvi pokdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, денгизнинг ўлиги ҳалол, суви покдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شُعَيْبٍ , نا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ , نا الْمُعَافَى بْنُ عِمْرَانَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " فِي الْبَحْرِ هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحَلالُ مَيْتَتُهُ "

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan dengiz haqida rivoyat qiladi: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir».Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан денгиз ҳақида ривоят қилади: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الأَعْرَجُ , وَالْفَضْلُ بْنُ زِيَادٍ الْقَطَّانُ , قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , نا أَبُو الْقَاسِمِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ , حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ حَازِمٍ , عَنِ ابْنِ مِقْسَمٍ وَهُوَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , قَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحَلالُ مَيْتَتُهُ " . لَفْظُ الْفَضْلِ بْنِ زِيَادٍ , وَخَالَفَهُ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ , وَهُوَ ابْنُ أَبِي ثَابِتٍ وَلَيْسَ بِالْقَوِيِّ , فَأَسْنَدَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ , رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , وَجَعَلَهُ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ , عَنْ جَابِرٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Albatta, Rasululloh ﷺdan dengiz suvi haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedilar. Bu — Fazl ibn Ziyodning lafzi. Unga Abdulaziz ibn Imron — u Ibn Abu Sobitdir, kuchli emas — xolaf boʻldi: u uni Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan (deb) musnad qildi va uni Vahb ibn Kaysondan, u Jobirdan (deb) keltirdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺдан денгиз суви ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», дедилар. Бу — Фазл ибн Зиёднинг лафзи. Унга Абдулазиз ибн Имрон — у Ибн Абу Собитдир, кучли эмас — холаф бўлди: у уни Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан (деб) муснад қилди ва уни Ваҳб ибн Кайсондан, у Жобирдан (деб) келтирди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، قَالا : نا عُمَرُ بْنُ شَبَّةَ أَبُو زَيْدٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي ثَابِتِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ حَازِمٍ الزَّيَّاتِ مَوْلَى آلِ نَوْفَلٍ , عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ , أَنَّ الرَّسُولَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ , عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ "

Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan dengiz suvi haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedilar.Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан денгиз суви ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو , نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ . ح وَنا الْحُسَيْنُ , نا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ كَرَامَةَ , قَالا : نا ابْنُ نُمَيْرٍ جَمِيعًا , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سُئِلَ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ "

Abu Tufayl Omir ibn Vosiladan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan dengiz suvi haqida soʻraldi. U: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedi.Абу Туфайл Омир ибн Восиладан ривоят қилинади: Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан денгиз суви ҳақида сўралди. У: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ , نا مُعَاذُ بْنُ مُوسَى , نا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ "

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan dengiz suvi haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан денгиз суви ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى , نا هِقْلٌ , عَنِ الْمُثَنَّى , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَيْتَةُ الْبَحْرِ حَلالٌ , وَمَاؤُهُ طَهُورٌ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Dengizning oʻligi halol, suvi esa poklovchidir», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Денгизнинг ўлиги ҳалол, суви эса покловчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ , عَنْ أَبَانَ , عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَاءِ الْبَحْرِ , قَالَ : " الْحَلالُ مَيْتَتُهُ , الطَّهُورُ مَاؤُهُ " . أَبَانُ بْنُ أَبِي عَيَّاشٍ مَتْرُوكٌ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنِ الثَّوْرِيِّ ، عَنْ أَبَانَ , عَنْ أَنَسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan dengiz suvi haqida rivoyat qiladi, u zot: «Uning oʻligi halol, suvi poklovchidir», dedilar. Abon ibn Abu Ayyosh matrukdir. Savriy ham Abondan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdan shu kabi rivoyat qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан денгиз суви ҳақида ривоят қилади, у зот: «Унинг ўлиги ҳалол, суви покловчидир», дедилар. Абон ибн Абу Айёш матрукдир. Саврий ҳам Абондан, у Анасдан, у Набий ﷺдан шу каби ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى بْنِ مُجَاهِدٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ رَاشِدٍ , نا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ ، نا مُوسَى بْنُ سَلَمَةَ , عَنِ ابْنِ الْعَبَّاسِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " مَاءُ الْبَحْرِ طَهُورٌ " . كَذَا قَالَ : وَالصَّوَابُ مَوْقُوفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺdan dengiz suvi haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Dengiz suvi poklovchidir», dedilar. U shunday dedi, toʻgʻrisi esa mavquf (ekanidir).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан денгиз суви ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Денгиз суви покловчидир», дедилар. У шундай деди, тўғриси эса мавқуф (эканидир).

حَدَّثَنَا ابْنُ مَنِيعٍ ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُخْتَارِ , نا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ ثَوْبَانَ , عَنْ أَبِي هِنْدَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ لَمْ يُطَهِّرْهُ مَاءُ الْبَحْرِ فَلا طَهَّرَهُ اللَّهُ " . إِسْنَادٌ حَسَنٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimni dengiz suvi poklamasa, Alloh uni poklamasin», dedilar. Isnodi hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимни денгиз суви покламаса, Аллоҳ уни покламасин», дедилар. Исноди ҳасандир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْقَاضِي ، نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا أَبُو عَامِرٍ ، نا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , قَالَ : " لَقَدْ ذُكِرَ لِي أَنَّ رِجَالا يَغْتَسِلُونَ مِنَ الْبَحْرِ الأَخْضَرِ , ثُمَّ يَقُولُونَ : عَلَيْنَا الْغُسْلُ مِنْ مَاءٍ غَيْرِهِ وَمَنْ لَمْ يُطَهِّرْهُ مَاءُ الْبَحْرِ لا طَهَّرَهُ اللَّهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Menga aytishlaricha, baʼzi kishilar yashil dengizda gʻusl qilib, soʻng: ‹Bizga boshqa suvdan gʻusl qilish lozim›, der ekanlar. Kimni dengiz suvi poklamasa, Alloh uni poklamasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Менга айтишларича, баъзи кишилар яшил денгизда ғусл қилиб, сўнг: ‹Бизга бошқа сувдан ғусл қилиш лозим›, дер эканлар. Кимни денгиз суви покламаса, Аллоҳ уни покламасин».

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَحْمَدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَدَنِيُّ , نا الْقَعْنَبِيُّ نا مَالِكٌ , قَالَ الْمَحَامِلِيُّ ، ونا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ مَالِكٍ . ح وَثنا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , عَنْ مَالِكٍ , عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَلَمَةَ , مِنْ آلِ بَنِي الأَزْرَقِ , أَنَّ الْمُغِيرَةِ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ وَهُوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , يَقُولُ : سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّا نَرْكَبُ الْبَحْرَ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْقَلِيلَ مِنَ الْمَاءِ , فَإِنْ تَوَضَّأْنَا بِهِ عَطِشْنَا , أَفَنَتَوَضَّأُ بِمَاءِ الْبَحْرِ ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ " . الْحَدِيثُ عَلَى لَفْظِ الْقَعْنَبِيِّ , وَاخْتَصَرَهُ ابْنُ مَهْدِيٍّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ dan soʻrab: «Yo Rasululloh, biz dengizda (kemada) suzamiz va oʻzimiz bilan oz (miqdorda) suv olamiz; agar u bilan tahorat olsak, chanqaymiz. (Shunday ekan,) dengiz suvi bilan tahorat olsak (boʻladimi)?» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning suvi pok, (ichidagi) oʻligi haloldir», — dedilar. Hadis Qaʼnabiyning lafzi bilan (keltirildi), Ibn Mahdiy esa uni qisqartirgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ дан сўраб: «Ё Расулуллоҳ, биз денгизда (кемада) сузамиз ва ўзимиз билан оз (миқдорда) сув оламиз; агар у билан таҳорат олсак, чанқаймиз. (Шундай экан,) денгиз суви билан таҳорат олсак (бўладими)?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг суви пок, (ичидаги) ўлиги ҳалолдир», — дедилар. Ҳадис Қаънабийнинг лафзи билан (келтирилди), Ибн Маҳдий эса уни қисқартирган.

حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَنْصُورٍ الْفَقِيهُ أَبُو إِسْمَاعِيلَ الْبَطِّيخِيُّ , نا أَبُو أَيُّوبَ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ غَزْوَانَ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْوُضُوءِ بِمَاءِ الْبَحْرِ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺdan dengiz suvi bilan tahorat olish haqida soʻraldi. Shunda u zot: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺдан денгиз суви билан таҳорат олиш ҳақида сўралди. Шунда у зот: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيِّ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَهْمٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْقُدَامِيُّ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ أَنَتَوَضَّأُ مِنْهُ , فَقَالَ : " هُوَ الطَّهُورُ مَاؤُهُ , الْحِلُّ مَيْتَتُهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan dengiz suvi haqida — undan tahorat olsak boʻladimi, deb soʻraldi. Shunda u zot: «Uning suvi poklovchi, oʻligi haloldir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан денгиз суви ҳақида — ундан таҳорат олсак бўладими, деб сўралди. Шунда у зот: «Унинг суви покловчи, ўлиги ҳалолдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا جَعْفَرُ الْقَلانِسِيُّ , نا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نا ابْنُ عَيَّاشٍ , حَدَّثَنِي الْمُثَنَّى , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَيْتَةٌ الْبَحْرِ حَلالٌ , وَمَاؤُهُ طَهُورٌ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Dengizning oʻligi halol, suvi esa poklovchidir», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Денгизнинг ўлиги ҳалол, суви эса покловчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو هَاشِمٍ عَبْدُ الْغَافِرِ بْنُ سَلامَةَ الْحِمْصِيُّ , قَالَ : وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ يَحْيَى بْنِ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ الْحِمْصِيِّ , نا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الزُّبَيْدِيِّ , عَنْ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ سُهَيْلٍ , نا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي الأَخْيَلِ الْحِمْصِيُّ , حَدَّثَنِي أَبِي , نا بَقِيَّةُ , حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ , عَنْ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ سَلْمَانَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا سَلْمَانُ ، كُلُّ طَعَامٍ وَشَرَابٍ وَقَعَتْ فِيهِ دَابَّةٌ لَيْسَ لَهَا دَمٌ فَمَاتَتْ فِيهِ فَهُوَ حَلالٌ أَكْلُهُ وَشُرْبُهُ وَوُضُوءُهُ " . لَمْ يَرْوِهِ غَيْرُ بَقِيَّةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الزُّبَيْدِيِّ , وَهُوَ ضَعِيفٌ

Salmon (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ey Salmon, ichiga qoni boʻlmagan jonivor tushib oʻlgan har bir taom va ichimlikni yeyish, ichish hamda u bilan tahorat olish haloldir», dedilar. Buni Baqiyyadan boshqa hech kim Saʼid ibn Abu Saʼid az-Zubaydiydan rivoyat qilmagan, u esa zaifdir.Салмон (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Салмон, ичига қони бўлмаган жонивор тушиб ўлган ҳар бир таом ва ичимликни ейиш, ичиш ҳамда у билан таҳорат олиш ҳалолдир», дедилар. Буни Бақийядан бошқа ҳеч ким Саъид ибн Абу Саъид аз-Зубайдийдан ривоят қилмаган, у эса заифдир.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، حَدَّثَنَا إِدْرِيسُ بْنُ الْحَكَمِ , نا عَلِيُّ بْنُ غُرَابٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ أَسْلَمَ مَوْلَى عُمَرَ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَانَ يُسَخَّنُ لَهُ مَاءٌ فِي قُمْقُمَةٍ وَيَغْتَسِلُ بِهِ " . هَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Umarning mavlosi Aslamdan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob uchun qumqumda suv isitilar va u shu bilan gʻusl qilar edi. Bu isnod sahihdir.Умарнинг мавлоси Асламдан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб учун қумқумда сув иситилар ва у шу билан ғусл қилар эди. Бу иснод саҳиҳдир.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَآخَرُونَ قَالُوا : حَدَّثَنَا سَعْدَانُ بْنُ نَصْرٍ , نا خَالِدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَخْزُومِيُّ , نا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , قَالَتْ : دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ سَخَّنْتُ مَاءً فِي الشَّمْسِ , فَقَالَ : " لا تَفْعَلِي يَا حُمَيْرَا , فَإِنَّهُ يُورِثُ الْبَرَصَ " . غَرِيبٌ جِدًّا , خَالِدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ مَتْرُوكٌ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar, men esa quyoshda suv isitgan edim. U zot: «Bunday qilma, ey Humayro, chunki u bars kasalligini keltirib chiqaradi», dedilar. Juda gʻaribdir; Xolid ibn Ismoil matrukdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар, мен эса қуёшда сув иситган эдим. У зот: «Бундай қилма, эй Ҳумайро, чунки у барс касаллигини келтириб чиқаради», дедилар. Жуда ғарибдир; Холид ибн Исмоил матрукдир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَتْحِ الْقَلانِسِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ الْبَزَّازُ , نا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الأَعْشَمُ , نا فُلَيْحٌ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَوَضَّأَ بِالْمَاءِ الْمُشَمَّسِ أَوْ يُغْتَسَلَ بِهِ , وَقَالَ : إِنَّهُ يُورِثُ الْبَرَصَ " . عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ الأَعْشَمُ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ , وَلَمْ يَرْوِهِ عَنْ فُلَيْحٍ غَيْرُهُ , وَلا يَصِحُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺ quyoshda isitilgan suv bilan tahorat olish yoki undan gʻusl qilishdan qaytardilar va: ‹Albatta, u bars kasalligini keltirib chiqaradi›, dedilar». Amr ibn Muhammad al-Aʼsham munkarul-hadisdir; uni Fulayhdan undan boshqa hech kim rivoyat qilmagan va u Zuhriydan sahih emas.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ қуёшда иситилган сув билан таҳорат олиш ёки ундан ғусл қилишдан қайтардилар ва: ‹Албатта, у барс касаллигини келтириб чиқаради›, дедилар». Амр ибн Муҳаммад ал-Аъшам мункарул-ҳадисдир; уни Фулайҳдан ундан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган ва у Зуҳрийдан саҳиҳ эмас.

نا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيِّ , نا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو , عَنْ حَسَّانَ بْنِ زَاهِرٍ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ , قَالَ : " لا تَغْتَسِلُوا بِالْمَاءِ الْمُشَمَّسِ , فَإِنَّهُ يُورِثُ الْبَرَصَ "

Hasson ibn Zohirdan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu): «Quyoshda isigan suv bilan yuvinmanglar, chunki u bars kasalligini keltirib chiqaradi», dedi.Ҳассон ибн Зоҳирдан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Қуёшда исиган сув билан ювинманглар, чунки у барс касаллигини келтириб чиқаради», деди.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَاتِمٍ , نا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ , نا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ رَجُلٍ , قَدْ سَمَّاهُ , عَنْ أُمِّ هَانِئٍ : " أَنَّهَا كَرِهَتْ أَنْ يُتَوَضَّأَ بِالْمَاءِ الَّذِي يُبَلُّ فِيهِ الْخُبْزُ "

Umm Honiʼ (roziyallohu anho) ichida non ivitilgan suv bilan tahorat olishni yoqtirmas edi.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо) ичида нон ивитилган сув билан таҳорат олишни ёқтирмас эди.

نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نا عَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ , نا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ , نا مَالِكٌ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ : " ‏ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ , قَالَ : يَعْنِي إِذَا قُمْتُمْ مِنَ النَّوْمِ "

Zayd ibn Aslam: «Namozga turganingizda yuzlaringizni yuvinglar» (oyati haqida): «Yaʼni uyqudan turganingizda», dedi.Зайд ибн Аслам: «Намозга турганингизда юзларингизни ювинглар» (ояти ҳақида): «Яъни уйқудан турганингизда», деди.

نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ , نا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شَبِيبٍ , نا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ , نا الْوَلِيدُ , عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , فِي قَوْلِهِ تَعَالَى : " ‏ يَأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ , قَالَ : إِذَا قُمْتُمْ مِنَ النَّوْمِ "

Zayd ibn Aslam Alloh taoloning: «Ey iymon keltirganlar, namozga turganingizda» degan soʻzi haqida: «Uyqudan turganingizda (demakdir)», dedi.Зайд ибн Аслам Аллоҳ таолонинг: «Эй иймон келтирганлар, намозга турганингизда» деган сўзи ҳақида: «Уйқудан турганингизда (демакдир)», деди.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُجَشِّرٍ , نا هُشَيْمٌ , أنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ , عَنْ قَيْسٍ , عَنْ جَرِيرٍ : " أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ أَنْ يَتَوَضَّئُوا بِفَضْلِ السِّوَاكِ "

Qaysdan rivoyat qilinadi: Jarir (roziyallohu anhu) ahliga misvokdan qolgan (suv) bilan tahorat olishni buyurar edi.Қайсдан ривоят қилинади: Жарир (розияллоҳу анҳу) аҳлига мисвокдан қолган (сув) билан таҳорат олишни буюрар эди.

نا الْحُسَيْنُ L1336, نا حَفْصُ بْنُ عَمْرٍو , نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , نا إِسْمَاعِيلُ , ثنا قَيْسٌ , قَالَ : كَانَ جَرِيرٌ ، " يَقُولُ لأَهْلِهِ : تَوَضَّئُوا مِنْ هَذَا الَّذِي أَدْخَلَ فِيهِ سِوَاكَهُ " . هَذَا إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Qays aytdi: Jarir ahliga: «Men misvokimni solgan mana shu (suv)dan tahorat olinglar», der edi. Bu isnod sahihdir.Қайс айтди: Жарир аҳлига: «Мен мисвокимни солган мана шу (сув)дан таҳорат олинглар», дер эди. Бу иснод саҳиҳдир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَسَّانَ الضَّبِّيُّ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ شَاذَانُ , نا سَعْدُ بْنُ الصَّلْتِ , عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ مُسْلِمٍ الأَعْوَرِ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَسْتَاكُ بِفَضْلِ وُضُوئِهِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tahoratlaridan qolgan (suv) bilan misvok qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ таҳоратларидан қолган (сув) билан мисвок қилар эдилар.

نا ابْنُ أَبِي حَيَّةَ ، نا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْرَائِيلَ , نا يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ , نا الأَعْمَشُ ، عَنْ أَنَسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَسْتَاكُ بِفَضْلِ وُضُوئِهِ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tahoratlaridan qolgan (suv) bilan misvok qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ таҳоратларидан қолган (сув) билан мисвок қилар эдилар.

نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ الْفَاكِهِيُّ , نا أَبُو يَحْيَى بْنُ أَبِي مَسَرَّةَ ، نا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَارِيُّ , نا زَكَرِيَّا بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ شَرِبَ مِنْ إِنَاءِ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ , أَوْ إِنَاءٍ فِيهِ شَيْءٌ مِنْ ذَلِكَ , فَإِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ " . إِسْنَادُهُ حَسَنٌ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oltin yoki kumush idishda, yoxud tarkibida shulardan bir narsa boʻlgan idishda ichsa, u faqat qorniga jahannam olovini quyib ichayotgan boʻladi», dedilar. Isnodi hasandir.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким олтин ёки кумуш идишда, ёхуд таркибида шулардан бир нарса бўлган идишда ичса, у фақат қорнига жаҳаннам оловини қуйиб ичаётган бўлади», дедилар. Исноди ҳасандир.

نا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، نا مُسْلِمُ بْنُ حَاتِمٍ الأَنْصَارِيُّ بِالْبَصْرَةِ , نا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ ، نا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ , قَالَ : " انْطَلَقْتُ أنا ، وَأَبِي إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ , فَقَالَ لَنَا : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ آنِيَةِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ أَنْ يُشْرَبَ فِيهَا , وَأَنْ يُؤْكَلَ فِيهَا , وَنَهَى عَنِ الْقَسِّيِّ وَالْمِيثَرَةِ , وَعَنْ ثِيَابِ الْحَرِيرِ وَخَاتَمِ الذَّهَبِ "

Abu Burda aytdi: Men otam bilan Ali ibn Abu Tolibning oldiga bordim. U bizga: «Albatta, Rasululloh ﷺ oltin va kumush idishlarda ichishdan hamda ularda yeyishdan qaytardilar; qassiy va maysaradan, shuningdek ipak kiyimlar va oltin uzukdan ham qaytardilar», dedi.Абу Бурда айтди: Мен отам билан Али ибн Абу Толибнинг олдига бордим. У бизга: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ олтин ва кумуш идишларда ичишдан ҳамда уларда ейишдан қайтардилар; қассий ва майсарадан, шунингдек ипак кийимлар ва олтин узукдан ҳам қайтардилар», деди.

نا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ الْحَضْرَمِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ . ح ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , قَالا : ثنا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , عَنْ يُونُسَ , وَعُقَيْلٍ جَمِيعًا , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِشَاةٍ مَيْتَةٍ , فَقَالَ : " هَلا انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا ؟ " ، قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّهَا مَيْتَةٌ , قَالَ : إِنَّمَا حُرِّمَ أَكْلُهَا . زَادَ عَقِيلٌ : أَوَلَيْسَ فِي الْمَاءِ وَالدِّبَاغِ مَا يُطَهِّرُهَا " . وَقَالَ ابْنُ هَانِئٍ : " أَوَلَيْسَ فِي الْمَاءِ وَالْقَرَظِ مَا يُطَهِّرُهَا " . ثنا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ , بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ . وَقَالَ : زَادَ عَقِيلٌ فِي حَدِيثِهِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَلَيْسَ فِي الْمَاءِ وَالْقَرَظِ مَا يُطَهِّرُهَا وَالدِّبَاغِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻlgan bir qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u oʻlaksa-ku», deyishdi. U zot: «Faqat uni yeyish harom qilingan», dedilar. Uqayl (oʻz rivoyatida) shuni ziyoda qildi: «Suv va oshlashda uni poklaydigan narsa yoʻqmi?» Ibn Honiʼ esa: «Suv va qarazda uni poklaydigan narsa yoʻqmi?» dedi. Muhammad ibn Ishoq ham Amr ibn Rabiʼ ibn Toriqdan shu isnod bilan shu kabi rivoyat qildi va Uqayl oʻz hadisida shuni ziyoda qildi, dedi: Rasululloh ﷺ: «Suv, qaraz va oshlashda uni poklaydigan narsa yoʻqmi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўлган бир қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у ўлакса-ку», дейишди. У зот: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган», дедилар. Уқайл (ўз ривоятида) шуни зиёда қилди: «Сув ва ошлашда уни поклайдиган нарса йўқми?» Ибн Ҳониъ эса: «Сув ва қаразда уни поклайдиган нарса йўқми?» деди. Муҳаммад ибн Ишоқ ҳам Амр ибн Рабиъ ибн Ториқдан шу иснод билан шу каби ривоят қилди ва Уқайл ўз ҳадисида шуни зиёда қилди, деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сув, қараз ва ошлашда уни поклайдиган нарса йўқми?» дедилар.

ثنا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، نا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ , وَمُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ , ‏ وَاللَّفْظُ لِعَبْدِ الْجَبَّارِ , قَالا : ثنا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , ثنا الزُّهْرِيُّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِشَاةٍ مَيْتَةٍ , فَقَالَ : " مَا هَذِهِ ؟ " ، فَقَالُوا : أُعْطِيتَهَا مَوْلاةٌ لِمَيْمُونَةَ مِنَ الصَّدَقَةِ , قَالَ : " أَفَلا أَخَذُوا إِهَابَهَا فَدَبَغُوهُ وَانْتَفَعُوا بِهِ ؟ " ، فَقَالُوا : إِنَّهَا مَيْتَةٌ , فَقَالَ : " إِنَّمَا حُرِّمَ مِنَ الْمَيْتَةِ أَكْلُهَا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻlgan bir qoʻyning yonidan oʻtib: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Uni Maymunaning bir joriyasi sadaqadan olgan edi», deyishdi. U zot: «Terisini olib, oshlab, undan foydalansalar boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «U oʻlaksa-ku», deyishdi. Shunda u zot: «Oʻlaksadan faqat uni yeyish harom qilingan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлган бир қўйнинг ёнидан ўтиб: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Уни Маймунанинг бир жорияси садақадан олган эди», дейишди. У зот: «Терисини олиб, ошлаб, ундан фойдалансалар бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «У ўлакса-ку», дейишди. Шунда у зот: «Ўлаксадан фақат уни ейиш ҳаром қилинган», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَيْرُوزَ ، إِمْلاءً , وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ وَقُرِئَ عَلَى ابْنِ صَاعِدٍ وَأَنَا أَسْمَعُ , قَالُوا : نا أَبُو عُتْبَةَ الْحِمْصِيُّ , نا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ , نا الزُّبَيْدِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِشَاةٍ دَاجِنٍ لِبَعْضِ أَهْلِهِ قَدْ نَفَقَتْ , فَقَالَ : " أَلا اسْتَمْتَعْتُمْ بِجِلْدِهَا ؟ " ، قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّهَا مَيْتَةٌ , قَالَ : " إِنَّ دِبَاغَهَا ذَكَاتُهَا " . وَقَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : " إِنَّ دِبَاغَهُ ذَكَاتُهُ " . نا ابْنُ أَبِي صَاعِدٍ , نا أحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ , نا أحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ الْعَبْدِيُّ , وَأَبُو سَلَمَةَ الْمِنْقَرِيُّ , قَالا : نا الَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ , نا الزُّهْرِيُّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا , وَقَالَ : " إِنَّمَا حُرِّمَ لَحْمُهَا وَدِبَاغُ إِهَابِهَا طَهُورُهَا " . ثنا ابْنُ صَاعِدٍ , نا بلالُ بْنُ الْعَلاءِ , نا عبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ , نا عبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا , وَقَالَ : " إِنَّمَا حُرِّمَ عَلَيْكُمْ لَحْمُهَا وَرُخِّصَ لَكُمْ فِي مَسْكِهَا " . هَذِهِ أَسَانِيدُ صِحَاحٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ahllaridan birining oʻlib qolgan uy qoʻyi yonidan oʻtdilar va: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u oʻlaksa-ku», deyishdi. U zot: «Albatta, uni oshlash — uni soʻyishdir», dedilar. Ibn Soid esa: «Albatta, uni oshlash — uni soʻyishdir», dedi. Yamon ibn Kasir ham Zuhriydan, u Ubaydullohdan, u Ibn Abbosdan, u Nabiy ﷺdan buni rivoyat qilib: «Faqat uning goʻshti harom qilingan, terisini oshlash esa uni poklashdir», dedi. Ishoq ibn Roshid ham Zuhriydan buni rivoyat qilib: «Sizlarga faqat uning goʻshti harom qilindi, terisi esa sizlarga ruxsat etildi», dedi. Bular sahih isnodlardir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аҳлларидан бирининг ўлиб қолган уй қўйи ёнидан ўтдилар ва: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у ўлакса-ку», дейишди. У зот: «Албатта, уни ошлаш — уни сўйишдир», дедилар. Ибн Соид эса: «Албатта, уни ошлаш — уни сўйишдир», деди. Ямон ибн Касир ҳам Зуҳрийдан, у Убайдуллоҳдан, у Ибн Аббосдан, у Набий ﷺдан буни ривоят қилиб: «Фақат унинг гўшти ҳаром қилинган, терисини ошлаш эса уни поклашдир», деди. Ишоқ ибн Рошид ҳам Зуҳрийдан буни ривоят қилиб: «Сизларга фақат унинг гўшти ҳаром қилинди, териси эса сизларга рухсат этилди», деди. Булар саҳиҳ иснодлардир.

ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , ثنا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ لأَهْلِ شَاةٍ مَاتَتْ : " أَلا نَزَعْتُمْ إِهَابَهَا فَدَبَغْتُمُوهُ وَانْتَفَعْتُمْ بِهِ ؟ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻlib qolgan qoʻyning egalariga: «Terisini shilib, oshlab, undan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўлиб қолган қўйнинг эгаларига: «Терисини шилиб, ошлаб, ундан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар.

نا بِهِ أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ , نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأُمَوِيُّ . ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَرْبِيُّ , ثنا مُسَدَّدٌ , ثنا يَحْيَى , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنَّ دَاجِنَةً لِمَيْمُونَةَ مَاتَتْ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَلا انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا ؟ أَلا دَبَغْتُمُوهُ , فَإِنَّهُ ذَكَاةٌ لَهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maymunaning bir uy qoʻyi oʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi? Uni oshlasangiz boʻlmasmidi? Zero, bu uning soʻyilishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Маймунанинг бир уй қўйи ўлди. Шунда Набий ﷺ: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди? Уни ошласангиз бўлмасмиди? Зеро, бу унинг сўйилишидир», дедилар.

ثنا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَنَّاطُ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يُونُسَ السَّرَّاجُ , ثنا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ شَرِيكٍ , عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " ذَكَاةُ الْمَيْتَةِ دِبَاغُهَا " . قَالَ إِبْرَاهِيمُ : وَكَانَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ , يَقُولُونَ : " ذَكَاةُ الصُّوفِ غَسْلُهُ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻlaksaning soʻyilishi uni oshlashdir», dedilar. Ibrohim aytdi: Abdullohning ashoblari: «Junning soʻyilishi uni yuvishdir», der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўлаксанинг сўйилиши уни ошлашдир», дедилар. Иброҳим айтди: Абдуллоҳнинг ашоблари: «Жуннинг сўйилиши уни ювишдир», дер эдилар.

خَالَفَهُ حُسَيْنٌ الْمَرْوَرُوذِيُّ , عَنْ شَرِيكٍ , فَقَالَ عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنِ الأَسْوَدِ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " دِبَاغُهَا طَهُورُهَا " . حَدَّثَنَاهُ ابْنُ كَامِلٍ , نا ابْنُ أَبِي خَيْثَمَةَ عَنْهُ

Husayn al-Marvaruziy unga xolaf boʻldi: u Sharikdan (rivoyat qilib): «Aʼmashdan, u Umora ibn Umayrdan, u Asvaddan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan: ‹Uni oshlash — uni poklashdir›», dedi. Buni bizga Ibn Komil, u Ibn Abu Xaysamadan (rivoyat qildi).Ҳусайн ал-Марварузий унга холаф бўлди: у Шарикдан (ривоят қилиб): «Аъмашдан, у Умора ибн Умайрдан, у Асваддан, у Оишадан, у Набий ﷺдан: ‹Уни ошлаш — уни поклашдир›», деди. Буни бизга Ибн Комил, у Ибн Абу Хайсамадан (ривоят қилди).

ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , ثنا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ , وَاللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ , عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكِ بْنِ حُذَافَةَ , حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّهِ الْعَالِيَةِ بِنْتِ سُبَيْعٍ , أَنَّ مَيْمُونَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَتْهَا , أَنَّهُ مَرَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَفَرٌ مِنْ قُرَيْشٍ يَجُرُّونَ شَاةً لَهُمْ مثل الْحِمَارِ , فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْ أَخَذْتُمْ إِهَابَهَا " , قَالُوا : إِنَّهَا مَيْتَةٌ , قَالَ الرَّسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يُطَهِّرُهَا الْمَاءُ وَالْقَرَظُ "

Nabiy ﷺning zavjalari Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning yonlaridan Quraysh kishilari eshakdek katta bir qoʻyni sudrab oʻtishayotgan edi. Rasululloh ﷺ ularga: «Uning terisini olsangiz boʻlmasmidi?», dedilar. Ular: «U oʻlaksa-ku», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Uni suv va qaraz pok qiladi», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан Қурайш кишилари эшакдек катта бир қўйни судраб ўтишаётган эди. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Унинг терисини олсангиз бўлмасмиди?», дедилар. Улар: «У ўлакса-ку», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни сув ва қараз пок қилади», дедилар.

نا محَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ الْعَبْدِيُّ , ثنا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ , نا أَبِي , عَنْ قَتَادَةَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ جَوْنِ بْنِ قَتَادَةَ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ , أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ بِمَاءٍ مِنْ عِنْدِ امْرَأَةٍ , فَقَالَتْ : مَا عِنْدِي مَاءٌ إِلا فِي قِرْبَةٍ لِي مَيْتَةٍ , فَقَالَ : " أَلَيْسَ قَدْ دَبَغَتْهَا ؟ ، قَالَتْ : بَلَى , قَالَ : " فَإِنَّ ذَكَاتَهَا دِبَاغُهَا "

Salama ibn al-Muhabbaq (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ Tabuk gʻazotida bir ayoldan suv soʻradilar. U: «Menda oʻlaksadan qilingan bir meshimdagidan boshqa suv yoʻq», dedi. U zot: «Uni oshlaganmiding?», dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Albatta, uni oshlash uning soʻyilishidir», dedilar.Салама ибн ал-Муҳаббақ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Табук ғазотида бир аёлдан сув сўрадилар. У: «Менда ўлаксадан қилинган бир мешимдагидан бошқа сув йўқ», деди. У зот: «Уни ошлаганмидинг?», дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Албатта, уни ошлаш унинг сўйилишидир», дедилар.

ثنا ابْنُ مَخْلَدٍ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا هِشَامٌ , عَنْ قَتَادَةَ , بِهَذَا قَالَ : " دِبَاغُ الأَدِيمِ ذَكَاتُهُ "

Hishom ham Qatodadan shu (isnod) bilan rivoyat qilib: «Terini oshlash uning soʻyilishidir», dedi.Ҳишом ҳам Қатодадан шу (иснод) билан ривоят қилиб: «Терини ошлаш унинг сўйилишидир», деди.

ثنا ابْنُ مَخْلَدٍ , ثنا الدَّقِيقِيُّ ، ثنا بَكْرُ بْنُ بَكَّارٍ , ثنا شُعْبَةُ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ جَوْنِ بْنِ قَتَادَةَ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْمُحَبَّقِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , بِهَذَا قَالَ : " دِبَاغُهَا طَهُورُهَا "

Shuʼba Qatodadan, u Hasandan, u Javn ibn Qatodadan, u Salama ibn al-Muhabbaqdan, u Nabiy ﷺdan shu (hadis)ni rivoyat qilib: «Uni oshlash uni poklashdir», dedi.Шуъба Қатодадан, у Ҳасандан, у Жавн ибн Қатодадан, у Салама ибн ал-Муҳаббақдан, у Набий ﷺдан шу (ҳадис)ни ривоят қилиб: «Уни ошлаш уни поклашдир», деди.

نا ابْنُ مَخْلَدٍ , نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا عَفَّانُ , وَالْحَوْضِيُّ , وَمُوسَى , قَالُوا : نا هَمَّامٌ , عَنْ قَتَادَةَ , بِهَذَا وَقَالَ : " دِبَاغُهَا ذَكَاتُهَا "

Hammom ham Qatodadan shu (isnod) bilan rivoyat qilib: «Uni oshlash uning soʻyilishidir», dedi.Ҳаммом ҳам Қатодадан шу (иснод) билан ривоят қилиб: «Уни ошлаш унинг сўйилишидир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ , نا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَعْلَةَ الْمِصْرِيِّ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " دِبَاغُ كُلِّ إِهَابٍ طُهُورُهُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday terining oshlanishi uning poklanishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай терининг ошланиши унинг покланишидир», дедилар.

ثنا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْحَنَّاطُ , نا ابْنُ أَبِي مَذْعُورٍ , نا عَبْدُ الْعَزِيزِ الدَّرَاوَرْدِيُّ , حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ , عَنِ ابْنِ وَعْلَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا دُبِغَ الإِهَابُ فَقَدْ طَهُرَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Teri oshlansa, pok boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Тери ошланса, пок бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَاتِمٍ ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ , نا أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ ، ح وَنا أَبُو بَكْرٍ الأَزْرَقُ يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ , ثنا جَدِّي , نا عَمَّارُ بْنُ سَلامٍ أَبُو مُحَمَّدٍ , نا زَافِرٌ , عَنْ أَبِي بَكْرٍ الْهُذَلِيِّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ : " ‏ قُلْ لا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ , قَالَ : الطَّاعِمُ الآكِلُ , فَأَمَّا السِّنُّ ، وَالْقَرْنُ ، وَالْعَظْمُ ، وَالصُّوفُ ، وَالشَّعْرُ ، وَالْوَبَرُ ، وَالْعَصَبُ فَلا بَأْسَ بِهِ لأَنَّهُ يُغْسَلُ " . وَقَالَ شَبَابَةُ : " إِنَّمَا حُرِّمَ مِنَ الْمَيْتَةِ مَا يُؤْكَلُ مِنْهَا وَهُوَ اللَّحْمُ فَأَمَّا الْجِلْدُ وَالسِّنُّ وَالْعَظْمُ وَالشَّعْرُ وَالصُّوفُ فَهُوَ حَلالٌ " , أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Alloh azza va jallaning: «Ayting: menga vahiy qilinganlar orasida yeguvchi kishiga harom qilingan biror narsani topmayapman» degan soʻzi haqida shunday dedi: «Toʼim — yeguvchi (demakdir). Tish, shox, suyak, jun, soch, tuk va payga kelsak, ularda ziyon yoʻq, chunki u yuviladi». Shababa esa: «Oʻlaksadan faqat undan yeyiladigan narsa — goʻsht harom qilingan; teri, tish, suyak, soch va junga kelsak, u haloldir», dedi. Abu Bakr al-Huzaliy zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Аллоҳ азза ва жалланинг: «Айтинг: менга ваҳий қилинганлар орасида егувчи кишига ҳаром қилинган бирор нарсани топмаяпман» деган сўзи ҳақида шундай деди: «Тўим — егувчи (демакдир). Тиш, шох, суяк, жун, соч, тук ва пайга келсак, уларда зиён йўқ, чунки у ювилади». Шабаба эса: «Ўлаксадан фақат ундан ейиладиган нарса — гўшт ҳаром қилинган; тери, тиш, суяк, соч ва жунга келсак, у ҳалолдир», деди. Абу Бакр ал-Ҳузалий заифдир.

نا أَبُو طَلْحَةَ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْكَرِيمِ ، نا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ , بِبَيْرُوتَ , نا أَبُو أَيُّوبَ سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نا يُوسُفُ بْنُ السَّفَرِ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، قَالَ : سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , تَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " لا بَأْسَ بِمَسْكِ الْمَيْتَةِ إِذَا دُبِغَ , وَلا بَأْسَ بِصُوفِهَا وَشَعْرِهَا وَقُرُونِهَا إِذَا غُسِلَ بِالْمَاءِ " . يُوسُفُ بْنُ السَّفَرِ مَتْرُوكٌ , وَلَمْ يَأْتِ بِهِ غَيْرُهُ . نا عبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ , نا إسْمَاعِيلُ بْنُ الْفَضْلِ , نا سلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , نا يُوسُفُ بْنُ السَّفَرِ , بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ سَوَاءً

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Oʻlaksaning terisi oshlangan boʻlsa, unda ziyon yoʻq; suv bilan yuvilgan boʻlsa, uning juni, sochi va shoxlarida ham ziyon yoʻq», deganlarini eshitdim. Yusuf ibn Safar matrukdir va uni undan boshqa hech kim keltirmagan. Sulaymon ibn Abdurrahmon ham Yusuf ibn Safardan shu isnod bilan xuddi shunday rivoyat qildi.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ўлаксанинг териси ошланган бўлса, унда зиён йўқ; сув билан ювилган бўлса, унинг жуни, сочи ва шохларида ҳам зиён йўқ», деганларини эшитдим. Юсуф ибн Сафар матрукдир ва уни ундан бошқа ҳеч ким келтирмаган. Сулаймон ибн Абдурраҳмон ҳам Юсуф ибн Сафардан шу иснод билан худди шундай ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الأَيْلِيُّ , نا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبُسْرِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ , نا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ , عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " إِنَّمَا حَرَّمَ الرَّسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الْمَيْتَةِ لَحْمَهَا ، وَأَمَّا الْجِلْدُ ، وَالشَّعْرُ ، وَالصُّوفُ فَلا بَأْسَ بِهِ " . عَبْدُ الْجَبَّارِ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ oʻlaksadan faqat uning goʻshtini harom qildilar; teri, soch va junga kelsak, ularda ziyon yoʻq». Abduljabbor zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ўлаксадан фақат унинг гўштини ҳаром қилдилар; тери, соч ва жунга келсак, уларда зиён йўқ». Абдулжаббор заифдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ الْعَابِدُ , نا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ , حَدَّثَنِي شُعْبَةُ , عَنْ أَبِي قَيْسٍ الأَوْدِيِّ ، عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ , عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ , أَوْ زَيْنَبَ , أَوْ غَيْرِهِمَا L1131 مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , " أَنَّ مَيْمُونَةَ مَاتَتْ شَاةٌ لَهَا , فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَلا اسْتَمْتَعْتُمْ بِإِهَابِهَا ؟ " ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , كَيْفَ نَسْتَمْتِعُ بِهَا وَهِيَ مَيْتَةٌ , فَقَالَ : " طَهُورُ الأُدْمِ دِبَاغُهُ " . وَقَالَ غَيْرُهُ L1131 , عَنْ شُعْبَةَ , عَنْ أَبِي قَيْسٍ , عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ , عَنْ بَعْضِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : كَانَتْ لَنَا شَاةٌ فَمَاتَتْ

Huzayl ibn Shurahbil Ummu Salamadan yoki Zaynabdan, yoxud Nabiy ﷺning zavjalaridan boshqa birovidan rivoyat qiladi: Maymunaning bir qoʻyi oʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, u oʻlaksa boʻlsa, undan qanday foydalanamiz?» dedi. U zot: «Terining poklanishi uni oshlashdir», dedilar. Boshqasi esa Shuʼbadan, u Abu Qaysdan, u Huzayl ibn Shurahbildan, u Nabiy ﷺning zavjalaridan biridan (rivoyat qilib): «Bizning bir qoʻyimiz bor edi, u oʻldi», dedi.Ҳузайл ибн Шураҳбил Умму Саламадан ёки Зайнабдан, ёхуд Набий ﷺнинг завжаларидан бошқа бировидан ривоят қилади: Маймунанинг бир қўйи ўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, у ўлакса бўлса, ундан қандай фойдаланамиз?» деди. У зот: «Терининг покланиши уни ошлашдир», дедилар. Бошқаси эса Шуъбадан, у Абу Қайсдан, у Ҳузайл ибн Шураҳбилдан, у Набий ﷺнинг завжаларидан биридан (ривоят қилиб): «Бизнинг бир қўйимиз бор эди, у ўлди», деди.

نا محَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نا سُلَيْمَانُ بْنُ أَبِي هَوْذَةَ , نا زَافِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِي بَكْرٍ الْهُذَلِيِّ ، أَنَّ الزُّهْرِيَّ ، حَدَّثَهُمْ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " ‏ قُلْ لا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ , أَلا كُلُّ شَيْءٍ مِنَ الْمَيْتَةِ حَلالٌ إِلا مَا أُكِلَ مِنْهَا , فَأَمَّا الْجِلْدُ ، وَالْقَرْنُ ، وَالشَّعْرُ ، وَالصُّوفُ ، وَالسِّنُّ ، وَالْعَظْمُ فَكُلُّ هَذَا حَلالٌ لأَنَّهُ لا يُذَكَّى " . أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ مَتْرُوكٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Ayting: menga vahiy qilinganlar orasida yeguvchi kishiga harom qilingan biror narsani topmayapman». Ogoh boʻling, oʻlaksaning har bir narsasi halol, magar undan yeyiladigani bundan mustasno. Teri, shox, soch, jun, tish va suyakka kelsak, bularning barchasi halol, chunki u soʻyilmaydi. Abu Bakr al-Huzaliy matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Айтинг: менга ваҳий қилинганлар орасида егувчи кишига ҳаром қилинган бирор нарсани топмаяпман». Огоҳ бўлинг, ўлаксанинг ҳар бир нарсаси ҳалол, магар ундан ейиладигани бундан мустасно. Тери, шох, соч, жун, тиш ва суякка келсак, буларнинг барчаси ҳалол, чунки у сўйилмайди. Абу Бакр ал-Ҳузалий матрукдир.

ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَقِيلِ بْنِ خُوَيْلِدٍ , نا حَفْصُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَيُّمَا إِهَابٍ دُبِغَ فَقَدْ طَهُرَ " . إِسْنَادٌ حَسَنٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir teri oshlansa, u pok boʻladi», dedilar. Isnodi hasandir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир тери ошланса, у пок бўлади», дедилар. Исноди ҳасандир.

ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ هَارُونَ بْنِ مَرْدَانْشَاهَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , قَالا : نا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ الصَّفَّارُ , نا الْوَاقِدِيُّ ، نا مُعَاذُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيُّ , عَنْ عَطَاءٍ الْخُرَاسَانِيِّ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " دِبَاغُ جُلُودِ الْمَيْتَةِ طَهُورُهَا "

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Oʻlaksa terilarini oshlash ularning poklanishidir», dedilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Ўлакса териларини ошлаш уларнинг покланишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُبَيْشٍ , نا أَحْمَدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ مُسَاوِرٍ ، نا سُوَيْدٌ , نا الْقَاسِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى شَاةٍ , فَقَالَ : " مَا هَذِهِ ؟ " ، قَالُوا : مَيْتَةٌ , قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ادْبُغُوا إِهَابَهَا , فَإِنَّ دِبَاغَهُ طَهُورٌ " . الْقَاسِمُ ضَعِيفٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir qoʻy(ning oʻligi) yonidan oʻtdilar va: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Oʻlaksa», dedilar. Nabiy ﷺ: «Uning terisini oshlanglar, chunki uni oshlash poklikdir», dedilar. Qosim zaifdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир қўй(нинг ўлиги) ёнидан ўтдилар ва: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Ўлакса», дедилар. Набий ﷺ: «Унинг терисини ошланглар, чунки уни ошлаш покликдир», дедилар. Қосим заифдир.

نا محَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , وَآخَرُونَ , قَالُوا : حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْهَيْثَمِ ، نا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ , نا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " طَهُورُ كُلِّ أَدِيمٍ دِبَاغُهُ " . إِسْنَادٌ حَسَنٌ كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har qanday terining pokligi uni oshlashdir», dedilar. Isnodi hasan, roviylarining hammasi ishonchli.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар қандай терининг поклиги уни ошлашдир», дедилар. Исноди ҳасан, ровийларининг ҳаммаси ишончли.

ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ يُوسُفَ الرَّقِّيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ , قَالَ : نا فرَجُ بْنُ فَضَالَةَ , حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ , أَنَّهَا كَانَتْ لَهَا شَاةٌ تَحْتَلِبُهَا , فَفَقَدَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " مَا فَعَلَتِ الشَّاةُ ؟ " ، قَالُوا : مَاتَتْ , قَالَ : " أَفَلا انْتَفَعْتُمْ بِإِهَابِهَا ؟ ، قُلْنَا : إِنَّهَا مَيْتَةٌ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ دِبَاغَهَا يَحِلُّ كَمَا يَحِلُّ خَلُّ الْخَمْرِ " . تَفَرَّدَ بِهِ فَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ , وَهُوَ ضَعِيفٌ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, uning sogʻib turadigan bir qoʻyi bor edi. Nabiy ﷺ uni koʻrmay qolib: «Qoʻyga nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Oʻldi», dedilar. U zot: «Uning terisidan foydalanmadingizmi?» dedilar. Biz: «U oʻlaksa-ku», dedik. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni oshlash — xamr sirkasi halol boʻlgani kabi — uni halol qiladi», dedilar. Buni Faraj ibn Fazola yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan, u esa zaifdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, унинг соғиб турадиган бир қўйи бор эди. Набий ﷺ уни кўрмай қолиб: «Қўйга нима бўлди?» дедилар. Улар: «Ўлди», дедилар. У зот: «Унинг терисидан фойдаланмадингизми?» дедилар. Биз: «У ўлакса-ку», дедик. Шунда Набий ﷺ: «Уни ошлаш — хамр сиркаси ҳалол бўлгани каби — уни ҳалол қилади», дедилар. Буни Фараж ибн Фазола ёлғиз ўзи ривоят қилган, у эса заифдир.

نا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُغَلِّسٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ الْبَلْخِيُّ , نا مَعْرُوفُ بْنُ حَسَّانَ , نا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ , عَنْ مُعَاذَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اسْتَمْتِعُوا بِجُلُودِ الْمَيْتَةِ إِذَا هِيَ دُبِغَتْ تُرَابًا كَانَ أَوْ رَمَادًا أَوْ مِلْحًا أَوْ مَا كَانَ , بَعْدُ أَنْ تُرِيدَ صَلاحَهُ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻlaksa terilaridan — tuproq bilanmi, kul bilanmi, tuz bilanmi yoki boshqa nima bilan boʻlsa ham — oshlangandan soʻng, uni tuzatishni koʻzlaganingizdan keyin foydalaninglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўлакса териларидан — тупроқ биланми, кул биланми, туз биланми ёки бошқа нима билан бўлса ҳам — ошлангандан сўнг, уни тузатишни кўзлаганингиздан кейин фойдаланинглар», дедилар.

نا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , وَعُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْقَطَّانُ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , نا شُعْبَةُ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَلا يَغْمِسْ يَدَهُ فِي إِنَائِهِ ، أَوْ فِي وُضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاثًا فَإِنَّهُ لا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ مِنْهُ " ، تَابَعَهُ عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ , عَنْ شُعْبَةَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqusidan uygʻonsa, qoʻlini uch marta yuvmaguncha idishiga yoki tahorat suviga solmasin, chunki u qoʻli tunni qayerda oʻtkazganini bilmaydi», dedilar. Unga Abdussamad ibn Abdulvoris Shuʼbadan (rivoyat qilishda) mutobaat qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқусидан уйғонса, қўлини уч марта ювмагунча идишига ёки таҳорат сувига солмасин, чунки у қўли тунни қаерда ўтказганини билмайди», дедилар. Унга Абдуссамад ибн Абдулворис Шуъбадан (ривоят қилишда) мутобаат қилди.

نا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ , وَعَبْدُ الْبَاقِي بْنُ نَافِعٍ قَالا : حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْعَبَّاسِ الرَّازِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ , نا زِيَادٌ الْبَكَّائِيُّ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنَ النَّوْمِ فَأَرَادَ أَنْ يَتَوَضَّأَ فَلا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا , فَإِنَّهُ لا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ وَلا عَلَى مَا وَضَعَهَا " . إِسْنَادٌ حَسَنٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqudan turib, taharat qilmoqchi boʻlsa, qoʻlini yuvmaguncha taharat suviga solmasin. Chunki u qoʻli tunni qayerda oʻtkazganini va uni nimaga qoʻyganini bilmaydi», dedilar. Isnodi hasan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқудан туриб, таҳарат қилмоқчи бўлса, қўлини ювмагунча таҳарат сувига солмасин. Чунки у қўли тунни қаерда ўтказганини ва уни нимага қўйганини билмайди», дедилар. Исноди ҳасан.

نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ وَهْبٍ , نا عَمِّي , نا ابْنُ لَهِيعَةَ , وَجَابِرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَضْرَمِيُّ , عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَلا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاثَ مَرَّاتٍ , فَإِنَّهُ لا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ مِنْهُ , أَوْ أَيْنَ طَافَتْ يَدُهُ . فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ حَوْضًا , فَحَصَبَهُ ابْنُ عُمَرَ , وَقَالَ : أُخْبِرُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَتَقُولُ : أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ حَوْضًا . إِسْنَادٌ حَسَنٌ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz uyqusidan uygʻonganda, qoʻlini uch marta yuvmaguncha idishga solmasin — chunki u qoʻli kechasi qayerda boʻlganini yoki qayerda aylanganini bilmaydi», dedilar. Shunda bir kishi unga: «Agar u hovuz boʻlsa-chi?» dedi. Ibn Umar unga tosh otdi va: «Men senga Rasululloh ﷺdan xabar bersam, sen: ‹Agar u hovuz boʻlsa-chi?› deysanmi», dedi. Isnodi hasan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз уйқусидан уйғонганда, қўлини уч марта ювмагунча идишга солмасин — чунки у қўли кечаси қаерда бўлганини ёки қаерда айланганини билмайди», дедилар. Шунда бир киши унга: «Агар у ҳовуз бўлса-чи?» деди. Ибн Умар унга тош отди ва: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺдан хабар берсам, сен: ‹Агар у ҳовуз бўлса-чи?› дейсанми», деди. Исноди ҳасан.

نا عبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ نَصْرٍ الدَّقَّاقُ , إِمْلاءً ، وَأَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا بَحْرُ بْنُ نَصْرٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , نا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ أَبِي مَرْيَمَ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ , يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلاثَ مَرَّاتٍ , فَإِنَّ أَحَدُكُمْ لا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ , أَوْ أَيْنَ بَاتَتْ تَطُوفُ يَدُهُ " . وَهَذَا إِسْنَادٌ حَسَنٌ أَيْضًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Biringiz uyqudan uygʻonganda, qoʻlini uch marta yuvmaguncha idishga solmasin — chunki birortangiz qoʻli kechasi qayerda boʻlganini yoki qayerda aylanganini bilmaydi». Bu isnod ham hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Бирингиз уйқудан уйғонганда, қўлини уч марта ювмагунча идишга солмасин — чунки бирортангиз қўли кечаси қаерда бўлганини ёки қаерда айланганини билмайди». Бу иснод ҳам ҳасандир.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْقَاضِي , نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ , ‏ وَاللَّفْظُ لِيَزِيدَ , أنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَهُ , أنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ , يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ , وَهُوَ يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لامْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ "

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Albatta amallar niyat bilandir; har bir kishiga (faqat) oʻzi niyat qilgani (boʻladi). Bas, kimning hijrati Alloh va Uning Rasuli sari boʻlsa, uning hijrati Alloh va Uning Rasuli sari (hisoblanadi); kimning hijrati erishadigan dunyosi yoki uylanadigan ayoli sari boʻlsa, uning hijrati oʻzi (qaysi narsa) sari hijrat qilgan boʻlsa, oʻshanga (hisoblanadi)», dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Албатта амаллар ният биландир; ҳар бир кишига (фақат) ўзи ният қилгани (бўлади). Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули сари бўлса, унинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули сари (ҳисобланади); кимнинг ҳижрати эришадиган дунёси ёки уйланадиган аёли сари бўлса, унинг ҳижрати ўзи (қайси нарса) сари ҳижрат қилган бўлса, ўшанга (ҳисобланади)», дедилар.

نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , ثنا أَبُو حَاتِمٍ الرَّازِيُّ ، ثنا الْحَجَبِيُّ ، ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَنَسٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ الْحَجَبِيُّ , نا الْحَارِثُ بْنُ غَسَّانَ ، حَدَّثَنِي أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ ، عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يُجَاءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِصُحُفٍ مُخْتَمَةٍ فَتُنْصَبُ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ , فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَلائِكَتِهِ : أَلْقُوا هَذَا وَاقْبَلُوا هَذَا , فَتَقُولُ الْمَلائِكَةُ : وَعِزَّتِكَ مَا رَأَيْنَا إِلا خَيْرًا , فَيَقُولُ وَهُوَ أَعْلَمُ : إِنَّ هَذَا كَانَ لِغَيْرِي ، وَلا أَقْبَلُ الْيَوْمَ مِنَ الْعَمَلِ إِلا مَا كَانَ ابْتُغِيَ بِهِ وَجْهِي "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni muhrlangan sahifalar keltirilib, Alloh azza va jallaning huzuriga qoʻyiladi. Alloh azza va jalla farishtalariga: ‹Bunisini tashlanglar, bunisini qabul qilinglar›, deydi. Farishtalar: ‹Izzatingga qasamki, biz yaxshilikdan boshqa narsani koʻrmadik›, deyishadi. Shunda U — eng yaxshi biluvchi boʻlgani holda: ‹Bu Mendan boshqasi uchun edi; Men bugun faqat Mening yuzim (rizoim) koʻzlab qilingan amalnigina qabul qilaman›, deydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни муҳрланган саҳифалар келтирилиб, Аллоҳ азза ва жалланинг ҳузурига қўйилади. Аллоҳ азза ва жалла фаришталарига: ‹Бунисини ташланглар, бунисини қабул қилинглар›, дейди. Фаришталар: ‹Иззатингга қасамки, биз яхшиликдан бошқа нарсани кўрмадик›, дейишади. Шунда У — энг яхши билувчи бўлгани ҳолда: ‹Бу Мендан бошқаси учун эди; Мен бугун фақат Менинг юзим (ризоим) кўзлаб қилинган амалнигина қабул қиламан›, дейди», дедилар.

نا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ ، وَجَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ الصَّنْدَلِيُّ ، قَالا : نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُجَشِّرٍ , نا عُبَيْدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ , حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ , وَغَيْرُهُ عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ قَيْسٍ الْفِهْرِيِّ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ , يَقُولُ : أَنَا خَيْرُ شَرِيكٍ فَمَنْ أَشْرَكَ مَعِيَ شَرِيكًا فَهُوَ لِشَرِيكِي يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَخْلِصُوا أَعْمَالَكُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ , فَإِنَّ اللَّهَ لا يَقْبَلُ إِلا مَا أُخْلِصَ لَهُ , وَلا تَقُولُوا : هَذَا لِلَّهِ وَلِلرَّحِمِ , فَإِنَّهَا لِلرَّحِمِ وَلَيْسَ لِلَّهِ مِنْهَا شَيْءٌ , وَلا تَقُولُوا : هَذَا لِلَّهِ وَلِوُجُوهِكُمْ , فَإِنَّهَا لِوُجُوهِكُمْ وَلَيْسَ لِلَّهِ مِنْهَا شَيْءٌ "

Zahhok ibn Qays al-Fihriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Men sheriklarning eng yaxshisiman; kim Menga biror sherikni sherik qilsa, u sherigimga qoladi›. Ey odamlar, amallaringizni Alloh azza va jalla uchun xolis qilinglar; zero Alloh faqat Oʻziga xolis qilingan narsanigina qabul qiladi. ‹Bu Alloh uchun va qarindoshlik uchun› demanglar, chunki u qarindoshlik uchun boʻlib qoladi va unda Alloh uchun hech narsa boʻlmaydi. ‹Bu Alloh uchun va yuzlaringiz (obroʻyingiz) uchun› ham demanglar, chunki u yuzlaringiz uchun boʻlib qoladi va unda Alloh uchun hech narsa boʻlmaydi», dedilar.Заҳҳок ибн Қайс ал-Фиҳрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Мен шерикларнинг энг яхшисиман; ким Менга бирор шерикни шерик қилса, у шеригимга қолади›. Эй одамлар, амалларингизни Аллоҳ азза ва жалла учун холис қилинглар; зеро Аллоҳ фақат Ўзига холис қилинган нарсанигина қабул қилади. ‹Бу Аллоҳ учун ва қариндошлик учун› деманглар, чунки у қариндошлик учун бўлиб қолади ва унда Аллоҳ учун ҳеч нарса бўлмайди. ‹Бу Аллоҳ учун ва юзларингиз (обрўйингиз) учун› ҳам деманглар, чунки у юзларингиз учун бўлиб қолади ва унда Аллоҳ учун ҳеч нарса бўлмайди», дедилар.

نا النَّيْسَابُورِيُّ , نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , نا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا السَّائِبِ مَوْلَى بَنِي زُهْرَةَ , حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ , يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا يَغْتَسِلُ أَحَدُكُمْ مِنَ الْمَاءِ الدَّائِمِ وَهُوَ جُنُبٌ " . فَقَالَ : كَيْفَ يَفْعَلُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ؟ قَالَ : تَتَنَاوَلُهُ تَنَاوُلا . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz janobatli holida oqmaydigan turgʻun suvda gʻusl qilmasin», dedilar. «Ey Abu Hurayra, unda qanday qilsin?» deyildi. U: «Undan suv olib (ustiga quysin)», dedi. Isnodi sahih.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз жанобатли ҳолида оқмайдиган турғун сувда ғусл қилмасин», дедилар. «Эй Абу Ҳурайра, унда қандай қилсин?» дейилди. У: «Ундан сув олиб (устига қуйсин)», деди. Исноди саҳиҳ.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , نا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ . ح وَثنا الْحُسَيْنُ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُجَشِّرٍ , ثنا عَبْدَةُ . ح وَنا الْحُسَيْنُ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , نا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ , قَالُوا : نا حَارِثَةُ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " لَقَدْ رَأَيْتُنِي أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَتَطَهَّرُ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men oʻzimni va Rasululloh ﷺni bir idishdan tahoratlanayotganimizni koʻrganman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ўзимни ва Расулуллоҳ ﷺни бир идишдан таҳоратланаётганимизни кўрганман».

نا الْحُسَيْنُ , نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ رَاشِدٍ , نا عَارِمٌ , نا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , نا أَيُّوبُ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , أَنَّ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " لَقَدْ رَأَيْتُنِي أَتَوَضَّأُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Men oʻzimni Nabiy ﷺ bilan birga bir idishdan tahorat qilayotganimni koʻrganman».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Мен ўзимни Набий ﷺ билан бирга бир идишдан таҳорат қилаётганимни кўрганман».

نا علِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْهَيْثَمِ الْبَزَّازُ , نا عِيسَى بْنُ أَبِي حَرْبٍ الصَّفَّارُ ، نا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , عَنْ شَرِيكٍ , عَنْ سِمَاكٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنْ مَيْمُونَةَ , قَالَتْ : أَجْنَبْتُ فَاغْتَسَلْتُ مِنْ جَفْنَةٍ فَفَضَلَتْ فِيهَا فَضْلَةٌ , فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ مِنْهُ , فَقُلْتُ : إِنِّي قَدِ اغْتَسَلَتْ مِنْهُ , فَقَالَ : " الْمَاءُ لَيْسَ عَلَيْهِ جَنَابَةٌ " , فَاغْتَسَلَ مِنْهُ , اخْتُلِفَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَلَى سِمَاكٍ , وَلَمْ يَقُلْ فِيهِ : عَنْ مَيْمُونَةَ غَيْرَ شَرِيكٍ

Maymuna (roziyallohu anho) aytdi: Men janobatli boʻldim va bir katta idishdan gʻusl qildim, unda bir oz (suv) ortib qoldi. Soʻng Nabiy ﷺ kelib, undan gʻusl qilmoqchi boʻldilar. Men: «Men undan gʻusl qilgan edim», dedim. U zot: «Suvga janobat (yuqmaydi)», dedilar va undan gʻusl qildilar. Bu hadisda Simokdan (rivoyat qilishda) ixtilof qilingan; unda «Maymunadan» deb Sharikdan boshqasi aytmagan.Маймуна (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен жанобатли бўлдим ва бир катта идишдан ғусл қилдим, унда бир оз (сув) ортиб қолди. Сўнг Набий ﷺ келиб, ундан ғусл қилмоқчи бўлдилар. Мен: «Мен ундан ғусл қилган эдим», дедим. У зот: «Сувга жанобат (юқмайди)», дедилар ва ундан ғусл қилдилар. Бу ҳадисда Симокдан (ривоят қилишда) ихтилоф қилинган; унда «Маймунадан» деб Шарикдан бошқаси айтмаган.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ ، نا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ الرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ " . قَالَ : تَابَعَهُ أَيُّوبُ , وَمَالِكٌ , وَابْنُ جُرَيْجٍ ، وَغَيْرُهُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida erkak bilan ayol bir idishdan tahorat qilar edi». U (Doraqutniy) aytdi: Unga Ayyub, Molik, Ibn Jurayj va boshqalar mutobaat qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида эркак билан аёл бир идишдан таҳорат қилар эди». У (Дорақутний) айтди: Унга Айюб, Молик, Ибн Журайж ва бошқалар мутобаат қилдилар.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ , نا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , نا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , قَالَ : مَبْلَغُ عِلْمِي وَالَّذِي يَسْكُنُ عَلَى بَالِي أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَنَا , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَغْتَسِلُ بِفَضْلِ مَيْمُونَةَ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Amr ibn Dinor aytdi: Bilganim va koʻnglimga oʻrnashgani shuki, Abu Shaʼso bizga xabar berdi: unga Ibn Abbos xabar berishicha, Nabiy ﷺ Maymunaning ortidan qolgan suv bilan gʻusl qilar edilar. Isnodi sahih.Амр ибн Динор айтди: Билганим ва кўнглимга ўрнашгани шуки, Абу Шаъсо бизга хабар берди: унга Ибн Аббос хабар беришича, Набий ﷺ Маймунанинг ортидан қолган сув билан ғусл қилар эдилар. Исноди саҳиҳ.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا ابْنُ زَنْجُوَيْهِ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا ابْنُ جُرَيْجٍ , أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ , قَالَ : عِلْمِي وَالَّذِي يَخْطِرُ بِبَالِي أَنَّ أَبَا الشَّعْثَاءِ أَخْبَرَنِي , أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يَغْتَسِلُ بِفَضْلِ مَيْمُونَةَ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Amr ibn Dinor aytdi: Bilganim va xayolimga kelgani shuki, Abu Shaʼso menga xabar berdi: unga Ibn Abbos xabar berishicha, Nabiy ﷺ Maymunaning ortidan qolgan suv bilan gʻusl qilar edilar. Isnodi sahih.Амр ибн Динор айтди: Билганим ва хаёлимга келгани шуки, Абу Шаъсо менга хабар берди: унга Ибн Аббос хабар беришича, Набий ﷺ Маймунанинг ортидан қолган сув билан ғусл қилар эдилар. Исноди саҳиҳ.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , وَأَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , قَالا : حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ ، نا شَرِيكٌ , عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : حَدَّثَتْنِي مَيْمُونَةُ بِنْتُ الْحَارِثِ , أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " تَوَضَّأَ بِفَضْلِ غُسْلِهَا مِنَ الْجَنَابَةِ " , وَقَالَ الرَّمَادِيُّ : تَوَضَّأَ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهَا مِنَ الْجَنَابَةِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Menga Maymuna binti Horis soʻzlab berdiki, Nabiy ﷺ uning janobatdan gʻusl qilganidan ortgan suv bilan tahorat qildilar. Ramodiy esa: «uning janobatdan (qilgan) tahorat suvining ortigʻi bilan tahorat qildilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Менга Маймуна бинти Ҳорис сўзлаб бердики, Набий ﷺ унинг жанобатдан ғусл қилганидан ортган сув билан таҳорат қилдилар. Рамодий эса: «унинг жанобатдан (қилган) таҳорат сувининг ортиғи билан таҳорат қилдилар», деди.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , نا أَبُو دَاوُدَ ، نا شُعْبَةُ , عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا حَاجِبٍ , يُحَدِّثُ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى أَنْ يُتَوَضَّأَ بِفَضْلِ وُضُوءِ الْمَرْأَةِ , أَوْ قَالَ : شَرَابِهَا " . قَالَ شُعْبَةُ : وَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا حَاجِبٍ , يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى أَنْ يُتَوَضَّأَ بِفَضْلِ وُضُوءِ الْمَرْأَةِ " . أَبُو حَاجِبٍ اسْمُهُ سَوَادَةُ بْنُ عَاصِمٍ وَاخْتُلِفَ عَنْهُ فَرَوَاهُ عِمْرَانُ بْنُ جَرِيرٍ , وَغَزَوَانُ بْنُ حُجَيْرٍ السَّدُوسِيُّ عَنْهُ مَوْقُوفًا , مِنْ قَوْلِ الْحَكَمِ غَيْرِ مَرْفُوعٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Hakam ibn Amr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ayolning tahorat suvidan ortgani bilan — yoki: uning ichgan suvidan ortgani bilan — tahorat qilishdan qaytardilar. Shuʼba aytdi: Menga Sulaymon at-Taymiy xabar berdi: Men Abu Hojibning Nabiy ﷺ sahobalaridan bir kishidan rivoyat qilayotganini eshitdim: Nabiy ﷺ ayolning tahorat suvidan ortgani bilan tahorat qilishdan qaytardilar. Abu Hojibning ismi Savoda ibn Osimdir; undan (rivoyat qilishda) ixtilof qilingan: Imron ibn Jarir va Gʻazvon ibn Hujayr as-Sadusiy uni undan mavquf holda — Hakamning oʻz soʻzi sifatida, Nabiy ﷺga marfuʼ qilmagan holda rivoyat qilishgan.Ҳакам ибн Амр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аёлнинг таҳорат сувидан ортгани билан — ёки: унинг ичган сувидан ортгани билан — таҳорат қилишдан қайтардилар. Шуъба айтди: Менга Сулаймон ат-Таймий хабар берди: Мен Абу Ҳожибнинг Набий ﷺ саҳобаларидан бир кишидан ривоят қилаётганини эшитдим: Набий ﷺ аёлнинг таҳорат сувидан ортгани билан таҳорат қилишдан қайтардилар. Абу Ҳожибнинг исми Савода ибн Осимдир; ундан (ривоят қилишда) ихтилоф қилинган: Имрон ибн Жарир ва Ғазвон ибн Ҳужайр ас-Садусий уни ундан мавқуф ҳолда — Ҳакамнинг ўз сўзи сифатида, Набий ﷺга марфуъ қилмаган ҳолда ривоят қилишган.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ ، نا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ , أنا خَارِجَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نا سَالِمٌ أَبُو النُّعْمَانِ , حَدَّثَتْنِي مَوْلاتِي خَوْلَةُ بِنْتُ قَيْسٍ " أَنَّهَا كَانَتْ تَخْتَلِفُ يَدُهَا وَيَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ تَتَوَضَّأُ , هِيَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "

Solim Abu Nuʼmon aytdi: Menga xojam Xavla binti Qays soʻzlab berdiki, uning qoʻli bilan Rasululloh ﷺning qoʻllari bir idishda navbatma-navbat kirar, u va Nabiy ﷺ (birgalikda) tahorat qilar edilar.Солим Абу Нуъмон айтди: Менга хожам Хавла бинти Қайс сўзлаб бердики, унинг қўли билан Расулуллоҳ ﷺнинг қўллари бир идишда навбатма-навбат кирар, у ва Набий ﷺ (биргаликда) таҳорат қилар эдилар.

نا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , ثنا وَكِيعٌ , نا الأَعْمَشُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ سَلْمَانَ , قَالَ : قَالَ لَهُ بَعْضُ الْمُشْرِكِينَ وَهُوَ يَسْتهْزِئُ بِهِ : إِنِّي لأَرَى صَاحِبَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ , قَالَ : أَجَلْ أَمَرَنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَنْ لا نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ وَلا نَسْتَدْبِرَهَا , وَلا نَسْتَنْجِيَ بِأَيْمَانِنَا , وَلا نَسْتَكْفِيَ بِدُونِ ثَلاثِ أَحْجَارٍ لَيْسَ فِيهَا عَظْمٌ وَلا رَجِيعٌ " . نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نا حمَيْدُ بْنُ الرَّبِيعِ , نا وَكِيعٌ , وَأَبُو مُعَاوِيَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ , قَالُوا : نا الأَعْمَشُ , بِإِسْنَادٍ مِثْلَهُ

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga mushriklardan biri masxara qilib: «Men sizning sohibingiz sizlarga hatto hojat chiqarishgacha hamma narsani oʻrgatayotganini koʻryapman», dedi. Salmon: «Ha, shundoq. U zot ﷺ bizni qiblaga yuzlanmaslikka va unga orqa oʻgirmaslikka, oʻng qoʻlimiz bilan istinjo qilmaslikka hamda ichida suyak yoxud tezak boʻlmagan uchta toshdan kam narsa bilan kifoyalanmaslikka buyurdi», dedi. Uni Aʼmashdan shu kabi isnod bilan Vakiʼ, Abu Muoviya va Abdulloh ibn Numayr ham rivoyat qilishgan.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга мушриклардан бири масхара қилиб: «Мен сизнинг соҳибингиз сизларга ҳатто ҳожат чиқаришгача ҳамма нарсани ўргатаётганини кўряпман», деди. Салмон: «Ҳа, шундоқ. У зот ﷺ бизни қиблага юзланмасликка ва унга орқа ўгирмасликка, ўнг қўлимиз билан истинжо қилмасликка ҳамда ичида суяк ёхуд тезак бўлмаган учта тошдан кам нарса билан кифояланмасликка буюрди», деди. Уни Аъмашдан шу каби иснод билан Вакиъ, Абу Муовия ва Абдуллоҳ ибн Нумайр ҳам ривоят қилишган.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ . ح وَنا عَلِيُّ بْنُ مُبَشِّرٍ , نا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , قَالا : أنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ مَنْصُورٍ , وَالأَعْمَشِ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ سَلْمَانَ , قَالَ : قَالَ الْمُشْرِكُونَ : إِنَّا نَرَى صَاحِبَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ حَتَّى يُعَلِّمَكُمُ الْخِرَاءَةَ , قَالَ : أَجَلْ إِنَّهُ لَيَنْهَانَا أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِيَمِينِهِ أَوْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ وَيَنْهَانَا عَنِ الرَّوْثِ وَالْعِظَامِ , وَقَالَ : " لا يَسْتَنْجِي أَحَدُكُمْ بِدُونِ ثَلاثَةِ أَحْجَارٍ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Salmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Mushriklar: «Biz hamrohingizning sizlarga hatto hojat chiqarishni oʻrgatayotganini koʻrmoqdamiz», deyishdi. U: «Ha, u zot bizni biror birimiz oʻng qoʻli bilan istinjo qilishidan va qiblaga yuzlanishidan qaytaradilar, tezak va suyaklardan ham qaytaradilar hamda: ‹Biringiz uchtadan kam tosh bilan istinjo qilmasin›, dedilar», dedi. Isnodi sahih.Салмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мушриклар: «Биз ҳамроҳингизнинг сизларга ҳатто ҳожат чиқаришни ўргатаётганини кўрмоқдамиз», дейишди. У: «Ҳа, у зот бизни бирор биримиз ўнг қўли билан истинжо қилишидан ва қиблага юзланишидан қайтарадилар, тезак ва суяклардан ҳам қайтарадилар ҳамда: ‹Бирингиз учтадан кам тош билан истинжо қилмасин›, дедилар», деди. Исноди саҳиҳ.

نا ابْنُ صَاعِدٍ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالا : حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ , نا أَبِي , عَنْ مُسْلِمٍ وَهُوَ ابْنُ قُرْطٍ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا ذَهَبَ أَحَدُكُمْ لِحَاجَةٍ فَلْيَسْتَطِبْ بِثَلاثِ أَحْجَارٍ فَإِنَّهَا تُجْزِيهِ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringiz hojatga borsa, uchta tosh bilan tozalansin; zero u unga kifoya qiladi», dedilar. Isnodi sahih.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингиз ҳожатга борса, учта тош билан тозалансин; зеро у унга кифоя қилади», дедилар. Исноди саҳиҳ.

نا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ الزَّيَّاتُ , نا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ الْجُرْجَانِيُّ . ح وَنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا أَبُو بَكْرِ بْنُ زَنْجُوَيْهِ ، ح وَنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الصَّنْعَانِيُّ , قَالُوا : أنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا مَعْمَرٌ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ , عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ لِحَاجَتِهِ فَأَمَرَ ابْنَ مَسْعُودٍ أَنْ يَأْتِيَهُ بِثَلاثَةِ أَحْجَارٍ فَجَاءَهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَلْقَى الرَّوْثَةَ , وَقَالَ : " إِنَّهَا رِكْسٌ ائْتِنِي بِحَجَرٍ "

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hojatlariga bordilar va Ibn Masʼudga u zotga uchta tosh olib kelishni buyurdilar. U ikkita tosh va bir tezak olib keldi. Shunda u zot tezakni tashlab yubordilar va: «U nopokdir, menga (boshqa) tosh olib kel», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларига бордилар ва Ибн Масъудга у зотга учта тош олиб келишни буюрдилар. У иккита тош ва бир тезак олиб келди. Шунда у зот тезакни ташлаб юбордилар ва: «У нопокдир, менга (бошқа) тош олиб кел», дедилар.

تَابَعَهُ أَبُو شَيْبَةَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ نا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ بُهْلُولٍ , نا جَدِّي , نا أَبِي , عَنْ أَبِي شَيْبَةَ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَلْقَمَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : خَرَجْتُ يَوْمًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَهُ بِثَلاثَةِ أَحْجَارٍ , فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ , قَالَ : فَأَلْقَى الرَّوْثَةَ , وَقَالَ : " إِنَّهَا رِكْسٌ فَأْتِنِي بِغَيْرِهَا " . اخْتُلِفَ عَلَى أَبِي إِسْحَاقَ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ , وَقَدْ بَيَّنْتُ الاخْتِلافَ فِي مَوَاضِعِ أُخَرَ

Unga Abu Shayba Ibrohim ibn Usmon Abu Ishoqdan (rivoyat qilishda) mutobaat qildi. Abdulloh (ibn Masʼud) aytdi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bilan chiqdim. U zot menga oʻzlariga uchta tosh olib kelishimni buyurdilar. Men u zotga ikkita tosh va bir tezak olib keldim. U zot tezakni tashlab yubordilar va: «U nopokdir, menga undan boshqasini olib kel», dedilar. Bu hadisning isnodida Abu Ishoqdan (rivoyat qilishda) ixtilof qilingan; men bu ixtilofni boshqa oʻrinlarda bayon qilganman.Унга Абу Шайба Иброҳим ибн Усмон Абу Ишоқдан (ривоят қилишда) мутобаат қилди. Абдуллоҳ (ибн Масъуд) айтди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ билан чиқдим. У зот менга ўзларига учта тош олиб келишимни буюрдилар. Мен у зотга иккита тош ва бир тезак олиб келдим. У зот тезакни ташлаб юбордилар ва: «У нопокдир, менга ундан бошқасини олиб кел», дедилар. Бу ҳадиснинг иснодида Абу Ишоқдан (ривоят қилишда) ихтилоф қилинган; мен бу ихтилофни бошқа ўринларда баён қилганман.

نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ ، نا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شَبِيبٍ , نا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , نا يَحْيَى بْنُ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيُّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ فَيْرُوزَ الدَّيْلَمِيِّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ , قَالَ : " نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَجْمِرَ بِعَظْمٍ أَوْ رَوْثٍ أَوْ حُمَمَةٍ " . إِسْنَادٌ شَامِيُّ لَيْسَ بِثَابِتٍ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ bizni suyak, tezak yoki koʻmir bilan istinjo qilishdan qaytardilar». Bu shomliklarning isnodi boʻlib, sobit emas.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ бизни суяк, тезак ёки кўмир билан истинжо қилишдан қайтардилар». Бу шомликларнинг исноди бўлиб, собит эмас.

نا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نا ابْنُ وَهْبٍ , حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عَلِيٍّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِعَظْمٍ حَائِلٍ أَوْ رَوْثَةٍ أَوْ حُمَمَةٍ " . عَلِيُّ بْنُ رَبَاحٍ لا يُثْبَتُ سَمَاعُهُ مِنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , وَلا يَصِحُّ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ eskirgan suyak, tezak yoki koʻmir bilan istinjo qilishimizdan qaytardilar. Ali ibn Robohning Ibn Masʼuddan eshitgani sobit emas va (bu isnod) sahih emas.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эскирган суяк, тезак ёки кўмир билан истинжо қилишимиздан қайтардилар. Али ибн Робоҳнинг Ибн Масъуддан эшитгани собит эмас ва (бу иснод) саҳиҳ эмас.

حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ ، نا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ , نا أَبُو طَاهِرٍ ، وعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ ، قَالا : نا ابْنُ وَهْبٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ , عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ الأَنْصَارِيِّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الأَنْصَارِ أَخْبَرَهُ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ " نَهَى أَنْ يَسْتَطِيبَ أَحَدٌ بِعَظْمٍ أَوْ رَوْثٍ أَوْ جِلْدٍ " . هَذَا إِسْنَادٌ غَيْرُ ثَابِتٍ أَيْضًا . عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَجْهُولٌ

Nabiy ﷺ sahobalaridan ansoriy bir kishi Rasululloh ﷺdan xabar berishicha, u zot suyak, tezak yoki teri bilan tozalanishdan qaytardilar. Bu isnod ham sobit emas. Abdulloh ibn Abdurahmon majhuldir.Набий ﷺ саҳобаларидан ансорий бир киши Расулуллоҳ ﷺдан хабар беришича, у зот суяк, тезак ёки тери билан тозаланишдан қайтардилар. Бу иснод ҳам собит эмас. Абдуллоҳ ибн Абдураҳмон мажҳулдир.

نا أبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ , وَأَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ , قَالا : حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ كَاسِبٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ , نا الْحُسَيْنُ بْنُ الْعَبَّاسِ الرَّازِيُّ , نا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ , نا سَلَمَةُ بْنُ رَجَاءٍ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ فُرَاتٍ الْقَزَّازِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي حَازِمٍ الأَشْجَعِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى أَنْ يُسْتَنْجَى بِرَوْثٍ أَوْ عَظْمٍ " , وَقَالَ : " إِنَّهُمَا لا تُطَهِّرَانِ " . إِسْنَادٌ صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ tezak yoki suyak bilan istinjo qilishdan qaytardilar va: «Bu ikkisi poklamaydi», dedilar. Isnodi sahih.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ тезак ёки суяк билан истинжо қилишдан қайтардилар ва: «Бу иккиси покламайди», дедилар. Исноди саҳиҳ.

نا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْهَيْثَمِ الْعَسْكَرِيُّ , نا عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نا عَتِيقُ بْنُ يَعْقُوبَ الزُّبَيْرِيُّ , نا أُبَيُّ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنِ الاسْتِطَابَةِ , فَقَالَ : " أَوَلا يَجِدُ أَحَدُكُمْ ثَلاثَةَ أَحْجَارٍ , حَجَرَيْنِ لِلصَّفْحَتَيْنِ وَحَجَرٌ لِلْمَسْرُبَةِ " . إِسْنَادٌ حَسَنٌ

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan (hojatdan soʻng) tozalanish haqida soʻralganda, u zot: «Sizlardan biringiz uchta tosh topa olmaydimi — ikkita tosh ikki yon uchun, bitta tosh esa oʻrta joy uchun?» dedilar. Isnodi hasan.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан (ҳожатдан сўнг) тозаланиш ҳақида сўралганда, у зот: «Сизлардан бирингиз учта тош топа олмайдими — иккита тош икки ён учун, битта тош эса ўрта жой учун?» дедилар. Исноди ҳасан.

نا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّعْمَانِيُّ , نا أَبُو عُتْبَةَ أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ ، نا بَقِيَّةُ , حَدَّثَنِي مُبَشِّرُ بْنُ عُبَيْدٍ , حَدَّثَنِي الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , قَالَتْ : " مَرَّ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنِ التَّغَوُّطِ , فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَنَكَّبَ الْقِبْلَةَ , وَلا يَسْتَقْبِلُهَا وَلا يَسْتَدْبِرُهَا , وَلا يَسْتَقْبِلُ الرِّيحَ وَأَنْ يَسْتَنْجِيَ بِثَلاثَةِ أَحْجَارٍ لَيْسَ فِيهَا رَجِيعٌ , أَوْ ثَلاثَةِ أَعْوَادٍ , أَوْ ثَلاثِ حَثَيَاتٍ مِنْ تُرَابٍ " . لَمْ يَرْوِهِ غَيْرُ مُبَشِّرِ بْنِ عُبَيْدٍ . وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Suroqa ibn Molik al-Mudlijiy Rasululloh ﷺning yonlaridan oʻtdi va u zotdan katta hojat chiqarish haqida soʻradi. U zot unga qibladan chetlanishni, unga yuzlanmaslikni va orqa oʻgirmaslikni, shamolga yuzlanmaslikni hamda ichida tezak boʻlmagan uchta tosh yoki uchta tayoqcha yoxud uch hovuch tuproq bilan istinjo qilishni buyurdilar». Buni Mubashshir ibn Ubayddan boshqa hech kim rivoyat qilmagan, u esa matrukul-hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Суроқа ибн Молик ал-Мудлижий Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан ўтди ва у зотдан катта ҳожат чиқариш ҳақида сўради. У зот унга қибладан четланишни, унга юзланмасликни ва орқа ўгирмасликни, шамолга юзланмасликни ҳамда ичида тезак бўлмаган учта тош ёки учта таёқча ёхуд уч ҳовуч тупроқ билан истинжо қилишни буюрдилар». Буни Мубашшир ибн Убайддан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган, у эса матрукул-ҳадисдир.

نا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْمُضَرِيُّ , نا أَبُو عَاصِمٍ ، نا زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا قَضَى أَحَدُكُمْ حَاجَتَهُ فَلْيَسْتَنْجِ بِثَلاثَةِ أَعْوَادٍ أَوْ ثَلاثَةِ أَحْجَارٍ , أَوْ بِثَلاثِ حَثَيَاتٍ مِنَ التُّرَابِ " . قَالَ زَمْعَةُ : فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ طَاوُسٍ , فَقَالَ : أَخْبَرَنِي أَبِي , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ بِهَذَا سَوَاءً . لَمْ يُسْنِدْهُ غَيْرُ الْمُضَرِيِّ , وَهُوَ كَذَّابٌ مَتْرُوكٌ , وَغَيْرُهُ يَرْوِيهِ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ , عَنْ زَمْعَةَ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , عَنْ طَاوُسٍ ، مُرْسَلا لَيْسَ فِيهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ , وَابْنُ وَهْبٍ , وَوَكِيعٌ , وَغَيْرُهُمْ عَنْ زَمْعَةَ , وَرَوَاهُ ابْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , عَنْ طَاوُسٍ , قَوْلَهُ . وَقَدْ سَأَلْتُ سَلَمَةَ , عَنْ قَوْلِ زَمْعَةَ : إِنَّهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرْفَعْهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz hojatini chiqarsa, uchta tayoqcha yoki uchta tosh yoxud uch hovuch tuproq bilan istinjo qilsin», dedilar. Zamʼa aytdi: Men buni Ibn Tovusga soʻzlab berdim, u: «Menga otam Ibn Abbosdan xuddi shuni xabar bergan», dedi. Buni Muzariydan boshqa hech kim musnad qilib rivoyat qilmagan, u esa kazzob, matrukdir. Boshqalar esa uni Abu Osimdan, u Zamʼadan, u Salama ibn Vahromdan, u Tovusdan mursal holda — unda «Ibn Abbosdan» degani boʻlmagan holda rivoyat qilishadi. Abdurazzoq, Ibn Vahb, Vakiʼ va boshqalar ham uni Zamʼadan shunday rivoyat qilishgan. Ibn Uyayna esa uni Salama ibn Vahromdan, u Tovusdan — Tovusning oʻz soʻzi sifatida rivoyat qilgan. Men Salamadan Zamʼaning «u Nabiy ﷺdandir» degan soʻzi haqida soʻragan edim, uni marfuʼ qilmadi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ҳожатини чиқарса, учта таёқча ёки учта тош ёхуд уч ҳовуч тупроқ билан истинжо қилсин», дедилар. Замъа айтди: Мен буни Ибн Товусга сўзлаб бердим, у: «Менга отам Ибн Аббосдан худди шуни хабар берган», деди. Буни Музарийдан бошқа ҳеч ким муснад қилиб ривоят қилмаган, у эса каззоб, матрукдир. Бошқалар эса уни Абу Осимдан, у Замъадан, у Салама ибн Ваҳромдан, у Товусдан мурсал ҳолда — унда «Ибн Аббосдан» дегани бўлмаган ҳолда ривоят қилишади. Абдураззоқ, Ибн Ваҳб, Вакиъ ва бошқалар ҳам уни Замъадан шундай ривоят қилишган. Ибн Уяйна эса уни Салама ибн Ваҳромдан, у Товусдан — Товуснинг ўз сўзи сифатида ривоят қилган. Мен Саламадан Замъанинг «у Набий ﷺдандир» деган сўзи ҳақида сўраган эдим, уни марфуъ қилмади.

نا محَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبَّادٍ ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ زَمْعَةَ بْنِ صَالِحٍ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , قَالَ : سَمِعْتُ طَاوُسًا , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أَتَى أَحَدُكُمُ الْبَرَازَ فَلْيُكْرِمَنَّ قِبْلَةَ اللَّهِ فَلا يَسْتَقْبِلْهَا وَلا يَسْتَدْبِرْهَا , ثُمَّ لِيَسْتَطِبْ بِثَلاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ ثَلاثَةِ أَعْوَادٍ أَوْ ثَلاثِ حَثَيَاتٍ مِنَ التُّرَابِ , ثُمَّ لِيَقُلِ : الْحَمْدُ اللَّهِ الَّذِي أَخْرَجَ عَنِّي مَا يُؤْذِينِي وَأَمْسَكَ عَلَيَّ مَا يَنْفَعُنِي " . نا أبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ , نا إبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الْحَرْبِيُّ , نا هارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ , نا ابْنُ وَهْبٍ , نا زمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , وَابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا ، مُرْسَلا . نا محَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا محَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , نا وَكِيعٌ , عَنْ زَمْعَةَ , عَنْ سَلَمَةَ بْنِ وَهْرَامَ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا . نا إسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّفَّارِ , وَحَمْزَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ , قَالا : حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِسْحَاقَ ، نا عَلِيٌّ , نا سُفْيَانُ , نا سَلَمَةُ بْنُ وَهْرَامَ , أنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا , يَقُولُ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ . قَالَ عَلِيٌّ : قُلْتُ لِسُفْيَانَ : أَكَانَ زَمْعَةُ يَرْفَعُهُ ؟ قَالَ : نَعَمْ , فَسَأَلْتُ سَلَمَةَ عَنْهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ , يَعْنِي لَمْ يَرْفَعْهُ

Salama ibn Vahrom aytdi: Men Tovusning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Biringiz katta hojatga borsa, Allohning qiblasini ulugʻlasin: unga yuzlanmasin va unga orqa oʻgirmasin. Soʻng uchta tosh yoki uchta tayoqcha yoxud uch hovuch tuproq bilan tozalansin. Soʻng: ‹Menga aziyat beradigan narsani mendan chiqargan va menga foyda beradiganini oʻzimda saqlab qolgan Allohga hamd boʻlsin›, desin», dedilar. Zamʼa ibn Solih uni Salama ibn Vahromdan va Ibn Tovusdan, ular Tovusdan, u Nabiy ﷺdan mursal holda shunday rivoyat qildi. Vakiʼ ham uni Zamʼadan, u Salama ibn Vahromdan, u Tovusdan, u Nabiy ﷺdan shunday rivoyat qildi. Sufyon esa Salama ibn Vahromdan — u Tovusning shunga oʻxshash deganini eshitgani (haqida) rivoyat qildi va uni marfuʼ qilmadi. Ali aytdi: Men Sufyonga: «Zamʼa uni marfuʼ qilarmidi?» dedim. U: «Ha», dedi. Soʻng men Salamadan uni soʻradim, u buni tanimadi — yaʼni uni marfuʼ qilmadi.Салама ибн Ваҳром айтди: Мен Товуснинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз катта ҳожатга борса, Аллоҳнинг қибласини улуғласин: унга юзланмасин ва унга орқа ўгирмасин. Сўнг учта тош ёки учта таёқча ёхуд уч ҳовуч тупроқ билан тозалансин. Сўнг: ‹Менга азият берадиган нарсани мендан чиқарган ва менга фойда берадиганини ўзимда сақлаб қолган Аллоҳга ҳамд бўлсин›, десин», дедилар. Замъа ибн Солиҳ уни Салама ибн Ваҳромдан ва Ибн Товусдан, улар Товусдан, у Набий ﷺдан мурсал ҳолда шундай ривоят қилди. Вакиъ ҳам уни Замъадан, у Салама ибн Ваҳромдан, у Товусдан, у Набий ﷺдан шундай ривоят қилди. Суфён эса Салама ибн Ваҳромдан — у Товуснинг шунга ўхшаш деганини эшитгани (ҳақида) ривоят қилди ва уни марфуъ қилмади. Али айтди: Мен Суфёнга: «Замъа уни марфуъ қилармиди?» дедим. У: «Ҳа», деди. Сўнг мен Саламадан уни сўрадим, у буни танимади — яъни уни марфуъ қилмади.

نا عثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ بُرْدٍ الأَنْطَاكِيُّ , نا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ , نا مُعَلَّى بْنُ مَيْمُونٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " فِي السِّوَاكِ عَشْرُ خِصَالٍ : مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ تَعَالَى , وَمَسْخَطَةٌ لِلشَّيْطَانِ , وَمَفْرَحَةٌ لِلْمَلائِكَةِ , جَيِّدٌ لِلَّثَةِ , وَمُذْهِبٌ بِالْحَفَرِ , وَيَجْلُو الْبَصَرَ , وَيُطَيِّبُ الْفَمَ , وَيُقَلِّلُ الْبَلْغَمَ , وَهُوَ مِنَ السُّنَّةِ , وَيَزِيدُ فِي الْحَسَنَاتِ " . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : مُعَلَّى بْنُ مَيْمُونٍ ضَعِيفٌ مَتْرُوكٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Misvokda oʻnta xislat bor: u Robb taoloning roziligi, shaytonning gʻazabi, farishtalarning quvonchi; milk uchun foydali, tishdagi kirni ketkazadi, koʻzni ravshan qiladi, ogʻizni xushboʻy qiladi, balgʻamni kamaytiradi, u sunnatdandir va hasanotlarni koʻpaytiradi». Shayx Abul-Hasan aytdi: Muallo ibn Maymun zaif, matrukdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мисвокда ўнта хислат бор: у Робб таолонинг розилиги, шайтоннинг ғазаби, фаришталарнинг қувончи; милк учун фойдали, тишдаги кирни кетказади, кўзни равшан қилади, оғизни хушбўй қилади, балғамни камайтиради, у суннатдандир ва ҳасанотларни кўпайтиради». Шайх Абул-Ҳасан айтди: Муалло ибн Маймун заиф, матрукдир.

نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ذَكْوَانَ , عَنْ مَرْوَانَ الأَصْفَرَ , قَالَ : رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ ثُمَّ جَلَسَ يَبُولُ إِلَيْهَا , فَقُلْتُ : أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَلَيْسَ قَدْ نُهِيَ عَنْ هَذَا ؟ فَقَالَ : " بَلَى , إِنَّمَا نُهِيَ عَنْ ذَلِكَ فِي الْفَضَاءِ , فَإِذَا كَانَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ شَيْءٌ يَسْتُرُكَ فَلا بَأْسَ " . هَذَا صَحِيحٌ كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ

Marvon al-Asfar aytadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning tuyasini qiblaga qaratib choʻktirib, soʻng oʻsha tomonga (qarab) oʻtirib kichik hojat chiqarayotganini koʻrdim. Shunda men: «Ey Abu Abdurahmon, bu (ish) man etilmaganmidi?» dedim. U: «Ha (man etilgan); lekin bu faqat ochiq joyda man etilgan. Sen bilan qibla orasida (seni) toʻsadigan biror narsa boʻlsa, zarari yoʻq», dedi. Bu sahihdir, roviylarining hammasi ishonchli.Марвон ал-Асфар айтади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг туясини қиблага қаратиб чўктириб, сўнг ўша томонга (қараб) ўтириб кичик ҳожат чиқараётганини кўрдим. Шунда мен: «Эй Абу Абдураҳмон, бу (иш) ман этилмаганмиди?» дедим. У: «Ҳа (ман этилган); лекин бу фақат очиқ жойда ман этилган. Сен билан қибла орасида (сени) тўсадиган бирор нарса бўлса, зарари йўқ», деди. Бу саҳиҳдир, ровийларининг ҳаммаси ишончли.

نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ شَوْكَرٍ , نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , حَدَّثَنَا أَبُو الأَزْهَرِ ، نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ , نا أَبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي أَبَانُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَدْبِرَ الْقِبْلَةَ أَوْ نَسْتَقْبِلَهَا بِفُرُوجِنَا إِذَا أَهْرَقْنَا الْمَاءَ , ثُمَّ قَدْ رَأَيْتُهُ قَبْلَ مَوْتِهِ بِعَامٍ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ " . كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ , وَقَالَ ابْنُ شَوْكَرٍ : أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ أَوْ يَسْتَدْبِرَهَا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: «Rasululloh ﷺ bizni suv toʻkkanimizda avratlarimiz bilan qiblaga orqa oʻgirishimizdan yoki unga yuzlanishimizdan qaytargan edilar. Soʻng men u zotni vafotlaridan bir yil oldin qiblaga yuzlangan holda kichik hojat chiqarayotganlarini koʻrdim». Roviylarining hammasi ishonchli. Ibn Shavkar esa: «qiblaga yuzlanish yoki unga orqa oʻgirish» dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ бизни сув тўкканимизда авратларимиз билан қиблага орқа ўгиришимиздан ёки унга юзланишимиздан қайтарган эдилар. Сўнг мен у зотни вафотларидан бир йил олдин қиблага юзланган ҳолда кичик ҳожат чиқараётганларини кўрдим». Ровийларининг ҳаммаси ишончли. Ибн Шавкар эса: «қиблага юзланиш ёки унга орқа ўгириш» деди.

نا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , حَدَّثَنِي السَّرِيُّ بْنُ عَاصِمٍ أَبُو سَهْلٍ ، نا عِيسَى بْنُ يُونُسَ , عَنْ أَبِي عَوَانَةَ ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " ذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ قَوْمًا يَكْرَهُونَ أَنْ يَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ , فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَوْضِعِ خَلائِهِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ بِهِ الْقِبْلَةَ " . بَيْنَ خَالِدٍ وَعِرَاكٍ , خَالِدُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Nabiy ﷺga bir qavm katta yoki kichik hojat chiqarishda qiblaga yuzlanishni yoqtirmasligi zikr qilindi. Shunda Nabiy ﷺ hojat oʻrni qiblaga qaratilishiga buyurdilar». Xolid bilan Irok orasida Xolid ibn Abus-Salt (bor).Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Набий ﷺга бир қавм катта ёки кичик ҳожат чиқаришда қиблага юзланишни ёқтирмаслиги зикр қилинди. Шунда Набий ﷺ ҳожат ўрни қиблага қаратилишига буюрдилар». Холид билан Ирок орасида Холид ибн Абус-Салт (бор).

نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْجَمَّالُ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا حَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ , نا الْقَاسِمُ بْنُ مُطَيَّبٍ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , قَالَ : كَانُوا عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , فَقَالَ : مَا اسْتَقْبَلْتُ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ مُذْ كُنْتُ رَجُلا . وَعِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ عِنْدَهُ , فَقَالَ عِرَاكٌ : قَالَتْ عَائِشَةُ : " بَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ قَوْمًا يَكْرَهُونَهُ فَأَمَرَ بِمَقْعَدَتِهِ فَحُوِّلَتْ إِلَى الْقِبْلَةِ " , وَهَذَا مِثْلُهُ . تَابَعَهُ يَحْيَى بْنُ مَطَرٍ , عَنْ خَالِدٍ

Xolid al-Hazzo aytdi: Ular Umar ibn Abdulaziz huzurida edilar. U: «Men er yetganimdan buyon katta hojat chiqarishda qiblaga yuzlanmaganman», dedi. Irok ibn Molik ham uning yonida edi. Shunda Irok: Oisha aytdi: «Rasululloh ﷺga bir qavm buni yoqtirmasligi (haqidagi xabar) yetganda, u zot oʻz hojat oʻrniga buyurdilar va u qiblaga (qaratib) burildi», dedi. Bu ham xuddi shunday. Unga Yahyo ibn Matar Xoliddan (rivoyat qilishda) mutobaat qildi.Холид ал-Ҳаззо айтди: Улар Умар ибн Абдулазиз ҳузурида эдилар. У: «Мен эр етганимдан буён катта ҳожат чиқаришда қиблага юзланмаганман», деди. Ирок ибн Молик ҳам унинг ёнида эди. Шунда Ирок: Оиша айтди: «Расулуллоҳ ﷺга бир қавм буни ёқтирмаслиги (ҳақидаги хабар) етганда, у зот ўз ҳожат ўрнига буюрдилар ва у қиблага (қаратиб) бурилди», деди. Бу ҳам худди шундай. Унга Яҳё ибн Матар Холиддан (ривоят қилишда) мутобаат қилди.

نا الْعَبَّاسُ بْنُ الْعَبَّاسِ بْنِ الْمُغِيرَةِ , نا عَمِّي , نا هِشَامُ بْنُ بَهْرَامَ , نا يَحْيَى بْنُ مَطَرٍ , نا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ , عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَوْمٍ يَكْرَهُونَ أَنْ يَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ فَحَوَّلَ مَقْعَدَتَهُ إِلَى الْقِبْلَةِ " . هَذَا الْقَوْلُ أَصَحُّ , هَكَذَا رَوَاهُ أَبُو عَوَانَةَ وَالْقَاسِمُ بْنُ مُطَيَّبٍ ويَحْيَى بْنُ مَطَرٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عِرَاكٍ . وَرَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ , وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ , عَنْ عِرَاكٍ , وَتَابَعَهُمَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ , إِلا إِنَّهُ قَالَ : عَنْ رَجُلٍ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺ bir qavm katta yoki kichik hojat chiqarishda qiblaga yuzlanishni yoqtirmasligini eshitdilar va oʻz hojat oʻrnini qiblaga (qaratib) burdilar». Bu soʻz asahroqdir. Buni shu tarzda Abu Avona, Qosim ibn Mutayyab va Yahyo ibn Matar Xolid al-Hazzodan, u Irokdan rivoyat qilishgan. Ali ibn Osim va Hammod ibn Salama esa uni Xolid al-Hazzodan, u Xolid ibn Abus-Saltdan, u Irokdan rivoyat qilishgan; bu ikkisiga Abdulvahhob as-Saqafiy mutobaat qildi, faqat u: «bir kishidan» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ бир қавм катта ёки кичик ҳожат чиқаришда қиблага юзланишни ёқтирмаслигини эшитдилар ва ўз ҳожат ўрнини қиблага (қаратиб) бурдилар». Бу сўз асаҳроқдир. Буни шу тарзда Абу Авона, Қосим ибн Мутайяб ва Яҳё ибн Матар Холид ал-Ҳаззодан, у Ирокдан ривоят қилишган. Али ибн Осим ва Ҳаммод ибн Салама эса уни Холид ал-Ҳаззодан, у Холид ибн Абус-Салтдан, у Ирокдан ривоят қилишган; бу иккисига Абдулваҳҳоб ас-Сақафий мутобаат қилди, фақат у: «бир кишидан» деди.

نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , نا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , نا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ , قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ فِي خِلافَتِهِ , وَعِنْدَهُ عِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ , فَقَالَ عُمَرُ : مَا اسْتَقْبَلْتُ الْقِبْلَةَ وَلا اسْتَدْبَرْتُهَا بِبَوْلٍ وَلا غَائِطٍ مُذْ كَذَا وَكَذَا , فَقَالَ عِرَاكٌ : حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ , قَالَتْ : لَمَّا بَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْلُ النَّاسِ فِي ذَلِكَ أَمَرَ بِمَقْعَدَتِهِ فَاسْتَقْبَلَ بِهَا الْقِبْلَةَ " . هَذَا أَضْبَطُ إِسْنَادٍ , وَزَادَ فِيهِ خَالِدُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ , وَهُوَ الصَّوَابُ

Xolid ibn Abus-Salt aytdi: Men Umar ibn Abdulazizning huzurida — uning xalifaligi davrida edim, uning yonida Irok ibn Molik ham bor edi. Umar: «Men falon-falon vaqtdan buyon kichik yoki katta hojat chiqarishda qiblaga yuzlanmadim va unga orqa oʻgirmadim», dedi. Shunda Irok: Menga Oisha soʻzlab berdi: «Rasululloh ﷺga odamlarning bu haqdagi soʻzi yetganda, u zot oʻz hojat oʻrniga buyurdilar va u qiblaga qaratildi», dedi. Bu eng puxta isnoddir; unda Xolid ibn Abus-Salt (isnodga) ziyoda qilingan, toʻgʻrisi ham shudir.Холид ибн Абус-Салт айтди: Мен Умар ибн Абдулазизнинг ҳузурида — унинг халифалиги даврида эдим, унинг ёнида Ирок ибн Молик ҳам бор эди. Умар: «Мен фалон-фалон вақтдан буён кичик ёки катта ҳожат чиқаришда қиблага юзланмадим ва унга орқа ўгирмадим», деди. Шунда Ирок: Менга Оиша сўзлаб берди: «Расулуллоҳ ﷺга одамларнинг бу ҳақдаги сўзи етганда, у зот ўз ҳожат ўрнига буюрдилар ва у қиблага қаратилди», деди. Бу энг пухта исноддир; унда Холид ибн Абус-Салт (иснодга) зиёда қилинган, тўғриси ҳам шудир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، نا بِشْرُ بْنُ مُوسَى , نا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ . ح وَثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ ، نا وَكِيعٌ , عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ , عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي الصَّلْتِ , عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ عَائِشَةَ , بِهَذَا قَالَتْ : فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اسْتَقْبِلُوا بِمَقْعَدَتِي الْقِبْلَةَ " . وَقَالَ يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ : خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمْ يَذْكُرُونَ كَرَاهِيَةَ اسْتِقْبَالِ الْقِبْلَةِ بِالْفُرُوجِ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " قَدْ فَعَلُوهَا حَوِّلُوا مَقْعَدَتِي إِلَى الْقِبْلَةِ " , وَهَذَا مِثْلُهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan shu (hadis) rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mening hojat oʻrnimni qiblaga qaratinglar», dedilar. Yahyo ibn Ishoq esa (shunday) dedi: Nabiy ﷺ chiqdilar, ular esa avratlar bilan qiblaga yuzlanish makruhligi haqida gaplashayotgan edilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Buni qilibdilarmi? Mening hojat oʻrnimni qiblaga buringlar», dedilar. Bu ham xuddi shunday.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан шу (ҳадис) ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ҳожат ўрнимни қиблага қаратинглар», дедилар. Яҳё ибн Ишоқ эса (шундай) деди: Набий ﷺ чиқдилар, улар эса авратлар билан қиблага юзланиш макруҳлиги ҳақида гаплашаётган эдилар. Шунда Набий ﷺ: «Буни қилибдиларми? Менинг ҳожат ўрнимни қиблага буринглар», дедилар. Бу ҳам худди шундай.

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ ، نا أَبُو بَكْرٍ ، ثنا الثَّقَفِيُّ ، عَنْ خَالِدٍ , عَنْ رَجُلٍ , عَنْ عِرَاكٍ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَمَرَ بِخَلائِهِ فَحُوِّلَ إِلَى الْقِبْلَةِ لَمَّا بَلَغَهُ أَنَّ النَّاسَ قَدْ كَرِهُوا ذَلِكَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga odamlar buni yoqtirmagani (haqidagi xabar) yetganda, u zot hojatxonalariga buyurdilar va u qiblaga (qaratib) burildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга одамлар буни ёқтирмагани (ҳақидаги хабар) етганда, у зот ҳожатхоналарига буюрдилар ва у қиблага (қаратиб) бурилди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ الأَحْوَلُ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الأَحْمَسِيُّ , نا عُمَرُ بْنُ شَبِيبٍ , عَنْ عِيسَى الْحَنَّاطِ , عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ , فَلَمَّا دَخَلْتُ إِلَيْهِ , فَإِذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَرَجِ عَلَى لَبِنَتَيْنِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ " . عِيسَى بْنُ أَبِي عِيسَى الْحَنَّاطُ ضَعِيفٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Nabiy ﷺning huzurlariga bir hojat bilan keldim. Kirsam, Nabiy ﷺ toʻsiq ichida, ikkita gʻisht ustida qiblaga yuzlangan holda edilar». Iso ibn Abu Iso al-Hannot zaifdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Набий ﷺнинг ҳузурларига бир ҳожат билан келдим. Кирсам, Набий ﷺ тўсиқ ичида, иккита ғишт устида қиблага юзланган ҳолда эдилар». Исо ибн Абу Исо ал-Ҳаннот заифдир.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ صَاعِقَةُ , نا أَبُو الْمُنْذِرِ إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُمَرَ , نا وَرْقَاءُ , عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ عُمَرَ بْنِ ثَابِتٍ , عَنْ أَبِي أَيُّوبَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلا تَسْتَدْبِرُوهَا بِغَائِطٍ وَلا بَوْلٍ وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا "

Abu Ayyub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Katta yoki kichik hojat chiqarishda qiblaga yuzlanmanglar va unga orqa oʻgirmanglar, balki sharqqa yoki gʻarbga yuzlaninglar», dedilar.Абу Айюб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Катта ёки кичик ҳожат чиқаришда қиблага юзланманглар ва унга орқа ўгирманглар, балки шарққа ёки ғарбга юзланинглар», дедилар.

نا إسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الدُّورِيُّ , نا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ , نا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي عِيسَى , قَالَ : قُلْتُ لِلشَّعْبِيِّ : عَجِبْتُ لِقَوْلِ أَبِي هُرَيْرَةَ , وَنَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : وَمَا قَالا ؟ قُلْتُ : قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : " لا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلا تَسْتَدْبِرُوهَا "

Iso ibn Abu Iso aytdi: Men Shaʼbiyga: «Abu Hurayraning va Nofeʼning Ibn Umardan (keltirgan) soʻzidan hayron qoldim», dedim. U: «Ular nima deyishibdi?» dedi. Men: «Abu Hurayra: ‹Qiblaga yuzlanmanglar va unga orqa oʻgirmanglar›, dedi», dedim.Исо ибн Абу Исо айтди: Мен Шаъбийга: «Абу Ҳурайранинг ва Нофеънинг Ибн Умардан (келтирган) сўзидан ҳайрон қолдим», дедим. У: «Улар нима дейишибди?» деди. Мен: «Абу Ҳурайра: ‹Қиблага юзланманглар ва унга орқа ўгирманглар›, деди», дедим.

وَقَالَ نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ : " رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ مَذْهَبًا مُوَاجِهَ الْقِبْلَةِ " فَقَالَ : أَمَّا قَوْلُ أَبِي هُرَيْرَةَ فَفِي الصَّحْرَاءِ : " إِنَّ لِلَّهِ تَعَالَى خَلْقًا مِنْ عِبَادِهِ يُصَلُّونَ فِي الصَّحْرَاءِ فَلا تَسْتَقْبِلُوهُمْ وَلا تَسْتَدْبِرُوهُمْ , وَأَمَّا بُيُوتِكُمْ هَذِهِ الَّتِي يَتَّخِذُونَهَا لنَّتْنِ فَإِنَّهُ لا قِبْلَةَ لَهَا " . عِيسَى بْنُ أَبِي عِيسَى الْحَنَّاطُ وَهُوَ عِيسَى بْنُ مَيْسَرَةَ , وَهُوَ ضَعِيفٌ

Nofeʼ esa Ibn Umardan (rivoyat qilib): «Men Nabiy ﷺni qiblaga yuzlangan holda hojatga borganlarini koʻrdim», dedi. Shunda u: «Abu Hurayraning soʻziga kelsak, u sahro haqidadir: Allohning bandalaridan sahroda namoz oʻqiydiganlari bordir, bas, ularga yuzlanmanglar va ularga orqa oʻgirmanglar. Nopoklik uchun quriladigan mana bu uylaringizga kelsak, ularning qiblasi yoʻq», dedi. Iso ibn Abu Iso al-Hannot — u Iso ibn Maysaradir — zaifdir.Нофеъ эса Ибн Умардан (ривоят қилиб): «Мен Набий ﷺни қиблага юзланган ҳолда ҳожатга борганларини кўрдим», деди. Шунда у: «Абу Ҳурайранинг сўзига келсак, у саҳро ҳақидадир: Аллоҳнинг бандаларидан саҳрода намоз ўқийдиганлари бордир, бас, уларга юзланманглар ва уларга орқа ўгирманглар. Нопоклик учун қуриладиган мана бу уйларингизга келсак, уларнинг қибласи йўқ», деди. Исо ибн Абу Исо ал-Ҳаннот — у Исо ибн Майсарадир — заифдир.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَكِيلُ , قَالا : نا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ , نا هُشَيْمٌ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ , عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ , يَقُولُ : " ظَهَرْتُ عَلَى إِجَّارٍ عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فِي سَاعَةٍ لَمْ أَظُنَّ أَحَدًا يَخْرُجُ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ , فَاطَّلَعْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى لَبِنَتَيْنِ مُسْتَقْبِلَ بَيْتَ الْمَقْدِسِ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Hafsaning uyi ustidagi tomga — hech kim bu paytda chiqmasa kerak deb oʻylagan bir vaqtda — chiqdim va qarasam, Rasululloh ﷺ ikkita gʻisht ustida Baytul-Maqdisga yuzlangan holda edilar».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Ҳафсанинг уйи устидаги томга — ҳеч ким бу пайтда чиқмаса керак деб ўйлаган бир вақтда — чиқдим ва қарасам, Расулуллоҳ ﷺ иккита ғишт устида Байтул-Мақдисга юзланган ҳолда эдилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ , نا أَبُو يَعْقُوبَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى التَّوْأَمُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : بَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَأَتْبَعَهُ عُمَرُ بِكُوزٍ مِنْ مَاءٍ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنِّي لَمْ أُؤْمَرْ أَنْ أَتَوَضَّأَ كُلَّمَا بُلْتُ , وَلَوْ فَعَلْتُ كَانَتْ سُنَّةً " . لا بَأْسَ بِهِ تَفَرَّدَ بِهِ أَبُو يَعْقُوبَ التَّوْأَمُ , عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ حَدَّثَ بِهِ عَنْهُ جَمَاعَةٌ مِنَ الرُّفَعَاءِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ kichik hojat chiqardilar. Umar u zotning ortidan bir koʻza suv bilan bordi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men har kichik hojat chiqarganimda tahorat qilishga buyurilmaganman; agar (shunday) qilganimda, sunnat boʻlib qolardi», dedilar. Bunda zarar yoʻq. Buni Abu Yaʼqub at-Tavʼam Ibn Abu Mulaykadan yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan; undan buni yuksak (roviylardan) bir jamoa soʻzlab bergan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кичик ҳожат чиқардилар. Умар у зотнинг ортидан бир кўза сув билан борди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳар кичик ҳожат чиқарганимда таҳорат қилишга буюрилмаганман; агар (шундай) қилганимда, суннат бўлиб қоларди», дедилар. Бунда зарар йўқ. Буни Абу Яъқуб ат-Тавъам Ибн Абу Мулайкадан ёлғиз ўзи ривоят қилган; ундан буни юксак (ровийлардан) бир жамоа сўзлаб берган.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مَسْعَدَةَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبٍ , أَخْبَرَنِي عُتْبَةُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ , عَنْ طَلْحَةَ بْنِ نَافِعٍ ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ , حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ , وَجَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ الأَنْصَارِيُّونَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذِهِ الآيَةِ : ‏ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ , فَقَالَ : " يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَثْنَى عَلَيْكُمْ خَيْرًا فِي الطَّهُورِ , فَمَا طُهُورُكُمْ هَذَا ؟ " ، قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ , نَتَوَضَّأُ لِلصَّلاةِ وَنَغْتَسِلُ مِنَ الْجَنَابَةِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَهَلْ مَعَ ذَلِكَ مِنْ غَيْرِهِ ؟ " ، قَالُوا : إِنَّ أَحَدَنَا إِذَا خَرَجَ مِنَ الْغَائِطِ أَحَبَّ أَنْ يَسْتَنْجِيَ بِالْمَاءِ , فَقَالَ : " هُوَ ذَلِكَ فَعَلَيْكُمُوهُ " . عُتْبَةُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ لَيْسَ بِقَوِيٍّ

Talha ibn Nofeʼ soʻzlab berdi: Menga ansoriylar — Abu Ayyub, Jobir ibn Abdulloh va Anas ibn Molik (roziyallohu anhum) Rasululloh ﷺdan, «Unda poklanishni sevadigan kishilar bordir; Alloh esa poklanuvchilarni sevadi» degan ushbu oyat haqida soʻzlab berishdi. U zot: «Ey ansor jamoasi, Alloh sizlarni poklik borasida yaxshilik bilan maqtadi. Bu poklaningiz qanday (poklik)?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, biz namoz uchun tahorat qilamiz va janobatdan gʻusl qilamiz», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Bulardan boshqa yana biror narsa bormi?» dedilar. Ular: «Birimiz katta hojatdan chiqqanda, suv bilan istinjo qilishni yoqtiradi», dedilar. U zot: «Oʻsha shudir, bas, uni lozim tutinglar», dedilar. Utba ibn Abu Hakim qaviy emas.Талҳа ибн Нофеъ сўзлаб берди: Менга ансорийлар — Абу Айюб, Жобир ибн Абдуллоҳ ва Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳум) Расулуллоҳ ﷺдан, «Унда покланишни севадиган кишилар бордир; Аллоҳ эса покланувчиларни севади» деган ушбу оят ҳақида сўзлаб беришди. У зот: «Эй ансор жамоаси, Аллоҳ сизларни поклик борасида яхшилик билан мақтади. Бу покланингиз қандай (поклик)?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биз намоз учун таҳорат қиламиз ва жанобатдан ғусл қиламиз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Булардан бошқа яна бирор нарса борми?» дедилар. Улар: «Биримиз катта ҳожатдан чиққанда, сув билан истинжо қилишни ёқтиради», дедилар. У зот: «Ўша шудир, бас, уни лозим тутинглар», дедилар. Утба ибн Абу Ҳаким қавий эмас.

نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الصَّنْعَانِيُّ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ حُصَيْنٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ بِمَا أَفْضَلَتِ السِّبَاعُ " . إِبْرَاهِيمُ هُوَ ابْنُ أَبِي يَحْيَى ضَعِيفٌ , وَتَابَعَهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ , وَلَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlar ortidan qoldirgan (suv) bilan tahorat qildilar. Ibrohim — u Ibn Abu Yahyodir — zaifdir; unga Ibrohim ibn Ismoil ibn Abu Habiba mutobaat qildi, u esa hadisda qaviy emas.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлар ортидан қолдирган (сув) билан таҳорат қилдилар. Иброҳим — у Ибн Абу Яҳёдир — заифдир; унга Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабиба мутобаат қилди, у эса ҳадисда қавий эмас.

نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , نا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نا الشَّافِعِيُّ , نا سَعِيدُ بْنُ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي حَبِيبَةَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَوَضَّأُ بِمَا أَفْضَلَتِ الْحُمُرُ ؟ قَالَ : " وَبِمَا أَفْضَلَتِ السِّبَاعُ " . ابْنُ أَبِي حَبِيبَةَ ضَعِيفٌ أَيْضًا , وَهُوَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ . حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , قَالَ : وَحَدَّثَ الشَّافِعِيُّ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ أَبِي حَبِيبَةَ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , بِهَذَا نَحْوَهُ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, eshaklar ortidan qoldirgan (suv) bilan tahorat qilamizmi?» deyildi. U zot: «Yirtqichlar ortidan qoldirgani bilan ham (qilinaveradi)», dedilar. Ibn Abu Habiba ham zaifdir, u Ibrohim ibn Ismoil ibn Abu Habibadir. Ibrohim al-Harbiy aytdi: Shofeiy ham Said ibn Solimdan, u Ibn Abu Habibadan, u Dovud ibn Husayndan shunga oʻxshashini soʻzlab bergan.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, эшаклар ортидан қолдирган (сув) билан таҳорат қиламизми?» дейилди. У зот: «Йиртқичлар ортидан қолдиргани билан ҳам (қилинаверади)», дедилар. Ибн Абу Ҳабиба ҳам заифдир, у Иброҳим ибн Исмоил ибн Абу Ҳабибадир. Иброҳим ал-Ҳарбий айтди: Шофеий ҳам Саид ибн Солимдан, у Ибн Абу Ҳабибадан, у Довуд ибн Ҳусайндан шунга ўхшашини сўзлаб берган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ زَيْدٍ الْحَنَّانِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ دَاوُدَ بْنِ أَبِي عَتَّابٍ , نا أَبُو كَامِلٍ ، نا يُوسُفُ بْنُ خَالِدٍ السَّمْتِيُّ , عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عَبَّادٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " ثَمَنُ الْكَلْبِ خَبِيثٌ , وَهُوَ أَخْبَثُ مِنْهُ " . يُوسُفُ السَّمْتِيُّ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Itning puli xabisdir, uning oʻzi esa undan ham xabisroqdir», dedilar. Yusuf as-Samtiy zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Итнинг пули хабисдир, унинг ўзи эса ундан ҳам хабисроқдир», дедилар. Юсуф ас-Самтий заифдир.

ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا أَبُو النَّضْرِ ، نا عِيسَى بْنُ الْمُسَيَّبِ , حَدَّثَنِي أَبُو زُرْعَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي دَارَ قَوْمٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَدُونَهُمْ دَارٌ فَيَشُقُّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ , فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ تَأْتِي دَارَ فُلانٍ وَلا تَأْتِي دَارَنَا ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لأَنَّ فِي دَارِكُمْ كَلْبًا " . قَالُوا : فَإِنَّ فِي دَارِهِمْ سِنَّوْرًا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " السِّنَّوْرُ سَبْعٌ " . تَفَرَّدَ بِهِ عِيسَى بْنُ الْمُسَيَّبِ , عَنْ أَبِي زُرْعَةَ , وَهُوَ صَالِحُ الْحَدِيثِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir qavmning uyiga borar, undan berida esa yana bir uy bor edi (biroq u zot u yerga bormas edilar). Bu ularga ogʻir botdi. Shunda ular: «Yo Rasululloh, siz falonchining uyiga borasiz-u, bizning uyimizga bormaysiz?» dedilar. Nabiy ﷺ: «Chunki uyingizda it bor», dedilar. Ular: «Ularning uyida esa mushuk bor-ku», dedilar. Nabiy ﷺ: «Mushuk yirtqichdir», dedilar. Buni Abu Zurʼadan Iso ibn Musayyab yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan, u esa hadisi maqbul (kishi)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир қавмнинг уйига борар, ундан берида эса яна бир уй бор эди (бироқ у зот у ерга бормас эдилар). Бу уларга оғир ботди. Шунда улар: «Ё Расулуллоҳ, сиз фалончининг уйига борасиз-у, бизнинг уйимизга бормайсиз?» дедилар. Набий ﷺ: «Чунки уйингизда ит бор», дедилар. Улар: «Уларнинг уйида эса мушук бор-ку», дедилар. Набий ﷺ: «Мушук йиртқичдир», дедилар. Буни Абу Зуръадан Исо ибн Мусайяб ёлғиз ўзи ривоят қилган, у эса ҳадиси мақбул (киши)дир.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ , وَثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ , نا وَكِيعٌ , جَمِيعًا , عَنْ عِيسَى بْنِ الْمُسَيَّبِ , عَنْ أَبِي زُرْعَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " السِّنَّوْرُ سَبْعٌ " . وَقَالَ وَكِيعٌ : الْهِرُّ سَبْعٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mushuk yirtqichdir», dedilar. Vakiʼ esa: «Mushuk yirtqichdir», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мушук йиртқичдир», дедилар. Вакиъ эса: «Мушук йиртқичдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ النَّرْسِيُّ , نا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ , نا الأَعْمَشُ ، نا أَبُو صَالِحٍ ، وأَبُو رَزِينٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «It biringizning idishida yalasa, uni yetti marta yuvsin», dedilar. Sahih.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ит бирингизнинг идишида яласа, уни етти марта ювсин», дедилар. Саҳиҳ.

ثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ , نا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ , عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ , وَأَبِي رَزِينٍ , وَأَبِي رَزِينٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيُهْرِقْهُ وَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . صَحِيحٌ , إِسْنَادُهُ حَسَنٌ , وَرُوَاتُهُ كُلُّهُمْ ثِقَاتٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «It biringizning idishida yalasa, uni toʻkib tashlasin va uni yetti marta yuvsin», dedilar. Sahih; isnodi hasan, roviylarining hammasi ishonchli.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ит бирингизнинг идишида яласа, уни тўкиб ташласин ва уни етти марта ювсин», дедилар. Саҳиҳ; исноди ҳасан, ровийларининг ҳаммаси ишончли.

حَدَّثَنَا الْمَحَامِلِيُّ ، نا حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ , نا عَارِمٌ , نا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي الْكَلْبِ يَلَغُ فِي الإِنَاءِ , قَالَ : " يُهَرَاقُ وَيُغْسَلُ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . صَحِيحٌ مَوْقُوفٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) idishda yalaydigan it haqida: «(Undagi) toʻkib tashlanadi va u yetti marta yuviladi», dedi. Sahih, mavquf.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) идишда ялайдиган ит ҳақида: «(Ундаги) тўкиб ташланади ва у етти марта ювилади», деди. Саҳиҳ, мавқуф.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يَزِيدُ بْنُ سِنَانِ بْنِ يَزِيدَ , نا خَالِدُ بْنُ يَحْيَى الْهِلالِيُّ , نا سَعِيدٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " طَهُورُ إِنَاءِ أَحَدِكُمْ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ , أَنْ يُغْسَلَ سَبْعَ مَرَّاتٍ الأُولَى بِالتُّرَابِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biringizning idishini it yalasa, uni poklash — yetti marta yuvishdir; birinchisi tuproq bilan (boʻlsin)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирингизнинг идишини ит яласа, уни поклаш — етти марта ювишдир; биринчиси тупроқ билан (бўлсин)», дедилар.

نا ابْنُ صَاعِدٍ , نا بَحْرُ بْنُ نَصْرٍ , نا بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " طَهُورُ إِنَاءِ أَحَدِكُمْ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ , أَنْ يَغْسِلَهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولاهُنَّ بِالتُّرَابِ " . الأَوْزَاعِيُّ دَخَلَ عَلَى ابْنِ سِيرِينَ فِي مَرَضِهِ , وَلَمْ يَسْمَعْ مِنْهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning idishini — it unda yalaganda — pok qilish, uni yetti marta yuvishdir; ularning birinchisi tuproq bilan (boʻladi)», dedilar. Avzoiy Ibn Sirinning huzuriga uning kasalligida kirgan va undan (hadis) eshitmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг идишини — ит унда ялаганда — пок қилиш, уни етти марта ювишдир; уларнинг биринчиси тупроқ билан (бўлади)», дедилар. Авзоий Ибн Сириннинг ҳузурига унинг касаллигида кирган ва ундан (ҳадис) эшитмаган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا بَكَّارُ بْنُ قُتَيْبَةَ ، وَحَمَّادُ بْنُ الْحَسَنِ ، قَالا : نا أَبُو عَاصِمٍ ، نا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " طَهُورُ الإِنَاءِ إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِيهِ , يُغْسَلُ سَبْعَ مَرَّاتٍ الأُولَى بِالتُّرَابِ , وَالْهِرَّةُ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ " . قُرَّةُ يَشُكُّ , هَذَا صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Idishni — it unda yalaganda — pok qilish, uni yetti marta yuvishdir; birinchisi tuproq bilan (boʻladi). Mushuk (yalasa) esa bir marta yoki ikki marta», dedilar. Qurra shubha qilmoqda. Bu sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Идишни — ит унда ялаганда — пок қилиш, уни етти марта ювишдир; биринчиси тупроқ билан (бўлади). Мушук (яласа) эса бир марта ёки икки марта», дедилар. Қурра шубҳа қилмоқда. Бу саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ , نا أَبَانُ , نا قَتَادَةُ , أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ ، حَدَّثَهُ , أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ , أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ فَاغْسِلُوهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ السَّابِعَةَ بِالتُّرَابِ " . وَهَذَا صَحِيحٌ . حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا أَبُو غَسَّانَ ، نا الْحَكَمُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ , عَنْ قَتَادَةَ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ . حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارٍ , نا سَعِيدُ بْنُ بَشِيرٍ , عَنْ قَتَادَةَ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ , إِلا أَنَّهُ قَالَ : الأُولَى بِالتُّرَابِ . هَذَا صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «It idishda yalasa, uni yetti marta yuvinglar; yettinchisi tuproq bilan (boʻlsin)», dedilar. Bu sahihdir. Hakam ibn Abdulmalik ham Qatodadan uning isnodi bilan shuning mislini (rivoyat qildi). Said ibn Bashir ham Qatodadan uning isnodi bilan shunga oʻxshashini (rivoyat qildi), faqat u: «birinchisi tuproq bilan», dedi. Bu sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Ит идишда яласа, уни етти марта ювинглар; еттинчиси тупроқ билан (бўлсин)», дедилар. Бу саҳиҳдир. Ҳакам ибн Абдулмалик ҳам Қатодадан унинг исноди билан шунинг мислини (ривоят қилди). Саид ибн Башир ҳам Қатодадан унинг исноди билан шунга ўхшашини (ривоят қилди), фақат у: «биринчиси тупроқ билан», деди. Бу саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ , نا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ خِلاسٍ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ فَاغْسِلُوهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ أُولاهُنَّ بِالتُّرَابِ " . هَذَا صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «It idishda yalasa, uni yetti marta yuvinglar; ularning birinchisi tuproq bilan (boʻlsin)». Bu sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Ит идишда яласа, уни етти марта ювинглар; уларнинг биринчиси тупроқ билан (бўлсин)». Бу саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ , نا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ , نا شُعْبَةُ , عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ ، قَالَ : سَمِعْتُ مُطَرِّفًا , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلابِ , ثُمَّ قَالَ : " مَا لَهُمْ وَلَهَا ؟ " ، فَرَخَّصَ فِي كَلْبِ الصَّيْدِ وَفِي كَلْبِ الْغَنَمِ , وَقَالَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ فَاغْسِلُوهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ , وَالثَّامِنَةَ عَفِّرُوهُ فِي التُّرَابِ " . صَحِيحٌ

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar, soʻng: «Ularga nima boʻldi-yu, ularga nima boʻldi?» dedilar va ov iti hamda qoʻy (podasi) iti(ni saqlash)ga ruxsat berib: «It idishda yalasa, uni yetti marta yuvinglar; sakkizinchisida uni tuproq bilan ishqalanglar», dedilar. Sahih.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар, сўнг: «Уларга нима бўлди-ю, уларга нима бўлди?» дедилар ва ов ити ҳамда қўй (подаси) ити(ни сақлаш)га рухсат бериб: «Ит идишда яласа, уни етти марта ювинглар; саккизинчисида уни тупроқ билан ишқаланглар», дедилар. Саҳиҳ.

نا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ زَيْدِ الْحِنَّائِيُّ , نا مَحْمُودُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ , نا الْخَضِرُ بْنُ أَصْرَمَ , نا الْجَارُودُ , عَنْ إِسْرَائِيلَ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ هُبَيْرَةَ , عَنْ عَلِيٍّ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي إِنَاءِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ إِحْدَاهُنَّ بِالْبَطْحَاءِ " . الْجَارُودُ هُوَ ابْنُ أَبِي يَزِيدَ مَتْرُوكٌ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «It biringizning idishida yalasa, uni yetti marta yuvsin; ularning biri shagʻal bilan (boʻlsin)», dedilar. Jorud — u Ibn Abu Yaziddir — matrukdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ит бирингизнинг идишида яласа, уни етти марта ювсин; уларнинг бири шағал билан (бўлсин)», дедилар. Жоруд — у Ибн Абу Язиддир — матрукдир.

حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ ، نا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْمَعْمَرِيُّ , نا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ الضَّحَّاكِ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " فِي الْكَلْبِ يَلَغُ فِي الإِنَاءِ أَنَّهُ يَغْسِلُهُ ثَلاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا " . حَدَّثَنَا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ الضَّحَّاكِ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , بِهَذَا الإِسْنَادِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " يُغْسَلُ ثَلاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا " . تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ الْوَهَّابِ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ وَهُوَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ , وَغَيْرُهُ يَرْوِيهِ عَنْ إِسْمَاعِيلَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ , " فَاغْسِلُوهُ سَبْعًا " , وَهُوَ الصَّوَابُ . نا محَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا أحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ نَجْدَةَ , نا أبِي , نا إسْمَاعِيلُ , قَالَ : وَثنا بِهِ أَبِي , نا أحْمَدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَمْرٍو الْحِمْصِيُّ , نا أبِي , نا إسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , بِهَذَا الإِسْنَادِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " فَاغْسِلُوهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . وَهُوَ الصَّحِيحُ , هَذَا صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan idishda yalaydigan it haqida rivoyat qilinadi: uni uch marta yoki besh marta yoxud yetti marta yuvadi. (Yana bir isnod bilan) Nabiy ﷺdan: «U uch marta yoki besh marta yoxud yetti marta yuviladi», dedilar. Buni Ismoildan Abdulvahhob yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan, u esa matrukul-hadisdir. Boshqalar esa uni Ismoildan shu isnod bilan: «uni yetti marta yuvinglar» deb rivoyat qilishadi, toʻgʻrisi ham shudir. (Yana bir isnod bilan) Ismoil ibn Ayyosh shu isnod bilan Nabiy ﷺdan: «Uni yetti marta yuvinglar», dedilar. Sahihi ham shudir; bu sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан идишда ялайдиган ит ҳақида ривоят қилинади: уни уч марта ёки беш марта ёхуд етти марта ювади. (Яна бир иснод билан) Набий ﷺдан: «У уч марта ёки беш марта ёхуд етти марта ювилади», дедилар. Буни Исмоилдан Абдулваҳҳоб ёлғиз ўзи ривоят қилган, у эса матрукул-ҳадисдир. Бошқалар эса уни Исмоилдан шу иснод билан: «уни етти марта ювинглар» деб ривоят қилишади, тўғриси ҳам шудир. (Яна бир иснод билан) Исмоил ибн Айёш шу иснод билан Набий ﷺдан: «Уни етти марта ювинглар», дедилар. Саҳиҳи ҳам шудир; бу саҳиҳдир.

نا أَبُو بَكْرٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حَرْبٍ , نا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ , وَثنا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا سَعْدَانُ بْنُ نَصْرٍ , ثنا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ , قَالا : نا عَبْدُ الْمَلِكِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ فَاهْرِقْهُ ثُمَّ اغْسِلْهُ ثَلاثَ مَرَّاتٍ " . هَذَا مَوْقُوفٌ , وَلَمْ يَرْوِهِ عَبْدُ الْمَلِكِ , عَنْ عَطَاءٍ , وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «It idishda yalasa, uni toʻkib tashla, soʻng uni uch marta yuv». Bu mavqufdir; buni Abdulmalik Atodan rivoyat qilmagan, Alloh eng biluvchidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ит идишда яласа, уни тўкиб ташла, сўнг уни уч марта юв». Бу мавқуфдир; буни Абдулмалик Атодан ривоят қилмаган, Аллоҳ энг билувчидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا ابْنُ فُضَيْلٍ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ " أَنَّهُ كَانَ إِذَا وَلَغَ الْكَلْبُ فِي الإِنَاءِ أَهْرَاقَهُ وَغَسَلَهُ ثَلاثَ مَرَّاتٍ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) it idishda yalaganda uni toʻkib tashlar va uni uch marta yuvar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ит идишда ялаганда уни тўкиб ташлар ва уни уч марта ювар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا أَبُو صَالِحٍ ، نا اللَّيْثُ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الأَنْصَارِيِّ , عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنَّهَا قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بِهِ الْهِرُّ فَيُصْغِي لَهَا الإِنَاءَ , فَتَشْرَبُ ثُمَّ يَتَوَضَّأُ بِفَضْلِهَا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : يَعْقُوبُ هَذَا أَبُو يُوسُفَ الْقَاضِي , وَعَبْدُ رَبِّهِ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ , وَهُوَ ضَعِيفٌ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺning yonlaridan mushuk oʻtar, u zot unga idishni engashtirib berardilar, u ichardi, soʻng u zot uning ortidan qolgani bilan tahorat qilardilar». Abu Bakr aytdi: Bu Yaʼqub — Abu Yusuf al-Qozidir; Abdurabbihi esa Abdulloh ibn Said al-Maqburiydir, u zaifdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺнинг ёнларидан мушук ўтар, у зот унга идишни энгаштириб берардилар, у ичарди, сўнг у зот унинг ортидан қолгани билан таҳорат қилардилар». Абу Бакр айтди: Бу Яъқуб — Абу Юсуф ал-Қозидир; Абдураббиҳи эса Абдуллоҳ ибн Саид ал-Мақбурийдир, у заифдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , أنا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ , نا هِشَامٌ , عَنْ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ " فِي سُؤْرِ الْهِرِّ يُهَرَاقُ وَيُغْسَلُ الإِنَاءُ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ " . مَوْقُوفٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) mushukning ortidan qolgan (suv) haqida: u toʻkib tashlanadi va idish bir marta yoki ikki marta yuviladi, dedi. Mavquf.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) мушукнинг ортидан қолган (сув) ҳақида: у тўкиб ташланади ва идиш бир марта ёки икки марта ювилади, деди. Мавқуф.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ , عَنْ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " إِذَا وَلَغَ الْهِرُّ فِي الإِنَاءِ فَاهْرِقْهُ وَاغْسِلْهُ مَرَّةً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Mushuk idishda yalasa, uni toʻkib tashla va uni bir marta yuv».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мушук идишда яласа, уни тўкиб ташла ва уни бир марта юв».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا مَعْمَرٌ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنِ ابْنِ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " فِي الْهِرِّ يَلَغُ فِي الإِنَاءِ , قَالَ : اغْسِلْهُ مَرَّةً وَأَهْرِقْهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) idishda yalaydigan mushuk haqida: «Uni bir marta yuv va (suvni) toʻkib tashla», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) идишда ялайдиган мушук ҳақида: «Уни бир марта юв ва (сувни) тўкиб ташла», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , وَثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , قَالا : نا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عُلَيَّةَ , عَنْ لَيْثٍ ، عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ فِي السِّنَّوْرِ : " إِذَا وَلَغَتْ فِي الإِنَاءِ يَغْسِلُهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ لَيْسَ بِحَافِظٍ , وَهَذَا مَوْقُوفٌ , وَلا يَصِحُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , هَذَا أَشْبَهُ أَنَّهُ مِنْ قَوْلِ عَطَاءٍ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) mushuk haqida: «U idishda yalasa, uni yetti marta yuvadi», dedi. Lays ibn Abu Sulaym hofiz emas; bu mavqufdir va Abu Hurayradan sahih emas. Bu koʻproq Atoning soʻzi ekaniga oʻxshaydi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) мушук ҳақида: «У идишда яласа, уни етти марта ювади», деди. Лайс ибн Абу Сулайм ҳофиз эмас; бу мавқуфдир ва Абу Ҳурайрадан саҳиҳ эмас. Бу кўпроқ Атонинг сўзи эканига ўхшайди.

قَالَ جَعْفَرٌ نا مُوسَى قَالَ : وَثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , ثنا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا أَبُو بَكْرٍ ، نا وَكِيعٌ , عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ , قَالَ : سَمِعْتُ عَطَاءً , يَقُولُ : " فِي الْهِرِّ يَلَغُ فِي الإِنَاءِ , قَالَ : يَغْسِلُهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ "

Vakiʼ Hasan ibn Alidan rivoyat qildi: Men Atoning idishda yalaydigan mushuk haqida: «Uni yetti marta yuvadi», deganini eshitdim.Вакиъ Ҳасан ибн Алидан ривоят қилди: Мен Атонинг идишда ялайдиган мушук ҳақида: «Уни етти марта ювади», деганини эшитдим.

وَثنا أَبُو بَكْرٍ ، نا غُنْدَرٌ , ثنا هِشَامٌ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , قَالَ : " يَغْسِلُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاثَةً "

Said ibn Musayyab: «Uni ikki marta yoki uch marta yuvadi», dedi.Саид ибн Мусайяб: «Уни икки марта ёки уч марта ювади», деди.

نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا حَمَّادُ بْنُ الْحَسَنِ ، وبَكَّارُ بْنُ قُتَيْبَةَ ، قَالا : نا أَبُو عَاصِمٍ ، نا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " طَهُورُ الإِنَاءِ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ يُغْسَلُ سَبْعَ مَرَّاتٍ , الأُولَى بِالتُّرَابِ وَالْهِرُّ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ " . قُرَّةُ يَشُكُّ , قَالَ أَبُو بَكْرٍ : كَذَا رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ مَرْفُوعًا . ورَوَاهُ غَيْرُهُ عَنْ قُرَّةَ وُلُوغُ الْكَلْبِ مَرْفُوعًا , وَوُلُوغُ الْهِرِّ مَوْقُوفًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Idishni — it unda yalaganda — pok qilish, uni yetti marta yuvishdir; birinchisi tuproq bilan (boʻladi). Mushuk esa bir marta yoki ikki marta», dedilar. Qurra shubha qilmoqda. Abu Bakr aytdi: Abu Osim uni shu tarzda marfuʼ qilib rivoyat qilgan. Boshqalar esa uni Qurradan — itning yalashini marfuʼ, mushukning yalashini mavquf holda rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Идишни — ит унда ялаганда — пок қилиш, уни етти марта ювишдир; биринчиси тупроқ билан (бўлади). Мушук эса бир марта ёки икки марта», дедилар. Қурра шубҳа қилмоқда. Абу Бакр айтди: Абу Осим уни шу тарзда марфуъ қилиб ривоят қилган. Бошқалар эса уни Қуррадан — итнинг ялашини марфуъ, мушукнинг ялашини мавқуф ҳолда ривоят қилишган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ ، نا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ السُّلَمِيُّ , وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , قَالا : نا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , نا قُرَّةُ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فِي الْهِرِّ يَلَغُ فِي الإِنَاءِ , قَالَ : " اغْسِلْهُ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ " . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَيُّوبُ , عَنْ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) idishda yalaydigan mushuk haqida: «Uni bir marta yoki ikki marta yuv», dedi. Ayyub ham uni Muhammaddan, u Abu Hurayradan mavquf holda shunday rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) идишда ялайдиган мушук ҳақида: «Уни бир марта ёки икки марта юв», деди. Айюб ҳам уни Муҳаммаддан, у Абу Ҳурайрадан мавқуф ҳолда шундай ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا عَلانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ , نا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ , نا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , أَخْبَرَنِي خَيْرُ بْنُ نُعَيْمٍ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " يُغْسَلُ الإِنَاءُ مِنَ الْهِرِّ , كَمَا يُغْسَلُ مِنَ الْكَلْبِ " . هَذَا مَوْقُوفٌ وَلا يُثْبَتُ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ فِي بَعْضِ أَحَادِيثِهِ اضْطِرَابٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Idish mushukdan ham itdan yuvilgani kabi yuviladi». Bu mavqufdir va Abu Hurayradan sobit boʻlmaydi; Yahyo ibn Ayyubning baʼzi hadislarida iztirob bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Идиш мушукдан ҳам итдан ювилгани каби ювилади». Бу мавқуфдир ва Абу Ҳурайрадан собит бўлмайди; Яҳё ибн Айюбнинг баъзи ҳадисларида изтироб бор.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نا رَوْحُ بْنُ الْفَرَجِ , نا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ , نا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يُغْسَلُ الإِنَاءُ مِنَ الْهِرِّ كَمَا يُغْسَلُ مِنَ الْكَلْبِ " . لا يُثْبَتُ هَذَا مَرْفُوعًا , وَالْمَحْفُوظُ مِنْ قَوْلِ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتُلِفَ عَنْهُ . ثنا الْمَحَامِلِيُّ , نا الصَّاعَانِيُّ , نا ابْنُ عُفَيْرٍ , بِإِسْنَادٍ مِثْلَهُ مَوْقُوفًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Idish mushukdan ham itdan yuvilgani kabi yuviladi», dedilar. Bu marfuʼ holda sobit boʻlmaydi; mahfuz boʻlgani esa Abu Hurayraning oʻz soʻzidir, undan (rivoyat qilishda) ixtilof qilingan. Ibn Ufayr shu kabi isnod bilan uni mavquf holda (rivoyat qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Идиш мушукдан ҳам итдан ювилгани каби ювилади», дедилар. Бу марфуъ ҳолда собит бўлмайди; маҳфуз бўлгани эса Абу Ҳурайранинг ўз сўзидир, ундан (ривоят қилишда) ихтилоф қилинган. Ибн Уфайр шу каби иснод билан уни мавқуф ҳолда (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَبُو الأَزْهَرِ ، نا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ , نا لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " إِذَا وَلَغَ السِّنَّوْرُ فِي الإِنَاءِ غُسِلَ سَبْعَ مَرَّاتٍ " . مَوْقُوفٌ لا يُثْبَتُ , وَلَيْثٌ سِيءَ الْحِفْظِ . نا بُو بَكْرٍ , نا إبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا أبُو بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي شَيْبَةَ , نا ابْنُ عُلَيَّةَ , عَنْ لَيْثٍ , بِهَذَا مِثْلَهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Mushuk idishda yalasa, u yetti marta yuviladi». Mavquf, sobit boʻlmaydi; Lays esa hifzi yomon (kishi)dir. Ibn Ulayya ham Laysdan shuning mislini (rivoyat qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мушук идишда яласа, у етти марта ювилади». Мавқуф, собит бўлмайди; Лайс эса ҳифзи ёмон (киши)дир. Ибн Улайя ҳам Лайсдан шунинг мислини (ривоят қилди).

نا أَبُو بَكْرٍ ، نا أَبُو الأَزْهَرِ ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , وَابْنُ جُرَيْجٍ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ " أَنَّهُ كَانَ يَجْعَلُ الْهِرَّ مثل الْكَلْبِ يُغْسَلُ سَبْعًا "

Tovus mushukni it kabi (hisoblar) va u yetti marta yuviladi, der edi.Товус мушукни ит каби (ҳисоблар) ва у етти марта ювилади, дер эди.

قَالَ : وَنا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ : قُلْتُ لِعَطَاءٍ : الْهِرُّ , قَالَ " هِيَ بِمَنْزِلَةِ الْكَلْبِ أَوْ شَرٌّ مِنْهُ "

Ibn Jurayj aytdi: Men Atoga: «Mushuk-chi?» dedim. U: «U itning oʻrnida, yoki undan ham battarroq», dedi.Ибн Журайж айтди: Мен Атога: «Мушук-чи?» дедим. У: «У итнинг ўрнида, ёки ундан ҳам баттарроқ», деди.

نا أَبُو بَكْرٍ ، نا هِلالُ بْنُ الْعَلاءِ , ثنا أبِي , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ . ح وَثنا أَبُو بَكْرٍ , نا سُلَيْمَانُ بْنُ شُعَيْبٍ , نا عَلِيُّ بْنُ مَعْبَدٍ , قَالُوا : نا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو , عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ , عَنْ مُجَاهِدٍ ، أَنَّهُ قَالَ فِي الإِنَاءِ تَلِغُ فِيهِ السِّنَّوْرُ , قَالَ : " اغْسِلْهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ "

Mujohid mushuk yalaydigan idish haqida: «Uni yetti marta yuv», dedi.Мужоҳид мушук ялайдиган идиш ҳақида: «Уни етти марта юв», деди.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ , نا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ , نا حَارِثَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كُنْتُ أَتَوَضَّأُ أَنَا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ , وَقَدْ أَصَابَتْ مِنْهُ الْهِرَّةُ قَبْلَ ذَلِكَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men va Rasululloh ﷺ bir idishdan tahorat qilardik; bundan oldin undan mushuk ham (ogʻiz) tekkizgan boʻlardi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ва Расулуллоҳ ﷺ бир идишдан таҳорат қилардик; бундан олдин ундан мушук ҳам (оғиз) теккизган бўларди».

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ أَبُو حَاتِمٍ الرَّازِيُّ , نا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ , نا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ , عَنِ الْهَيْثَمِ يَعْنِي الصَّرَّافَ , عَنْ حَارِثَةَ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ قَدْ أَصَابَتْ مِنْهُ الْهِرَّةُ قَبْلَ ذَلِكَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men va Nabiy ﷺ bir idishdan gʻusl qilardik; bundan oldin undan mushuk (ogʻiz) tekkizgan boʻlardi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ва Набий ﷺ бир идишдан ғусл қилардик; бундан олдин ундан мушук (оғиз) теккизган бўларди».

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ أَبُو حَاتِمٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيُّ , نا سُلَيْمَانُ بْنُ مُسَافِعٍ الْحَجَبِيُّ , عَنْ مَنْصُورِ بْنِ صَفِيَّةَ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ هِيَ كَبَعْضِ أَهْلِ الْبَيْتِ " , يَعْنِي الْهِرَّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mushuk haqida: «U nopok emas, u ahli baytdan biri kabidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мушук ҳақида: «У нопок эмас, у аҳли байтдан бири кабидир», дедилар.

نا الْحُسَيْنُ ثنا الرَّمَادِيُّ ، نا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ , نا الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ صَالِحِ بْنِ دِينَارٍ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنَّ هِرَّةً أَكَلَتْ مِنْ هَرِيسَةٍ فَأَكَلَتْ عَائِشَةُ مِنْهَا , وَقَالَتْ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ بِفَضْلِهَا " . رَفَعَهُ الدَّرَاوَرْدِيُّ , عَنْ دَاوُدَ بْنِ صَالِحٍ , وَرَوَاهُ عَنْهُ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ , وَوَقَفَهُ عَلَى عَائِشَةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir mushuk harisadan yedi, soʻng Oisha ham undan yedi va: «Men Rasululloh ﷺni uning ortidan qolgani bilan tahorat qilayotganlarini koʻrganman», dedi. Buni Darovardiy Dovud ibn Solihdan marfuʼ qilgan; Hishom ibn Urva esa uni undan rivoyat qilib, Oishaga mavquf qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир мушук ҳарисадан еди, сўнг Оиша ҳам ундан еди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни унинг ортидан қолгани билан таҳорат қилаётганларини кўрганман», деди. Буни Даровардий Довуд ибн Солиҳдан марфуъ қилган; Ҳишом ибн Урва эса уни ундан ривоят қилиб, Оишага мавқуф қилган.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ , نا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . قَالَ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَحْيَى , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَنَّهُ كَانَ يُصْغِي إِلَى الْهِرَّةِ الإِنَاءَ حَتَّى تَشْرَبَ , ثُمَّ يَتَوَضَّأُ بِفَضْلِهَا "

Oisha (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot mushukka idishni u ichguncha engashtirib berar, soʻng uning ortidan qolgani bilan tahorat qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот мушукка идишни у ичгунча энгаштириб берар, сўнг унинг ортидан қолгани билан таҳорат қилар эдилар.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا أَحْمَدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ السَّهْمِيُّ , نا مَالِكٌ , وَثنا الْحُسَيْنُ , نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى , نا مَالِكٌ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ , عَنْ حُمَيْدَةَ بِنْتِ عُبَيْدٍ , عَنْ كَبْشَةَ بِنْتِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ , وَكَانَتْ تَحْتَ ابْنِ أَبِي قَتَادَةَ , أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ الأَنْصَارِيَّ , دَخَلَ فَسَكَبْتُ لَهُ وُضُوءًا فَجَاءَتْ هِرَّةٌ لِتَشْرَبَ مِنْهُ , فَأَصْغَى لَهَا أَبُو قَتَادَةَ الإِنَاءَ حَتَّى شَرِبَتْ , قَالَ : فَرَآنِي أَنْظُرُ إِلَيْهِ , قَالَ : أَتَعْجَبِينَ يَا ابْنَةَ أَخِي ؟ قَالَتْ : قُلْتُ : نَعَمْ , قَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّهَا لَيْسَتْ بِنَجَسٍ , إِنَّهَا مِنَ الطَّوَّافِينَ عَلَيْكُمْ وَالطَّوَّافَاتِ "

Kabsha binti Kaʼb ibn Molik — u Ibn Abu Qatodaning nikohida edi — (shunday) dedi: Abu Qatoda al-Ansoriy (uyga) kirdi va men unga tahorat (uchun) suv quydim. Shunda bir mushuk kelib, undan ichmoqchi boʻldi; Abu Qatoda idishni mushuk ichib boʻlguncha unga (engashtirib) tutib turdi. U meni oʻziga qarab turganimni koʻrib: «Hayron boʻlyapsanmi, ey jiyanim?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Albatta, Rasululloh ﷺ: ‹U nopok emas; u sizlarning atrofingizda aylanib yuradigan erkak va urgʻochi (jonzot)lardandir›, dedilar», dedi.Кабша бинти Каъб ибн Молик — у Ибн Абу Қатоданинг никоҳида эди — (шундай) деди: Абу Қатода ал-Ансорий (уйга) кирди ва мен унга таҳорат (учун) сув қуйдим. Шунда бир мушук келиб, ундан ичмоқчи бўлди; Абу Қатода идишни мушук ичиб бўлгунча унга (энгаштириб) тутиб турди. У мени ўзига қараб турганимни кўриб: «Ҳайрон бўляпсанми, эй жияним?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: ‹У нопок эмас; у сизларнинг атрофингизда айланиб юрадиган эркак ва урғочи (жонзот)лардандир›, дедилар», деди.

نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا مَسْعَدَةُ بْنُ الْيَسَعَ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ عَلِيًّا , سُئِلَ عَنْ سُؤْرِ السِّنَّوْرِ , فَقَالَ : " هِيَ مِنَ السِّبَاعِ , وَلا بَأْسَ بِهِ "

Alidan mushukning ortidan qolgan (suv) haqida soʻralganda, u: «U yirtqichlardandir, unda zarar yoʻq», dedi.Алидан мушукнинг ортидан қолган (сув) ҳақида сўралганда, у: «У йиртқичлардандир, унда зарар йўқ», деди.

نا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ ، قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , نا مَعْمَرٌ , عَنْ ثَابِتٍ , وَقَتَادَةَ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : نَظَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وُضُوءًا فَلَمْ يَجِدُوا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَا هُنَا مَاءٌ " , فَأُتِيَ بِهِ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَضَعَ يَدَهُ فِي الإِنَاءِ الَّذِي فِيهِ الْمَاءُ , ثُمَّ قَالَ : " تَوَضَّئُوا بِسْمِ اللَّهِ " , فَرَأَيْتُ الْمَاءَ يَفُورُ مِنْ بَيْنَ أَصَابِعِهِ وَالْقَوْمُ يَتَوَضَّئُونَ حَتَّى فَرَغُوا مِنْ آخِرِهِمْ , قَالَ ثَابِتٌ : قُلْتُ لأَنَسٍ : كَمْ تُرَاهُمْ كَانُوا ؟ قَالَ : نَحْوًا مِنْ سَبْعِينَ رَجُلا

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning sahobalari tahorat (uchun suv) qidirdilar, lekin topmadilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Mana bu yerda suv bor», dedilar va u keltirildi. Men Nabiy ﷺning qoʻllarini suv boʻlgan idishga qoʻyganlarini koʻrdim, soʻng u zot: «Bismillah (deb) tahorat qilinglar», dedilar. Men suvning barmoqlari orasidan otilib chiqayotganini koʻrdim; qavm esa oxirgisiga qadar tahorat qilib boʻldi. Sobit aytdi: Men Anasga: «Ular qancha edi deb oʻylaysan?» dedim. U: «Yetmish kishicha», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари таҳорат (учун сув) қидирдилар, лекин топмадилар. Шунда Набий ﷺ: «Мана бу ерда сув бор», дедилар ва у келтирилди. Мен Набий ﷺнинг қўлларини сув бўлган идишга қўйганларини кўрдим, сўнг у зот: «Бисмиллаҳ (деб) таҳорат қилинглар», дедилар. Мен сувнинг бармоқлари орасидан отилиб чиқаётганини кўрдим; қавм эса охиргисига қадар таҳорат қилиб бўлди. Собит айтди: Мен Анасга: «Улар қанча эди деб ўйлайсан?» дедим. У: «Етмиш кишича», деди.

نا ابْنُ صَاعِدٍ , نا مَحْمُودُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو يَزِيدَ الظَّفَرِيُّ , نا أَيُّوبُ بْنُ النَّجَّارِ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا تَوَضَّأَ مَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ , وَمَا صَلَّى مَنْ لَمْ يَتَوَضَّأْ , وَمَا آمَنَ بِي مَنْ لَمْ يُحِبَّنِي , وَمَا أَحَبَّنِي مَنْ لَمْ يُحِبَّ الأَنْصَارَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning ismini zikr qilmagan kishi tahorat qilmagan (boʻladi); tahorat qilmagan kishi namoz oʻqimagan (boʻladi); meni sevmagan kishi menga iymon keltirmagan (boʻladi); ansorni sevmagan kishi meni sevmagan (boʻladi)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган киши таҳорат қилмаган (бўлади); таҳорат қилмаган киши намоз ўқимаган (бўлади); мени севмаган киши менга иймон келтирмаган (бўлади); ансорни севмаган киши мени севмаган (бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مُجَاهِدٍ الْمُقْرِئُ , نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا أَبُو عَامِرٍ ، نا كَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ , نا رُبَيْحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ "

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Unda Allohning ismini zikr qilmagan kishining tahorati boʻlmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Унда Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳорати бўлмайди», дедилар.

ثنا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُنَادِي , نا أَبُو بَدْرٍ ، نا حَارِثَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ , وَنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْعَلاءِ , نا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ أَبِي السَّفَرِ , نا أَبُو غَسَّانَ ، نا جَعْفَرٌ الأَحْمَرُ , عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ , عَنْ عَمْرَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا مَسَّ طَهُورَهُ يُسَمِّي اللَّهَ " . وَقَالَ أَبُو بَدْرٍ : كَانَ يَقُومُ إِلَى الْوُضُوءِ فَيُسَمِّي اللَّهَ ثُمَّ يُفْرِغُ الْمَاءَ عَلَى يَدَيْهِ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: «Rasululloh ﷺ tahorat suviga qoʻl tekkizganlarida Allohning ismini zikr qilar edilar». Abu Badr esa: U zot tahoratga turar, Allohning ismini zikr qilar, soʻng qoʻllariga suv quyar edilar, dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ таҳорат сувига қўл теккизганларида Аллоҳнинг исмини зикр қилар эдилар». Абу Бадр эса: У зот таҳоратга турар, Аллоҳнинг исмини зикр қилар, сўнг қўлларига сув қуяр эдилар, деди.

نا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا أَبُو الأَزْهَرِ ، نا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , وَيَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ , نا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ , نا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَرْمَلَةَ , عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ أَنَّهُ قَالَ : سَمِعْتُ رَبَاحَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ , يَقُولُ : أَخْبَرَتْنِي جَدَّتِي , عَنْ أَبِيهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لا وُضُوءَ لَهُ , وَلا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِ , وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ مَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِي , وَلا يُؤْمِنُ بِي مَنْ لَمْ يُحِبَّ الأَنْصَارَ " . وَقَالَ ابْنُ صَاعِدٍ : يُقَالُ أَنَّ أَبَاهَا : سَعِيدَ بْنَ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ . حَدَّثَنَا الْمَحَامِلِيُّ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، قَالا : نا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ

Ruboh ibn Abdulloh ibn Abu Sufyon ibn Huvaytib aytdi: Menga buvim otasidan xabar berdiki, Rasululloh ﷺ: «Tahorati yoʻq kishining namozi yoʻqdir; unda Alloh taoloning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yoʻqdir; menga iymon keltirmagan kishi Allohga iymon keltirmaydi; ansorni sevmagan kishi menga iymon keltirmaydi», dedilar. Ibn Soid aytdi: Aytiladiki, uning otasi — Said ibn Zayd ibn Amr ibn Nufayldir. Ibn Abu Fudayk ham uning isnodi bilan shuning mislini (rivoyat qildi).Рубоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Абу Суфён ибн Ҳувайтиб айтди: Менга бувим отасидан хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳорати йўқ кишининг намози йўқдир; унда Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳорати йўқдир; менга иймон келтирмаган киши Аллоҳга иймон келтирмайди; ансорни севмаган киши менга иймон келтирмайди», дедилар. Ибн Соид айтди: Айтиладики, унинг отаси — Саид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайлдир. Ибн Абу Фудайк ҳам унинг исноди билан шунинг мислини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ الْحَضْرَمِيُّ , نا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ , نا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ , عَنْ أَبِي ثِفَالٍ ، عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ , أَنَّهُ سَمِعَ جَدَّتَهُ , تُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهَا , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " لا صَلاةَ إِلا بِوَضُوءٍ , وَلا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ تَعَالَى عَلَيْهِ , وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِي , وَلا يُؤْمِنُ بِي مَنْ لا يُحِبُّ الأَنْصَارَ "

Ruboh ibn Abdurahmon ibn Abu Sufyon ibn Huvaytib buvisining otasidan soʻzlab berayotganini eshitdi: Rasululloh ﷺ: «Tahoratsiz namoz yoʻqdir; unda Alloh taoloning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yoʻqdir; menga iymon keltirmagan kishi Allohga iymon keltirmaydi; ansorni sevmagan kishi menga iymon keltirmaydi», dedilar.Рубоҳ ибн Абдураҳмон ибн Абу Суфён ибн Ҳувайтиб бувисининг отасидан сўзлаб бераётганини эшитди: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳоратсиз намоз йўқдир; унда Аллоҳ таолонинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳорати йўқдир; менга иймон келтирмаган киши Аллоҳга иймон келтирмайди; ансорни севмаган киши менга иймон келтирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا ابْنُ زَنْجُوَيْهِ أَبُو بَكْرٍ , نا عَفَّانُ , نا وُهَيْبٌ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَرْمَلَةَ , أَنَّهُ قَالَ : سَمِعَ أَبَا ثِفَالٍ , يَقُولُ : سَمِعْتُ رَبَاحَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ , يَقُولُ : حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي , أَنَّهَا سَمِعَتْ أَبَاهَا , يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لا وُضُوءَ لَهُ , وَلا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ " , الْحَدِيثَ

Ruboh ibn Abdurahmon ibn Abu Sufyon ibn Huvaytib aytdi: Menga buvim soʻzlab berdiki, u otasining shunday deganini eshitgan: Men Rasululloh ﷺning: «Tahorati yoʻq kishining namozi yoʻqdir; unda Allohning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yoʻqdir», deyayotganlarini eshitdim, al-hadis.Рубоҳ ибн Абдураҳмон ибн Абу Суфён ибн Ҳувайтиб айтди: Менга бувим сўзлаб бердики, у отасининг шундай деганини эшитган: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Таҳорати йўқ кишининг намози йўқдир; унда Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳорати йўқдир», деяётганларини эшитдим, ал-ҳадис.

حَدَّثَنَا ابْنُ مَخْلَدٍ , نا ابْنُ زَنْجُوَيْهِ , نا أَصْبَغُ بْنُ الْفَرَجِ , نا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ حَرْمَلَةَ ، حَدَّثَهُ , عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ ، عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ جَدَّتِهِ , أَنَّهَا سَمِعَتْ أَبَاهَا سَعِيدِ بْنَ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ , يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لا وُضُوءَ لَهُ , وَلا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ " . حَدَّثَنَا ابْنُ مَخْلَدٍ , نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا مُسَدَّدٌ , نا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , عَنِ ابْنِ حَرْمَلَةَ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ

Ruboh ibn Abdurahmon buvisidan (rivoyat qildi): U otasi Said ibn Zayd ibn Amr ibn Nufaylning shunday deganini eshitgan: Men Rasululloh ﷺning: «Tahorati yoʻq kishining namozi yoʻqdir; Allohning ismini zikr qilmagan kishining tahorati yoʻqdir», deyayotganlarini eshitdim. Bishr ibn Mufazzal ham Ibn Harmaladan uning isnodi bilan shuning mislini (rivoyat qildi).Рубоҳ ибн Абдураҳмон бувисидан (ривоят қилди): У отаси Саид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайлнинг шундай деганини эшитган: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Таҳорати йўқ кишининг намози йўқдир; Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳорати йўқдир», деяётганларини эшитдим. Бишр ибн Муфаззал ҳам Ибн Ҳармаладан унинг исноди билан шунинг мислини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي الشَّوْكِ , نا الْحَسَنُ بْنُ مُكْرَمٍ , نا يَحْيَى بْنُ هَاشِمٍ , وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , وَثنا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سِنِينَ , قَالا : نا يَحْيَى بْنُ هَاشِمٍ , نا الأَعْمَشُ ، عَنْ شَقِيقٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " إِذَا تَطَهَّرَ أَحَدُكُمْ فَلْيَذْكُرِ اسْمَ اللَّهَ ؛ فَإِنَّهُ يُطَهِّرُ جَسَدَهُ كُلَّهُ , وَإِنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ فِي طُهُورِهِ لَمْ يَطْهُرْ مِنْهُ إِلا مَا مَرَّ عَلَيْهِ الْمَاءُ , فَإِذَا فَرَغَ مِنْ طُهُورِهِ فَلْيَشْهَدْ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ , فَإِذَا قَالَ ذَلِكَ فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ السَّمَاءِ " . يَحْيَى بْنُ هَاشِمٍ ضَعِيفٌ

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Biringiz tahoratlansa, Allohning ismini zikr qilsin; zero u uning butun badanini poklaydi. Agar tahoratida Allohning ismini zikr qilmasa, undan faqat suv oʻtgan joygina poklanadi. Tahoratini tugatgach, Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik bersin. Buni aytsa, unga osmon eshiklari ochiladi». Yahyo ibn Hoshim zaifdir.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Бирингиз таҳоратланса, Аллоҳнинг исмини зикр қилсин; зеро у унинг бутун баданини поклайди. Агар таҳоратида Аллоҳнинг исмини зикр қилмаса, ундан фақат сув ўтган жойгина покланади. Таҳоратини тугатгач, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик берсин. Буни айтса, унга осмон эшиклари очилади». Яҳё ибн Ҳошим заифдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، نا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الزُّهَيْرِيُّ , نا مِرْدَاسُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ , عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَائِذٍ الطَّائِيِّ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ وَذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ تَطَهَّرَ جَسَدُهُ كُلُّهُ , وَمَنْ تَوَضَّأَ وَلَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ لَمْ يَتَطَهَّرْ إِلا مَوْضِعُ الْوُضُوءِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilib, Allohning ismini zikr qilsa, uning butun badani poklanadi. Kim tahorat qilib, Allohning ismini zikr qilmasa, faqat tahorat (suvi tekkan) joyigina poklanadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилиб, Аллоҳнинг исмини зикр қилса, унинг бутун бадани покланади. Ким таҳорат қилиб, Аллоҳнинг исмини зикр қилмаса, фақат таҳорат (суви теккан) жойигина покланади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , نا هِشَامُ بْنُ بَهْرَامَ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَكِيمٍ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَذَكَرَ اسْمَ اللَّهِ عَلَى وُضُوئِهِ كَانَ طَهُورًا لِجَسَدِهِ " , قَالَ : " وَمَنْ تَوَضَّأَ وَلَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَى وُضُوئِهِ كَانَ طَهُورًا لأَعْضَائِهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilib, tahoratida Allohning ismini zikr qilsa, bu uning butun tanasi uchun poklik boʻladi», dedilar. Va: «Kim tahorat qilib, tahoratida Allohning ismini zikr qilmasa, bu uning (yuvgan) aʼzolari uchungina poklik boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратида Аллоҳнинг исмини зикр қилса, бу унинг бутун танаси учун поклик бўлади», дедилар. Ва: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратида Аллоҳнинг исмини зикр қилмаса, бу унинг (ювган) аъзолари учунгина поклик бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا أَبُو الْقَاسِمِ يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْبَاقِي ، نا الْمُسَيِّبُ بْنُ وَاضِحٍ , نا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَلَبِيُّ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " النَّبِيذُ وُضُوءٌ لِمَنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : يَعْنِي الَّذِي لا يُسْكِرُ , كَذَا قَالَ , وَوَهِمَ فِيهِ الْمُسَيِّبُ بْنُ وَاضِحٍ فِي مَوْضِعَيْنِ : فِي ذِكْرِ ابْنِ عَبَّاسٍ , وَفِي ذِكْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَقَدِ اخْتُلِفَ فِيهِ عَلَى الْمُسَيِّبِ . فَحَدَّثَنَا بِهِ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُظَفَّرِ , نا محَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ , نا الْمُسَيِّبُ بِهَذَا الإِسْنَادِ مَوْقُوفًا غَيْرَ مَرْفُوعٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَالْمَحْفُوظُ أَنَّهُ مِنْ قَوْلِ عِكْرِمَةَ غَيْرُ مَرْفُوعٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَلا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ , وَالْمُسَيِّبُ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nabiz — suv topmagan kishi uchun tahoratdir», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Yaʼni mast qilmaydiganini (nazarda tutdilar). U shunday dedi. Musayyib ibn Vozih bunda ikki oʻrinda vahm qilgan: Ibn Abbosni zikr qilishida va Nabiy ﷺni zikr qilishida. Musayyibdan (rivoyat qilishda) ixtilof ham qilingan: Musayyib buni shu isnod bilan, Nabiy ﷺga marfuʼ qilmagan holda, mavquf qilib ham aytib bergan. Mahfuz boʻlgani shuki, bu Ikrimaning soʻzidir — na Nabiy ﷺga, na Ibn Abbosga marfuʼ emas. Musayyib esa zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Набиз — сув топмаган киши учун таҳоратдир», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Яъни маст қилмайдиганини (назарда тутдилар). У шундай деди. Мусаййиб ибн Возиҳ бунда икки ўринда ваҳм қилган: Ибн Аббосни зикр қилишида ва Набий ﷺни зикр қилишида. Мусаййибдан (ривоят қилишда) ихтилоф ҳам қилинган: Мусаййиб буни шу иснод билан, Набий ﷺга марфуъ қилмаган ҳолда, мавқуф қилиб ҳам айтиб берган. Маҳфуз бўлгани шуки, бу Икриманинг сўзидир — на Набий ﷺга, на Ибн Аббосга марфуъ эмас. Мусаййиб эса заифдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى , نا هِقْلٌ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , قَالَ : قَالَ عِكْرِمَةُ : " النَّبِيذُ وُضُوءٌ لِمَنْ لَمْ يَجِدْ غَيْرَهُ "

Ikrima aytdi: «Nabiz — boshqasini topmagan kishi uchun tahoratdir».Икрима айтди: «Набиз — бошқасини топмаган киши учун таҳоратдир».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ الْعَطَّارُ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , نا أَبِي , نا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , قَالَ : " النَّبِيذُ وُضُوءٌ إِذَا لَمْ يَجِدْ غَيْرَهُ "

Ikrima aytdi: «Boshqasini topmasa, nabiz tahoratdir».Икрима айтди: «Бошқасини топмаса, набиз таҳоратдир».

قَالَ الأَوْزَاعِيُّ : " إِنْ كَانَ مُسْكِرًا فَلا يَتَوَضَّأُ بِهِ "

Avzoiy aytdi: «Agar u mast qiluvchi boʻlsa, u bilan tahorat qilinmaydi».Авзоий айтди: «Агар у маст қилувчи бўлса, у билан таҳорат қилинмайди».

قَالَ عَبْدُ اللَّهِ : قَالَ أَبِي : " كُلُّ شَيْءٍ تَحَوَّلَ عَنِ اسْمِ الْمَاءِ لا يُعْجِبُنِي أَنْ يَتَوَضَّأَ بِهِ وَيَتَيَمَّمُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَتَوَضَّأَ بِالنَّبِيذِ "

Abdulloh aytdi: Otam aytdi: «Suv nomidan chiqib ketgan har qanday narsa bilan tahorat qilish menga xush kelmaydi; nabiz bilan tahorat qilishdan koʻra tayammum qilish menga sevimliroqdir».Абдуллоҳ айтди: Отам айтди: «Сув номидан чиқиб кетган ҳар қандай нарса билан таҳорат қилиш менга хуш келмайди; набиз билан таҳорат қилишдан кўра таяммум қилиш менга севимлироқдир».

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا أَبُو نُعَيْمٍ ، نا شَيْبَانُ , عَنْ يَحْيَى , عَنْ عِكْرِمَةَ , قَالَ : " الْوُضُوءُ بِالنَّبِيذِ إِذَا لَمْ يَجِدِ الْمَاءِ "

Ikrima aytdi: «Suv topilmasa, nabiz bilan tahorat qilinadi».Икрима айтди: «Сув топилмаса, набиз билан таҳорат қилинади».

نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ , عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ , عَنْ عِكْرِمَةَ , قَالَ : " النَّبِيذُ وُضُوءٌ لِمَنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ "

Ikrima aytdi: «Nabiz — suv topmagan kishi uchun tahoratdir».Икрима айтди: «Набиз — сув топмаган киши учун таҳоратдир».

نا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , نا أَبُو تُمَيْلَةَ ، عَنْ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ , قَالَ : سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ , وَسُئِلَ عَنِ الرَّجُلِ لا يَقْدِرُ عَلَى الْمَاءِ , قَالَ : " يَتَوَضَّأُ بِالنَّبِيذِ "

Iso ibn Ubayd aytdi: Ikrimadan suv topa olmagan kishi haqida soʻralganida, uning: «Nabiz bilan tahorat qiladi», deganini eshitdim.Исо ибн Убайд айтди: Икримадан сув топа олмаган киши ҳақида сўралганида, унинг: «Набиз билан таҳорат қилади», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلٍ ، نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ , نا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَرَّرٍ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " النَّبِيذُ وُضُوءٌ لِمَنْ لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ " . ابْنُ مُحَرَّرٍ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Nabiz — suv topmagan kishi uchun tahoratdir». Ibn Muharrar — matruk ul-hadisdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Набиз — сув топмаган киши учун таҳоратдир». Ибн Муҳаррар — матрук ул-ҳадисдир.

نا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نا السَّرِيُّ بْنُ سَهْلٍ الْجُنْدِيسَابُورِيُّ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رُشَيْدٍ , نا أَبُو عُبَيْدَةَ مَجَاعَةُ , عَنْ أَبَانَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ مَاءً وَوَجَدَ النَّبِيذَ فَلْيَتَوَضَّأْ بِهِ " . أَبَانُ هُوَ ابْنُ أَبِي عَيَّاشٍ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ , وَمَجَاعَةُ ضَعِيفٌ , وَالْمَحْفُوظُ أَنَّهُ رَأَى عِكْرِمَةَ غَيْرَ مَرْفُوعٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz suv topmay, nabiz topsa, u bilan tahorat qilsin», dedilar. Abon — u Ibn Abu Ayyoshdir, matruk ul-hadisdir; Majoʻa esa zaifdir. Mahfuz boʻlgani shuki, bu Ikrimaning raʼyidir, marfuʼ emas.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сув топмай, набиз топса, у билан таҳорат қилсин», дедилар. Абон — у Ибн Абу Айёшдир, матрук ул-ҳадисдир; Мажўа эса заифдир. Маҳфуз бўлгани шуки, бу Икриманинг раъйидир, марфуъ эмас.

ثنا أَبُو الْحَسَنِ الْمِصْرِيُّ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاعِظُ ، نا أَبُو الزِّنْبَاعِ رَوْحُ بْنُ الْفَرَجِ , نا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ , نا ابْنُ لَهِيعَةَ , حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ الْحَجَّاجِ , عَنْ حَنَشٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , أَنَّهُ وَضَّأَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ بِنَبِيذٍ , فَتَوَضَّأَ بِهِ , وَقَالَ : " شَرَابٌ طَهُورٌ " . ابْنُ لَهِيعَةَ لا يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ , وَقِيلَ : إِنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ لَمْ يَشْهَدْ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ . كَذَلِكَ رَوَاهُ عَلْقَمَةُ بْنُ قَيْسٍ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَغَيْرُهُمَا عَنْهُ , أَنَّهُ قَالَ : مَا شَهِدْتُ لَيْلَةَ الْجِنِّ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u jinlar kechasi Nabiy ﷺga nabiz bilan tahorat qildirdi, u zot u bilan tahorat qildilar va: «(Bu) pok ichimlikdir», dedilar. Ibn Lahiyaning hadisi bilan hujjat keltirilmaydi. Aytilishicha, Ibn Masʼud jinlar kechasi Nabiy ﷺ bilan birga boʻlmagan. Alqama ibn Qays, Abu Ubayda ibn Abdulloh va boshqalar undan: «Men jinlar kechasida hozir boʻlmaganman», deganini shunday rivoyat qilishgan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у жинлар кечаси Набий ﷺга набиз билан таҳорат қилдирди, у зот у билан таҳорат қилдилар ва: «(Бу) пок ичимликдир», дедилар. Ибн Лаҳиянинг ҳадиси билан ҳужжат келтирилмайди. Айтилишича, Ибн Масъуд жинлар кечаси Набий ﷺ билан бирга бўлмаган. Алқама ибн Қайс, Абу Убайда ибн Абдуллоҳ ва бошқалар ундан: «Мен жинлар кечасида ҳозир бўлмаганман», деганини шундай ривоят қилишган.

نا أَبُو الْحُسَيْنِ بْنُ قَانِعٍ ، نا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْحَاقَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مُصَفًّى , نا عُثْمَانُ بْنُ سَعِيدٍ الْحِمْصِيُّ , نا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ قَيْسِ بْنِ الْحَجَّاجِ , عَنْ حَنَشٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , أَنَّهُ خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَعَكَ مَاءٌ يَا ابْنَ مَسْعُودٍ ؟ " ، فَقَالَ : مَعِيَ نَبِيذٌ فِي إِدَاوَةٍ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صُبَّ عَلَيَّ مِنْهُ " , فَتَوَضَّأَ , وَقَالَ : " هُوَ شَرَابٌ وَطَهُورٌ " . تَفَرَّدَ بِهِ ابْنُ لَهِيعَةَ , وَهُوَ ضَعِيفُ الْحَدِيثِ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u jinlar kechasi Nabiy ﷺ bilan birga chiqdi. Rasululloh ﷺ unga: «Sen bilan suv bormi, ey Ibn Masʼud?» dedilar. U: «Men bilan idishda nabiz bor», dedi. Rasululloh ﷺ: «Undan menga quy», dedilar. Bas, tahorat qildilar va: «U ham ichimlik, ham poklovchidir», dedilar. Buni Ibn Lahiya yolgʻiz rivoyat qilgan, u esa zaif ul-hadisdir.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у жинлар кечаси Набий ﷺ билан бирга чиқди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен билан сув борми, эй Ибн Масъуд?» дедилар. У: «Мен билан идишда набиз бор», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан менга қуй», дедилар. Бас, таҳорат қилдилар ва: «У ҳам ичимлик, ҳам покловчидир», дедилар. Буни Ибн Лаҳия ёлғиз ривоят қилган, у эса заиф ул-ҳадисдир.

نا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، نا أَبُو الأَشْعَثِ ، نا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , نا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدَ , عَنْ عَامِرٍ , عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ , قَالَ : قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ : " أَشَهِدَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدٌ مِنْكُمْ لَيْلَةَ أَتَاهُ دَاعِي الْجِنِّ ؟ قَالَ : لا " . هَذَا الصَّحِيحُ عَنِ ابْنِ مَسْعُودِ

Alqama ibn Qays aytdi: Abdulloh ibn Masʼudga: «Jinlarning daʼvatchisi u zotning huzurlariga kelgan kechada sizlardan biror kishi Rasululloh ﷺ bilan birga boʻlganmi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi. Ibn Masʼuddan (kelgan) sahih (rivoyat) shudir.Алқама ибн Қайс айтди: Абдуллоҳ ибн Масъудга: «Жинларнинг даъватчиси у зотнинг ҳузурларига келган кечада сизлардан бирор киши Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бўлганми?» дедим. У: «Йўқ», деди. Ибн Масъуддан (келган) саҳиҳ (ривоят) шудир.

نا ابْنُ مَنِيعٍ ، نا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ , أنا شُعْبَةُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ , قَالَ : قُلْتُ لأَبِي عُبَيْدَةَ : حَضَرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ لَيْلَةَ الْجِنِّ ؟ قَالَ : لا "

Amr ibn Murra aytdi: Abu Ubaydaga: «Abdulloh ibn Masʼud jinlar kechasida hozir boʻlganmi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi.Амр ибн Мурра айтди: Абу Убайдага: «Абдуллоҳ ибн Масъуд жинлар кечасида ҳозир бўлганми?» дедим. У: «Йўқ», деди.

قُرِئَ عَلَى أَبِي قَاسِمِ بْنِ مَنِيعٍ , وَأَنَا أَسْمَعُ , حَدَّثَكُمْ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ الْمَكِّيُّ , نا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ لَهُ لَيْلَةَ الْجِنِّ : " أَمَعَكَ مَاءٌ ؟ قَالَ : لا , قَالَ : أَمَعَكَ نَبِيذٌ ؟ أَحْسَبُهُ , قَالَ : نَعَمْ , فَتَوَضَّأَ بِهِ " . لا يُثْبَتُ مِنْ وَجْهَيْنِ وَنُكْتَةً ذَكَرْتُهَا فِيهِ . حَدَّثَنَا الْقَاضِي أَبُو طَاهِرٍ مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ نَصْرٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عُبْدُوسَ بْنِ كَامِلٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ , نا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ . عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ ضَعِيفٌ , وَأَبُو رَافِعٍ لَمْ يُثْبَتْ سَمَاعُهُ مِنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , وَلَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ فِي مُصَنَّفَاتِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ , وَقَدْ رَوَاهُ أَيْضًا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ وَلَيْسَ هُوَ بِقَوِيٍّ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga jinlar kechasi: «Sen bilan suv bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. «Sen bilan nabiz bormi?» dedilar — deb oʻylayman —, u: «Ha», dedi. Bas, u bilan tahorat qildilar. Bu ikki jihatdan sobit boʻlmaydi, yana men bu haqda zikr qilgan bir nukta ham bor. Buni Hammod ibn Salama shu isnod bilan shunga oʻxshash qilib ham aytib bergan. Ali ibn Zayd zaifdir; Abu Rofiʼning Ibn Masʼuddan eshitgani sobit emas; bu hadis Hammod ibn Salamaning tasniflarida ham yoʻq. Uni Abdulaziz ibn Abu Rizma ham rivoyat qilgan, u esa kuchli emas.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга жинлар кечаси: «Сен билан сув борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. «Сен билан набиз борми?» дедилар — деб ўйлайман —, у: «Ҳа», деди. Бас, у билан таҳорат қилдилар. Бу икки жиҳатдан собит бўлмайди, яна мен бу ҳақда зикр қилган бир нукта ҳам бор. Буни Ҳаммод ибн Салама шу иснод билан шунга ўхшаш қилиб ҳам айтиб берган. Али ибн Зайд заифдир; Абу Рофиънинг Ибн Масъуддан эшитгани собит эмас; бу ҳадис Ҳаммод ибн Саламанинг таснифларида ҳам йўқ. Уни Абдулазиз ибн Абу Ризма ҳам ривоят қилган, у эса кучли эмас.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ومُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ زَاجٌ , نا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ , نا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ : " أَمَعَكَ مَاءٌ ؟ قَالَ : لا مَعِيَ نَبِيذٌ , قَالَ : فَدَعَى بِهِ فَتَوَضَّأَ "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ jinlar kechasi: «Sen bilan suv bormi?» dedilar. Men: «Yoʻq, men bilan nabiz bor», dedim. Bas, uni soʻrab olib, tahorat qildilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ жинлар кечаси: «Сен билан сув борми?» дедилар. Мен: «Йўқ, мен билан набиз бор», дедим. Бас, уни сўраб олиб, таҳорат қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ ، ثنا الْفَضْلُ بْنُ صَالِحٍ الْهَاشِمِيُّ , نا الْحُسَيْنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْعِجْلِيُّ , نا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ , يَقُولُ : كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ فَأَتَاهُمْ فَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ , فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ : " أَمَعَكَ مَاءٌ يَا ابْنَ مَسْعُودٍ ؟ " ، قُلْتُ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِلا إِدَاوَةً فِيهَا نَبِيذٌ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " تَمْرَةٌ طَيِّبَةٌ وَمَاءٌ طَهُورٌ " , فَتَوَضَّأَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . الْحُسَيْنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ هَذَا يَضَعُ الْحَدِيثَ عَلَى الثِّقَاتِ

Abu Voil aytdi: Ibn Masʼudning shunday deganini eshitdim: Men jinlar kechasi Nabiy ﷺ bilan birga edim. U zot ularning oldiga borib, ularga Qurʼon oʻqib berdilar. Kechaning bir qismida Rasululloh ﷺ menga: «Sen bilan suv bormi, ey Ibn Masʼud?» dedilar. Men: «Yoʻq, Allohga qasam, ey Allohning Rasuli, faqat ichida nabiz boʻlgan bir idish bor», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Pokiza xurmo va poklovchi suv», dedilar va Rasululloh ﷺ u bilan tahorat qildilar. Bu Husayn ibn Ubaydulloh ishonchli roviylar nomidan hadis toʻqiydi.Абу Воил айтди: Ибн Масъуднинг шундай деганини эшитдим: Мен жинлар кечаси Набий ﷺ билан бирга эдим. У зот уларнинг олдига бориб, уларга Қуръон ўқиб бердилар. Кечанинг бир қисмида Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сен билан сув борми, эй Ибн Масъуд?» дедилар. Мен: «Йўқ, Аллоҳга қасам, эй Аллоҳнинг Расули, фақат ичида набиз бўлган бир идиш бор», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Покиза хурмо ва покловчи сув», дедилар ва Расулуллоҳ ﷺ у билан таҳорат қилдилар. Бу Ҳусайн ибн Убайдуллоҳ ишончли ровийлар номидан ҳадис тўқийди.

نا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ حَيَّانَ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ قُتَيْبَةَ , نا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عُبَيْدَةَ , وَأَبِي الأَحْوَصِ , عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ , قَالَ : مَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " خُذْ مَعَكَ إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ " , ثُمَّ انْطَلَقَ وَأَنَا مَعَهُ , فَذَكَرَ حَدِيثَهُ لَيْلَةَ الْجِنِّ , فَلَمَّا أَفْرَغْتُ عَلَيْهِ مِنَ الإِدَاوَةِ , فَإِذَا هُوَ نَبِيذٌ , فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْطَأْتُ بِالنَّبِيذِ , فَقَالَ : " تَمْرَةٌ حُلْوَةٌ وَمَاءٌ عَذْبٌ " . تَفَرَّدَ بِهِ الْحَسَنُ بْنُ قُتَيْبَةَ , عَنْ يُونُسَ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ , وَالْحَسَنُ بْنُ قُتَيْبَةَ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ضَعِيفَانِ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ yonimdan oʻtib: «Oʻzing bilan bir idish suv olib yur», dedilar. Soʻng yoʻlga tushdilar, men esa u zot bilan birga edim — va u jinlar kechasidagi hadisini zikr qildi. Idishdan u zotga (suv) quysam, u nabiz ekan. Men: «Ey Allohning Rasuli, nabiz bilan xato qilibman», dedim. U zot: «Shirin xurmo va chuchuk suv», dedilar. Buni Yunusdan, u Abu Ishoqdan (rivoyat qilib) faqat Hasan ibn Qutayba yolgʻiz keltirgan; Hasan ibn Qutayba bilan Muhammad ibn Iso — ikkovi zaifdir.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ёнимдан ўтиб: «Ўзинг билан бир идиш сув олиб юр», дедилар. Сўнг йўлга тушдилар, мен эса у зот билан бирга эдим — ва у жинлар кечасидаги ҳадисини зикр қилди. Идишдан у зотга (сув) қуйсам, у набиз экан. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, набиз билан хато қилибман», дедим. У зот: «Ширин хурмо ва чучук сув», дедилар. Буни Юнусдан, у Абу Ишоқдан (ривоят қилиб) фақат Ҳасан ибн Қутайба ёлғиз келтирган; Ҳасан ибн Қутайба билан Муҳаммад ибн Исо — иккови заифдир.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ ، نا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي حَسَّانَ , نا هِشَامُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْرَقُ , ثنا الْوَلِيدُ , نا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلامٍ , عَنْ أَخِيهِ زَيْدٍ عَنْ جَدِّهِ أَبِي سَلامٍ , عَنْ فُلانِ بْنِ غَيْلانَ الثَّقَفِيِّ , أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ , يَقُولُ : " دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , لَيْلَةَ الْجِنِّ بِوُضُوءٍ , فَجِئْتُهُ بِإِدَاوَةٍ فَإِذَا فِيهَا نَبِيذٌ , فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " . الرَّجُلُ الثَّقَفِيُّ الَّذِي رَوَاهُ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ مَجْهُولٌ , قِيلَ : اسْمُهُ عَمْرٌو وَقِيلَ : عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ غَيْلانَ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday der edi: «Rasululloh ﷺ jinlar kechasi meni tahorat suvi (keltirishga) chaqirdilar. Men u zotga bir idish keltirsam, uning ichida nabiz ekan. Bas, Rasululloh ﷺ tahorat qildilar». Buni Ibn Masʼuddan rivoyat qilgan saqafiylik kishi majhuldir; uning ismi Amr deyildi, Abdulloh ibn Amr ibn Gʻaylon ham deyildi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: «Расулуллоҳ ﷺ жинлар кечаси мени таҳорат суви (келтиришга) чақирдилар. Мен у зотга бир идиш келтирсам, унинг ичида набиз экан. Бас, Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилдилар». Буни Ибн Масъуддан ривоят қилган сақафийлик киши мажҳулдир; унинг исми Амр дейилди, Абдуллоҳ ибн Амр ибн Ғайлон ҳам дейилди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نا مُعَلَّى بْنُ مَنْصُورٍ , نا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ , نا أَبُو خَلْدَةَ , قَالَ : قُلْتُ لأَبِي الْعَالِيَةِ : رَجُلٌ لَيْسَ عِنْدَهُ مَاءٌ عِنْدَهُ نَبِيذٌ أَيَغْتَسِلُ بِهِ فِي جَنَابَةٍ ؟ قَالَ : لا , فَذَكَرْتُ لَهُ لَيْلَةَ الْجِنِّ , فَقَالَ : " أَنَبْذَتُكُمْ هَذِهِ الْخَبِيثَةُ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ زَبِيبٌ وَمَاءٌ "

Abu Xolda aytdi: Abul Oliyaga: «Bir kishining suvi yoʻq, nabizi bor; junublikda u bilan gʻusl qiladimi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi. Men unga jinlar kechasini eslatdim. Shunda u: «Sizlarning bu xabis nabizlaringizmi? U (kechadagi narsa) faqat mayiz va suv edi», dedi.Абу Холда айтди: Абул Олияга: «Бир кишининг суви йўқ, набизи бор; жунубликда у билан ғусл қиладими?» дедим. У: «Йўқ», деди. Мен унга жинлар кечасини эслатдим. Шунда у: «Сизларнинг бу хабис набизларингизми? У (кечадаги нарса) фақат майиз ва сув эди», деди.

نا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نا مُعَلَّى , نا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، ح وَثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ ، نا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنْ حَجَّاجٍ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنِ الْحَارِثِ , عَنْ عَلِيٍّ , قَالَ : " كَانَ لا يَرَى بَأْسًا بِالْوُضُوءِ مِنَ النَّبِيذِ " . تَفَرَّدَ بِهِ حَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ لا يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «U nabiz bilan tahorat qilishda hech qanday zarar koʻrmas edi». Buni Hajjoj ibn Artot yolgʻiz rivoyat qilgan, uning hadisi bilan hujjat keltirilmaydi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «У набиз билан таҳорат қилишда ҳеч қандай зарар кўрмас эди». Буни Ҳажжож ибн Артот ёлғиз ривоят қилган, унинг ҳадиси билан ҳужжат келтирилмайди.

نا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ شَاذَانَ , نا مُعَلَّى , نا هُشَيْمٌ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْكُوفِيِّ ، عَنْ مَزِيدَةَ بْنِ جَابِرٍ , عَنْ عَلِيٍّ . ح وَثنا أَبُو سَهْلٍ , نا إِبْرَاهِيمُ الْحَرْبِيُّ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , نا وَكِيعٌ , عَنْ أَبِي لَيْلَى الْخُرَاسَانِيِّ ، عَنْ مَزِيدَةَ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ , قَالَ : " لا بَأْسَ بِالْوُضُوءِ بِالنَّبِيذِ "

Ali (alayhissalom) aytdi: «Nabiz bilan tahorat qilishda zarar yoʻq».Али (алайҳиссалом) айтди: «Набиз билан таҳорат қилишда зарар йўқ».

حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، نا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , نا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ سَلَمَةَ اللَّيْثِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا صَلاةَ لِمَنْ لا وُضُوءَ لَهُ , وَلا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ " . نا أحْمَدُ بْنُ كَامِلٍ , نا موسَى بْنُ هَارُونَ , ثنا قُتَيْبَةُ , نا محَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْمَخْزُومِيُّ , بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Taharati boʻlmagan kishining namozi boʻlmaydi, Allohning ismini zikr qilmagan kishining taharati boʻlmaydi», dedilar. Buni Muhammad ibn Muso al-Maxzumiy ham oʻz isnodi bilan xuddi shunday rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Таҳарати бўлмаган кишининг намози бўлмайди, Аллоҳнинг исмини зикр қилмаган кишининг таҳарати бўлмайди», дедилар. Буни Муҳаммад ибн Мусо ал-Махзумий ҳам ўз исноди билан худди шундай ривоят қилган.

نا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ , نا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ , عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , قَالَ : دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ بِهِ مَرَّةً مَرَّةً , ثُمَّ قَالَ : " هَذَا وَظِيفَةُ الْوُضُوءِ الَّذِي لا يَقْبَلُ اللَّهُ صَلاةً إِلا بِهِ " , ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ , ثُمَّ قَالَ : " هَذَا وُضُوءٌ , مَنْ تَوَضَّأَ بِهِ كَانَ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ " , ثُمَّ مَكَثَ سَاعَةً ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا , ثُمَّ قَالَ : " هَذَا وُضُوئِي وَوُضُوءُ النَّبِيِّينَ قَبْلِي " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى السُّدِّيُّ , نا زَافِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ سَلامٍ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ , نا سَلامٌ الطَّوِيلُ . ح ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , أَيْضًا ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا شَبَابَةُ , نا سَلامُ بْنُ سَلْمٍ , عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ suv soʻrab olib, (aʼzolarni) bir martadan yuvib tahorat qildilar, soʻng: «Bu — tahoratning vazifasi boʻlib, Alloh usiz namozni qabul qilmaydi», dedilar. Soʻng suv soʻrab olib, ikki martadan tahorat qildilar-da: «Bu shunday tahoratki, kim u bilan tahorat qilsa, unga ajri ikki barobar boʻladi», dedilar. Soʻng bir muddat turdilar, keyin suv soʻrab olib, uch martadan tahorat qildilar-da: «Bu — mening tahoratim va mendan avvalgi paygʻambarlarning tahoratidir», dedilar. Buni Zofir ibn Sulaymon, Salom at-Taviyl va Salom ibn Salm ham Zayd al-Ammiydan, u Muoviya ibn Qurradan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilishgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ сув сўраб олиб, (аъзоларни) бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар, сўнг: «Бу — таҳоратнинг вазифаси бўлиб, Аллоҳ усиз намозни қабул қилмайди», дедилар. Сўнг сув сўраб олиб, икки мартадан таҳорат қилдилар-да: «Бу шундай таҳоратки, ким у билан таҳорат қилса, унга ажри икки баробар бўлади», дедилар. Сўнг бир муддат турдилар, кейин сув сўраб олиб, уч мартадан таҳорат қилдилар-да: «Бу — менинг таҳоратим ва мендан аввалги пайғамбарларнинг таҳоратидир», дедилар. Буни Зофир ибн Сулаймон, Салом ат-Тавийл ва Салом ибн Салм ҳам Зайд ал-Аммийдан, у Муовия ибн Қуррадан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилишган.

نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نا الْعَبَّاسُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ رُشَيْدٍ , وَحَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ سُفْيَانَ , قَالا : نا الْمُسَيِّبُ بْنُ وَاضِحٍ , نا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّةً مَرَّةً , وَقَالَ : " هَذَا وُضُوءُ مَنْ لا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ الصَّلاةَ إِلا بِهِ " , ثُمَّ تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ , وَقَالَ : " هَذَا وُضُوءُ مَنْ يُضَاعَفُ اللَّهُ لَهُ الأَجْرَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ " , ثُمَّ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا , وَقَالَ : " هَذَا وُضُوئِي وَوُضُوءُ الْمُرْسَلِينَ مِنْ قَبْلِي " . تَفَرَّدَ بِهِ الْمُسَيِّبُ بْنُ وَاضِحٍ , عَنْ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ , وَالْمُسَيِّبُ ضَعِيفٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ (aʼzolarni) bir martadan yuvib tahorat qildilar va: «Bu shunday kishining tahoratidirki, Alloh undan namozni faqat shu bilan qabul qiladi», dedilar. Soʻng ikki martadan tahorat qildilar va: «Bu shunday kishining tahoratidirki, Alloh unga ajrni ikki barobar qiladi», dedilar. Soʻng uch martadan tahorat qildilar va: «Bu — mening tahoratim va mendan avvalgi paygʻambarlarning tahoratidir», dedilar. Buni Hafs ibn Maysaradan Musayyib ibn Vozih yolgʻiz rivoyat qilgan, Musayyib esa zaifdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ (аъзоларни) бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар ва: «Бу шундай кишининг таҳоратидирки, Аллоҳ ундан намозни фақат шу билан қабул қилади», дедилар. Сўнг икки мартадан таҳорат қилдилар ва: «Бу шундай кишининг таҳоратидирки, Аллоҳ унга ажрни икки баробар қилади», дедилар. Сўнг уч мартадан таҳорат қилдилар ва: «Бу — менинг таҳоратим ва мендан аввалги пайғамбарларнинг таҳоратидир», дедилар. Буни Ҳафс ибн Майсарадан Мусаййиб ибн Возиҳ ёлғиз ривоят қилган, Мусаййиб эса заифдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , نا الأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ , نا أَبُو إِسْرَائِيلَ ، عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ تَوَضَّأَ مَرَّةً وَاحِدَةً فَتِلْكَ وَظِيفَةُ الْوُضُوءِ الَّتِي لا بُدَّ مِنْهَا , وَمَنْ تَوَضَّأَ ثِنْتَيْنِ فَلَهُ كِفْلانِ , وَمَنْ تَوَضَّأَ ثَلاثًا فَذَلِكَ وُضُوئِي وَوُضُوءُ الأَنْبِيَاءِ قَبْلِي "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim bir marta tahorat qilsa, bu — tahoratning muqarrar vazifasidir; kim ikki marta tahorat qilsa, unga ikki ulush (ajr) bor; kim uch marta tahorat qilsa, bu — mening tahoratim va mendan avvalgi paygʻambarlarning tahoratidir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким бир марта таҳорат қилса, бу — таҳоратнинг муқаррар вазифасидир; ким икки марта таҳорат қилса, унга икки улуш (ажр) бор; ким уч марта таҳорат қилса, бу — менинг таҳоратим ва мендан аввалги пайғамбарларнинг таҳоратидир».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , نا يَحْيَى بْنُ عُثْمَانَ بْنِ صَالِحٍ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَرَادَةَ الشَّيْبَانِيُّ , عَنْ زَيْدِ بْنِ الْحَوَارِيِّ , عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ , عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً , وَقَالَ : " هَذَا وَظِيفَةُ الْوُضُوءِ , وَوُضُوءُ مَنْ لَمْ يَتَوَضَّأْ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاةٌ " , ثُمَّ تَوَضَّأَ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ , فَقَالَ : " هَذَا وُضُوءُ مَنْ تَوَضَّأَهُ أَعْطَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كِفْلَيْنِ مِنَ الأَجْرِ " , ثُمَّ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا , ثُمَّ قَالَ : " هَذَا وُضُوئِي وَوُضُوءُ الْمُرْسَلِينَ قَبْلِي "

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ suv soʻrab olib, (aʼzolarni) bir martadan yuvib tahorat qildilar-da: «Bu — tahoratning vazifasi va shunday tahoratki, uni qilmagan kishining namozi qabul qilinmaydi», dedilar. Soʻng ikki martadan tahorat qildilar-da: «Bu shunday tahoratki, kim uni qilsa, Alloh azza va jalla unga ajrdan ikki ulush beradi», dedilar. Soʻng uch martadan tahorat qildilar-da: «Bu — mening tahoratim va mendan avvalgi paygʻambarlarning tahoratidir», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сув сўраб олиб, (аъзоларни) бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар-да: «Бу — таҳоратнинг вазифаси ва шундай таҳоратки, уни қилмаган кишининг намози қабул қилинмайди», дедилар. Сўнг икки мартадан таҳорат қилдилар-да: «Бу шундай таҳоратки, ким уни қилса, Аллоҳ азза ва жалла унга ажрдан икки улуш беради», дедилар. Сўнг уч мартадан таҳорат қилдилар-да: «Бу — менинг таҳоратим ва мендан аввалги пайғамбарларнинг таҳоратидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْخَطَّابِيُّ , نا الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ ثَلاثًا ثَلاثًا وَرَأَيْتُهُ يَتَوَضَّأُ مَرَّةً مَرَّةً "

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu) aytdi: «Men Rasululloh ﷺ uch martadan tahorat qilganlarini koʻrdim, bir martadan tahorat qilganlarini ham koʻrdim».Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ уч мартадан таҳорат қилганларини кўрдим, бир мартадан таҳорат қилганларини ҳам кўрдим».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ بِنْتِ السُّدِّيِّ , نا شَرِيكٌ , عَنْ ثَابِتٍ يَعْنِي الثُّمَالِيَّ , قَالَ : قُلْتُ لأَبِي جَعْفَرٍ : حَدَّثَكَ جَابِرٌ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً وَمَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ وَثَلاثًا ثَلاثًا " ؟ قَالَ : نَعَمْ

Sobit as-Sumoliy aytdi: Abu Jaʼfarga: «Senga Jobir (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ (tahorat aʼzolarini) bir martadan, ikki martadan va uch martadan yuvib tahorat qilganlarini rivoyat qildimi?» dedim. U: «Ha», dedi.Собит ас-Сумолий айтди: Абу Жаъфарга: «Сенга Жобир (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ (таҳорат аъзоларини) бир мартадан, икки мартадан ва уч мартадан ювиб таҳорат қилганларини ривоят қилдими?» дедим. У: «Ҳа», деди.

نا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ , نا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَرِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ " . وَكَذَا قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ , وَإِنَّمَا هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ , وَلَيْسَ هُوَ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءُ

Abdulloh ibn Zayd ibn Abdu Rabbihi — azon koʻrsatilgan kishi — (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tahorat qilib, yuzlarini uch marta, ikki qoʻllarini ikki marta va ikki oyoqlarini ikki marta yuvdilar. Ibn Uyayna shunday dedi; aslida u Abdulloh ibn Zayd ibn Osim al-Moziniydir, azon koʻrsatilgan kishi u emas.Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Абду Раббиҳи — азон кўрсатилган киши — (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилиб, юзларини уч марта, икки қўлларини икки марта ва икки оёқларини икки марта ювдилар. Ибн Уяйна шундай деди; аслида у Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осим ал-Мозинийдир, азон кўрсатилган киши у эмас.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَكَرِيَّا ، نا أَحْمَدُ بْنُ شُعَيْبٍ , أنا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا سُفْيَانُ , عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الَّذِي أُرِيَ النِّدَاءُ , قَالَ : " رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَغَسَلَ رِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ " . نا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْوَاسِطِيُّ , نا مُوسَى بْنُ إِسْحَاقَ , نا أَبُو بَكْرٍ , نا ابْنُ عُيَيْنَةَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ , وَقَالَ : وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَرِجْلَيْهِ مَرَّتَيْنِ

Abdulloh ibn Zayd — azon koʻrsatilgan kishi — (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺ taharat qilganlarini koʻrdim: yuzlarini uch marta, ikki qoʻllarini ikki marta yuvdilar, ikki oyoqlarini ikki marta yuvdilar va boshlariga ikki marta masih tortdilar». Ibn Uyayna shu isnod bilan (rivoyat qilib): «Va boshlariga hamda ikki oyoqlariga ikki marta (masih tortdilar)», dedi.Абдуллоҳ ибн Зайд — азон кўрсатилган киши — (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ таҳарат қилганларини кўрдим: юзларини уч марта, икки қўлларини икки марта ювдилар, икки оёқларини икки марта ювдилар ва бошларига икки марта масиҳ тортдилар». Ибн Уяйна шу иснод билан (ривоят қилиб): «Ва бошларига ҳамда икки оёқларига икки марта (масиҳ тортдилар)», деди.

حَدَّثَنَا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ , نا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ , نا سُفْيَانُ بِهَذَا , أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا وَيَدَيْهِ مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ "

Sufyon shu (isnod) bilan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ yuzlarini uch marta, ikki qoʻllarini ikki martadan yuvdilar.Суфён шу (иснод) билан ривоят қилдики, Набий ﷺ юзларини уч марта, икки қўлларини икки мартадан ювдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ يَحْيَى بْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ , بِالْمَدِينَةِ , حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحِ بْنِ سُلَيْمَانَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي حَسَنٍ الْمَازِنِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ الْمَازِنِيَّ , أَتَى إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ ‏ وَهُوَ ابْنُ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُرِيَنِي كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ ؟ قَالَ : " نَعَمْ , فَدَعَا لَهُ بِتَوْرِ مَاءٍ , فَأَكْفَأَ التَّوْرَ عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى فَغَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلاثَ مَرَّاتٍ , يُكْفِئُ التَّوْرَ عَلَى يَدَيْهِ ثُمَّ يَغْسِلُ يَدَيْهِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي التَّوْرِ فَغَرَفَ غَرْفَةً مِنْ مَاءٍ وَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ , ثُمَّ اسْتَنْثَرَ ثَلاثَ غَرَفَاتٍ , ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ غَسَلَ كُلَّ يَدٍ مَرَّتَيْنِ إِلَى الْمِرْفَقِ , ثُمَّ أَخَذَ مِنَ الْمَاءِ فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ أَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ , ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ "

Amr ibn Abu Hasan al-Moziniy Abdulloh ibn Zaydning — u Rasululloh ﷺning sahobiysi Ibn Osim al-Moziniydir — huzuriga kelib: «Menga Rasululloh ﷺ qanday tahorat qilganlarini koʻrsata olasanmi?» dedi. U: «Ha», dedi va unga bir tovoq suv keltirishni soʻradi. Tovoqni oʻng qoʻliga agʻdarib, oʻng qoʻlini uch marta yuvdi; tovoqni ikki qoʻliga agʻdarar va ikki qoʻlini uch marta yuvar edi. Soʻng ikki qoʻlini tovoqqa solib, bir hovuch suv oldi va ogʻzini chayib, burniga suv tortdi, soʻng uch hovuch bilan burnini qoqdi. Soʻng yuzini uch marta yuvdi. Soʻng har bir qoʻlini tirsagigacha ikki martadan yuvdi. Soʻng suvdan olib boshiga mash tortdi — ikki qoʻlini oldinga va orqaga yurgizdi. Soʻng ikki oyogʻini toʻpiqlarigacha yuvdi.Амр ибн Абу Ҳасан ал-Мозиний Абдуллоҳ ибн Зайднинг — у Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобийси Ибн Осим ал-Мозинийдир — ҳузурига келиб: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қандай таҳорат қилганларини кўрсата оласанми?» деди. У: «Ҳа», деди ва унга бир товоқ сув келтиришни сўради. Товоқни ўнг қўлига ағдариб, ўнг қўлини уч марта ювди; товоқни икки қўлига ағдарар ва икки қўлини уч марта ювар эди. Сўнг икки қўлини товоққа солиб, бир ҳовуч сув олди ва оғзини чайиб, бурнига сув тортди, сўнг уч ҳовуч билан бурнини қоқди. Сўнг юзини уч марта ювди. Сўнг ҳар бир қўлини тирсагигача икки мартадан ювди. Сўнг сувдан олиб бошига маш тортди — икки қўлини олдинга ва орқага юргизди. Сўнг икки оёғини тўпиқларигача ювди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي يُونُسُ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ , أَنَّ حُمْرَانَ مَوْلَى عُثْمَانَ أَخْبَرَهُ , أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ دَعَا يَوْمًا بِوُضُوءٍ فَتَوَضَّأَ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ تَمَضْمَضَ وَاسْتَنْثَرَ , ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْمِرْفَقِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى مثل ذَلِكَ , ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ , ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَهُ الْيُمْنَى إِلَى الْكَعْبَيْنِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ , ثُمَّ غَسَلَ الْيُسْرَى مثل ذَلِكَ , ثُمَّ قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا , ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ نَحْو وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ لا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ : وَكَانَ عُلَمَاؤُنَا يَقُولُونَ : هَذَا الْوُضُوءُ أَسْبَغُ مَا يَتَوَضَّأُ بِهِ أَحَدٌ لِلصَّلاةِ

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U tahorat (suvi)ni soʻradi-da, tahorat qildi: ikki kaftini uch marta yuvdi; soʻng ogʻzini chayib, burnini qoqdi (suv tortib tozaladi); soʻng yuzini uch marta yuvdi; soʻng oʻng qoʻlini tirsagigacha uch marta yuvdi; soʻng chap qoʻlini ham shunday (yuvdi); soʻng boshiga mash tortdi; soʻng oʻng oyogʻini toʻpigʻigacha uch marta yuvdi; soʻng chapini ham shunday yuvdi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺ ning mana shu tahoratimga oʻxshash tahorat qilganlarini koʻrdim», dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kim mana shu tahoratimga oʻxshash tahorat qilsa, soʻng turib, ikki rakaat (namoz) oʻqisa — ularda oʻziga (boshqa narsani) gapirmasa (xayolini chalgʻitmasa) —, uning oʻtgan gunohi magʻfirat qilinadi», dedilar. Ibn Shihob dedi: Bizning ulamolarimiz: «Bu tahorat — namoz uchun qilinadigan tahoratlarning eng mukammali (asbagʻi)dir», der edilar.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У таҳорат (суви)ни сўради-да, таҳорат қилди: икки кафтини уч марта ювди; сўнг оғзини чайиб, бурнини қоқди (сув тортиб тозалади); сўнг юзини уч марта ювди; сўнг ўнг қўлини тирсагигача уч марта ювди; сўнг чап қўлини ҳам шундай (ювди); сўнг бошига маш тортди; сўнг ўнг оёғини тўпиғигача уч марта ювди; сўнг чапини ҳам шундай ювди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг мана шу таҳоратимга ўхшаш таҳорат қилганларини кўрдим», деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мана шу таҳоратимга ўхшаш таҳорат қилса, сўнг туриб, икки ракаат (намоз) ўқиса — уларда ўзига (бошқа нарсани) гапирмаса (хаёлини чалғитмаса) —, унинг ўтган гуноҳи мағфират қилинади», дедилар. Ибн Шиҳоб деди: Бизнинг уламоларимиз: «Бу таҳорат — намоз учун қилинадиган таҳоратларнинг энг мукаммали (асбағи)дир», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ الْبُهْلُولِ ، نا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نا الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَقِيلٍ , عَنْ جَدِّهِ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ أَدَارَ الْمَاءَ عَلَى مِرْفَقَيْهِ " . ابْنُ عَقِيلٍ لَيْسَ بِقَوِيٍّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: «Rasululloh ﷺ tahorat qilganlarida suvni tirsaklari ustida aylantirar edilar». Ibn Aqil kuchli emas.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Расулуллоҳ ﷺ таҳорат қилганларида сувни тирсаклари устида айлантирар эдилар». Ибн Ақил кучли эмас.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , نا أَبُو قِلابَةَ ، نا مَعْمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِي رَافِعٍ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ حَرَّكَ خَاتَمَهُ " . مَعْمَرٌ وَأَبُوهُ ضَعِيفَانِ , وَلا يَصِحُّ هَذَا

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ tahorat qilganlarida uzuklarini qimirlatib qoʻyar edilar. Maʼmar ham, otasi ham — ikkovi zaifdir; bu (rivoyat) sahih emas.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ таҳорат қилганларида узукларини қимирлатиб қўяр эдилар. Маъмар ҳам, отаси ҳам — иккови заифдир; бу (ривоят) саҳиҳ эмас.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , نا عَمِّي , نا أَبِي , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ مُعَاذِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْمَرٍ التَّيْمِيِّ , عَنْ حُمْرَانَ مَوْلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ , أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ , قَالَ : " هَلُمُّوا أَتَوَضَّأُ لَكُمْ وُضُوءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ حَتَّى مَسَّ أَطْرَافَ الْعَضُدَيْنِ , ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ , ثُمَّ أَمَرَّ يَدَيْهِ عَلَى أُذُنَيْهِ وَلِحْيَتِهِ , ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ "

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)ning shunday deganini Humron eshitdi: «Kelinglar, sizlarga Rasululloh ﷺning tahoratlaridek tahorat qilib koʻrsatay». Bas, u yuzini va ikki qoʻlini tirsaklarigacha — qoʻllarining yuqori qismlariga tegquncha — yuvdi, soʻng boshiga mash tortdi, soʻng ikki qoʻlini quloqlari va soqoli ustidan yurgizdi, soʻng ikki oyogʻini yuvdi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини Ҳумрон эшитди: «Келинглар, сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг таҳоратларидек таҳорат қилиб кўрсатай». Бас, у юзини ва икки қўлини тирсакларигача — қўлларининг юқори қисмларига тегқунча — ювди, сўнг бошига маш тортди, сўнг икки қўлини қулоқлари ва соқоли устидан юргизди, сўнг икки оёғини ювди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مِهْرَانَ , نا عِصَامُ بْنُ يُوسُفَ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " الْمَضْمَضَةُ وَالاسْتِنْشَاقُ مِنَ الْوُضُوءِ الَّذِي لا بُدَّ مِنْهُ " . نا محَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَاتِمٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْمُقْرِئُ النَّقَّاشُ , قَالا : نا محَمَّدُ بْنُ حَمِّ بْنِ يُوسُفَ التِّرْمِذِيُّ , نا إسْمَاعِيلُ بْنُ بِشْرٍ الْبَلْخِيُّ , نا عصَامُ بْنُ يُوسُفَ , بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ , إِلا أَنَّهُ قَالَ : مِنَ الْوُضُوءِ الَّذِي لا يَتِمُّ الْوُضُوءُ إِلا بِهِمَا . تَفَرَّدَ بِهِ عِصَامٌ , عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ , وَوَهِمَ فِيهِ وَالصَّوَابُ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى ، مُرْسَلا , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , " مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَتَمَضْمَضْ وَلْيَسْتَنْشِقْ " , وَأَحْسَبُ عِصَامًا حَدَّثَ بِهِ مِنْ حِفْظِهِ , فَاخْتَلَطَ عَلَيْهِ فَاشْتَبَهَ بِإِسْنَادِ حَدِيثِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " أَيُّمَا امْرَأَةٍ نُكِحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلِيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ " , وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ogʻizni chayish va burunga suv tortish — usiz boʻlmaydigan tahoratdandir», dedilar. Boshqa bir yoʻl bilan shunga oʻxshash keltirilgan, faqat unda: «Ularsiz tahorat toʻliq boʻlmaydigan tahoratdandir», deyilgan. Buni Ibn Muborakdan Isom yolgʻiz rivoyat qilgan va unda vahm qilgan. Toʻgʻrisi — Ibn Jurayjdan, u Sulaymon ibn Musodan, Nabiy ﷺdan mursal holda: «Kim tahorat qilsa, ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin», (deb kelgani)dir. Men Isom buni yodidan aytib bergan va unga (isnodlar) chalkashib ketgan, deb oʻylayman: u buni Ibn Jurayjning Sulaymondan, u Zuhriydan, u Urvadan, u Oishadan, u Nabiy ﷺdan: «Qaysi bir ayol valiysining izni boʻlmasdan nikohlansa, uning nikohi botildir», degan hadisining isnodi bilan aralashtirib yuborgan. Alloh aʼlam.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Оғизни чайиш ва бурунга сув тортиш — усиз бўлмайдиган таҳоратдандир», дедилар. Бошқа бир йўл билан шунга ўхшаш келтирилган, фақат унда: «Уларсиз таҳорат тўлиқ бўлмайдиган таҳоратдандир», дейилган. Буни Ибн Муборакдан Исом ёлғиз ривоят қилган ва унда ваҳм қилган. Тўғриси — Ибн Журайждан, у Сулаймон ибн Мусодан, Набий ﷺдан мурсал ҳолда: «Ким таҳорат қилса, оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин», (деб келгани)дир. Мен Исом буни ёдидан айтиб берган ва унга (иснодлар) чалкашиб кетган, деб ўйлайман: у буни Ибн Журайжнинг Сулаймондан, у Зуҳрийдан, у Урвадан, у Оишадан, у Набий ﷺдан: «Қайси бир аёл валийсининг изни бўлмасдан никоҳланса, унинг никоҳи ботилдир», деган ҳадисининг исноди билан аралаштириб юборган. Аллоҳ аълам.

وَأَمَّا حَدِيثُ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى فِي الْمَضْمَضَةِ وَالاسْتِنْشَاقِ , فَحَدَّثَنَا بِهِ مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , نا وَكِيعٌ , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَتَمَضْمَضْ وَلْيَسْتَنْشِقْ "

Ibn Jurayjning Sulaymon ibn Musodan (rivoyat qilgan) ogʻizni chayish va burunga suv tortish haqidagi hadisiga kelsak, Sulaymon ibn Muso aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilsa, ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin», dedilar.Ибн Журайжнинг Сулаймон ибн Мусодан (ривоят қилган) оғизни чайиш ва бурунга сув тортиш ҳақидаги ҳадисига келсак, Сулаймон ибн Мусо айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилса, оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، نا عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَتَمَضْمَضْ وَلْيَسْتَنْشِقْ "

Sulaymon ibn Muso aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilsa, ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin», dedilar.Сулаймон ибн Мусо айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилса, оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин», дедилар.

نا جَعْفَرُ بْنُ أَحْمَدَ الْمُؤَذِّنُ , نا السَّرِيُّ بْنُ يَحْيَى , نا قَبِيصَةُ , نا سُفْيَانُ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَتَمَضْمَضْ وَلْيَسْتَنْشِقْ " . نا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ , نا بِشْرُ بْنُ مُوسَى , نا الْحُمَيْدِيُّ , نا سُفْيَانُ , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى الشَّامِيِّ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ سَوَاءً

Sulaymon ibn Muso aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilsa, ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin», dedilar. Sufyon ham Ibn Jurayjdan, u Sulaymon ibn Muso ash-Shomiydan (rivoyat qilib), Rasululloh ﷺdan xuddi shuning oʻzini keltirgan.Сулаймон ибн Мусо айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилса, оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин», дедилар. Суфён ҳам Ибн Журайждан, у Сулаймон ибн Мусо аш-Шомийдан (ривоят қилиб), Расулуллоҳ ﷺдан худди шунинг ўзини келтирган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ طَاهِرٍ ، نا حَمَّادُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَفْصٍ , بِبَلْخَ , نا مُحَمَّدُ بْنُ الأَزْهَرِ الْجَوْزَجَانِيُّ , نا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى السِّينَانِيُّ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَتَمَضْمَضْ وَلْيَسْتَنْشِقْ " . مُحَمَّدُ بْنُ الأَزْهَرِ ضَعِيفٌ , وَهَذَا خَطَأٌ وَالَّذِي قَبْلَهُ وَالْجَوَابُ أَصَحُّ , وَاللَّهُ أَعْلَمُ

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim tahorat qilsa, ogʻzini chaysin va burniga suv tortsin», dedilar. Muhammad ibn al-Azhar zaifdir; bu — xato boʻlib, undan oldingisi asahhdir. Alloh aʼlam.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким таҳорат қилса, оғзини чайсин ва бурнига сув тортсин», дедилар. Муҳаммад ибн ал-Азҳар заифдир; бу — хато бўлиб, ундан олдингиси асаҳҳдир. Аллоҳ аълам.

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، نا الْحَسَنُ بْنُ الْعَبَّاسِ , نا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ , ثنا الْقَاسِمُ بْنُ غَضٍّ , عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمَضْمَضَةُ وَالاسْتِنْشَاقُ سُنَّةٌ " . إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ ضَعِيفٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ogʻizni chayish va burunga suv tortish — sunnatdir», dedilar. Ismoil ibn Muslim zaifdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оғизни чайиш ва бурунга сув тортиш — суннатдир», дедилар. Исмоил ибн Муслим заифдир.

حَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ , نا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ , نا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْقِدَاحُ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ , عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , قَالَ : دَعَا يَوْمًا بِوُضُوءٍ ثُمَّ دَعَا نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَأَفْرَغَ بِيَدِهِ الْيُمْنَى عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى وَغَسَلَهَا ثَلاثًا , ثُمَّ مَضْمَضَ ثَلاثًا وَاسْتَنْشَقَ ثَلاثًا , ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا , ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثَلاثًا ثَلاثًا , ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ , ثُمَّ رِجْلَيْهِ فَأَنْقَاهُمَا , ثُمَّ قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ مثل هَذَا الْوُضُوءِ الَّذِي رَأَيْتُمُونِي تَوَضَّأْتُهُ , ثُمَّ قَالَ : " مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَانَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ " , ثُمَّ قَالَ : أَكَذَلِكَ يَا فُلانُ ؟ قَالَ : نَعَمْ , ثُمَّ قَالَ : أَكَذَلِكَ يَا فُلانُ ؟ قَالَ : نَعَمْ حَتَّى اسْتَشْهَدَ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , ثُمَّ قَالَ : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَافَقْتُمُونِي عَلَى هَذَا

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bir kuni tahorat suvini soʻradi, soʻng Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir necha kishini chaqirdi. Oʻng qoʻli bilan chap qoʻliga (suv) quyib, uni uch marta yuvdi; soʻng uch marta ogʻzini chaydi va uch marta burniga suv tortdi; soʻng yuzini uch marta yuvdi; soʻng qoʻlini tirsaklarigacha uch martadan yuvdi; soʻng boshiga mash tortdi; soʻng ikki oyogʻini yuvib tozaladi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni sizlar mendan koʻrgan mana shu tahoratdek tahorat qilganlarini koʻrdim», dedi. Soʻng u zot: «Kim tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa, soʻng ikki rakat namoz oʻqisa, gunohlaridan onasi uni tuqqan kunidek (pok) boʻladi», dedilar. Soʻng u: «Shundaymi, ey falonchi?» dedi. U: «Ha», dedi. Yana: «Shundaymi, ey falonchi?» dedi. U: «Ha», dedi — toki Nabiy ﷺning ashoblaridan bir necha kishini guvoh qilguncha. Soʻng: «Bunda menga muvofiq boʻlganingiz uchun Allohga hamd boʻlsin», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бир куни таҳорат сувини сўради, сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир неча кишини чақирди. Ўнг қўли билан чап қўлига (сув) қуйиб, уни уч марта ювди; сўнг уч марта оғзини чайди ва уч марта бурнига сув тортди; сўнг юзини уч марта ювди; сўнг қўлини тирсакларигача уч мартадан ювди; сўнг бошига маш тортди; сўнг икки оёғини ювиб тозалади. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни сизлар мендан кўрган мана шу таҳоратдек таҳорат қилганларини кўрдим», деди. Сўнг у зот: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса, сўнг икки ракат намоз ўқиса, гуноҳларидан онаси уни туққан кунидек (пок) бўлади», дедилар. Сўнг у: «Шундайми, эй фалончи?» деди. У: «Ҳа», деди. Яна: «Шундайми, эй фалончи?» деди. У: «Ҳа», деди — токи Набий ﷺнинг ашобларидан бир неча кишини гувоҳ қилгунча. Сўнг: «Бунда менга мувофиқ бўлганингиз учун Аллоҳга ҳамд бўлсин», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , نا ابْنُ الأَشْجَعِيِّ , نا أَبِي , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ , قَالَ : أَتَى عُثْمَانُ الْمَقَاعِدَ فَدَعَا بِوَضُوءٍ فَمَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ , ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا , وَيَدَيْهِ ثَلاثًا ثَلاثًا , وَرِجْلَيْهِ ثَلاثًا ثَلاثًا , ثُمَّ مَسَحَ بِرَأْسِهِ , ثُمَّ قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا يَتَوَضَّأُ , يَا هَؤُلاءِ أَكَذَلِكَ ؟ قَالُوا : نَعَمْ , لِنَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . عِنْدَهُ صَحِيحٌ إِلا التَّأْخِيرُ فِي مَسْحِ الرَّأْسِ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَحْفُوظٍ . تَفَرَّدَ بِهِ ابْنُ الأَشْجَعِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سُفْيَانَ بِهَذَا الإِسْنَادِ , وَهَذَا اللَّفْظِ . وَرَوَاهُ الْعَدَنِيَّانِ : عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ , وَيَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ , وَالْفِرْيَابِيُّ , وَأَبُو أَحْمَدَ , وَأَبُو حُذَيْفَةَ , عَنِ الثَّوْرِيِّ بِهَذَا الإِسْنَادِ . وَقَالُوا كُلُّهُمْ : إِنَّ عُثْمَانَ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا , وَقَالَ : هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ , وَلَمْ يَزِيدُوا عَلَى هَذَا . وَخَالَفَهُمْ وَكِيعٌ , رَوَاهُ عَنِ الثَّوْرِيِّ ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ ، عَنْ أَبِي أَنَسٍ ، عَنْ عُثْمَانَ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ ثَلاثًا ثَلاثًا " . كَذَا قَالَ وَكِيعٌ , وَأَبُو أَحْمَدَ , عَنِ الثَّوْرِيِّ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ أَبِي أَنَسٍ وَهُوَ مَالِكُ بْنُ أَبِي عَامِرٍ , وَالْمَشْهُورُ عَنِ الثَّوْرِيِّ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ عُثْمَانَ

Busr ibn Saʼid aytdi: Usmon (roziyallohu anhu) al-Maqoidga kelib, tahorat suvini soʻradi. Ogʻzini chaydi va burniga suv tortdi, soʻng yuzini uch marta, ikki qoʻlini uch martadan, ikki oyogʻini uch martadan yuvdi, soʻng boshiga mash tortdi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni mana shunday tahorat qilganlarini koʻrdim. Ey (hozir turganlar), shunday emasmi?» dedi. Uning huzuridagi Rasululloh ﷺning ashoblaridan bir necha kishi: «Ha», deyishdi. Uning (Ahmadning) huzuridagi (rivoyat) sahihdir, faqat boshga mash tortishning keyinga surilishi — bu mahfuz emas. Buni shu isnod va shu lafz bilan Ibn al-Ashjaʼiy otasidan, u Sufyondan (rivoyat qilib) yolgʻiz keltirgan. Uni adanlik ikki kishi — Abdulloh ibn Valid bilan Yazid ibn Abu Hakim —, shuningdek al-Firyobiy, Abu Ahmad va Abu Huzayfa ham Savriydan shu isnod bilan rivoyat qilishgan va ularning barchasi: «Usmon uch martadan tahorat qildi va: ‹Rasululloh ﷺni mana shunday tahorat qilganlarini koʻrdim›, dedi», deyishgan, bundan ortigʻini qoʻshmaganlar. Vakiʼ esa ularga muxolif boʻlib, uni Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Abu Anasdan, u Usmondan: «Nabiy ﷺ uch martadan tahorat qildilar», deb rivoyat qilgan. Vakiʼ va Abu Ahmad Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Abu Anasdan — u Molik ibn Abu Omirdir — deb shunday aytishgan. Mashhur boʻlgani esa — Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Busr ibn Saʼiddan, u Usmondan (rivoyat qilingani)dir.Буср ибн Саъид айтди: Усмон (розияллоҳу анҳу) ал-Мақоидга келиб, таҳорат сувини сўради. Оғзини чайди ва бурнига сув тортди, сўнг юзини уч марта, икки қўлини уч мартадан, икки оёғини уч мартадан ювди, сўнг бошига маш тортди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни мана шундай таҳорат қилганларини кўрдим. Эй (ҳозир турганлар), шундай эмасми?» деди. Унинг ҳузуридаги Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бир неча киши: «Ҳа», дейишди. Унинг (Аҳмаднинг) ҳузуридаги (ривоят) саҳиҳдир, фақат бошга маш тортишнинг кейинга сурилиши — бу маҳфуз эмас. Буни шу иснод ва шу лафз билан Ибн ал-Ашжаъий отасидан, у Суфёндан (ривоят қилиб) ёлғиз келтирган. Уни аданлик икки киши — Абдуллоҳ ибн Валид билан Язид ибн Абу Ҳаким —, шунингдек ал-Фирёбий, Абу Аҳмад ва Абу Ҳузайфа ҳам Саврийдан шу иснод билан ривоят қилишган ва уларнинг барчаси: «Усмон уч мартадан таҳорат қилди ва: ‹Расулуллоҳ ﷺни мана шундай таҳорат қилганларини кўрдим›, деди», дейишган, бундан ортиғини қўшмаганлар. Вакиъ эса уларга мухолиф бўлиб, уни Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Абу Анасдан, у Усмондан: «Набий ﷺ уч мартадан таҳорат қилдилар», деб ривоят қилган. Вакиъ ва Абу Аҳмад Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Абу Анасдан — у Молик ибн Абу Омирдир — деб шундай айтишган. Машҳур бўлгани эса — Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Буср ибн Саъиддан, у Усмондан (ривоят қилингани)дир.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، نا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ , ثنا وَكِيعٌ , نا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ ، عَنْ أَبِي أَنَسٍ ، أَنَّ عُثْمَانَ تَوَضَّأَ بِالْمَقَاعِدِ وَعِنْدَهُ رِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَتَوَضَّأَ ثَلاثًا , ثُمَّ قَالَ : أَلَيْسَ هَكَذَا رَأَيْتُمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ ؟ قَالُوا : نَعَمْ . وَتَابَعَهُ أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ عَنِ الثَّوْرِيِّ . وَالصَّوَابُ عَنِ الثَّوْرِيِّ , عَنْ أَبِي النَّضْرِ , عَنْ بُسْرٍ , عَنْ عُثْمَانَ

Abu Anasdan rivoyat qilinadiki, Usmon (roziyallohu anhu) al-Maqoidda tahorat qildi, huzurida Nabiy ﷺning ashoblaridan kishilar bor edi. U uch martadan tahorat qildi, soʻng: «Rasululloh ﷺni shunday tahorat qilganlarini koʻrmaganmidingiz?» dedi. Ular: «Ha», deyishdi. Unga Abu Ahmad az-Zubayriy Savriydan (rivoyat qilib) mutobaat qilgan. Toʻgʻrisi esa — Savriydan, u Abun-Nazrdan, u Busrdan, u Usmondan (rivoyat qilingani)dir.Абу Анасдан ривоят қилинадики, Усмон (розияллоҳу анҳу) ал-Мақоидда таҳорат қилди, ҳузурида Набий ﷺнинг ашобларидан кишилар бор эди. У уч мартадан таҳорат қилди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺни шундай таҳорат қилганларини кўрмаганмидингиз?» деди. Улар: «Ҳа», дейишди. Унга Абу Аҳмад аз-Зубайрий Саврийдан (ривоят қилиб) мутобаат қилган. Тўғриси эса — Саврийдан, у Абун-Назрдан, у Бусрдан, у Усмондан (ривоят қилингани)дир.

نا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، نا أَبُو كُرَيْبٍ ، نا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ , عَنْ إِسْرَائِيلَ , وَثنا دَعْلَجُ بْنُ أَحْمَدَ , نا مُوسَى بْنُ هَارُونَ , نا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ , ثنا إِسْرَائِيلُ , عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ , عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، قَالَ : رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ يَتَوَضَّأُ فَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلاثًا , وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاثًا , وَمَضْمَضَ ثَلاثًا , وَاسْتَنْشَقَ ثَلاثًا , وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ ثَلاثًا , وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهُمَا , ثُمَّ غَسَلَ قَدَمَيْهِ ثَلاثًا , ثُمَّ خَلَّلَ أَصَابِعَهُ وَخَلَّلَ لِحْيَتِهِ ثَلاثًا , حِينَ غَسَلَ وَجْهَهُ , ثُمَّ قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ كَالَّذِي رَأَيْتُمُونِي فَعَلْتُ " . لَفْظُهُمَا سَوَاءٌ حَرْفًا بِحَرْفٍ , قَالَ مُوسَى بْنُ هَارُونَ : وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ مَوْضِعٌ فِيهِ عِنْدَنَا وَهْمٌ ؛ لأَنَّ فِيهِ الابْتِدَاءَ بِغَسْلِ الْوَجْهِ قَبْلَ الْمَضْمَضَةِ وَالاسْتِنْشَاقِ , وَقَدْ رَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ إِسْرَائِيلَ بِهَذَا الإِسْنَادِ , فَبَدَأَ فِيهِ بِالْمَضْمَضَةِ وَالاسْتِنْشَاقِ قَبْلَ غَسْلِ الْوَجْهِ وَتَابَعَهُ أَبُو غَسَّانَ مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , عَنْ إِسْرَائِيلَ فَبَدَأَ فِيهِ بِالْمَضْمَضَةِ وَالاسْتِنْشَاقِ قَبْلَ الْوَجْهِ وَهُوَ الصَّوَابُ

Abu Voil aytdi: Men Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)ni tahorat qilayotganini koʻrdim: ikki qoʻlini uch marta yuvdi, yuzini uch marta yuvdi, uch marta ogʻzini chaydi, uch marta burniga suv tortdi, ikki bilagini uch marta yuvdi, boshiga hamda ikki qulogʻining tashqarisi va ichkarisiga mash tortdi, soʻng ikki oyogʻini uch marta yuvdi, soʻng barmoqlari orasini xilol qildi va yuzini yuvayotganda soqolini uch marta xilol qildi. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni sizlar mendan koʻrgan narsadek qilganlarini koʻrdim», dedi. Ikkovining lafzi harfma-harf bir xildir. Muso ibn Horun aytdi: Bu hadisda bizning nazarimizda vahm boʻlgan bir oʻrin bor: chunki unda ogʻizni chayish va burunga suv tortishdan oldin yuzni yuvish bilan boshlangan. Holbuki uni Abdurrahmon ibn Mahdiy shu isnod bilan rivoyat qilib, unda yuzni yuvishdan oldin ogʻizni chayish va burunga suv tortish bilan boshlagan; unga Abu Gʻasson Molik ibn Ismoil ham Isroildan (rivoyat qilib) mutobaat qilgan va u ham yuzdan oldin ogʻizni chayish va burunga suv tortish bilan boshlagan — toʻgʻrisi shudir.Абу Воил айтди: Мен Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)ни таҳорат қилаётганини кўрдим: икки қўлини уч марта ювди, юзини уч марта ювди, уч марта оғзини чайди, уч марта бурнига сув тортди, икки билагини уч марта ювди, бошига ҳамда икки қулоғининг ташқариси ва ичкарисига маш тортди, сўнг икки оёғини уч марта ювди, сўнг бармоқлари орасини хилол қилди ва юзини юваётганда соқолини уч марта хилол қилди. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни сизлар мендан кўрган нарсадек қилганларини кўрдим», деди. Икковининг лафзи ҳарфма-ҳарф бир хилдир. Мусо ибн Ҳорун айтди: Бу ҳадисда бизнинг назаримизда ваҳм бўлган бир ўрин бор: чунки унда оғизни чайиш ва бурунга сув тортишдан олдин юзни ювиш билан бошланган. Ҳолбуки уни Абдурраҳмон ибн Маҳдий шу иснод билан ривоят қилиб, унда юзни ювишдан олдин оғизни чайиш ва бурунга сув тортиш билан бошлаган; унга Абу Ғассон Молик ибн Исмоил ҳам Исроилдан (ривоят қилиб) мутобаат қилган ва у ҳам юздан олдин оғизни чайиш ва бурунга сув тортиш билан бошлаган — тўғриси шудир.