حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , نا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ , وَالْحَجَّاجُ بْنُ الْمِنْهَالِ , وَاللَّفْظُ لأَبِي الْوَلِيدِ , قَالا : نا هَمَّامٌ , نا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَحْيَى بْنِ خَلادٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَمِّهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ , قَالَ : كَانَ رِفَاعَةُ , وَمَالِكُ بْنُ رَافِعٍ أَخَوَيْنِ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ , قَالَ : بَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , أَوْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ وَنَحْنُ حَوْلَهُ , إِذْ دَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَصَلَّى , فَلَمَّا قَضَى الصَّلاةَ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى الْقَوْمِ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَعَلَيْكَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " , فَجَعَلَ الرَّجُلُ يُصَلِّي وَنَحْنُ نَرْمُقُ صَلاتَهُ لا نَدْرِي مَا يَعِيبُ مِنْهَا , فَلَمَّا صَلَّى جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَى الْقَوْمِ , فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَعَلَيْكَ ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ " , قَالَ هَمَّامٌ : فَلا أَدْرِي أَمَرَهُ بِذَلِكَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاثًا , فَقَالَ الرَّجُلُ : مَا أَلَوْتُ فَلا أَدْرِي مَا عِبْتَ عَلَيَّ مِنْ صَلاتِي , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّهَا لا تَتِمُّ صَلاةُ أَحَدِكُمْ حَتَّى يُسْبِغَ الْوُضُوءَ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ , فَيَغْسِلُ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ , وَيَمْسَحُ بِرَأْسِهِ , وَرِجْلَيْهِ إِلَى الْكَعْبَيْنِ , ثُمَّ يُكَبِّرُ اللَّهَ وَيُثْنِي عَلَيْهِ , ثُمَّ يَقْرَأُ أُمَّ الْقُرْآنِ وَمَا أَذِنَ لَهُ فِيهِ وَتَيَسَّرَ , ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَرْكَعُ وَيَضَعُ كَفَّيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ , وَيَقُولُ : سَمِعَ اللَّهَ لِمَنْ حَمِدَهُ , وَيَسْتَوِي قَائِمًا حَتَّى يُقِيمَ صُلْبَهُ وَيَأْخُذَ كُلُّ عَظْمٍ مَأْخَذَهُ , ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَسْجُدُ فَيُمَكِّنُ وَجْهَهُ " , قَالَ هَمَّامٌ : وَرُبَّمَا قَالَ : " جَبْهَتَهُ فِي الأَرْضِ حَتَّى تَطْمَئِنَّ مَفَاصِلُهُ وَتَسْتَرْخِيَ , ثُمَّ يُكَبِّرُ فَيَسْتَوِي قَاعِدًا عَلَى مَقْعَدَتِهِ وَيُقِيمُ صُلْبَهُ " , فَوَصَفَ الصَّلاةَ هَكَذَا أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ حَتَّى فَرَغَ , ثُمَّ قَالَ : " لا تَتِمُّ صَلاةٌ أَحَدِكُمْ حَتَّى يَفْعَلَ ذَلِكَ "
Ali ibn Yahyo ibn Xallod otasidan, u amakisi Rifoʼa ibn Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi — Rifoʼa va Molik ibn Rofiʼ Badr ahlidan boʻlgan aka-uka edilar. U aytdi: Biz Rasululloh ﷺning huzurlarida oʻtirgan edik — yoki: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, biz esa u zotning atroflarida edik —, birdan bir kishi kirib qiblaga yuzlandi va namoz oʻqidi. Namozni tugatgach, kelib Rasululloh ﷺga va qavmga salom berdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Va alayka. Qaytib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading», dedilar. U kishi namoz oʻqiy boshladi, biz esa uning namoziga tikilar, undan nimani ayblayotganlarini bilmas edik. Namoz oʻqib boʻlgach, kelib Nabiy ﷺga va qavmga salom berdi. Nabiy ﷺ unga: «Va alayka. Qaytib namoz oʻqi, chunki sen namoz oʻqimading», dedilar. Hammom aytdi: Bilmadim, unga buni ikki marta buyurdilarmi yoki uch marta. U kishi: «Men qoʻlimdan kelganini qildim; namozimdan nimani ayblaganingizni bilmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ dedilar: «Albatta, biringizning namozi Alloh amr qilganidek tahoratni mukammal qilmaguncha tugal boʻlmaydi: yuzini va qoʻllarini tirsaklarigacha yuvadi, boshiga mash tortadi va oyoqlarini toʻpiqlarigacha (yuvadi). Soʻngra Allohga takbir aytadi va Unga sano aytadi. Soʻngra Ummul-Qurʼonni va oʻziga izn berilgan hamda oson boʻlgan (miqdorni) oʻqiydi. Soʻngra takbir aytib rukuʼ qiladi va kaftlarini tizzalari ustiga qoʻyadi — toki boʻgʻimlari muqim boʻlib, yumshaguncha. Soʻngra: ‹Samiʼallohu liman hamidah›, deydi va belini tik tutib rostlanib turadi — har bir suyak oʻz oʻrnini oladi. Soʻngra takbir aytib sajda qiladi va yuzini — Hammom aytdi: goho u: peshonasini, dedi — yerga mahkam qoʻyadi, toki boʻgʻimlari muqim boʻlib, yumshaguncha. Soʻngra takbir aytib, oʻtiradigan joyiga rostlanib oʻtiradi va belini tik tutadi». Bas, namozni shu tarzda — toʻrt rakatni tamomlagunicha — vasf qildilar, soʻng: «Biringizning namozi shuni qilmaguncha tugal boʻlmaydi», dedilar.Али ибн Яҳё ибн Халлод отасидан, у амакиси Рифўа ибн Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади — Рифўа ва Молик ибн Рофиъ Бадр аҳлидан бўлган ака-ука эдилар. У айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида ўтирган эдик — ёки: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, биз эса у зотнинг атрофларида эдик —, бирдан бир киши кириб қиблага юзланди ва намоз ўқиди. Намозни тугатгач, келиб Расулуллоҳ ﷺга ва қавмга салом берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ва алайка. Қайтиб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. У киши намоз ўқий бошлади, биз эса унинг намозига тикилар, ундан нимани айблаётганларини билмас эдик. Намоз ўқиб бўлгач, келиб Набий ﷺга ва қавмга салом берди. Набий ﷺ унга: «Ва алайка. Қайтиб намоз ўқи, чунки сен намоз ўқимадинг», дедилар. Ҳаммом айтди: Билмадим, унга буни икки марта буюрдиларми ёки уч марта. У киши: «Мен қўлимдан келганини қилдим; намозимдан нимани айблаганингизни билмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Албатта, бирингизнинг намози Аллоҳ амр қилганидек таҳоратни мукаммал қилмагунча тугал бўлмайди: юзини ва қўлларини тирсакларигача ювади, бошига маш тортади ва оёқларини тўпиқларигача (ювади). Сўнгра Аллоҳга такбир айтади ва Унга сано айтади. Сўнгра Уммул-Қуръонни ва ўзига изн берилган ҳамда осон бўлган (миқдорни) ўқийди. Сўнгра такбир айтиб рукуъ қилади ва кафтларини тиззалари устига қўяди — токи бўғимлари муқим бўлиб, юмшагунча. Сўнгра: ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ›, дейди ва белини тик тутиб ростланиб туради — ҳар бир суяк ўз ўрнини олади. Сўнгра такбир айтиб сажда қилади ва юзини — Ҳаммом айтди: гоҳо у: пешонасини, деди — ерга маҳкам қўяди, токи бўғимлари муқим бўлиб, юмшагунча. Сўнгра такбир айтиб, ўтирадиган жойига ростланиб ўтиради ва белини тик тутади». Бас, намозни шу тарзда — тўрт ракатни тамомлагунича — васф қилдилар, сўнг: «Бирингизнинг намози шуни қилмагунча тугал бўлмайди», дедилар.