حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادِ الْقَطَّانُ , حَدَّثَنَا عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ الْهَيْثَمِ , حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، نا سَلْمُ بْنُ زُرَيْرٍ , قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ , يَقُولُ : حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ , قَالَ : كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَأَدْلَجُوا لَيْلَتَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانُوا فِي وَجْهِ الصُّبْحِ عَرَّسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَغَلَبَتْهُمْ أَعْيُنُهُمْ فَنَامُوا حَتَّى ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ , فَكَانَ أَوَّلُ مَنِ اسْتَيْقَظَ مِنْ مَنَامِهِ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , وَكَانَ لا يُوقِظُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَنَامِهِ أَحَدٌ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَاسْتَيْقَظَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , فَقَعَدَ عِنْدَ رَأْسِهِ وَجَعَلَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ حَتَّى اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ فَرَأَى الشَّمْسَ قَدْ بَزَغَتْ , قَالَ : " ارْتَحِلُوا " , فَسَارَ شَيْئًا حَتَّى إِذَا ابْيَضَّتِ الشَّمْسُ نزل فَصَلَّى بِنَا , وَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّ مَعَنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ : " يَا فُلانُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَنَا ؟ " ، قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ , فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَيَمَّمَ الصَّعِيدَ ثُمَّ صَلَّى , فَعَجَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبٍ بَيْنَ يَدَيْهِ أَطْلُبُ الْمَاءَ , وَقَدْ عَطِشْنَا عَطَشًا شَدِيدًا فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ إِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ سَادِلَةٍ رِجْلَيْهَا بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ , قُلْنَا لَهَا : أَيْنَ الْمَاءُ ؟ قَالَتْ : إِيهَاتٌ إِيهَاتٌ لا مَاءَ , قُلْنَا : كَمْ بَيْنَ أَهْلِكِ وَبَيْنَ الْمَاءِ ؟ قَالَتْ : يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ , قُلْنَا : انْطَلِقِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَتْ : وَمَا رَسُولُ اللَّهِ ؟ فَلَمْ نُمَلِّكْهَا مِنْ أَمْرِها شَيْئًا حَتَّى اسْتَقْبَلْنَا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَحَدَّثَتْهُ بِمِثْلِ الَّذِي حَدَّثَتْنَا غَيْرَ أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا مُؤْتِمَةٌ , قَالَ : فَأَمَرَ بِمَزَادَتَيْهَا فَمَجَّ فِي الْعَزْلاوَيْنِ , فَشَرِبْنَا عِطَاشًا أَرْبَعِينَ رَجُلا حَتَّى رَوِينَا , وَمَلأْنَا كُلَّ قِرْبَةٍ مَعَنَا وَإِدَاوَةٍ , وَغَسَلْنَا صَاحِبَنَا غَيْرَ أَنَّا لَمْ نَسُقْ بَعِيرًا وَهِيَ تَكَادُ تَتَصَدَّعُ مِنَ الْمَاءِ , ثُمَّ قَالَ لَنَا : " هَاتُوا مَا عِنْدَكُمْ " , فَجَمَعَ لَهَا مِنَ الْكِسَرِ وَالتَّمْرِ حَتَّى صَرَّ لَهَا صُرَّةً , فَقَالَ : " اذْهَبِي فَأَطْعِمِي عِيَالَكَ وَاعْلَمِي أَنَّا لَمْ نَرْزَأْ مِنْ مَائِكِ شَيْئًا " , فَلَمَّا أَتَتْ أَهْلَهَا , قَالَتْ : لَقَدْ لَقِيتُ أَسْحَرَ النَّاسِ أَوْ هُوَ نَبِيُّ كَمَا زَعَمُوا , فَهَدَى اللَّهُ ذَلِكَ الصَّرْمَ بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ , وَأَسْلَمَتْ وَأَسْلَمُوا . أَخْرَجَهُ الْبُخَارِيُّ , عَنْ أَبِي الْوَلِيدِ بِهَذَا الإِسْنَادِ , وَأَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ , عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سَعِيدٍ الدَّارِمِيِّ , عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْحَنَفِيِّ , عَنْ سَلْمِ بْنِ زُرَيْرٍ
Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Ular tun boʻyi yurdilar, tong yuzlanganda esa Rasululloh ﷺ toʻxtab dam oldilar. Koʻzlari ularga gʻolib kelib, quyosh koʻtarilguncha uxlab qoldilar. Uyqusidan birinchi boʻlib uygʻongan kishi Abu Bakr (roziyallohu anhu) boʻldi. Rasululloh ﷺni uyqularidan hech kim uygʻotmas, u zot oʻzlari uygʻonar edilar. Soʻng Umar (roziyallohu anhu) uygʻonib, u zotning bosh tomonlarida oʻtirdi va takbir aytib, ovozini koʻtara boshladi, nihoyat Rasululloh ﷺ uygʻondilar. Uygʻonib, quyosh chiqib boʻlganini koʻrgach: «Yoʻlga tushinglar», dedilar. Soʻng bir oz yurdilar; quyosh oqargach tushib, bizga imom boʻlib namoz oʻqidilar. Qavmdan bir kishi chetga chiqib, biz bilan namoz oʻqimadi. Namozdan chiqqach, u zot: «Ey falonchi, biz bilan namoz oʻqishingga nima toʻsqinlik qildi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, menga janobat yetdi», dedi. Shunda u zot unga tuproq bilan tayammum qilishni buyurdilar, soʻng u namoz oʻqidi. Keyin Rasululloh ﷺ meni oʻz oldilaridagi bir otliq guruh bilan suv izlashga shoshiltirdilar; biz qattiq chanqagan edik. Yoʻlda ketayotganimizda, ikki mesh orasiga oyoqlarini osiltirib olgan bir ayolga duch keldik. Unga: «Suv qayerda?» dedik. U: «Uzoq, uzoq; suv yoʻq», dedi. Biz: «Sening ahling bilan suv orasi qancha?» dedik. U: «Bir kecha-kunduz», dedi. Biz: «Rasululloh ﷺning huzurlariga yur», dedik. U: «Rasululloh nima degani?» dedi. Biz uni oʻz ixtiyoriga qoʻymadik, nihoyat uni Rasululloh ﷺning huzurlariga olib keldik. U bizga aytgan gapini u zotga ham aytdi, faqat u zotga oʻzining yetim bolalari borligini ham aytdi. U zot uning ikki meshiga buyurdilar va ularning ogʻizlariga (suv) purkadilar. Chanqagan qirq kishi qonguncha ichdik, oʻzimiz bilan boʻlgan har bir qirba va idishni toʻldirdik, sherigimizni ham yuvintirdik; faqat tuyani sugʻormadik, holbuki (mesh) suvdan yorilib ketay deb turardi. Soʻng u zot bizga: «Yoningizdagi narsalarni keltiringlar», dedilar; ayol uchun non parchalari va xurmo toʻplanib, unga tugun tugib berildi. Soʻng u zot: «Bor, oilangni boqqin va bilki, biz sening suvingdan hech narsa kamaytirganimiz yoʻq», dedilar. Ayol oilasiga yetib borgach: «Men odamlarning eng sehrgariga yoʻliqdim, yoxud u — ular daʼvo qilayotganidek, nabiydir», dedi. Alloh oʻsha ayol sababli oʻsha xonadonlarni hidoyat qildi: u ham, ular ham musulmon boʻldilar. Buni Buxoriy Abul-Validdan shu isnod bilan chiqargan; Muslim esa uni Ahmad ibn Said ad-Dorimiydan, u Abu Ali al-Hanafiydan, u Salm ibn Zurayrdan chiqargan.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Улар тун бўйи юрдилар, тонг юзланганда эса Расулуллоҳ ﷺ тўхтаб дам олдилар. Кўзлари уларга ғолиб келиб, қуёш кўтарилгунча ухлаб қолдилар. Уйқусидан биринчи бўлиб уйғонган киши Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) бўлди. Расулуллоҳ ﷺни уйқуларидан ҳеч ким уйғотмас, у зот ўзлари уйғонар эдилар. Сўнг Умар (розияллоҳу анҳу) уйғониб, у зотнинг бош томонларида ўтирди ва такбир айтиб, овозини кўтара бошлади, ниҳоят Расулуллоҳ ﷺ уйғондилар. Уйғониб, қуёш чиқиб бўлганини кўргач: «Йўлга тушинглар», дедилар. Сўнг бир оз юрдилар; қуёш оқаргач тушиб, бизга имом бўлиб намоз ўқидилар. Қавмдан бир киши четга чиқиб, биз билан намоз ўқимади. Намоздан чиққач, у зот: «Эй фалончи, биз билан намоз ўқишингга нима тўсқинлик қилди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, менга жанобат етди», деди. Шунда у зот унга тупроқ билан таяммум қилишни буюрдилар, сўнг у намоз ўқиди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ мени ўз олдиларидаги бир отлиқ гуруҳ билан сув излашга шошилтирдилар; биз қаттиқ чанқаган эдик. Йўлда кетаётганимизда, икки меш орасига оёқларини осилтириб олган бир аёлга дуч келдик. Унга: «Сув қаерда?» дедик. У: «Узоқ, узоқ; сув йўқ», деди. Биз: «Сенинг аҳлинг билан сув ораси қанча?» дедик. У: «Бир кеча-кундуз», деди. Биз: «Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига юр», дедик. У: «Расулуллоҳ нима дегани?» деди. Биз уни ўз ихтиёрига қўймадик, ниҳоят уни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига олиб келдик. У бизга айтган гапини у зотга ҳам айтди, фақат у зотга ўзининг етим болалари борлигини ҳам айтди. У зот унинг икки мешига буюрдилар ва уларнинг оғизларига (сув) пуркадилар. Чанқаган қирқ киши қонгунча ичдик, ўзимиз билан бўлган ҳар бир қирба ва идишни тўлдирдик, шеригимизни ҳам ювинтирдик; фақат туяни суғормадик, ҳолбуки (меш) сувдан ёрилиб кетай деб турарди. Сўнг у зот бизга: «Ёнингиздаги нарсаларни келтиринглар», дедилар; аёл учун нон парчалари ва хурмо тўпланиб, унга тугун тугиб берилди. Сўнг у зот: «Бор, оилангни боққин ва билки, биз сенинг сувингдан ҳеч нарса камайтирганимиз йўқ», дедилар. Аёл оиласига етиб боргач: «Мен одамларнинг энг сеҳргарига йўлиқдим, ёхуд у — улар даъво қилаётганидек, набийдир», деди. Аллоҳ ўша аёл сабабли ўша хонадонларни ҳидоят қилди: у ҳам, улар ҳам мусулмон бўлдилар. Буни Бухорий Абул-Валиддан шу иснод билан чиқарган; Муслим эса уни Аҳмад ибн Саид ад-Доримийдан, у Абу Али ал-Ҳанафийдан, у Салм ибн Зурайрдан чиқарган.