ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ أَبُو عَلِيٍّ الصَّفَّارُ , وَأَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى بْنِ أَبِي حَامِدٍ صَاحِبُ بَيْتِ الْمَالِ , قَالا : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُنَادِي , نا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ , قَالَ : قُلْتُ لابْنِ عُمَرَ : يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ , إِنَّ أَقْوَامًا يَزْعُمُونَ أَنْ لَيْسَ قَدْرٌ , قَالَ : فَهَلْ عِنْدَنَا مِنْهُمْ أَحَدٌ ؟ قُلْتُ : لا , قَالَ : فَأَبْلِغْهُمْ عَنِّي إِذَا لَقِيتَهُمْ , أَنَّ ابْنَ عُمَرَ بَرَأَ إِلَى اللَّهِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بَرَاءٌ , سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ , قَالَ : " بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أُنَاسٍ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ لَيْسَ عَلَيْهِ شَحْنَاءُ سَفَرٍ وَلَيْسَ مِنْ أَهْلِ الْبَلَدِ يَتَخَطَّى حَتَّى وَرِكِ فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا يَجْلِسُ أَحَدُنَا فِي الصَّلاةِ , ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رُكْبَتَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : يَا مُحَمَّدُ , مَا الإِسْلامُ ؟ قَالَ : الإِسْلامُ أَنْ تَشَهَّدَ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ , وَأَنْ تُقِيمَ الصَّلاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ , وَتَحُجَّ وَتَعْتَمِرَ , وَتَغْتَسِلَ مِنَ الْجَنَابَةِ وَتَتِمَّ الْوُضُوءَ , وَتَصُومَ رَمَضَانَ , قَالَ : فَإِنْ فَعَلْتُ هَذَا فَأَنَا مُسْلِمٌ ؟ قَالَ : نَعَمْ , قَالَ : صَدَقْتَ " , وَذَكَرَ بَاقِيَ الْحَدِيثِ , وَقَالَ فِي آخِرِهِ : فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَلَيَّ بِالرَّجُلِ " , فَطَلَبْنَاهُ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهِ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَلْ تَدْرُونَ مَنْ هَذَا ؟ هَذَا جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ , فَخُذُوا عَنْهُ , فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا شُبِّهَ عَلَيَّ مُنْذُ أَتَانِي قَبْلَ مَرَّتِي هَذِهِ وَمَا عَرَفْتُهُ حَتَّى وَلَّى " . إِسْنَادٌ ثَابِتٌ صَحِيحٌ . أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ بِهَذَا الإِسْنَادِ
Yahyo ibn Yaʼmar aytdi: Men Ibn Umarga: «Ey Abu Abdurrahmon, baʼzi qavmlar qadar yoʻq, deb daʼvo qilmoqdalar», dedim. U: «Bizning oldimizda ulardan biror kishi bormi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Ularni uchratsang, mendan yetkaz: Ibn Umar Alloh oldida sizlardan beridir, sizlar ham undan beridirsizlar», dedi. (Soʻng dedi:) Men Umar ibn Xattobning shunday deganini eshitdim: «Biz Rasululloh ﷺ huzurlarida bir necha kishi bilan oʻtirgan edik, birdan bir kishi keldi — unda safar (charchogʻining) alomati yoʻq va shahar ahlidan ham emas edi — (odamlarni) yorib oʻtib, Rasululloh ﷺning oldiga bizdan birimiz namozda oʻtirgandek oʻtirdi. Soʻng qoʻlini Rasululloh ﷺning tizzalariga qoʻyib: ‹Ey Muhammad, islom nima?› dedi. U zot: ‹Islom — Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning rasuli ekaniga guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing, haj va umra qilishing, janobatdan gʻusl qilishing, taharotni komil qilishing va Ramazon roʻzasini tutishingdir›, dedilar. U: ‹Agar shuni qilsam, musulmonmanmi?› dedi. U zot: ‹Ha›, dedilar. U: ‹Toʻgʻri aytding›, dedi.» Va hadisning qolganini zikr qildi. Uning oxirida shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Menga u kishini (topib) keltiringlar», dedilar. Biz uni izladik, ammo topa olmadik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu kim ekanini bilasizlarmi? Bu — Jibril; sizlarga dinlaringizni oʻrgatgani keldi, undan (bilim) olinglar. Jonim qoʻlida boʻlgan zotga qasamki, u menga shu safarimdan oldin kelganida hech qachon menga (kimligi) chalkash boʻlmagan edi, bu safar esa ketgunicha uni tanimadim», dedilar. Isnodi sobit, sahihdir. Buni Muslim shu isnod bilan chiqargan.Яҳё ибн Яъмар айтди: Мен Ибн Умарга: «Эй Абу Абдурраҳмон, баъзи қавмлар қадар йўқ, деб даъво қилмоқдалар», дедим. У: «Бизнинг олдимизда улардан бирор киши борми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Уларни учратсанг, мендан етказ: Ибн Умар Аллоҳ олдида сизлардан беридир, сизлар ҳам ундан беридирсизлар», деди. (Сўнг деди:) Мен Умар ибн Хаттобнинг шундай деганини эшитдим: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида бир неча киши билан ўтирган эдик, бирдан бир киши келди — унда сафар (чарчоғининг) аломати йўқ ва шаҳар аҳлидан ҳам эмас эди — (одамларни) ёриб ўтиб, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига биздан биримиз намозда ўтиргандек ўтирди. Сўнг қўлини Расулуллоҳ ﷺнинг тиззаларига қўйиб: ‹Эй Муҳаммад, ислом нима?› деди. У зот: ‹Ислом — Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг расули эканига гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг, ҳаж ва умра қилишинг, жанобатдан ғусл қилишинг, таҳаротни комил қилишинг ва Рамазон рўзасини тутишингдир›, дедилар. У: ‹Агар шуни қилсам, мусулмонманми?› деди. У зот: ‹Ҳа›, дедилар. У: ‹Тўғри айтдинг›, деди.» Ва ҳадиснинг қолганини зикр қилди. Унинг охирида шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга у кишини (топиб) келтиринглар», дедилар. Биз уни изладик, аммо топа олмадик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ким эканини биласизларми? Бу — Жибрил; сизларга динларингизни ўргатгани келди, ундан (билим) олинглар. Жоним қўлида бўлган зотга қасамки, у менга шу сафаримдан олдин келганида ҳеч қачон менга (кимлиги) чалкаш бўлмаган эди, бу сафар эса кетгунича уни танимадим», дедилар. Исноди собит, саҳиҳдир. Буни Муслим шу иснод билан чиқарган.