حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيُّ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاق ، حَدَّثَنَا بُشَيْرُ بْنُ يَسَارٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ ، قَالَ : خَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلِ بْنِ أَبي حَثْمَةَ أَحَدُ بَنِي حَارِثَةَ إِلَى خَيْبَرَ مَعَ نَفَرٍ مِنْ قَوْمِهِ يُرِيدُونَ الْمِيرَةَ بِخَيْبَرَ ، قَالَ : فَعُدِيَ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ، فَقُتِلَ : فَتُلَّتْ عُنُقُهُ حَتَّى نُخَعَ ثُمَّ طُرِحَ فِي مَنْهَلٍ مِنْ مَنَاهِلِ خَيْبَرَ ، فَاسْتُصْرِخَ عَلَيْهِ أَصْحَابُهُ، فَاسْتَخْرَجُوهُ فَغَيَّبُوهُ، ثُمَّ قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، فَتَقَدَّمَ أَخُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَكَانَ ذَا قِدَمٍ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَابْنَا عَمِّهِ مَعَهُ : حُوَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودٍ وَمُحَيِّصَةُ، فَتَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَكَانَ أَحْدَثَهُمْ سِنًّا، وَهُوَ صَاحِبُ الدَّمِ وَذَا قَدَمٍ فِي الْقَوْمِ فَلَمَّا تَكَلَّمَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْكُبْرَ الْكُبْرَ ". قَالَ : فَاسْتَأْخَرَ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ، ثُمَّ هُوَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " تُسَمُّونَ قَاتِلَكُمْ، ثُمَّ تَحْلِفُونَ عَلَيْهِ خَمْسِينَ يَمِينًا، ثُمَّ نُسَلِّمُهُ إِلَيْكُمْ ". قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا كُنَّا لِنَحْلِفَ عَلَى مَا لَا نَعْلَمُ، مَا نَدْرِي مَنْ قَتَلَهُ، إِلَّا أَنَّ اليَهُودَ عَدُوُّنَا، وَبَيْنَ أَظْهُرِهِمْ قُتِلَ. قَالَ : " فَيَحْلِفُونَ لَكُمْ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَبُرَاءُ مِنْ دَمِ صَاحِبِكُمْ، ثُمَّ يَبْرَءُونَ مِنْهُ ". قَالُوا : مَا كُنَّا لِنَقْبَلَ أَيْمَانَ يَهُودَ، مَا فِيهِمْ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ يَحْلِفُوا عَلَى إِثْمٍ. قَالَ : فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عِنْدِهِ بِمِائَةِ نَاقَةٍ
Sahl ibn Abu Hasma aytdi: Banu Horisadan boʻlgan Abdulloh ibn Sahl ibn Abu Hasma qavmidan bir necha kishi bilan Xaybarga — u yerdan oziq-ovqat olish uchun — chiqdi. U aytdi: Abdullohga hujum qilinib, u oʻldirildi: boʻyni oʻmrovigacha burab sindirildi, soʻng Xaybar buloqlaridan biriga tashlab yuborildi. Sheriklariga dod solib xabar berildi, ular uni chiqarib, koʻmdilar. Soʻng Madinaga, Rasululloh ﷺning huzurlariga keldilar. Uning akasi Abdurahmon ibn Sahl — u Rasululloh ﷺ bilan birga (islomda) qadami bor kishi edi — hamda ikki amakivachchasi Huvayyisa ibn Masʼud va Muhayyisa oldinga chiqdilar. Abdurahmon soʻz boshladi — u ularning eng yoshi edi, qonning egasi (daʼvogari) ham, qavm ichida qadami bor kishi ham u edi. U gapirganida, Rasululloh ﷺ: «Kattani (oldinga qoʻy), kattani», dedilar. U orqaga chekindi, Huvayyisa va Muhayyisa gapirdilar, soʻng u gapirdi. Rasululloh ﷺ: «Qotilingizni nomlaysizlar, soʻng uning ustiga ellik marta qasam ichasizlar, keyin biz uni sizlarga topshiramiz», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, biz bilmagan narsaga qasam ichmaymiz; uni kim oʻldirganini bilmaymiz, faqat yahudiylar bizning dushmanimiz va u ularning orasida oʻldirilgan», dedilar. U zot: «Unda ular sizlarga Alloh bilan sherigingiz qonidan bariʼ (xoli) ekanlariga qasam ichadilar, soʻng undan bariʼ boʻladilar», dedilar. Ular: «Biz yahudiylarning qasamlarini qabul qilmaymiz; ularda gunoh ustiga qasam ichishdan koʻra koʻproq narsa yoʻq», dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz huzurlaridan yuzta tuya bilan toʻladilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма айтди: Бану Ҳорисадан бўлган Абдуллоҳ ибн Саҳл ибн Абу Ҳасма қавмидан бир неча киши билан Хайбарга — у ердан озиқ-овқат олиш учун — чиқди. У айтди: Абдуллоҳга ҳужум қилиниб, у ўлдирилди: бўйни ўмровигача бураб синдирилди, сўнг Хайбар булоқларидан бирига ташлаб юборилди. Шерикларига дод солиб хабар берилди, улар уни чиқариб, кўмдилар. Сўнг Мадинага, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдилар. Унинг акаси Абдураҳмон ибн Саҳл — у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (исломда) қадами бор киши эди — ҳамда икки амакиваччаси Ҳуваййиса ибн Масъуд ва Муҳаййиса олдинга чиқдилар. Абдураҳмон сўз бошлади — у уларнинг энг ёши эди, қоннинг эгаси (даъвогари) ҳам, қавм ичида қадами бор киши ҳам у эди. У гапирганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Каттани (олдинга қўй), каттани», дедилар. У орқага чекинди, Ҳуваййиса ва Муҳаййиса гапирдилар, сўнг у гапирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қотилингизни номлайсизлар, сўнг унинг устига эллик марта қасам ичасизлар, кейин биз уни сизларга топширамиз», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биз билмаган нарсага қасам ичмаймиз; уни ким ўлдирганини билмаймиз, фақат яҳудийлар бизнинг душманимиз ва у уларнинг орасида ўлдирилган», дедилар. У зот: «Унда улар сизларга Аллоҳ билан шеригингиз қонидан бариъ (холи) эканларига қасам ичадилар, сўнг ундан бариъ бўладилар», дедилар. Улар: «Биз яҳудийларнинг қасамларини қабул қилмаймиз; уларда гуноҳ устига қасам ичишдан кўра кўпроқ нарса йўқ», дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз ҳузурларидан юзта туя билан тўладилар.