حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ ـ هُوَ ابْنُ الْمُفَضَّلِ ـ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ انْطَلَقَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودِ بْنِ زَيْدٍ إِلَى خَيْبَرَ، وَهْىَ يَوْمَئِذٍ صُلْحٌ، فَتَفَرَّقَا، فَأَتَى مُحَيِّصَةُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ وَهْوَ يَتَشَحَّطُ فِي دَمٍ قَتِيلاً، فَدَفَنَهُ ثُمَّ قَدِمَ الْمَدِينَةَ، فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ " كَبِّرْ كَبِّرْ ". وَهْوَ أَحْدَثُ الْقَوْمِ، فَسَكَتَ فَتَكَلَّمَا فَقَالَ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ أَوْ صَاحِبَكُمْ ". قَالُوا وَكَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَرَ قَالَ " فَتُبْرِيكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ ". فَقَالُوا كَيْفَ نَأْخُذُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ فَعَقَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ.
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa ibn Masʼud ibn Zayd Xaybarga yoʻl oldi — uning aholisi oʻsha paytda musulmonlar bilan tinchlik (sulh) shartnomasiga ega edi. Ular ajraldi va keyinroq Muhayyisa Abdulloh ibn Sahlning oldiga kelib, uni — oʻz qonida talvasaga tushgan, oʻldirilgan holda — topdi. U uni dafn qilib, Madinaga qaytdi. Masʼudning oʻgʻillari — Abdurrahmon ibn Sahl, Muhayyisa va Huvayyisa — Paygʻambar ﷺ ning oldiga keldi va Abdurrahmon gapirmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ (unga): «Kattangiz gapirsin», — dedi — chunki Abdurrahmon eng yoshi edi. Abdurrahmon jim qoldi va boshqa ikkisi gapirdi. Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlar — qotillikni kim qilganiga — qasam ichsangiz, qotildan oʻz haqqingizni olishga haqlisiz», — dedi. Ular: «Biz qotillikni koʻrmagan yoki qotilni koʻrmagan boʻlsak, qanday qasam ichaylik?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Unday boʻlsa, yahudiylar — qasoma (qasam ichish) bilan — bu aybdan oʻzlarini oqlashi (mumkin)», — dedi. Ular: «Biz kofirlarning qasamlariga qanday ishonaylik?» — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ (Abdullohning) diyasini (qon tovonini) oʻzi toʻladi.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд ибн Зайд Хайбарга йўл олди — унинг аҳолиси ўша пайтда мусулмонлар билан тинчлик (сулҳ) шартномасига эга эди. Улар ажралди ва кейинроқ Муҳаййиса Абдуллоҳ ибн Саҳлнинг олдига келиб, уни — ўз қонида талвасага тушган, ўлдирилган ҳолда — топди. У уни дафн қилиб, Мадинага қайтди. Масъуднинг ўғиллари — Абдурраҳмон ибн Саҳл, Муҳаййиса ва Ҳуваййиса — Пайғамбар ﷺ нинг олдига келди ва Абдурраҳмон гапирмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ (унга): «Каттангиз гапирсин», — деди — чунки Абдурраҳмон энг ёши эди. Абдурраҳмон жим қолди ва бошқа иккиси гапирди. Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлар — қотилликни ким қилганига — қасам ичсангиз, қотилдан ўз ҳаққингизни олишга ҳақлисиз», — деди. Улар: «Биз қотилликни кўрмаган ёки қотилни кўрмаган бўлсак, қандай қасам ичайлик?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Ундай бўлса, яҳудийлар — қасома (қасам ичиш) билан — бу айбдан ўзларини оқлаши (мумкин)», — деди. Улар: «Биз кофирларнинг қасамларига қандай ишонайлик?» — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ (Абдуллоҳнинг) диясини (қон товонини) ўзи тўлади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ يَقُومُ الإِمَامُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ، وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ مِنْ قِبَلِ الْعَدُوِّ، وُجُوهُهُمْ إِلَى الْعَدُوِّ، فَيُصَلِّي بِالَّذِينَ مَعَهُ رَكْعَةً، ثُمَّ يَقُومُونَ، فَيَرْكَعُونَ لأَنْفُسِهِمْ رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ فِي مَكَانِهِمْ، ثُمَّ يَذْهَبُ هَؤُلاَءِ إِلَى مَقَامِ أُولَئِكَ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً، فَلَهُ ثِنْتَانِ، ثُمَّ يَرْكَعُونَ وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَحْيَى، سَمِعَ الْقَاسِمَ، أَخْبَرَنِي صَالِحُ بْنُ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلٍ، حَدَّثَهُ قَوْلَهُ.
(Sahl ibn Abu Hasma fear namozi haqida) aytdi: Imom qiblaga roʻbaroʻ turadi, ulardan bir toifa u bilan, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ — yuzlari dushmanga (qaragan) holda (turadi). U oʻzi bilan boʻlganlar bilan bir rakat oʻqiydi, soʻng ular (oʻrnidan) turib, oʻzlari uchun bir rakat rukuʼ qilib, joylarida ikki sajda qiladilar. Soʻng anavilar (birinchilar) narigilarning (dushmanga roʻbaroʻ turgan)larning oʻrniga boradi, u (imom) ular bilan bir rakat oʻqiydi — shunda uning (imomning) ikki (rakat)i (toʻla) boʻladi — soʻng ular rukuʼ qilib, ikki sajda qiladilar. (Bu hadis Sahl ibn Abu Hasmadan, undan Paygʻambar ﷺdan turli yoʻllar bilan rivoyat qilingan.)(Саҳл ибн Абу Ҳасма феар намози ҳақида) айтди: Имом қиблага рўбарў туради, улардан бир тоифа у билан, бир тоифа эса душманга рўбарў — юзлари душманга (қараган) ҳолда (туради). У ўзи билан бўлганлар билан бир ракат ўқийди, сўнг улар (ўрнидан) туриб, ўзлари учун бир ракат рукуъ қилиб, жойларида икки сажда қиладилар. Сўнг анавилар (биринчилар) наригиларнинг (душманга рўбарў турган)ларнинг ўрнига боради, у (имом) улар билан бир ракат ўқийди — шунда унинг (имомнинг) икки (ракат)и (тўла) бўлади — сўнг улар рукуъ қилиб, икки сажда қиладилар. (Бу ҳадис Саҳл ибн Абу Ҳасмадан, ундан Пайғамбар ﷺдан турли йўллар билан ривоят қилинган.)
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، زَعَمَ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَفَرًا مِنْ قَوْمِهِ انْطَلَقُوا إِلَى خَيْبَرَ فَتَفَرَّقُوا فِيهَا، وَوَجَدُوا أَحَدَهُمْ قَتِيلاً، وَقَالُوا لِلَّذِي وُجِدَ فِيهِمْ قَتَلْتُمْ صَاحِبَنَا. قَالُوا مَا قَتَلْنَا وَلاَ عَلِمْنَا قَاتِلاً. فَانْطَلَقُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ انْطَلَقْنَا إِلَى خَيْبَرَ فَوَجَدْنَا أَحَدَنَا قَتِيلاً. فَقَالَ " الْكُبْرَ الْكُبْرَ ". فَقَالَ لَهُمْ " تَأْتُونَ بِالْبَيِّنَةِ عَلَى مَنْ قَتَلَهُ ". قَالُوا مَا لَنَا بَيِّنَةٌ. قَالَ " فَيَحْلِفُونَ ". قَالُوا لاَ نَرْضَى بِأَيْمَانِ الْيَهُودِ. فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُبْطِلَ دَمَهُ، فَوَدَاهُ مِائَةً مِنْ إِبِلِ الصَّدَقَةِ.
(Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu) — ansorlik bir kishi — xabar berdiki:) Uning qavmidan bir necha kishi Xaybarga bordi va u yerda tarqalib ketdi; soʻng ulardan birini oʻldirilgan (jasad) holida topdilar. Ular oʻlik topilgan (joydagi) odamlarga: «Bizning sherigimizni siz oʻldirdingiz», dedilar. Ular: «Biz oʻldirmadik va qotilni ham bilmaymiz», dedilar. Bas, ular Paygʻambar ﷺning huzurlariga borib: «Yo Rasululloh, biz Xaybarga bordik va birimizni oʻldirilgan holda topdik», dedilar. U zot: «(Avval) kattangiz (gapirsin), kattangiz!» dedilar. Soʻng ularga: «Uni kim oʻldirgani haqida bayyina (dalil) keltirasizmi?» dedilar. Ular: «Bizda bayyina yoʻq», dedilar. U zot: «Unday boʻlsa, ular (yahudiylar) qasam ichadilar», dedilar. Ular: «Biz yahudiylarning qasamiga rozi boʻlmaymiz», dedilar. Rasululloh ﷺ uning (oʻldirilgan kishining) qoni behuda (zoye) ketishini yoqtirmadilar va uning (diyatini) sadaqa (zakot) tuyalaridan yuztasini berib (oʻzlari) toʻladilar.(Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу) — ансорлик бир киши — хабар бердики:) Унинг қавмидан бир неча киши Хайбарга борди ва у ерда тарқалиб кетди; сўнг улардан бирини ўлдирилган (жасад) ҳолида топдилар. Улар ўлик топилган (жойдаги) одамларга: «Бизнинг шеригимизни сиз ўлдирдингиз», дедилар. Улар: «Биз ўлдирмадик ва қотилни ҳам билмаймиз», дедилар. Бас, улар Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига бориб: «Ё Расулуллоҳ, биз Хайбарга бордик ва биримизни ўлдирилган ҳолда топдик», дедилар. У зот: «(Аввал) каттангиз (гапирсин), каттангиз!» дедилар. Сўнг уларга: «Уни ким ўлдиргани ҳақида баййина (далил) келтирасизми?» дедилар. Улар: «Бизда баййина йўқ», дедилар. У зот: «Ундай бўлса, улар (яҳудийлар) қасам ичадилар», дедилар. Улар: «Биз яҳудийларнинг қасамига рози бўлмаймиз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унинг (ўлдирилган кишининг) қони беҳуда (зое) кетишини ёқтирмадилар ва унинг (диятини) садақа (закот) туяларидан юзтасини бериб (ўзлари) тўладилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الأَنْصَارِيُّ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ قَالَ فِي صَلاَةِ الْخَوْفِ قَالَ يَقُومُ الإِمَامُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَتَقُومُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ مِنْ قِبَلِ الْعَدُوِّ وَوُجُوهُمْ إِلَى الْعَدُوِّ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً وَيَرْكَعُونَ لأَنْفُسِهِمْ رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ لأَنْفُسِهِمْ سَجْدَتَيْنِ فِي مَكَانِهِمْ ثُمَّ يَذْهَبُونَ إِلَى مَقَامِ أُولَئِكَ وَيَجِيءُ أُولَئِكَ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً وَيَسْجُدُ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ فَهِيَ لَهُ ثِنْتَانِ وَلَهُمْ وَاحِدَةٌ ثُمَّ يَرْكَعُونَ رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U xavf namozi haqida shunday dedi: «Imom qiblaga yuzlanib turadi, ulardan bir toifa u bilan birga turadi, bir toifa esa dushman tomonda, yuzlari dushmanga qaragan holda turadi. U (imom) ular bilan bir rakaat oʻqiydi, ular oʻzlari uchun (yana) bir rakaat oʻqiydilar va oʻz oʻrinlarida oʻzlari uchun ikki sajda qiladilar; soʻng anavilarning oʻrniga boradilar, anavilar keladi va u (imom) ular bilan bir rakaat oʻqiydi, ular bilan ikki sajda qiladi — shunday qilib bu unga ikki (rakaat), ularga esa bir (rakaat) boʻladi; soʻng ular bir rakaat oʻqib, ikki sajda qiladilar.»Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У хавф намози ҳақида шундай деди: «Имом қиблага юзланиб туради, улардан бир тоифа у билан бирга туради, бир тоифа эса душман томонда, юзлари душманга қараган ҳолда туради. У (имом) улар билан бир ракаат ўқийди, улар ўзлари учун (яна) бир ракаат ўқийдилар ва ўз ўринларида ўзлари учун икки сажда қиладилар; сўнг анавиларнинг ўрнига борадилар, анавилар келади ва у (имом) улар билан бир ракаат ўқийди, улар билан икки сажда қилади — шундай қилиб бу унга икки (ракаат), уларга эса бир (ракаат) бўлади; сўнг улар бир ракаат ўқиб, икки сажда қиладилар.»
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا، حَدَّثَنِي سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ نِصْفَيْنِ نِصْفًا لِنَوَائِبِهِ وَحَاجَتِهِ وَنِصْفًا بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَسَمَهَا بَيْنَهُمْ عَلَى ثَمَانِيَةَ عَشَرَ سَهْمًا .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u dedi: Rasululloh ﷺ Xaybarni ikki qismga taqsimladilar: bir qismini oʻzlarining holiga (yuzaga keladigan zarurat va hojatlari)ga, bir qismini esa musulmonlar oʻrtasiga (ajratdilar). U zot uni ular oʻrtasida oʻn sakkiz ulushga boʻlib taqsimladilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у деди: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарни икки қисмга тақсимладилар: бир қисмини ўзларининг ҳолига (юзага келадиган зарурат ва ҳожатлари)га, бир қисмини эса мусулмонлар ўртасига (ажратдилар). У зот уни улар ўртасида ўн саккиз улушга бўлиб тақсимладилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِأَصْحَابِهِ فِي خَوْفٍ فَجَعَلَهُمْ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ فَصَلَّى بِالَّذِينَ يَلُونَهُ رَكْعَةً ثُمَّ قَامَ فَلَمْ يَزَلْ قَائِمًا حَتَّى صَلَّى الَّذِينَ خَلْفَهُمْ رَكْعَةً ثُمَّ تَقَدَّمُوا وَتَأَخَّرَ الَّذِينَ كَانُوا قُدَّامَهُمْ فَصَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَةً ثُمَّ قَعَدَ حَتَّى صَلَّى الَّذِينَ تَخَلَّفُوا رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ashoblari bilan xavf (holatida) namoz oʻqidilar. U zot ularni orqalarida ikki saf qilib qoʻydilar. Oʻzlariga yaqin turganlar bilan bir rakaat oʻqidilar, soʻng (u zot) tik turdilar va ularning orqasidagilar bir rakaat oʻqib boʻlgunicha tik turaverdilar. Soʻng anavilar oldinga oʻtishdi, oldinda turganlar esa orqaga oʻtishdi. Nabiy ﷺ ular bilan bir rakaat oʻqidilar, soʻng (u zot) oʻtirdilar va orqada qolganlar bir rakaat oʻqib boʻlgunicha (oʻtiraverdilar), soʻng salom berdilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ашоблари билан хавф (ҳолатида) намоз ўқидилар. У зот уларни орқаларида икки саф қилиб қўйдилар. Ўзларига яқин турганлар билан бир ракаат ўқидилар, сўнг (у зот) тик турдилар ва уларнинг орқасидагилар бир ракаат ўқиб бўлгунича тик туравердилар. Сўнг анавилар олдинга ўтишди, олдинда турганлар эса орқага ўтишди. Набий ﷺ улар билан бир ракаат ўқидилар, сўнг (у зот) ўтирдилар ва орқада қолганлар бир ракаат ўқиб бўлгунича (ўтиравердилар), сўнг салом бердилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، فِي صَلاَةِ الْخَوْفِ قَالَ يَقُومُ الإِمَامُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَتَقُومُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ قِبَلَ الْعَدُوِّ وَوُجُوهُهُمْ إِلَى الْعَدُوِّ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً وَيَرْكَعُونَ لأَنْفُسِهِمْ وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ فِي مَكَانِهِمْ وَيَذْهَبُونَ إِلَى مَقَامِ أُولَئِكَ وَيَجِيءُ أُولَئِكَ فَيَرْكَعُ بِهِمْ وَيَسْجُدُ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ فَهِيَ لَهُ ثِنْتَانِ وَلَهُمْ وَاحِدَةٌ ثُمَّ يَرْكَعُونَ رَكْعَةً رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan xavf namozi haqida rivoyat qilinadi. U aytdi: «Imom qiblaga yuzlanib turadi, ulardan bir toifa u bilan birga turadi, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ, yuzlari dushmanga qaragan holda turadi. Imom ular bilan bir rakaat oʻqiydi, ular ham oʻzlari uchun bir rakaat rukuʼ qilib, oʻz joylarida ikki sajda qiladi, soʻng anavilarning oʻrniga boradi, anavilar esa keladi va imom ular bilan bir rakaat rukuʼ qilib, ular bilan ikki sajda qiladi. Shunday qilib, imom uchun ikki rakaat, ular uchun esa bir rakaat boʻladi. Soʻng ular bittadan rakaat rukuʼ qiladi va ikki sajda qiladi».Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан хавф намози ҳақида ривоят қилинади. У айтди: «Имом қиблага юзланиб туради, улардан бир тоифа у билан бирга туради, бир тоифа эса душманга рўбарў, юзлари душманга қараган ҳолда туради. Имом улар билан бир ракаат ўқийди, улар ҳам ўзлари учун бир ракаат рукуъ қилиб, ўз жойларида икки сажда қилади, сўнг анавиларнинг ўрнига боради, анавилар эса келади ва имом улар билан бир ракаат рукуъ қилиб, улар билан икки сажда қилади. Шундай қилиб, имом учун икки ракаат, улар учун эса бир ракаат бўлади. Сўнг улар биттадан ракаат рукуъ қилади ва икки сажда қилади».
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمَا فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ . فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَحُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَخُوهُ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرْ كَبِّرْ " . وَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ " . فَكَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ " . قَالُوا لاَ . قَالَ " فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ " . قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ . فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ . قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa boshlariga tushgan qiyinchilik sababli Xaybarga chiqib ketishgan edi. Muhayyisaning oldiga kelib, Abdulloh ibn Sahl oʻldirilib, bir chuqurga yoki quduqqa tashlanganini unga xabar qilishdi. U yahudiylarning oldiga borib: «Vallohi, uni sizlar oʻldirdingiz», dedi. Ular: «Vallohi, biz uni oʻldirganimiz yoʻq», deyishdi. Soʻng u Rasululloh ﷺning oldiga kelib, bu haqda ularga xabar berdi. Keyin u va oʻzidan katta boʻlgan akasi Huvayyisa hamda Abdurrahmon ibn Sahl (Nabiy ﷺning oldiga) kelishdi. Xaybarda boʻlgan Muhayyisa gapirmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: «Kattani, kattani (ulugʻla)!», dedilar. Bas, Huvayyisa gapirdi, soʻng Muhayyisa gapirdi. Rasululloh ﷺ: «Yo hamrohingizning xunini toʻlashsin, yoki urushga tayyor turishsin», dedilar. Nabiy ﷺ bu haqda ularga (yahudiylarga) xat yozdilar. Ular: «Vallohi, biz uni oʻldirganimiz yoʻq», deb yozishdi. Shunda Rasululloh ﷺ Huvayyisa, Muhayyisa va Abdurrahmonga: «Qasam ichib, hamrohingizning xunini olasizlarmi?», dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Unda yahudiylar sizlar uchun qasam ichsinmi?», dedilar. Ular: «Ular musulmon emaslar», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz tomonlaridan toʻladilar va ularga yuzta tuya yubordilar, hatto tuyalar ularning hovlisiga kiritildi. Sahl aytdi: Oʻsha tuyalardan qizil bir tuya meni tepib yubordi.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса бошларига тушган қийинчилик сабабли Хайбарга чиқиб кетишган эди. Муҳаййисанинг олдига келиб, Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилиб, бир чуқурга ёки қудуққа ташланганини унга хабар қилишди. У яҳудийларнинг олдига бориб: «Валлоҳи, уни сизлар ўлдирдингиз», деди. Улар: «Валлоҳи, биз уни ўлдирганимиз йўқ», дейишди. Сўнг у Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, бу ҳақда уларга хабар берди. Кейин у ва ўзидан катта бўлган акаси Ҳуваййиса ҳамда Абдурраҳмон ибн Саҳл (Набий ﷺнинг олдига) келишди. Хайбарда бўлган Муҳаййиса гапирмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Каттани, каттани (улуғла)!», дедилар. Бас, Ҳуваййиса гапирди, сўнг Муҳаййиса гапирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ё ҳамроҳингизнинг хунини тўлашсин, ёки урушга тайёр туришсин», дедилар. Набий ﷺ бу ҳақда уларга (яҳудийларга) хат ёздилар. Улар: «Валлоҳи, биз уни ўлдирганимиз йўқ», деб ёзишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Ҳуваййиса, Муҳаййиса ва Абдурраҳмонга: «Қасам ичиб, ҳамроҳингизнинг хунини оласизларми?», дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Унда яҳудийлар сизлар учун қасам ичсинми?», дедилар. Улар: «Улар мусулмон эмаслар», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз томонларидан тўладилар ва уларга юзта туя юбордилар, ҳатто туялар уларнинг ҳовлисига киритилди. Саҳл айтди: Ўша туялардан қизил бир туя мени тепиб юборди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي بُشَيْرُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ الأَنْصَارِيَّ، وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ، خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي حَاجَتِهِمَا فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ الأَنْصَارِيُّ فَجَاءَ مُحَيِّصَةُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ أَخُو الْمَقْتُولِ وَحُوَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودٍ حَتَّى أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " الْكُبْرَ الْكُبْرَ " . فَتَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ فَذَكَرُوا شَأْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا فَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ " . قَالُوا كَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَحْضُرْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَقْبَلُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ بُشَيْرٌ قَالَ لِي سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ لَقَدْ رَكَضَتْنِي فَرِيضَةٌ مِنْ تِلْكَ الْفَرَائِضِ فِي مِرْبَدٍ لَنَا .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansoriy Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa ibn Masʼud Xaybarga chiqib ketishdi va oʻz ehtiyojlari uchun ajralishdi. Soʻng ansoriy Abdulloh ibn Sahl oʻldirildi. Muhayyisa, maqtulning akasi Abdurrahmon va Huvayyisa ibn Masʼud kelib, Rasululloh ﷺning oldiga yetib borishdi. Abdurrahmon gapirmoqchi boʻldi, shunda Nabiy ﷺ unga: «Kattani, kattani (oldin qoʻy)!», dedilar. Bas, Muhayyisa va Huvayyisa gapirib, Abdulloh ibn Sahlning ishini aytishdi. Rasululloh ﷺ: «Ellik marta qasam ichib, qotilingizni olasizlarmi?», dedilar. Ular: «Biz guvoh boʻlmagan va hozir boʻlmagan boʻlsak, qanday qasam ichamiz?», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Unda yahudiylar ellik marta qasam ichib, sizlardan xoli boʻlishadi», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, kofir qavmning qasamlarini qanday qabul qilamiz?», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini toʻladilar. Bushayr aytadi: Sahl ibn Abu Hasma menga: «Oʻsha tuyalardan bir tuya bizning tuya qamaladigan joyimizda meni tepib yubordi», dedi.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорий Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд Хайбарга чиқиб кетишди ва ўз эҳтиёжлари учун ажралишди. Сўнг ансорий Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилди. Муҳаййиса, мақтулнинг акаси Абдурраҳмон ва Ҳуваййиса ибн Масъуд келиб, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига етиб боришди. Абдурраҳмон гапирмоқчи бўлди, шунда Набий ﷺ унга: «Каттани, каттани (олдин қўй)!», дедилар. Бас, Муҳаййиса ва Ҳуваййиса гапириб, Абдуллоҳ ибн Саҳлнинг ишини айтишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эллик марта қасам ичиб, қотилингизни оласизларми?», дедилар. Улар: «Биз гувоҳ бўлмаган ва ҳозир бўлмаган бўлсак, қандай қасам ичамиз?», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унда яҳудийлар эллик марта қасам ичиб, сизлардан холи бўлишади», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, кофир қавмнинг қасамларини қандай қабул қиламиз?», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини тўладилар. Бушайр айтади: Саҳл ибн Абу Ҳасма менга: «Ўша туялардан бир туя бизнинг туя қамаладиган жойимизда мени тепиб юборди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ وُجِدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ قَتِيلاً فَجَاءَ أَخُوهُ وَعَمَّاهُ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ وَهُمَا عَمَّا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْكُبْرَ الْكُبْرَ " . قَالاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا وَجَدْنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَتِيلاً فِي قَلِيبٍ مِنْ بَعْضِ قُلُبِ خَيْبَرَ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَتَّهِمُونَ " . قَالُوا نَتَّهِمُ الْيَهُودَ . قَالَ " أَفَتُقْسِمُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ " . قَالُوا وَكَيْفَ نُقْسِمُ عَلَى مَا لَمْ نَرَ قَالَ " فَتُبَرِّئُكُمُ الْيَهُودُ بِخَمْسِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَقْتُلُوهُ " . قَالُوا وَكَيْفَ نَرْضَى بِأَيْمَانِهِمْ وَهُمْ مُشْرِكُونَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ . أَرْسَلَهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytdilar: Abdulloh ibn Sahl oʻldirilgan holda topildi. Shunda uning akasi va ikki amakisi Huvayyisa hamda Muhayyisa, ular Abdulloh ibn Sahlning ikki amakisi edilar, Rasululloh ﷺning oldiga kelishdi. Abdurrahmon gapirmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: «Kattani, kattani (oldin qoʻy)!», dedilar. Ikkovi: «Yo Rasululloh, biz Abdulloh ibn Sahlni Xaybar quduqlaridan birida oʻldirilgan holda topdik», deyishdi. Nabiy ﷺ: «Kimni gumon qilasizlar?», dedilar. Ular: «Yahudiylarni gumon qilamiz», deyishdi. U zot: «Yahudiylar uni oʻldirdi, deb ellik marta qasam ichasizlarmi?», dedilar. Ular: «Koʻrmagan narsamizga qanday qasam ichamiz?», deyishdi. U zot: «Unda yahudiylar uni oʻldirmadik, deb ellik marta qasam ichib, sizlardan xoli boʻlishadi», dedilar. Ular: «Ular mushrik boʻlsalar, ularning qasamlariga qanday rozi boʻlamiz?», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz tomonlaridan toʻladilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши айтдилар: Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилган ҳолда топилди. Шунда унинг акаси ва икки амакиси Ҳуваййиса ҳамда Муҳаййиса, улар Абдуллоҳ ибн Саҳлнинг икки амакиси эдилар, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келишди. Абдурраҳмон гапирмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Каттани, каттани (олдин қўй)!», дедилар. Иккови: «Ё Расулуллоҳ, биз Абдуллоҳ ибн Саҳлни Хайбар қудуқларидан бирида ўлдирилган ҳолда топдик», дейишди. Набий ﷺ: «Кимни гумон қиласизлар?», дедилар. Улар: «Яҳудийларни гумон қиламиз», дейишди. У зот: «Яҳудийлар уни ўлдирди, деб эллик марта қасам ичасизларми?», дедилар. Улар: «Кўрмаган нарсамизга қандай қасам ичамиз?», дейишди. У зот: «Унда яҳудийлар уни ўлдирмадик, деб эллик марта қасам ичиб, сизлардан холи бўлишади», дедилар. Улар: «Улар мушрик бўлсалар, уларнинг қасамларига қандай рози бўламиз?», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз томонларидан тўладилар.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ إِلَى سُتْرَةٍ فَلْيَدْنُ مِنْهَا لاَ يَقْطَعُ الشَّيْطَانُ عَلَيْهِ صَلاَتَهُ " .
Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz sutraga qarab namoz oʻqisa, unga yaqin tursin. Shayton uning namozini uzib qoʻymasin», dedilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сутрага қараб намоз ўқиса, унга яқин турсин. Шайтон унинг намозини узиб қўймасин», дедилар.