Sahl ibn Abu Hasma

أَخْبَرَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، فِي صَلاَةِ الْخَوْفِ قَالَ يَقُومُ الإِمَامُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَتَقُومُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ قِبَلَ الْعَدُوِّ وَوُجُوهُهُمْ إِلَى الْعَدُوِّ فَيَرْكَعُ بِهِمْ رَكْعَةً وَيَرْكَعُونَ لأَنْفُسِهِمْ وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ فِي مَكَانِهِمْ وَيَذْهَبُونَ إِلَى مَقَامِ أُولَئِكَ وَيَجِيءُ أُولَئِكَ فَيَرْكَعُ بِهِمْ وَيَسْجُدُ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ فَهِيَ لَهُ ثِنْتَانِ وَلَهُمْ وَاحِدَةٌ ثُمَّ يَرْكَعُونَ رَكْعَةً رَكْعَةً وَيَسْجُدُونَ سَجْدَتَيْنِ ‏.‏

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan xavf namozi haqida rivoyat qilinadi. U aytdi: «Imom qiblaga yuzlanib turadi, ulardan bir toifa u bilan birga turadi, bir toifa esa dushmanga roʻbaroʻ, yuzlari dushmanga qaragan holda turadi. Imom ular bilan bir rakaat oʻqiydi, ular ham oʻzlari uchun bir rakaat rukuʼ qilib, oʻz joylarida ikki sajda qiladi, soʻng anavilarning oʻrniga boradi, anavilar esa keladi va imom ular bilan bir rakaat rukuʼ qilib, ular bilan ikki sajda qiladi. Shunday qilib, imom uchun ikki rakaat, ular uchun esa bir rakaat boʻladi. Soʻng ular bittadan rakaat rukuʼ qiladi va ikki sajda qiladi».Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан хавф намози ҳақида ривоят қилинади. У айтди: «Имом қиблага юзланиб туради, улардан бир тоифа у билан бирга туради, бир тоифа эса душманга рўбарў, юзлари душманга қараган ҳолда туради. Имом улар билан бир ракаат ўқийди, улар ҳам ўзлари учун бир ракаат рукуъ қилиб, ўз жойларида икки сажда қилади, сўнг анавиларнинг ўрнига боради, анавилар эса келади ва имом улар билан бир ракаат рукуъ қилиб, улар билан икки сажда қилади. Шундай қилиб, имом учун икки ракаат, улар учун эса бир ракаат бўлади. Сўнг улар биттадан ракаат рукуъ қилади ва икки сажда қилади».

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمَا فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ ‏.‏ فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَحُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَخُوهُ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ وَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa boshlariga tushgan qiyinchilik sababli Xaybarga chiqib ketishgan edi. Muhayyisaning oldiga kelib, Abdulloh ibn Sahl oʻldirilib, bir chuqurga yoki quduqqa tashlanganini unga xabar qilishdi. U yahudiylarning oldiga borib: «Vallohi, uni sizlar oʻldirdingiz», dedi. Ular: «Vallohi, biz uni oʻldirganimiz yoʻq», deyishdi. Soʻng u Rasululloh ﷺning oldiga kelib, bu haqda ularga xabar berdi. Keyin u va oʻzidan katta boʻlgan akasi Huvayyisa hamda Abdurrahmon ibn Sahl (Nabiy ﷺning oldiga) kelishdi. Xaybarda boʻlgan Muhayyisa gapirmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: «Kattani, kattani (ulugʻla)!», dedilar. Bas, Huvayyisa gapirdi, soʻng Muhayyisa gapirdi. Rasululloh ﷺ: «Yo hamrohingizning xunini toʻlashsin, yoki urushga tayyor turishsin», dedilar. Nabiy ﷺ bu haqda ularga (yahudiylarga) xat yozdilar. Ular: «Vallohi, biz uni oʻldirganimiz yoʻq», deb yozishdi. Shunda Rasululloh ﷺ Huvayyisa, Muhayyisa va Abdurrahmonga: «Qasam ichib, hamrohingizning xunini olasizlarmi?», dedilar. Ular: «Yoʻq», deyishdi. U zot: «Unda yahudiylar sizlar uchun qasam ichsinmi?», dedilar. Ular: «Ular musulmon emaslar», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz tomonlaridan toʻladilar va ularga yuzta tuya yubordilar, hatto tuyalar ularning hovlisiga kiritildi. Sahl aytdi: Oʻsha tuyalardan qizil bir tuya meni tepib yubordi.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса бошларига тушган қийинчилик сабабли Хайбарга чиқиб кетишган эди. Муҳаййисанинг олдига келиб, Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилиб, бир чуқурга ёки қудуққа ташланганини унга хабар қилишди. У яҳудийларнинг олдига бориб: «Валлоҳи, уни сизлар ўлдирдингиз», деди. Улар: «Валлоҳи, биз уни ўлдирганимиз йўқ», дейишди. Сўнг у Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб, бу ҳақда уларга хабар берди. Кейин у ва ўзидан катта бўлган акаси Ҳуваййиса ҳамда Абдурраҳмон ибн Саҳл (Набий ﷺнинг олдига) келишди. Хайбарда бўлган Муҳаййиса гапирмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Каттани, каттани (улуғла)!», дедилар. Бас, Ҳуваййиса гапирди, сўнг Муҳаййиса гапирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ё ҳамроҳингизнинг хунини тўлашсин, ёки урушга тайёр туришсин», дедилар. Набий ﷺ бу ҳақда уларга (яҳудийларга) хат ёздилар. Улар: «Валлоҳи, биз уни ўлдирганимиз йўқ», деб ёзишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Ҳуваййиса, Муҳаййиса ва Абдурраҳмонга: «Қасам ичиб, ҳамроҳингизнинг хунини оласизларми?», дедилар. Улар: «Йўқ», дейишди. У зот: «Унда яҳудийлар сизлар учун қасам ичсинми?», дедилар. Улар: «Улар мусулмон эмаслар», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз томонларидан тўладилар ва уларга юзта туя юбордилар, ҳатто туялар уларнинг ҳовлисига киритилди. Саҳл айтди: Ўша туялардан қизил бир туя мени тепиб юборди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي بُشَيْرُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ الأَنْصَارِيَّ، وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ، خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي حَاجَتِهِمَا فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ الأَنْصَارِيُّ فَجَاءَ مُحَيِّصَةُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ أَخُو الْمَقْتُولِ وَحُوَيِّصَةُ بْنُ مَسْعُودٍ حَتَّى أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكُبْرَ الْكُبْرَ ‏"‏ ‏.‏ فَتَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ وَحُوَيِّصَةُ فَذَكَرُوا شَأْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا فَتَسْتَحِقُّونَ قَاتِلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا كَيْفَ نَحْلِفُ وَلَمْ نَشْهَدْ وَلَمْ نَحْضُرْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نَقْبَلُ أَيْمَانَ قَوْمٍ كُفَّارٍ قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ بُشَيْرٌ قَالَ لِي سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ لَقَدْ رَكَضَتْنِي فَرِيضَةٌ مِنْ تِلْكَ الْفَرَائِضِ فِي مِرْبَدٍ لَنَا ‏.‏

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansoriy Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa ibn Masʼud Xaybarga chiqib ketishdi va oʻz ehtiyojlari uchun ajralishdi. Soʻng ansoriy Abdulloh ibn Sahl oʻldirildi. Muhayyisa, maqtulning akasi Abdurrahmon va Huvayyisa ibn Masʼud kelib, Rasululloh ﷺning oldiga yetib borishdi. Abdurrahmon gapirmoqchi boʻldi, shunda Nabiy ﷺ unga: «Kattani, kattani (oldin qoʻy)!», dedilar. Bas, Muhayyisa va Huvayyisa gapirib, Abdulloh ibn Sahlning ishini aytishdi. Rasululloh ﷺ: «Ellik marta qasam ichib, qotilingizni olasizlarmi?», dedilar. Ular: «Biz guvoh boʻlmagan va hozir boʻlmagan boʻlsak, qanday qasam ichamiz?», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Unda yahudiylar ellik marta qasam ichib, sizlardan xoli boʻlishadi», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, kofir qavmning qasamlarini qanday qabul qilamiz?», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini toʻladilar. Bushayr aytadi: Sahl ibn Abu Hasma menga: «Oʻsha tuyalardan bir tuya bizning tuya qamaladigan joyimizda meni tepib yubordi», dedi.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорий Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ибн Масъуд Хайбарга чиқиб кетишди ва ўз эҳтиёжлари учун ажралишди. Сўнг ансорий Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилди. Муҳаййиса, мақтулнинг акаси Абдурраҳмон ва Ҳуваййиса ибн Масъуд келиб, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига етиб боришди. Абдурраҳмон гапирмоқчи бўлди, шунда Набий ﷺ унга: «Каттани, каттани (олдин қўй)!», дедилар. Бас, Муҳаййиса ва Ҳуваййиса гапириб, Абдуллоҳ ибн Саҳлнинг ишини айтишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Эллик марта қасам ичиб, қотилингизни оласизларми?», дедилар. Улар: «Биз гувоҳ бўлмаган ва ҳозир бўлмаган бўлсак, қандай қасам ичамиз?», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унда яҳудийлар эллик марта қасам ичиб, сизлардан холи бўлишади», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, кофир қавмнинг қасамларини қандай қабул қиламиз?», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини тўладилар. Бушайр айтади: Саҳл ибн Абу Ҳасма менга: «Ўша туялардан бир туя бизнинг туя қамаладиган жойимизда мени тепиб юборди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ وُجِدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ قَتِيلاً فَجَاءَ أَخُوهُ وَعَمَّاهُ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ وَهُمَا عَمَّا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَتَكَلَّمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْكُبْرَ الْكُبْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا وَجَدْنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَتِيلاً فِي قَلِيبٍ مِنْ بَعْضِ قُلُبِ خَيْبَرَ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ تَتَّهِمُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَتَّهِمُ الْيَهُودَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتُقْسِمُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا أَنَّ الْيَهُودَ قَتَلَتْهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نُقْسِمُ عَلَى مَا لَمْ نَرَ قَالَ ‏"‏ فَتُبَرِّئُكُمُ الْيَهُودُ بِخَمْسِينَ أَنَّهُمْ لَمْ يَقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا وَكَيْفَ نَرْضَى بِأَيْمَانِهِمْ وَهُمْ مُشْرِكُونَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ ‏.‏ أَرْسَلَهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ‏.‏

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytdilar: Abdulloh ibn Sahl oʻldirilgan holda topildi. Shunda uning akasi va ikki amakisi Huvayyisa hamda Muhayyisa, ular Abdulloh ibn Sahlning ikki amakisi edilar, Rasululloh ﷺning oldiga kelishdi. Abdurrahmon gapirmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ: «Kattani, kattani (oldin qoʻy)!», dedilar. Ikkovi: «Yo Rasululloh, biz Abdulloh ibn Sahlni Xaybar quduqlaridan birida oʻldirilgan holda topdik», deyishdi. Nabiy ﷺ: «Kimni gumon qilasizlar?», dedilar. Ular: «Yahudiylarni gumon qilamiz», deyishdi. U zot: «Yahudiylar uni oʻldirdi, deb ellik marta qasam ichasizlarmi?», dedilar. Ular: «Koʻrmagan narsamizga qanday qasam ichamiz?», deyishdi. U zot: «Unda yahudiylar uni oʻldirmadik, deb ellik marta qasam ichib, sizlardan xoli boʻlishadi», dedilar. Ular: «Ular mushrik boʻlsalar, ularning qasamlariga qanday rozi boʻlamiz?», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ uning xunini oʻz tomonlaridan toʻladilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши айтдилар: Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилган ҳолда топилди. Шунда унинг акаси ва икки амакиси Ҳуваййиса ҳамда Муҳаййиса, улар Абдуллоҳ ибн Саҳлнинг икки амакиси эдилар, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келишди. Абдурраҳмон гапирмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Каттани, каттани (олдин қўй)!», дедилар. Иккови: «Ё Расулуллоҳ, биз Абдуллоҳ ибн Саҳлни Хайбар қудуқларидан бирида ўлдирилган ҳолда топдик», дейишди. Набий ﷺ: «Кимни гумон қиласизлар?», дедилар. Улар: «Яҳудийларни гумон қиламиз», дейишди. У зот: «Яҳудийлар уни ўлдирди, деб эллик марта қасам ичасизларми?», дедилар. Улар: «Кўрмаган нарсамизга қандай қасам ичамиз?», дейишди. У зот: «Унда яҳудийлар уни ўлдирмадик, деб эллик марта қасам ичиб, сизлардан холи бўлишади», дедилар. Улар: «Улар мушрик бўлсалар, уларнинг қасамларига қандай рози бўламиз?», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг хунини ўз томонларидан тўладилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ إِلَى سُتْرَةٍ فَلْيَدْنُ مِنْهَا لاَ يَقْطَعُ الشَّيْطَانُ عَلَيْهِ صَلاَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz sutraga qarab namoz oʻqisa, unga yaqin tursin. Shayton uning namozini uzib qoʻymasin», dedilar.Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сутрага қараб намоз ўқиса, унга яқин турсин. Шайтон унинг намозини узиб қўймасин», дедилар.