أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا أَشْعَثُ بْنُ سَوَّارٍ ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ قُرَظَةَ بْنِ كَعْبٍ ، قَالَ : بَعَثَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، رَهْطًا مِنْ الْأَنْصَارِ إِلَى الْكُوفَةِ ، فَبَعَثَنِي مَعَهُمْ، فَجَعَلَ يَمْشِي مَعَنَا حَتَّى أَتَى صِرَارًا وَصِرَارٌ : مَاءٌ فِي طَرِيقِ الْمَدِينَةِ فَجَعَلَ يَنْفُضُ الْغُبَارَ عَنْ رِجْلَيْهِ، ثُمّ قَالَ : " إِنَّكُمْ تَأْتُونَ الْكُوفَةَ ، فَتَأْتُونَ قَوْمًا لَهُمْ أَزِيزٌ بِالْقُرْآنِ فَيَأْتُونَكُمْ، فَيَقُولُونَ : قَدِمَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ ! قَدِمَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ ! فَيَأْتُونَكُمْ فَيَسْأَلُونَكُمْ عَنْ الْحَدِيثِ، فَاعْلَمُوا أَنَّ أَسْبَغَ الْوُضُوءِ ثَلَاثٌ، وَثِنْتَانِ تُجْزِيَانِ، ثُمَّ قَالَ : إِنَّكُمْ تَأْتُونَ الْكُوفَةَ ، فَتَأْتُونَ قَوْمًا لَهُمْ أَزِيزٌ بِالْقُرْآنِ، فَيَقُولُونَ : قَدِمَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ ! قَدِمَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ ! فَيَأْتُونَكُمْ فَيَسْأَلُونَكُمْ عَنْ الْحَدِيثِ، فَأَقِلُّوا الرِّوَايَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَنَا شَرِيكُكُمْ فِيهِ " ، قَالَ قَرَظَةُ : وَإِنْ كُنْتُ لَأَجْلِسُ فِي الْقَوْمِ، فَيَذْكُرُونَ الْحَدِيثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَإِنِّي لَمِنْ أَحْفَظِهِمْ لَهُ، فَإِذَا ذَكَرْتُ وَصِيَّةَ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، سَكَتُّ، قَالَ أَبُو مُحَمَّد : مَعْنَاهُ عِنْدِي : الْحَدِيثُ عَنْ أَيَّامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، لَيْسَ السُّنَنَ وَالْفَرَائِضَ
Qaraza ibn Kaʼb aytdi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) ansorlardan bir guruhni Kufaga yubordi va meni ham ular bilan birga joʻnatdi. U biz bilan birga yurib, Sirorga yetdi — Siror Madina yoʻlidagi bir suvdir — va oyoqlaridan changni qoqa boshladi, soʻng: «Sizlar Kufaga borasizlar, Qurʼon bilan gʻuvillab turgan bir qavmning oldiga borasizlar. Ular oldingizga kelib: ‹Muhammadning sahobalari keldi! Muhammadning sahobalari keldi!› deydilar, oldingizga kelib sizlardan hadis soʻraydilar. Bilinglarki, tahoratni komil qilish — uch (marta yuvish)dir, ikki (marta) ham kifoya qiladi», dedi. Soʻng: «Sizlar Kufaga borasizlar, Qurʼon bilan gʻuvillab turgan bir qavmning oldiga borasizlar. Ular: ‹Muhammadning sahobalari keldi! Muhammadning sahobalari keldi!› deydilar va oldingizga kelib sizlardan hadis soʻraydilar. Bas, Rasululloh ﷺdan rivoyatni kamaytiringlar, men esa bunda sizlarga sherikman», dedi. Qaraza aytdi: Men bir qavm ichida oʻtirardim, ular Rasululloh ﷺdan hadis zikr qilardilar, men esa ularning ichida uni eng yaxshi yodlaganlaridan edim; ammo Umar (roziyallohu anhu)ning vasiyatini eslasam, jim boʻlardim. Abu Muhammad aytdi: Mening nazdimda buning maʼnosi — Rasululloh ﷺning kunlari (voqealari) haqidagi hadis, sunanlar va farzlar emas.Қараза ибн Каъб айтди: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) ансорлардан бир гуруҳни Куфага юборди ва мени ҳам улар билан бирга жўнатди. У биз билан бирга юриб, Сирорга етди — Сирор Мадина йўлидаги бир сувдир — ва оёқларидан чангни қоқа бошлади, сўнг: «Сизлар Куфага борасизлар, Қуръон билан ғувиллаб турган бир қавмнинг олдига борасизлар. Улар олдингизга келиб: ‹Муҳаммаднинг саҳобалари келди! Муҳаммаднинг саҳобалари келди!› дейдилар, олдингизга келиб сизлардан ҳадис сўрайдилар. Билингларки, таҳоратни комил қилиш — уч (марта ювиш)дир, икки (марта) ҳам кифоя қилади», деди. Сўнг: «Сизлар Куфага борасизлар, Қуръон билан ғувиллаб турган бир қавмнинг олдига борасизлар. Улар: ‹Муҳаммаднинг саҳобалари келди! Муҳаммаднинг саҳобалари келди!› дейдилар ва олдингизга келиб сизлардан ҳадис сўрайдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺдан ривоятни камайтиринглар, мен эса бунда сизларга шерикман», деди. Қараза айтди: Мен бир қавм ичида ўтирардим, улар Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис зикр қилардилар, мен эса уларнинг ичида уни энг яхши ёдлаганларидан эдим; аммо Умар (розияллоҳу анҳу)нинг васиятини эсласам, жим бўлардим. Абу Муҳаммад айтди: Менинг наздимда бунинг маъноси — Расулуллоҳ ﷺнинг кунлари (воқеалари) ҳақидаги ҳадис, сунанлар ва фарзлар эмас.