حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ : " إِنَّ الْمَيِّتَ يَصِيرُ إِلَى الْقَبْرِ فَيُجْلَسُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فِي قَبْرِهِ غَيْرَ فَزِعٍ وَلاَ مَشْعُوفٍ ثُمَّ يُقَالُ لَهُ : فِيمَ كُنْتَ فَيَقُولُ : كُنْتُ فِي الإِسْلاَمِ . فَيُقَالُ لَهُ : مَا هَذَا الرَّجُلُ فَيَقُولُ : مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَصَدَّقْنَاهُ . فَيُقَالُ لَهُ : هَلْ رَأَيْتَ اللَّهَ فَيَقُولُ : مَا يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَرَى اللَّهَ . فَيُفْرَجُ لَهُ فُرْجَةٌ قِبَلَ النَّارِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيُقَالُ لَهُ : انْظُرْ إِلَى مَا وَقَاكَ اللَّهُ . ثُمَّ يُفْرَجُ لَهُ فُرْجَةٌ قِبَلَ الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَى زَهْرَتِهَا وَمَا فِيهَا فَيُقَالُ لَهُ : هَذَا مَقْعَدُكَ . وَيُقَالُ لَهُ : عَلَى الْيَقِينِ كُنْتَ وَعَلَيْهِ مُتَّ وَعَلَيْهِ تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ . وَيُجْلَسُ الرَّجُلُ السُّوءُ فِي قَبْرِهِ فَزِعًا مَشْعُوفًا فَيُقَالُ لَهُ : فِيمَ كُنْتَ فَيَقُولُ : لاَ أَدْرِي . فَيُقَالُ لَهُ : مَا هَذَا الرَّجُلُ فَيَقُولُ : سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ قَوْلاً فَقُلْتُهُ . فَيُفْرَجُ لَهُ قِبَلَ الْجَنَّةِ فَيَنْظُرُ إِلَى زَهْرَتِهَا وَمَا فِيهَا فَيُقَالُ لَهُ : انْظُرْ إِلَى مَا صَرَفَ اللَّهُ عَنْكَ . ثُمَّ يُفْرَجُ لَهُ فُرْجَةٌ قِبَلَ النَّارِ فَيَنْظُرُ إِلَيْهَا يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيُقَالُ لَهُ : هَذَا مَقْعَدُكَ عَلَى الشَّكِّ كُنْتَ وَعَلَيْهِ مُتَّ وَعَلَيْهِ تُبْعَثُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Marhum qabriga yetib boradi. Solih odam qabrida hech qoʻrqmasdan va vahimaga tushmasdan oʻtqaziladi. Soʻng unga: ‹Nima dinda eding?› deb aytiladi. U: ‹Islomda edim›, deydi. Unga: ‹Bu odam kim?› deyiladi. U: ‹Muhammad Rasululloh ﷺ. U bizga Alloh huzuridan aniq hujjatlar keltirdi, biz uni tasdiqladik›, deydi. Unga: ‹Allohni koʻrganmiding?› deyiladi. U: ‹Allohni hech kimning koʻrishi joiz emas›, deydi. Soʻng unga doʻzax tomonga bir teshik ochiladi, u unga qaraydi, uning bir qismi boshqa qismini yanchayotgan boʻladi. Unga: ‹Alloh seni saqlagan narsaga qara›, deyiladi. Soʻng unga jannat tomonga bir teshik ochiladi, u uning goʻzalligiga va undagi narsalarga qaraydi. Unga: ‹Bu sening oʻrningdir›, deyiladi. Yana unga: ‹Sen yaqin ustida eding, shunda oʻlding va shu holda tiriltirilasan, agar Alloh xohlasa›, deyiladi. Yomon odam esa qabrida qoʻrqib, vahimaga tushib oʻtqaziladi. Unga: ‹Nima dinda eding?› deyiladi. U: ‹Bilmayman›, deydi. Unga: ‹Bu odam kim?› deyiladi. U: ‹Odamlarning bir soʻzni aytayotganini eshitib, men ham aytdim›, deydi. Soʻng unga jannat tomonga teshik ochiladi, u uning goʻzalligiga va undagi narsalarga qaraydi. Unga: ‹Alloh sendan burib yuborgan narsaga qara›, deyiladi. Soʻng unga doʻzax tomonga bir teshik ochiladi, u unga qaraydi, uning bir qismi boshqa qismini yanchayotgan boʻladi. Unga: ‹Bu sening oʻrningdir. Sen shak ustida eding, shunda oʻlding va shu holda tiriltirilasan, agar Alloh taolo xohlasa›, deyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Марҳум қабрига етиб боради. Солиҳ одам қабрида ҳеч қўрқмасдан ва ваҳимага тушмасдан ўтқазилади. Сўнг унга: ‹Нима динда эдинг?› деб айтилади. У: ‹Исломда эдим›, дейди. Унга: ‹Бу одам ким?› дейилади. У: ‹Муҳаммад Расулуллоҳ ﷺ. У бизга Аллоҳ ҳузуридан аниқ ҳужжатлар келтирди, биз уни тасдиқладик›, дейди. Унга: ‹Аллоҳни кўрганмидинг?› дейилади. У: ‹Аллоҳни ҳеч кимнинг кўриши жоиз эмас›, дейди. Сўнг унга дўзах томонга бир тешик очилади, у унга қарайди, унинг бир қисми бошқа қисмини янчаётган бўлади. Унга: ‹Аллоҳ сени сақлаган нарсага қара›, дейилади. Сўнг унга жаннат томонга бир тешик очилади, у унинг гўзаллигига ва ундаги нарсаларга қарайди. Унга: ‹Бу сенинг ўрнингдир›, дейилади. Яна унга: ‹Сен яқин устида эдинг, шунда ўлдинг ва шу ҳолда тирилтириласан, агар Аллоҳ хоҳласа›, дейилади. Ёмон одам эса қабрида қўрқиб, ваҳимага тушиб ўтқазилади. Унга: ‹Нима динда эдинг?› дейилади. У: ‹Билмайман›, дейди. Унга: ‹Бу одам ким?› дейилади. У: ‹Одамларнинг бир сўзни айтаётганини эшитиб, мен ҳам айтдим›, дейди. Сўнг унга жаннат томонга тешик очилади, у унинг гўзаллигига ва ундаги нарсаларга қарайди. Унга: ‹Аллоҳ сендан буриб юборган нарсага қара›, дейилади. Сўнг унга дўзах томонга бир тешик очилади, у унга қарайди, унинг бир қисми бошқа қисмини янчаётган бўлади. Унга: ‹Бу сенинг ўрнингдир. Сен шак устида эдинг, шунда ўлдинг ва шу ҳолда тирилтириласан, агар Аллоҳ таоло хоҳласа›, дейилади», дедилар.