فَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ ، حَدَّثَنَا أَبِي ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ ، عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ ، قَالَ : بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصَدِّقًا عَلَى بَلِيٍّ ، وَعُذْرَةَ ، وَجَمِيعِ بَنِي سَعْدِ بْنِ هُدَيْمٍ مِنْ قُضَاعَةَ ، قَالَ : فَصَدَّقْتُهُمْ حَتَّى مَرَرْتُ بِأَحَدِ رَجُلٍ مِنْهُمْ ، وَكَانَ مَنْزِلُهُ وَبَلَدُهُ مِنْ أَقْرَبِ مَنَازِلِهِمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ ، قَالَ : فَلَمَّا جَمَعَ لِي مَالَهُ لَمْ أَجِدْ عَلَيْهِ فِيهِ إِلا ابْنَةَ مَخَاضٍ ، قَالَ : فَقُلْتُ لَهُ : أَدِّ ابْنَةَ مَخَاضٍ ، فَإِنَّهَا صَدَقَتُكَ ، فَقَالَ : ذَاكَ مَا لا لَبَنَ فِيهِ ، وَلا ظَهْرَ ، وَايْمِ اللَّهِ ، مَا قَامَ فِي مَالِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَلا رَسُولٌ لَهُ قَبْلَكَ ، وَمَا كُنْتُ لأُقْرِضَ اللَّهَ مِنْ مَالِي مَا لا لَبَنَ فِيهِ ، وَلا ظَهْرَ ، وَلَكِنْ خُذْ هَذِهِ نَاقَةً فَتِيَّةً عَظِيمَةً سَمِينَةً فَخُذْهَا ، فَقُلْتُ : مَا أَنَا بِآخِذِ مَا لَمْ أُؤْمَرْ بِهِ ، وَهَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مِنْكَ قَرِيبٌ ، فَإِمَّا أَنْ تَأْتِيَهُ فَتَعْرِضَ عَلَيْهِ مَا عَرَضْتَ عَلَيَّ ، فَافْعَلْ فَإِنْ قَبِلَهُ مِنْكَ قَبِلَهُ ، وَإِنْ رَدَّ عَلَيْكَ رَدَّهُ ، قَالَ : فَإِنِّي فَاعِلٌ فَخَرَجَ مَعِي ، وَخَرَجَ بِالنَّاقَةِ الَّتِي عَرَضَ عَلَيَّ حَتَّى قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ لَهُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ ، أَتَانِي رَسُولُكَ لِيَأْخُذَ صَدَقَةَ مَالِي ، وَأَيْمُ اللَّهِ ، مَا قَامَ فِي مَالِي رَسُولُ اللَّهِ ، وَلا رَسُولٌ لَهُ قَطُّ قَبْلَهُ ، فَجَمَعْتُ لَهُ مَالِي ، فَزَعَمَ أَنَّ مَا عَلَيَّ فِيهِ ابْنَةَ مَخَاضٍ ، وَذَلِكَ مَا لا لَبَنَ فِيهِ ، وَلا ظَهْرَ ، وَقَدْ عَرَضْتُ عَلَيْهِ نَاقَةً فَتِيَّةً عَظِيمَةً سَمِينَةً لِيَأْخُذَهَا ، فَأَبَى عَلَيَّ ، وَهَاهِيَ ذِهْ قَدْ جِئْتُكَ بِهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ، فَخُذْهَا ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ذَلِكَ الَّذِي عَلَيْكَ ، وَإِنْ تَطَوَّعْتَ بِخَيْرٍ ، آجَرَكَ اللَّهُ فِيهِ وَقَبِلْنَاهُ مِنْكَ " ، قَالَ : فَهَا هِيَ ذِهْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ، قَدْ جِئْتُكَ بِهَا فَخُذْهَا ، قَالَ : " فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَبْضِهَا وَدَعَا لَهُ فِي مَالِهِ بِالْبَرَكَةِ "
Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni Baliy, Uzra va Quzoadan boʻlgan barcha Banu Saʼd ibn Hudaymga zakot yigʻuvchi qilib joʻnatdilar. U aytdi: Men ularning zakotini yigʻdim, toki ulardan bir kishining oldidan oʻtdim — uning manzili va yurti Madinada boʻlgan Rasululloh ﷺga ularning eng yaqin manzillaridan edi. U molini menga yigʻib boʻlganida, men uning zimmasiga bintu maxozdan boshqa narsa (vojib boʻlmaganini) topdim. Men unga: «Bintu maxozni ado et, chunki u sening sadaqangdir», dedim. U: «U na sutli, na minishga yaroqli (tuya); Allohga qasamki, mening molimning ustida ilgari na Rasululloh ﷺ, na sendan oldin u zotning elchisi turgan emas. Men Allohga molimdan na sutli, na minishga yaroqli boʻlgan narsani qarz beruvchi emasman; lekin mana bu yosh, katta, semiz urgʻochi tuyani ol», dedi. Men: «Men oʻzimga amr qilinmagan narsani oluvchi emasman. Mana Rasululloh ﷺ sendan yaqin (joyda)lar. Agar xohlasang, u zotning oldilariga borib, menga taklif qilgan narsangni u zotga taklif qil; agar u zot uni sendan qabul qilsalar, qabul qiladilar, agar uni senga qaytarsalar, qaytaradilar», dedim. U: «Men shunday qilaman», dedi va u menga taklif qilgan tuyani olib, men bilan birga chiqdi. Nihoyat biz Rasululloh ﷺning huzurlariga keldik. U kishi u zotga: «Ey Allohning Nabiysi, elchingiz mendan molimning sadaqasini olish uchun keldi. Allohga qasamki, mening molimning ustida ilgari hech qachon na Rasululloh, na u zotning elchisi turgan emas. Men molimni unga yigʻdim, u esa mening zimmamga bintu maxoz (vojib) deb gumon qildi, holbuki u na sutli, na minishga yaroqli (tuya). Men unga olishi uchun yosh, katta, semiz bir urgʻochi tuyani taklif qildim, u esa menga rad javobini berdi. Mana u, men uni sizning oldingizga olib keldim, yo Rasululloh, uni oling», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Sening zimmangdagisi oʻshadir. Agar koʻngildan yaxshiroq (narsa) bersang, Alloh seni uning evaziga mukofotlaydi va biz uni sendan qabul qilamiz», dedilar. U: «Mana u, yo Rasululloh, men uni sizning oldingizga olib keldim, uni oling», dedi. (Ubay) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ uni olishga amr qildilar va uning moliga baraka tilab duo qildilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени Балий, Узра ва Қузоадан бўлган барча Бану Саъд ибн Ҳудаймга закот йиғувчи қилиб жўнатдилар. У айтди: Мен уларнинг закотини йиғдим, токи улардан бир кишининг олдидан ўтдим — унинг манзили ва юрти Мадинада бўлган Расулуллоҳ ﷺга уларнинг энг яқин манзилларидан эди. У молини менга йиғиб бўлганида, мен унинг зиммасига бинту махоздан бошқа нарса (вожиб бўлмаганини) топдим. Мен унга: «Бинту махозни адо эт, чунки у сенинг садақангдир», дедим. У: «У на сутли, на минишга яроқли (туя); Аллоҳга қасамки, менинг молимнинг устида илгари на Расулуллоҳ ﷺ, на сендан олдин у зотнинг элчиси турган эмас. Мен Аллоҳга молимдан на сутли, на минишга яроқли бўлган нарсани қарз берувчи эмасман; лекин мана бу ёш, катта, семиз урғочи туяни ол», деди. Мен: «Мен ўзимга амр қилинмаган нарсани олувчи эмасман. Мана Расулуллоҳ ﷺ сендан яқин (жойда)лар. Агар хоҳласанг, у зотнинг олдиларига бориб, менга таклиф қилган нарсангни у зотга таклиф қил; агар у зот уни сендан қабул қилсалар, қабул қиладилар, агар уни сенга қайтарсалар, қайтарадилар», дедим. У: «Мен шундай қиламан», деди ва у менга таклиф қилган туяни олиб, мен билан бирга чиқди. Ниҳоят биз Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдик. У киши у зотга: «Эй Аллоҳнинг Набийси, элчингиз мендан молимнинг садақасини олиш учун келди. Аллоҳга қасамки, менинг молимнинг устида илгари ҳеч қачон на Расулуллоҳ, на у зотнинг элчиси турган эмас. Мен молимни унга йиғдим, у эса менинг зиммамга бинту махоз (вожиб) деб гумон қилди, ҳолбуки у на сутли, на минишга яроқли (туя). Мен унга олиши учун ёш, катта, семиз бир урғочи туяни таклиф қилдим, у эса менга рад жавобини берди. Мана у, мен уни сизнинг олдингизга олиб келдим, ё Расулуллоҳ, уни олинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг зиммангдагиси ўшадир. Агар кўнгилдан яхшироқ (нарса) берсанг, Аллоҳ сени унинг эвазига мукофотлайди ва биз уни сендан қабул қиламиз», дедилар. У: «Мана у, ё Расулуллоҳ, мен уни сизнинг олдингизга олиб келдим, уни олинг», деди. (Убай) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни олишга амр қилдилар ва унинг молига барака тилаб дуо қилдилар.