HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Mishkot ul-masobih · HadisМишкот ул-масобиҳ · Ҳадис3282Bob 11:Боб 11: Uch marta taloq qoʻyilgan ayol — ikkinchi faslУч марта талоқ қўйилган аёл — иккинчи фаслباب الخلع والطلاق - الفصل الثاني

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا نَذْرَ لِابْنِ آدَمَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا عِتْقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا طَلَاقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَزَادَ أَبُو دَاوُدَ: «وَلَا بَيْعَ إِلَّا فِيمَا يملك»

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Odam farzandi uchun oʻzi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (qul)da ozod qilish yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (xotin)da taloq yoʻq», dedilar. (Rivoyat qiluvchi) aytdi: Bu bobda Ali, Muoz ibn Jabal, Jobir, Ibn Abbos va Oishadan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amrning hadisi hasan sahihdir va bu bobda rivoyat qilingan eng yaxshi (hadis)dir. Bu Nabiy ﷺ sahobalaridan boʻlgan va boshqa koʻpchilik ilm ahlining soʻzidir. Bu Ali ibn Abu Tolib, Ibn Abbos, Jobir ibn Abdulloh, Said ibn Musayyab, Hasan, Said ibn Jubayr, Ali ibn Husayn, Shurayh, Jobir ibn Zayd va boshqa bir necha tobeʼin fuqaholaridan rivoyat qilingan; Shofeiy ham shuni aytadi. Ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u aniq belgilangan (ayol) haqida: «U taloq boʻladi», degan. Ibrohim Naxaiy, Shaʼbiy va boshqa ilm ahlidan rivoyat qilinishicha, ular: «Agar (taloqni biror vaqtga) belgilab qoʻysa, (oʻsha vaqt kelganda taloq) tushadi», dedilar. Bu Sufyon Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidirki: «Agar muayyan bir ayolni nomma-nom aytsa, yoki bir vaqtni belgilasa, yoki ‹falon viloyatdan uylansam (talogʻi qoʻyilgan boʻlsin)› desa, uylangan taqdirda u (ayol) taloq boʻladi». Ibn Muborak esa bu bobda qattiqlik qildi va: «Agar (shunday) qilsa, men u (xotin) harom deb aytmayman», dedi. Ahmad: «Agar uylansa, men unga xotinidan ajralishni buyurmayman», dedi. Ishoq: «Men aniq belgilangan (ayol) haqida — Ibn Masʼudning hadisi sababli — (taloq tushishini) joiz deb bilaman, agar uylansa, xotini unga harom boʻladi demayman», dedi. Ishoq aniq belgilanmaganda (hukmni) kengaytirdi. Abdulloh ibn Muborakdan zikr qilinishicha, undan: agar taloq bilan ‹uylanmayman› deb qasam ichgan, soʻng uylanish koʻngliga kelgan kishiga, bu haqda ruxsat bergan fuqaholarning soʻzini olishga ruxsat bormi? — deb soʻralganda, Abdulloh ibn Muborak: «Agar u shu masalaga giriftor boʻlishidan oldin bu soʻzni haq deb bilgan boʻlsa, ularning soʻzini olishi mumkin. Ammo buni rozi boʻlmagan, giriftor boʻlgach esa ularning soʻzini olishni xohlab qolgan kishi — men uning uchun bunga (ruxsat) deb koʻrmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Одам фарзанди учун ўзи эга бўлмаган нарсада назр йўқ, ўзи эга бўлмаган (қул)да озод қилиш йўқ, ўзи эга бўлмаган (хотин)да талоқ йўқ», дедилар. (Ривоят қилувчи) айтди: Бу бобда Али, Муоз ибн Жабал, Жобир, Ибн Аббос ва Оишадан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир ва бу бобда ривоят қилинган энг яхши (ҳадис)дир. Бу Набий ﷺ саҳобаларидан бўлган ва бошқа кўпчилик илм аҳлининг сўзидир. Бу Али ибн Абу Толиб, Ибн Аббос, Жобир ибн Абдуллоҳ, Саид ибн Мусайяб, Ҳасан, Саид ибн Жубайр, Али ибн Ҳусайн, Шурайҳ, Жобир ибн Зайд ва бошқа бир неча тобеъин фуқаҳоларидан ривоят қилинган; Шофеий ҳам шуни айтади. Ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у аниқ белгиланган (аёл) ҳақида: «У талоқ бўлади», деган. Иброҳим Нахаий, Шаъбий ва бошқа илм аҳлидан ривоят қилинишича, улар: «Агар (талоқни бирор вақтга) белгилаб қўйса, (ўша вақт келганда талоқ) тушади», дедилар. Бу Суфён Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидирки: «Агар муайян бир аёлни номма-ном айтса, ёки бир вақтни белгиласа, ёки ‹фалон вилоятдан уйлансам (талоғи қўйилган бўлсин)› деса, уйланган тақдирда у (аёл) талоқ бўлади». Ибн Муборак эса бу бобда қаттиқлик қилди ва: «Агар (шундай) қилса, мен у (хотин) ҳаром деб айтмайман», деди. Аҳмад: «Агар уйланса, мен унга хотинидан ажралишни буюрмайман», деди. Ишоқ: «Мен аниқ белгиланган (аёл) ҳақида — Ибн Масъуднинг ҳадиси сабабли — (талоқ тушишини) жоиз деб биламан, агар уйланса, хотини унга ҳаром бўлади демайман», деди. Ишоқ аниқ белгиланмаганда (ҳукмни) кенгайтирди. Абдуллоҳ ибн Муборакдан зикр қилинишича, ундан: агар талоқ билан ‹уйланмайман› деб қасам ичган, сўнг уйланиш кўнглига келган кишига, бу ҳақда рухсат берган фуқаҳоларнинг сўзини олишга рухсат борми? — деб сўралганда, Абдуллоҳ ибн Муборак: «Агар у шу масалага гирифтор бўлишидан олдин бу сўзни ҳақ деб билган бўлса, уларнинг сўзини олиши мумкин. Аммо буни рози бўлмаган, гирифтор бўлгач эса уларнинг сўзини олишни хоҳлаб қолган киши — мен унинг учун бунга (рухсат) деб кўрмайман», деди.

Darajasi:Даражаси: BoshqaБошқа (الألباني)