عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ الْبَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّهُ أَغَضُّ لِلْبَصَرِ وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَعَلَيْهِ بِالصَّوْمِ فَإِنَّهُ لَهُ وِجَاءٌ»

Alqama (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Mino (vodiy)sida Abdulloh (ibn Masʼud) bilan yurardim, shunda unga Usmon yoʻliqdi va u bilan birga turib, suhbatlasha boshladi. Usmon unga: «Yo Abu Abdurahmon! Senga yosh joriyani uylantirib qoʻymaylikmi? Ehtimol u senga oʻtmishingdagi baʼzi narsalarni eslatib turar», dedi. (Alqama) dedi: Shunda Abdulloh: «Mabodo shuni aytsang (bil-ki), Rasululloh ﷺ bizga: ‹Ey yigitlar jamoasi! Sizlardan kim uylanishga qodir boʻlsa, uylansin. Zero, bu (nigohni gunohdan) toʻsuvchiroq va avratni saqlovchiroqdir. Kim qodir boʻlmasa, roʻza tutsin. Zero, bu uning uchun (shahvatni boʻgʻuvchi) qalqondir›, deganlar», dedi.Алқама (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Мино (водий)сида Абдуллоҳ (ибн Масъуд) билан юрардим, шунда унга Усмон йўлиқди ва у билан бирга туриб, суҳбатлаша бошлади. Усмон унга: «Ё Абу Абдураҳмон! Сенга ёш жорияни уйлантириб қўймайликми? Эҳтимол у сенга ўтмишингдаги баъзи нарсаларни эслатиб турар», деди. (Алқама) деди: Шунда Абдуллоҳ: «Мабодо шуни айтсанг (бил-ки), Расулуллоҳ ﷺ бизга: ‹Эй йигитлар жамоаси! Сизлардан ким уйланишга қодир бўлса, уйлансин. Зеро, бу (нигоҳни гуноҳдан) тўсувчироқ ва авратни сақловчироқдир. Ким қодир бўлмаса, рўза тутсин. Зеро, бу унинг учун (шаҳватни бўғувчи) қалқондир›, деганлар», деди.

وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ: رَدَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عُثْمَان ابْن مَظْعُونٍ التَّبَتُّلَ وَلَوْ أَذِنَ لَهُ لَاخْتَصَيْنَا

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Usmon ibn Mazʼunning tabattul (uylanmay tarki dunyo qilish)ini rad etdilar. Agar u zot unga (shunga) ruxsat berganlarida, biz oʻzimizni axta qildirgan boʻlardik.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Усмон ибн Мазъуннинг табаттул (уйланмай тарки дунё қилиш)ини рад этдилар. Агар у зот унга (шунга) рухсат берганларида, биз ўзимизни ахта қилдирган бўлардик.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ لِأَرْبَعٍ: لِمَالِهَا وَلِحَسَبِهَا وَلِجَمَالِهَا وَلِدِينِهَا فَاظْفَرْ بِذَات الدّين تربت يداك "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol toʻrt (narsa) uchun nikohlanadi: moli uchun, nasl-nasabi uchun, goʻzalligi uchun va dini uchun. (Sen) dindor (ayol)ni topib baxtga erish, qoʻllaring tuproqqa belansin (gʻalaba qozon)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл тўрт (нарса) учун никоҳланади: моли учун, насл-насаби учун, гўзаллиги учун ва дини учун. (Сен) диндор (аёл)ни топиб бахтга эриш, қўлларинг тупроққа белансин (ғалаба қозон)», — дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الدُّنْيَا كُلُّهَا مَتَاعٌ وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا الْمَرْأَة الصَّالِحَة» . رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Butun dunyo matoʻdir, dunyo matoʻining eng yaxshisi esa solih ayoldir», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бутун дунё матўдир, дунё матўининг энг яхшиси эса солиҳ аёлдир», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خَيْرُ نسَاء ركبن الْإِبِل صَالح نسَاء قُرَيْش أَحْنَاهُ عَلَى وَلَدٍ فِي صِغَرِهِ وَأَرْعَاهُ عَلَى زَوْجٍ فِي ذَاتِ يَدِهِ»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tuyaga mingan ayollarning eng yaxshisi — Qurayshning solih ayollaridir; kichikligida bolaga eng mehribon va eridan oʻz qoʻlidagi (mol-mulkni) eng yaxshi asrovchi (boʻlganlaridir)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Туяга минган аёлларнинг энг яхшиси — Қурайшнинг солиҳ аёлларидир; кичиклигида болага энг меҳрибон ва эридан ўз қўлидаги (мол-мулкни) энг яхши асровчи (бўлганларидир)», дедилар.

وَعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا تَرَكْتُ بَعْدِي فِتْنَةً أَضَرَّ عَلَى الرِّجَالِ من النِّسَاء»

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men oʻzimdan keyin erkaklar uchun ayollardan koʻra zararliroq biror fitnani qoldirmadim», — dedilar.Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўзимдан кейин эркаклар учун аёллардан кўра зарарлироқ бирор фитнани қолдирмадим», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَيَنْظُرُ كَيْفَ تَعْمَلُونَ فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ فَإِنَّ أَوَّلَ فِتْنَةِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَتْ فِي النِّسَاء» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, dunyo shirin va koʻm-koʻkdir. Va albatta, Alloh sizlarni unda oʻrinbosar qiluvchidir; bas, U qanday amal qilishlaringizga nazar soladi. Shu sababli dunyodan ehtiyot boʻlinglar va ayollardan ehtiyot boʻlinglar; chunki Bani Isroilning birinchi fitnasi ayollar (sababidan) boʻlgan edi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, дунё ширин ва кўм-кўкдир. Ва албатта, Аллоҳ сизларни унда ўринбосар қилувчидир; бас, У қандай амал қилишларингизга назар солади. Шу сабабли дунёдан эҳтиёт бўлинглар ва аёллардан эҳтиёт бўлинглар; чунки Бани Исроилнинг биринчи фитнаси аёллар (сабабидан) бўлган эди», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الشُّؤْمُ فِي الْمَرْأَةِ وَالدَّارِ وَالْفَرَسِ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ: " الشُّؤْمُ فِي ثَلَاثَة: فِي الْمَرْأَة والمسكن وَالدَّابَّة "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shumlik ayolda, uyda va otda boʻladi», dedilar. Muttafaqun alayh. Boshqa bir rivoyatda: «Shumlik uch narsada boʻladi: ayolda, uy-joyda va ulovda», deyilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шумлик аёлда, уйда ва отда бўлади», дедилар. Муттафақун алайҳ. Бошқа бир ривоятда: «Шумлик уч нарсада бўлади: аёлда, уй-жойда ва уловда», дейилган.

وَعَنْ جَابِرٍ: قَالَ: كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ فَلَمَّا قَفَلْنَا كُنَّا قَرِيبًا مِنَ الْمَدِينَةِ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بعرس قَالَ: «تَزَوَّجْتَ؟» قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: «أَبِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ؟» قُلْتُ: بَلْ ثَيِّبٌ قَالَ: «فَهَلَّا بِكْرًا تلاعبها وتلاعبك» . فَلَمَّا قدمنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ: «أَمْهِلُوا حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلًا أَيْ عشَاء لكَي تمتشط الشعثة وتستحد المغيبة»

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan (birga) bir gʻ azotda edik. Biz (jangdan) qaytib, Madinaga yaqinlashganimizda, men sekin yuradigan bir tuyamda (uni haydab) shoshildim. Ortimdan bir otliq menga yetib keldi va — oʻ zida boʻ lgan bir nayza (anaza) bilan — tuyamni turtdi (niqtadi); shunda tuyam — sen tuyalardan koʻ rgan eng yaxshi (yurish) kabi — yura boshladi. Men oʻ girildim — birdan u Rasululloh ﷺ edilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, men yangi uylangan (kuyov)man» dedim. U zot: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha» dedim. U zot: «Bokira (qiz)gami yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Yoʻq, tul (beva)ga» dedim. U zot: «(Nega) bir bokira (qiz olmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻ ynashar eding-ku?» dedilar. (Jobir:) Biz (Madinaga) yetib kelganimizda, (uyga) kirmoqchi boʻ ldik. U zot: «Kechasi — yaʼni xufton (payti) — kirguningizgacha sabr qilinglar; toki sochi toʻ zigan (ayol) taransin, (eri) gʻ oyib boʻ lgan (ayol) (badanini) tozalasin» dedilar.(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан (бирга) бир ғ азотда эдик. Биз (жангдан) қайтиб, Мадинага яқинлашганимизда, мен секин юрадиган бир туямда (уни ҳайдаб) шошилдим. Ортимдан бир отлиқ менга етиб келди ва — ў зида бў лган бир найза (аназа) билан — туямни туртди (ниқтади); шунда туям — сен туялардан кў рган энг яхши (юриш) каби — юра бошлади. Мен ў гирилдим — бирдан у Расулуллоҳ ﷺ эдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен янги уйланган (куёв)ман» дедим. У зот: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа» дедим. У зот: «Бокира (қиз)гами ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Йўқ, тул (бева)га» дедим. У зот: «(Нега) бир бокира (қиз олмадинг) — сен у билан, у сен билан ў йнашар эдинг-ку?» дедилар. (Жобир:) Биз (Мадинага) етиб келганимизда, (уйга) кирмоқчи бў лдик. У зот: «Кечаси — яъни хуфтон (пайти) — киргунингизгача сабр қилинглар; токи сочи тў зиган (аёл) тарансин, (эри) ғ ойиб бў лган (аёл) (баданини) тозаласин» дедилар.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " ثَلَاثَةٌ حَقٌّ عَلَى اللَّهِ عَوْنُهُمْ: الْمُكَاتَبُ الَّذِي يُرِيدُ الْأَدَاءَ وَالنَّاكِحُ الَّذِي يُرِيدُ الْعَفَافَ وَالْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishiga yordam berish Alloh azza va jalla zimmasidagi haqdir: toʻlovni ado etishni istagan mukotab (ozodlik shartnomasi tuzgan qul), iffatini saqlashni istab uylanuvchi kishi va Alloh yoʻlidagi mujohid», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кишига ёрдам бериш Аллоҳ азза ва жалла зиммасидаги ҳақдир: тўловни адо этишни истаган мукотаб (озодлик шартномаси тузган қул), иффатини сақлашни истаб уйланувчи киши ва Аллоҳ йўлидаги мужоҳид», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا خَطَبَ إِلَيْكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ دِينَهُ وَخُلُقَهُ فَزَوِّجُوهُ إِنْ لَا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتَنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَفَسَادٌ عَرِيضٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga dini va xulqidan rozi boʻlgan kishingiz sovchi boʻlib kelsa, uni uylantiringlar. Agar bunday qilmasangiz, yer yuzida fitna va keng (yoyilgan) fasod boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hotim al-Muzaniy va Oishadan ham (hadis rivoyat qilingan). Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisida Abdulhamid ibn Sulaymonga muxolafat qilingan. Uni Lays ibn Saʼd Ibn Ajlondan, u Abdulloh ibn Hurmuzdan, u Nabiy ﷺdan mursal (suratda) rivoyat qilgan. Abu Iso aytdi: Muhammad aytdi: Laysning hadisi (haqiqatga) yaqinroqdir. U Abdulhamidning hadisini mahfuz (saqlangan) deb sanamadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга дини ва хулқидан рози бўлган кишингиз совчи бўлиб келса, уни уйлантиринглар. Агар бундай қилмасангиз, ер юзида фитна ва кенг (ёйилган) фасод бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳотим ал-Музаний ва Оишадан ҳам (ҳадис ривоят қилинган). Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадисида Абдулҳамид ибн Сулаймонга мухолафат қилинган. Уни Лайс ибн Саъд Ибн Ажлондан, у Абдуллоҳ ибн Ҳурмуздан, у Набий ﷺдан мурсал (суратда) ривоят қилган. Абу Исо айтди: Муҳаммад айтди: Лайснинг ҳадиси (ҳақиқатга) яқинроқдир. У Абдулҳамиднинг ҳадисини маҳфуз (сақланган) деб санамади.

وَعَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الْأُمَم» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlim toʻshagidagilaringiz oldida uni oʻqinglar», dedilar. Yaʼni Yosinni.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлим тўшагидагиларингиз олдида уни ўқинглар», дедилар. Яъни Ёсинни.

وَعَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَالِمِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ عُوَيْمِ بْنِ سَاعِدَةَ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عَلَيْكُمْ بِالْأَبْكَارِ فَإِنَّهُنَّ أَعْذَبُ أَفْوَاهًا وَأَنْتَقُ أَرْحَامًا وَأَرْضَى بِالْيَسِيرِ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَه مُرْسلا

Uvaym ibn Soida (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bokira qizlarga uylanishni oʻzingizga lozim tuting, chunki ular ogʻzi shirinroq, bachadoni serfarzandroq va ozgina narsaga qanoat qiluvchiroqdir», dedilar.Увайм ибн Соида (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бокира қизларга уйланишни ўзингизга лозим тутинг, чунки улар оғзи ширинроқ, бачадони серфарзандроқ ва озгина нарсага қаноат қилувчироқдир», дедилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَمْ تَرَ لِلْمُتَحَابِّينَ مثل النِّكَاح» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir-birini sevganlar uchun nikohdek narsani koʻrmadingiz», dedilar. Ibn Moja rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирини севганлар учун никоҳдек нарсани кўрмадингиз», дедилар. Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ أَرَادَ أَنْ يَلْقَى الله طَاهِرا مطهراً فليتزوج الْحَرَائِر» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga pok va poklangan holda roʻbaroʻ boʻlishni istasa, hur (ozod) ayollarga uylansin», dedilar. Ibn Moja rivoyat qilgan.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга пок ва покланган ҳолда рўбарў бўлишни истаса, ҳур (озод) аёлларга уйлансин», дедилар. Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ يَقُولُ: «مَا اسْتَفَادَ الْمُؤْمِنُ بَعْدَ تَقْوَى اللَّهِ خَيْرًا لَهُ مِنْ زَوْجَةٍ صَالِحَةٍ إِنْ أَمْرَهَا أَطَاعَتْهُ وَإِنْ نَظَرَ إِلَيْهَا سرته وَإِن أقسم عَلَيْهِ أَبَرَّتْهُ وَإِنْ غَابَ عَنْهَا نَصَحَتْهُ فِي نَفْسِهَا وَمَاله» . روى ابْن مَاجَه الْأَحَادِيث الثَّلَاثَة

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻmin Allohga taqvodan keyin solih xotindan koʻra yaxshiroq narsani orttirmaydi. Agar u ayolga biror narsa buyursa, itoat etadi, unga qarasa, xursand qiladi, uning ustidan qasam ichsa, uni bajaradi, undan gʻoyib boʻlsa, oʻzi va uning moli borasida unga xayrixohlik qiladi», deb aytar edilar.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўмин Аллоҳга тақводан кейин солиҳ хотиндан кўра яхшироқ нарсани орттирмайди. Агар у аёлга бирор нарса буюрса, итоат этади, унга қараса, хурсанд қилади, унинг устидан қасам ичса, уни бажаради, ундан ғойиб бўлса, ўзи ва унинг моли борасида унга хайрихоҳлик қилади», деб айтар эдилар.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا تَزَوَّجَ الْعَبْدُ فَقَدِ اسْتَكْمَلَ نِصْفَ الدِّينِ فَلْيَتَّقِ اللَّهَ فِي النِّصْفِ الْبَاقِي»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qul xoʻjasining ruxsatisiz uylansa, u zinokordir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қул хўжасининг рухсатисиз уйланса, у зинокордир», дедилар.

وَعَن عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَعْظَمَ النِّكَاحِ بَرَكَةً أَيْسَرُهُ مُؤْنَةً» . رَوَاهُمَا الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Nikohning eng ulugʻ barakatlisi — xarajati eng yengilidir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Никоҳнинг энг улуғ баракатлиси — харажати энг енгилидир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنِّي تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنَ الْأَنْصَارِ قَالَ: «فَانْظُرْ إِلَيْهَا فَإِنَّ فِي أَعْيُنِ الْأَنْصَارِ شَيْئًا» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning huzurlariga bir kishi kelib: «Men ansorlardan boʻlgan bir ayolga uylandim», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Unga (qarab) nazar soldingmi? Chunki ansorlarning koʻzlarida bir narsa bor», dedilar. U: «Unga nazar soldim», dedi. (Nabiy ﷺ): «Unga qancha (mahr) evaziga uylanding?» dedilar. U: «Toʻrt uqiya (kumush) evaziga», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Toʻrt uqiya?! Goʻyo siz kumushni mana shu togʻning yonbagʻridan oʻyib olayotgandeksiz! Bizning yonimizda senga beradigan narsa yoʻq, lekin biz seni bir gʻazot (qoʻshin)ga joʻnatishimiz mumkin, undan (oʻlja) topasan», dedilar. Roviy aytdi: Soʻngra u (Rasululloh ﷺ) Banu Abs (qabilasi)ga bir qoʻshin joʻnatdilar, oʻsha kishini ham ular orasida joʻnatdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг ҳузурларига бир киши келиб: «Мен ансорлардан бўлган бир аёлга уйландим», деди. Набий ﷺ унга: «Унга (қараб) назар солдингми? Чунки ансорларнинг кўзларида бир нарса бор», дедилар. У: «Унга назар солдим», деди. (Набий ﷺ): «Унга қанча (маҳр) эвазига уйландинг?» дедилар. У: «Тўрт уқия (кумуш) эвазига», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Тўрт уқия?! Гўё сиз кумушни мана шу тоғнинг ёнбағридан ўйиб олаётгандексиз! Бизнинг ёнимизда сенга берадиган нарса йўқ, лекин биз сени бир ғазот (қўшин)га жўнатишимиз мумкин, ундан (ўлжа) топасан», дедилар. Ровий айтди: Сўнгра у (Расулуллоҳ ﷺ) Бану Абс (қабиласи)га бир қўшин жўнатдилар, ўша кишини ҳам улар орасида жўнатдилар.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُبَاشِرُ الْمَرْأَةُ الْمَرْأَةَ فَتَنْعَتُهَا لِزَوْجِهَا كَأَنَّهُ ينظر إِلَيْهَا»

(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Ayol boshqa ayolga (tegi b) qoʻ shilmasin — soʻng uni (sifatlarini) eriga taʼriflab (bayon qilib) bermasin — goʻyo u (eri) unga (oʻ sha ayolga) qarayotgandek (boʻ lib qolmasin)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Аёл бошқа аёлга (теги б) қў шилмасин — сўнг уни (сифатларини) эрига таърифлаб (баён қилиб) бермасин — гўё у (эри) унга (ў ша аёлга) қараётгандек (бў либ қолмасин)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَنْظُرُ الرَّجُلُ إِلَى عَوْرَةِ الرَّجُلِ وَلَا الْمَرْأَةُ إِلَى عَوْرَةِ الْمَرْأَةِ وَلَا يُفْضِي الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَلَا تُفْضِي الْمَرْأَةُ إِلَى الْمَرْأَةِ فِي ثوب وَاحِد» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Erkak boshqa erkakning avratiga, ayol boshqa ayolning avratiga qaramasin; erkak bitta (bir) yopinchiq ostida boshqa erkakka, ayol bitta yopinchiq ostida boshqa ayolga (yalangʻoch) tegmasin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Эркак бошқа эркакнинг авратига, аёл бошқа аёлнинг авратига қарамасин; эркак битта (бир) ёпинчиқ остида бошқа эркакка, аёл битта ёпинчиқ остида бошқа аёлга (яланғоч) тегмасин».

وَعَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِلَّا لَا يبتن رَجُلٌ عِنْدَ امْرَأَةٍ ثَيِّبٍ إِلَّا أَنْ يَكُونَ ناكحا أَو ذَا محرم» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Hech bir erkak (ergagi boʻlgan) ayolning yonida tunamasin, faqat unga uylangan boʻlsa yoki mahrami boʻlsagina (mustasno)».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Ҳеч бир эркак (эргаги бўлган) аёлнинг ёнида тунамасин, фақат унга уйланган бўлса ёки маҳрами бўлсагина (мустасно)».

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِيَّاكُمْ وَالدُّخُولَ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْحَمْوَ؟ قَالَ: «الْحَمْوُ الْمَوْتُ»

Uqba ibn Amir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayollar oldiga kirishdan saqlaninglar», dedilar. Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh, erning qarindoshi (qaynaga) haqida nima deysiz?» dedi. U zot ﷺ: «Erning qarindoshi oʻlimdir», dedilar. Muttafaqun alayh.Уқба ибн Амир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёллар олдига киришдан сақланинглар», дедилар. Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ, эрнинг қариндоши (қайнага) ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот ﷺ: «Эрнинг қариндоши ўлимдир», дедилар. Муттафақун алайҳ.

وَعَن جَابِرٍ: أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ اسْتَأْذَنَتْ رَسُولَ اللَّهِ فِي الْحِجَامَةِ فَأَمَرَ أَبَا طَيْبَةَ أَنْ يَحْجُمَهَا قَالَ: حَسِبْتُ أَنَّهُ كَانَ أَخَاهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ أَو غُلَاما لم يَحْتَلِم. رَوَاهُ مُسلم

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Salama Rasululloh ﷺdan qon oldirish (hijoma) haqida ruxsat soʻradi. Shunda u zot ﷺ Abu Toybaga uni hijoma qilishni buyurdilar. Roviy aytdi: Oʻylaymanki, u (Abu Toyba) uning emizishdan boʻlgan akasi yoki hali balogʻatga yetmagan bola edi, deb aytdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Умму Салама Расулуллоҳ ﷺдан қон олдириш (ҳижома) ҳақида рухсат сўради. Шунда у зот ﷺ Абу Тойбага уни ҳижома қилишни буюрдилар. Ровий айтди: Ўйлайманки, у (Абу Тойба) унинг эмизишдан бўлган акаси ёки ҳали балоғатга етмаган бола эди, деб айтди.

وَعَن جرير بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَظَرِ الْفُجَاءَةِ فَأمرنِي أَن أصرف بَصرِي. رَوَاهُ مُسلم

Jarir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ dan tasodifiy (toʻsatdan tushib qolgan) nigoh haqida soʻradim. Shunda u zot menga koʻzimni (boshqa tomonga) burishga buyurdilar», — dedi.Жарир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ дан тасодифий (тўсатдан тушиб қолган) нигоҳ ҳақида сўрадим. Шунда у зот менга кўзимни (бошқа томонга) буришга буюрдилар», — деди.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْمَرْأَةَ تُقْبِلُ فِي صُورَةِ شَيْطَانٍ وَتُدْبِرُ فِي صُورَةِ شَيْطَانٍ إِذَا أَحَدَكُمْ أَعْجَبَتْهُ الْمَرْأَةُ فَوَقَعَتْ فِي قَلْبِهِ فَلْيَعْمِدْ إِلَى امْرَأَتِهِ فَلْيُوَاقِعْهَا فَإِنَّ ذَلِكَ يَرُدُّ مَا فِي نَفسه» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Qachon biringizga bir ayol yoqib qolsa va u (ayol) uning qalbiga tushsa, oʻz xotinining oldiga borib, u bilan yaqinlik qilsin. Zero, bu uning koʻnglidagi narsani (shahvatni) qaytaradi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Қачон бирингизга бир аёл ёқиб қолса ва у (аёл) унинг қалбига тушса, ўз хотинининг олдига бориб, у билан яқинлик қилсин. Зеро, бу унинг кўнглидаги нарсани (шаҳватни) қайтаради».

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا خَطَبَ أَحَدُكُمُ الْمَرْأَةَ فَإِنِ اسْتَطَاعَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى مَا يَدْعُوهُ إِلَى نِكَاحهَا فَلْيفْعَل» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir ayolga sovchilik qilsa, uni nikohlashga undaydigan narsaga nazar sola olsa, shunday qilsin», dedilar. (Jobir) dedi: «Men bir qizga sovchilik qildim va undan meni unga uylanishga va u bilan turmush qurishga undaydigan narsani koʻrgunimcha, undan yashirinib (kuzatib) yurardim. Soʻng unga uylandim».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир аёлга совчилик қилса, уни никоҳлашга ундайдиган нарсага назар сола олса, шундай қилсин», дедилар. (Жобир) деди: «Мен бир қизга совчилик қилдим ва ундан мени унга уйланишга ва у билан турмуш қуришга ундайдиган нарсани кўргунимча, ундан яшириниб (кузатиб) юрардим. Сўнг унга уйландим».

وَعَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ خَطَبْتُ امْرَأَةً فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلْ نَظَرْتَ إِلَيْهَا؟» قُلْتُ: لَا قَالَ: «فَانْظُرْ إِلَيْهَا فَإِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يُؤْدَمَ بَيْنَكُمَا» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men bir ayolni nikohladim. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiranimi yoki tul ayolnimi?» dedilar. Men: «Tul ayolni», dedim. U zot: «Bokira (qiz)lar va ularning oʻynashishidan (nasibang) qani?» dedilar. Shuʼba dedi: Men buni Amr ibn Dinorga zikr qildim. U: «Men buni Jobirdan eshitganman; u (Rasululloh ﷺ): ‹Nega oʻzing bilan oʻynashadigan va sen bilan oʻynashadigan bir qizni (olmading)?› deganlar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен бир аёлни никоҳладим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокираними ёки тул аёлними?» дедилар. Мен: «Тул аёлни», дедим. У зот: «Бокира (қиз)лар ва уларнинг ўйнашишидан (насибанг) қани?» дедилар. Шуъба деди: Мен буни Амр ибн Динорга зикр қилдим. У: «Мен буни Жобирдан эшитганман; у (Расулуллоҳ ﷺ): ‹Нега ўзинг билан ўйнашадиган ва сен билан ўйнашадиган бир қизни (олмадинг)?› деганлар», деди.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةً فَأَعْجَبَتْهُ فَأَتَى سَوْدَةَ وَهِيَ تَصْنَعُ طِيبًا وَعِنْدَهَا نِسَاءٌ فَأَخْلَيْنَهُ فَقَضَى حَاجَتَهُ ثُمَّ قَالَ: «أَيُّمَا رَجُلٍ رَأَى امْرَأَةً تُعْجِبُهُ فَلْيَقُمْ إِلَى أَهْلِهِ فَإِنَّ مَعَهَا مثل الَّذِي مَعهَا» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir ayolni koʻrib, u u zotga yoqib qoldi. Shunda u zot Savdaning oldiga keldilar, u atr tayyorlayotgan edi va yonida ayollar bor edi. Ular u zotni yolgʻiz qoldirdilar, u zot hojatlarini ravo qildilar. Soʻngra: «Qaysi bir kishi oʻziga yoqadigan ayolni koʻrsa, ahli (xotini) oldiga borsin, chunki uning yonida ham u ayolda boʻlgan narsaning oʻxshashi bordir», dedilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир аёлни кўриб, у у зотга ёқиб қолди. Шунда у зот Савданинг олдига келдилар, у атр тайёрлаётган эди ва ёнида аёллар бор эди. Улар у зотни ёлғиз қолдирдилар, у зот ҳожатларини раво қилдилар. Сўнгра: «Қайси бир киши ўзига ёқадиган аёлни кўрса, аҳли (хотини) олдига борсин, чунки унинг ёнида ҳам у аёлда бўлган нарсанинг ўхшаши бордир», дедилар. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْمَرْأَةُ عَوْرَةٌ فَإِذَا خَرَجَتِ اسْتَشْرَفَهَا الشَّيْطَانُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ayol avratdir, qachon (tashqariga) chiqsa, shayton uni (gunohga) qaratib koʻrsatishga intiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аёл авратдир, қачон (ташқарига) чиқса, шайтон уни (гуноҳга) қаратиб кўрсатишга интилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ بُرَيْدَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَلِيٍّ: «يَا عَلِيُّ لَا تُتْبِعِ النَّظْرَةَ النَّظْرَةَ فَإِنَّ لَكَ الْأُولَى وَلَيْسَتْ لَكَ الْآخِرَةُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ والدارمي

Ismoil ibn Muso al-Fazoriy bizga hadis aytdi, (unga) Sharik xabar berdi, (u) Abu Robiʼa al-Iyodiy (orqali), (u) Ibn Buraydadan, (u) otasidan rivoyat qiladi. U dedi: Rasululloh ﷺ Aliyga: «Ey Ali, bir nigohga ikkinchi nigohni ergashtirma. Chunki birinchisi senga (kechirilgan), ammo keyingisi senga (ruxsat etilmagan)», dedilar.Исмоил ибн Мусо ал-Фазорий бизга ҳадис айтди, (унга) Шарик хабар берди, (у) Абу Робиъа ал-Иёдий (орқали), (у) Ибн Бурайдадан, (у) отасидан ривоят қилади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Алийга: «Эй Али, бир нигоҳга иккинчи нигоҳни эргаштирма. Чунки биринчиси сенга (кечирилган), аммо кейингиси сенга (рухсат этилмаган)», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا زَوَّجَ أَحَدُكُمْ عَبْدَهُ أَمَتَهُ فَلَا يَنْظُرَنَّ إِلَى عَوْرَتِهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: «فَلَا يَنْظُرَنَّ إِلَى مَا دُونُ السُّرَّةِ وَفَوْقَ الرُّكْبَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Amr ibn Shuayb otasidan, u esa bobosidan, u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot ﷺ: «Birortangiz oʻz qulini oʻz choʻrisiga uylantirsa, (qul) uning avratiga qaramasin», dedilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у эса бобосидан, у эса Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот ﷺ: «Бирортангиз ўз қулини ўз чўрисига уйлантирса, (қул) унинг авратига қарамасин», дедилар.

وَعَنْ جَرْهَدٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْفَخِذَ عَوْرَةٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد

Jarhad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Son avrat ekanini bilmasmiding?», dedilar. Tirmiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Жарҳад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сон аврат эканини билмасмидинг?», дедилар. Тирмизий ва Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ: «يَا عَلِيُّ لَا تُبْرِزْ فَخِذَكَ وَلَا تَنْظُرْ إِلَى فَخِذِ حَيٍّ وَلَا مَيِّتٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga: «Ey Ali, uch narsani kechiktirmagin: vaqti kirgan namozni, hozirlangan janozani va munosib juft topilgan eri yoʻq ayolni (uylantirishni)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu gʻarib hadisdir, men uning isnodini muttasil deb hisoblamayman.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Али, уч нарсани кечиктирмагин: вақти кирган намозни, ҳозирланган жанозани ва муносиб жуфт топилган эри йўқ аёлни (уйлантиришни)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ғариб ҳадисдир, мен унинг иснодини муттасил деб ҳисобламайман.

وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَحْشٍ قَالَ: مَرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَعْمَرٍ وَفَخذه مَكْشُوفَتَانِ قَالَ: «يَا مَعْمَرُ غَطِّ فَخِذَيْكَ فَإِنَّ الفخذين عَورَة» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Muhammad ibn Jahsh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Maʼmarning yonidan oʻtdilar, uning sonlari ochiq edi. Shunda: «Ey Maʼmar, sonlaringni yop, chunki sonlar avratdir», dedilar. «Sharh us-Sunna»da rivoyat qilgan.Муҳаммад ибн Жаҳш (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маъмарнинг ёнидан ўтдилар, унинг сонлари очиқ эди. Шунда: «Эй Маъмар, сонларингни ёп, чунки сонлар авратдир», дедилар. «Шарҳ ус-Сунна»да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِيَّاكُمْ وَالتَّعَرِّيَ فَإِنَّ مَعَكُمْ مَنْ لَا يُفَارِقُكُمْ إِلَّا عِنْدَ الْغَائِطِ وَحِينَ يُفْضِي الرَّجُلُ إِلَى أَهْلِهِ فَاسْتَحْيُوهُمْ وَأَكْرِمُوهُمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yalangʻochlikdan saqlaninglar! Chunki yoningizda shunday (farishtalar) borki, ular sizlardan faqat hojatxonada va kishi oʻz ahli (ayoli) bilan yaqinlik qilgan paytidagina ajraladilar. Bas, ulardan uyalinglar va ularni hurmat qilinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Abu Muhayyaning ismi Yahyo ibn Yaʼlodir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яланғочликдан сақланинглар! Чунки ёнингизда шундай (фаришталар) борки, улар сизлардан фақат ҳожатхонада ва киши ўз аҳли (аёли) билан яқинлик қилган пайтидагина ажраладилар. Бас, улардан уялинглар ва уларни ҳурмат қилинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Абу Муҳайянинг исми Яҳё ибн Яълодир.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ: أَنَّهَا كَانَتْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَيْمُونَةُ إِذْ أقبل ابْن مَكْتُومٍ فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «احْتَجِبَا مِنْهُ» فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ هُوَ أَعْمَى لَا يُبْصِرُنَا؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَفَعَمْيَاوَانِ أَنْتُمَا؟ أَلَسْتُمَا تُبْصِرَانِهِ؟» رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Maymuna bilan Rasululloh ﷺ huzurlarida edi. (Umm Salama) aytdi: Biz u zotning huzurlarida ekanimizda, Ibn Ummu Maktum kelib, u zotning oldilariga kirdi. Bu hijob (pardalanish) bizga buyurilganidan keyin edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ikkalangiz undan pardalaninglar», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, u koʻr-ku, bizni koʻrmaydi, taniyam olmaydi?» dedim. Rasululloh ﷺ: «Ikkovingiz ham koʻrmisizlar? Uni koʻrmayapsizlarmi?» dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Маймуна билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида эди. (Умм Салама) айтди: Биз у зотнинг ҳузурларида эканимизда, Ибн Умму Мактум келиб, у зотнинг олдиларига кирди. Бу ҳижоб (пардаланиш) бизга буюрилганидан кейин эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Иккалангиз ундан пардаланинглар», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у кўр-ку, бизни кўрмайди, таниям олмайди?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «Икковингиз ҳам кўрмисизлар? Уни кўрмаяпсизларми?» дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «احْفَظْ عَوْرَتَكَ إِلَّا مِنْ زَوْجَتِكَ أَو مَا ملكت يَمِينك» فَقلت: يَا رَسُول الله أَفَرَأَيْت إِن كَانَ الرَّجُلُ خَالِيًا؟ قَالَ: «فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ يستحيى مِنْهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, sizlar piyoda va minib mahshar qilinasizlar hamda yuzlaringiz bilan sudralasizlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, сизлар пиёда ва миниб маҳшар қилинасизлар ҳамда юзларингиз билан судраласизлар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.

وَعَنْ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا كَانَ ثالثهما الشَّيْطَان» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayollarning oldiga kirishdan saqlaninglar», dedilar. Shunda ansorlardan bir kishi: «Yo Rasululloh, hamv (erning qarindoshi) haqida nima deysiz?» dedi. (U zot): «Hamv — oʻlimdir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Umar, Jobir va Amr ibn al-Osdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Uqba ibn Omirning hadisi hasan sahihdir. Ayollarning oldiga kirishning makruhligi maʼnosi Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan: «Erkak ayol bilan yolgʻiz qolmasin, albatta uchinchisi shaytondir», degan soʻzlari kabidir. «Hamv» soʻzining maʼnosi haqida aytiladiki, u — erning akasi (yoki ukasi)dir, goʻyo (Paygʻambar ﷺ) uning u bilan yolgʻiz qolishini makruh sangan.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларнинг олдига киришдан сақланинглар», дедилар. Шунда ансорлардан бир киши: «Ё Расулуллоҳ, ҳамв (эрнинг қариндоши) ҳақида нима дейсиз?» деди. (У зот): «Ҳамв — ўлимдир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Умар, Жобир ва Амр ибн ал-Осдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Уқба ибн Омирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Аёлларнинг олдига киришнинг макруҳлиги маъноси Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган: «Эркак аёл билан ёлғиз қолмасин, албатта учинчиси шайтондир», деган сўзлари кабидир. «Ҳамв» сўзининг маъноси ҳақида айтиладики, у — эрнинг акаси (ёки укаси)дир, гўё (Пайғамбар ﷺ) унинг у билан ёлғиз қолишини макруҳ санган.

وَعَنْ جَابِرٌ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تَلِجُوا عَلَى الْمُغَيَّبَاتِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنْ أَحَدِكُمْ مَجْرَى الدَّمِ» قُلْنَا: وَمِنْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «وَمِنِّي وَلَكِنَّ الله أعانني عَلَيْهِ فَأسلم» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Jobir (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Eri yoʻq (gʻoyib) ayollarning oldiga kirmanglar, chunki shayton biringizning (vujudingizda) qon yurgani kabi yuradi», dedilar. Biz: «Sizning (vujudingizda) hammi?» dedik. (U zot): «Mening (vujudimda) ham, lekin Alloh menga uning ustidan yordam berdi, men (undan) salomat boʻldim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu jihatdan gʻaribdir. Baʼzilari Mujolid ibn Said haqida hifzi (xotirasi) jihatidan (tanqid) gapirganlar. Men Ali ibn Xashramning shunday deganini eshitdim: Sufyon ibn Uyayna Paygʻambar ﷺning «lekin Alloh menga uning ustidan yordam berdi, men salomat boʻldim» degan soʻzlarining tafsirida: «Yaʼni, men undan salomat boʻlaman, demakdir», dedi. Sufyon aytdi: Shayton musulmon boʻlmaydi. «Eri yoʻq ayollarning oldiga kirmanglar» (degandagi) mugʻiyba — eri gʻoyib boʻlgan ayoldir, mugʻiybot esa mugʻiybaning koʻpligidir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Эри йўқ (ғойиб) аёлларнинг олдига кирманглар, чунки шайтон бирингизнинг (вужудингизда) қон юргани каби юради», дедилар. Биз: «Сизнинг (вужудингизда) ҳамми?» дедик. (У зот): «Менинг (вужудимда) ҳам, лекин Аллоҳ менга унинг устидан ёрдам берди, мен (ундан) саломат бўлдим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу жиҳатдан ғарибдир. Баъзилари Мужолид ибн Саид ҳақида ҳифзи (хотираси) жиҳатидан (танқид) гапирганлар. Мен Али ибн Хашрамнинг шундай деганини эшитдим: Суфён ибн Уяйна Пайғамбар ﷺнинг «лекин Аллоҳ менга унинг устидан ёрдам берди, мен саломат бўлдим» деган сўзларининг тафсирида: «Яъни, мен ундан саломат бўламан, демакдир», деди. Суфён айтди: Шайтон мусулмон бўлмайди. «Эри йўқ аёлларнинг олдига кирманглар» (дегандаги) муғийба — эри ғойиб бўлган аёлдир, муғийбот эса муғийбанинг кўплигидир.

وَعَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى فَاطِمَةَ بِعَبْدٍ قَدْ وَهَبَهُ لَهَا وَعَلَى فَاطِمَةَ ثَوْبٌ إِذَا قَنَّعَتْ بِهِ رَأْسَهَا لَمْ يَبْلُغْ رِجْلَيْهَا وَإِذَا غَطَّتْ بِهِ رِجْلَيْهَا لَمْ يَبْلُغْ رَأْسَهَا فَلَمَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَلْقَى قَالَ: «إِنَّهُ لَيْسَ عَلَيْكِ بَأْسٌ إِنَّمَا هُوَ أَبُوكِ وغلامك» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fotimaga oʻzi unga hadya qilgan bir qulni olib keldilar. Fotima (roziyallohu anho)ning ustida shunday kiyim bor ediki, u bilan boshini yopsa, oyoqlariga yetmas, oyoqlarini yopsa, boshiga yetmas edi. Nabiy ﷺ uning bu qiyinchiligini koʻrganlarida: «Senga zarar yoʻq, axir bu (faqat) sening otang va qulingdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фотимага ўзи унга ҳадя қилган бир қулни олиб келдилар. Фотима (розияллоҳу анҳо)нинг устида шундай кийим бор эдики, у билан бошини ёпса, оёқларига етмас, оёқларини ёпса, бошига етмас эди. Набий ﷺ унинг бу қийинчилигини кўрганларида: «Сенга зарар йўқ, ахир бу (фақат) сенинг отанг ва қулингдир», дедилар.

عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ عِنْدَهَا وَفِي الْبَيْتِ مُخَنَّثٌ فَقَالَ: لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ أَخِي أُمِّ سَلَمَةَ: يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ لَكُمْ غَدًا الطَّائِفَ فَإِنِّي أَدُلُّكَ عَلَى ابْنَةِ غَيْلَانَ فَإِنَّهَا تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يدخلن هَؤُلَاءِ عَلَيْكُم»

(Ummu Salama (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ uning huzurida edilar; uyda bir muxannas (xunasa erkak) bor edi. (Oʻ sha) muxannas Ummu Salamaning akasi Abdulloh ibn Abu Umayyaga: «Agar Alloh ertaga sizlarga Toifni fath qilsa (ochib bersa), men senga Gʻ aylonning qizini koʻ rsataman; chunki u (semizligidan) toʻ rt (qatlamli soʻ lish) bilan (oldiga) yuzlanar, sakkiz (qatlam) bilan orqaga burilar (yaʼni belidagi yogʻ qatlamlari)» dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Bu (kishi) sizlarning (uyingizga) aslo kirmasin», dedilar.(Умму Салама (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унинг ҳузурида эдилар; уйда бир муханнас (хунаса эркак) бор эди. (Ў ша) муханнас Умму Саламанинг акаси Абдуллоҳ ибн Абу Умайяга: «Агар Аллоҳ эртага сизларга Тоифни фатҳ қилса (очиб берса), мен сенга Ғ айлоннинг қизини кў рсатаман; чунки у (семизлигидан) тў рт (қатламли сў лиш) билан (олдига) юзланар, саккиз (қатлам) билан орқага бурилар (яъни белидаги ёғ қатламлари)» деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Бу (киши) сизларнинг (уйингизга) асло кирмасин», дедилар.

وَعَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ قَالَ حَمَلْتُ حَجَرًا ثقيلاً فَبينا أَنَا أَمْشِي سَقَطَ عَنِّي ثَوْبِي فَلَمْ أَسْتَطِعْ أَخْذَهُ فَرَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي: «خُذْ عَلَيْكَ ثَوْبَكَ وَلَا تَمْشُوا عُرَاة» . رَوَاهُ مُسلم

Miswar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men ogʻir bir tosh koʻtargan edim, yurib ketayotganimda ustimdan kiyimim tushib ketdi va uni ola olmadim. Rasululloh ﷺ meni koʻrib qoldilar-da, menga: «Kiyimingni (olib) yop, yalangʻoch yurmanglar», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Мисwар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен оғир бир тош кўтарган эдим, юриб кетаётганимда устимдан кийимим тушиб кетди ва уни ола олмадим. Расулуллоҳ ﷺ мени кўриб қолдилар-да, менга: «Кийимингни (олиб) ёп, яланғоч юрманглар», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: مَا نَظَرْتُ أَوْ مَا رَأَيْتُ فَرْجَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم قطّ. رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning avratlariga aslo qaramadim — yoki koʻrmadim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг авратларига асло қарамадим — ёки кўрмадим», деди.

وَعَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَنْظُرُ إِلَى مَحَاسِنِ امْرَأَةٍ أَوَّلَ مَرَّةٍ ثُمَّ يَغُضُّ بَصَرَهُ إِلَّا أَحْدَثَ اللَّهُ لَهُ عِبَادَةً يَجِدُ حلاوتها» . رَوَاهُ أَحْمد

Abu Umoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir musulmon bir ayolning goʻzalliklariga ilk marta koʻz tashlab, soʻng koʻzini (undan) olib qochsa, Alloh unga shirinligini his qiladigan bir ibodatni paydo qiladi», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Абу Умома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир мусулмон бир аёлнинг гўзалликларига илк марта кўз ташлаб, сўнг кўзини (ундан) олиб қочса, Аллоҳ унга ширинлигини ҳис қиладиган бир ибодатни пайдо қилади», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.

وَعَنِ الْحَسَنِ مُرْسَلًا قَالَ: بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَعَنَ اللَّهُ النَّاظِرَ وَالْمَنْظُورَ إِلَيْهِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Hasan Basriy (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Menga yetishicha, Rasululloh ﷺ: «Alloh qarovchini ham, qaralayotganni ham laʼnatladi», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Ҳасан Басрий (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Менга етишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ қаровчини ҳам, қаралаётганни ҳам лаънатлади», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تُنْكَحُ الْأَيِّمُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ وَلَا تُنْكَحُ الْبِكْرُ حَتَّى تُسْتَأْذَنَ» . قَالُوا: يَا رَسُول الله وَكَيف إِذْنهَا؟ قَالَ: «أَن تسكت»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ: «Tul (beva) ayol — undan amr (maslahat) soʻralmaguncha (rizosi olinmaguncha) nikohlanmaydi; bokira (qiz) ham — undan izn soʻralmaguncha nikohlanmaydi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, uning izni qanday boʻ ladi?» dedi. U zot: «(Uning izni —) jim turishi(dir)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ: «Тул (бева) аёл — ундан амр (маслаҳат) сўралмагунча (ризоси олинмагунча) никоҳланмайди; бокира (қиз) ҳам — ундан изн сўралмагунча никоҳланмайди», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг изни қандай бў лади?» деди. У зот: «(Унинг изни —) жим туриши(дир)», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْأَيِّمُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تَسْتَأْذِنُ فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صِمَاتُهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ تُسْتَأْمَرُ وَإِذْنُهَا سُكُوتُهَا» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا مِنْ وَلِيِّهَا وَالْبِكْرُ يَسْتَأْذِنُهَا أَبُوهَا فِي نَفْسِهَا وَإِذْنُهَا صِمَاتُهَا» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Eri yoʻq ayol oʻzi haqida (oʻz nikohiga) valiysidan koʻra haqliroqdir, qizdan esa oʻzi haqida izn soʻraladi va uning izni — sukut qilishidir», — deganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эри йўқ аёл ўзи ҳақида (ўз никоҳига) валийсидан кўра ҳақлироқдир, қиздан эса ўзи ҳақида изн сўралади ва унинг изни — сукут қилишидир», — деганлар.

وَعَن خنساء بنت خذام: أَنْ أَبَاهَا زَوَّجَهَا وَهِيَ ثَيِّبٌ فَكَرِهَتْ ذَلِكَ فَأَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ نِكَاحَهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ مَاجَه: نِكَاح أَبِيهَا

Xansa binti Xizom (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, uni otasi tul boʻlgan holida turmushga bergan edi, u esa buni yoqtirmadi. Shunda u Rasululloh ﷺ huzuriga keldi va u zot bu nikohni bekor qildilar.Ханса бинти Хизом (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, уни отаси тул бўлган ҳолида турмушга берган эди, у эса буни ёқтирмади. Шунда у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди ва у зот бу никоҳни бекор қилдилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَهَا وَهِيَ بِنْتُ سَبْعِ سِنِينَ وَزُفَّتْ إِلَيْهِ وَهِيَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ وَلُعَبُهَا مَعَهَا وَمَاتَ عَنْهَا وَهِيَ بِنْتُ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ. رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ u (Oisha) yetti yoshli qiz boʻlganida unga uylandilar, u toʻqqiz yoshli qiz boʻlganida unga (kelin qilib) keltirildi, oʻyinchoqlari ham u bilan birga edi, u zot vafot etganlarida u oʻn sakkiz yoshli edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ у (Оиша) етти ёшли қиз бўлганида унга уйландилар, у тўққиз ёшли қиз бўлганида унга (келин қилиб) келтирилди, ўйинчоқлари ҳам у билан бирга эди, у зот вафот этганларида у ўн саккиз ёшли эди.

عَن أَبِي مُوسَى عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا نِكَاحَ إِلَّا بِوَلِيٍّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi», dedilar. Abu Dovud dedi: «U Yunusdan, Abu Burdadan (rivoyat qilingan), Isroil esa Abu Ishoqdan, Abu Burdadan (rivoyat qilgan)».Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди», дедилар. Абу Довуд деди: «У Юнусдан, Абу Бурдадан (ривоят қилинган), Исроил эса Абу Ишоқдан, Абу Бурдадан (ривоят қилган)».

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَكَحَتْ بِغَيْرِ إِذْنِ وَلَيِّهَا فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَنِكَاحُهَا بَاطِلٌ فَإِنْ دَخَلَ بِهَا فَلَهَا الْمَهْرُ بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنِ اشْتَجَرُوا فَالسُّلْطَانُ وَلِيُّ من لَا ولي لَهُ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol oʻz valiysining iznisiz nikohlansa, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir, uning nikohi botildir. Agar (eri) unga qoʻshilgan boʻlsa, undan (jinsiy aloqani) halol qilib olgani evaziga unga mahr (vojib) boʻladi. Agar (valiylari) ixtilof qilsalar, valiysi boʻlmagan kishining valiysi sultondir (hokimdir)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir. Bu bobda ish Nabiy ﷺning «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi» degan hadislari ustidadir. Bu Nabiy ﷺning sahobalaridan ilm ahllari — Umar ibn al-Xattob, Ali ibn Abu Tolib, Abdulloh ibn Abbos, Abu Hurayra va boshqalarning soʻzidir. Shuningdek, baʼzi tobeʼin fuqaholaridan ham «Valiysiz nikoh (sahih) boʻlmaydi», deganlari rivoyat qilingan. Ular orasida Said ibn al-Musayyab, Hasan al-Basriy, Shurayh, Ibrohim an-Naxaiy, Umar ibn Abdulaziz va boshqalar bor. Sufyon as-Savriy, Avzoiy, Abdulloh ibn al-Muborak, Molik, Shofeiy, Ahmad va Ishoq ham shu (soʻz)ni aytadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл ўз валийсининг изнисиз никоҳланса, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир, унинг никоҳи ботилдир. Агар (эри) унга қўшилган бўлса, ундан (жинсий алоқани) ҳалол қилиб олгани эвазига унга маҳр (вожиб) бўлади. Агар (валийлари) ихтилоф қилсалар, валийси бўлмаган кишининг валийси султондир (ҳокимдир)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир. Бу бобда иш Набий ﷺнинг «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди» деган ҳадислари устидадир. Бу Набий ﷺнинг саҳобаларидан илм аҳллари — Умар ибн ал-Хаттоб, Али ибн Абу Толиб, Абдуллоҳ ибн Аббос, Абу Ҳурайра ва бошқаларнинг сўзидир. Шунингдек, баъзи тобеъин фуқаҳоларидан ҳам «Валийсиз никоҳ (саҳиҳ) бўлмайди», деганлари ривоят қилинган. Улар орасида Саид ибн ал-Мусайяб, Ҳасан ал-Басрий, Шурайҳ, Иброҳим ан-Нахаий, Умар ибн Абдулазиз ва бошқалар бор. Суфён ас-Саврий, Авзоий, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, Молик, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шу (сўз)ни айтадилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْبَغَايَا اللَّاتِي يُنْكِحْنَ أَنْفُسَهُنَّ بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ» . وَالْأَصَحُّ أَنَّهُ مَوْقُوفٌ عَلَى ابْنِ عَبَّاس. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Fohishalar — guvohsiz oʻzlarini (oʻzlari) nikohlaydiganlardir», dedilar. Yusuf ibn Hammod aytdi: Abdulaʼlo bu hadisni tafsir (kitobi)da marfuʼ qilgan, taloq kitobida esa uni mavquf qilib, marfuʼ qilmagan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Фоҳишалар — гувоҳсиз ўзларини (ўзлари) никоҳлайдиганлардир», дедилар. Юсуф ибн Ҳаммод айтди: Абдулаъло бу ҳадисни тафсир (китоби)да марфуъ қилган, талоқ китобида эса уни мавқуф қилиб, марфуъ қилмаган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْيَتِيمَةُ تُسْتَأْمَرُ فِي نَفْسِهَا فَإِنْ صَمَتَتْ فَهُوَ إِذْنُهَا وَإِنْ أَبَتْ فَلَا جَوَازَ عَلَيْهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ وَرَوَاهُ الدَّارمِيّ عَن أبي مُوسَى

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yetim qiz oʻzi haqida (nikohi xususida) izn soʻraladi. Agar sukut saqlasa, bu uning izni boʻladi; agar bosh tortsa, unga (nikoh) joriy etilmaydi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Abu Muso, Ibn Umar va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayra hadisi hasan hadisdir. Ilm ahli yetim qizni turmushga berish xususida ixtilof qilganlar. Baʼzi ilm ahli yetim qiz turmushga berilsa, balogʻatga yetguncha nikoh toʻxtab turadi, balogʻatga yetganda esa nikohni joiz qilish yoki buzish ixtiyori unga beriladi, deyishgan. Bu baʼzi tobeʼinlar va boshqalarning soʻzidir. Baʼzilar esa: Yetim qizning nikohi balogʻatga yetmaguncha joiz emas, nikohda (keyin) ixtiyor (qilish) ham joiz emas, deyishgan. Bu Sufyon as-Savriy, Shofeʼiy va ulardan boshqa ilm ahlining soʻzidir. Ahmad va Ishoq esa: Yetim qiz toʻqqiz yoshga yetib turmushga berilsa va u rozi boʻlsa, nikoh joizdir, balogʻatga yetganda unga ixtiyor yoʻq, deyishgan. Ular Oisha hadisini dalil keltirganlarki, Nabiy ﷺ u bilan toʻqqiz yoshida turmush qurganlar. Oisha: «Qiz toʻqqiz yoshga yetsa, u ayoldir», degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Етим қиз ўзи ҳақида (никоҳи хусусида) изн сўралади. Агар сукут сақласа, бу унинг изни бўлади; агар бош тортса, унга (никоҳ) жорий этилмайди», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Абу Мусо, Ибн Умар ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайра ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Илм аҳли етим қизни турмушга бериш хусусида ихтилоф қилганлар. Баъзи илм аҳли етим қиз турмушга берилса, балоғатга етгунча никоҳ тўхтаб туради, балоғатга етганда эса никоҳни жоиз қилиш ёки бузиш ихтиёри унга берилади, дейишган. Бу баъзи тобеъинлар ва бошқаларнинг сўзидир. Баъзилар эса: Етим қизнинг никоҳи балоғатга етмагунча жоиз эмас, никоҳда (кейин) ихтиёр (қилиш) ҳам жоиз эмас, дейишган. Бу Суфён ас-Саврий, Шофеъий ва улардан бошқа илм аҳлининг сўзидир. Аҳмад ва Ишоқ эса: Етим қиз тўққиз ёшга етиб турмушга берилса ва у рози бўлса, никоҳ жоиздир, балоғатга етганда унга ихтиёр йўқ, дейишган. Улар Оиша ҳадисини далил келтирганларки, Набий ﷺ у билан тўққиз ёшида турмуш қурганлар. Оиша: «Қиз тўққиз ёшга етса, у аёлдир», деган.

وَعَنْ جَابِرٌ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ سَيِّدِهِ فَهُوَ عَاهِرٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ والدرامي

Jobir (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Qaysi bir qul xoʻjasining iznisiz uylansa, u zinokordir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Қайси бир қул хўжасининг изнисиз уйланса, у зинокордир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّ جَارِيَةً بِكْرًا أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذكرت أَن أَبَاهَا زَوجهَا وَهِي كَارِهًا فَخَيَّرَهَا النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir bokira qiz Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, otasi uni oʻz roziligisiz turmushga berganini aytdi. Shunda Nabiy ﷺ uni (nikohni saqlash yoki bekor qilish) ixtiyoriga erkin qoʻydilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир бокира қиз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, отаси уни ўз розилигисиз турмушга берганини айтди. Шунда Набий ﷺ уни (никоҳни сақлаш ёки бекор қилиш) ихтиёрига эркин қўйдилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «لَا تزوج الْمَرْأَة الْمَرْأَةَ وَلَا تُزَوِّجُ الْمَرْأَةُ نَفْسَهَا فَإِنَّ الزَّانِيَةَ هِيَ الَّتِي تُزَوِّجُ نَفْسَهَا» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol ayolni turmushga bermaydi va ayol oʻzini oʻzi turmushga bermaydi. Chunki oʻzini oʻzi turmushga beradigan ayol zinokordir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл аёлни турмушга бермайди ва аёл ўзини ўзи турмушга бермайди. Чунки ўзини ўзи турмушга берадиган аёл зинокордир», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «من وُلِدَ لَهُ وَلَدٌ فَلْيُحْسِنِ اسْمَهُ وَأَدَبَهُ فَإِذَا بَلَغَ فَلْيُزَوِّجْهُ فَإِنْ بَلَغَ وَلَمْ يُزَوِّجْهُ فَأَصَابَ إِثْمًا فَإِنَّمَا إثمه على أَبِيه»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech kimga bir narsa hadya qilib, soʻng uni qaytarib olishi halol emas, faqat ota oʻz farzandiga bergan narsasi bundan mustasno. Hadya qilib, soʻng uni qaytarib oladigan kishining misoli xuddi it kabidir: u yeb toʻygach qusadi, soʻng qaytib oʻz qusugʻini yeydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч кимга бир нарса ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб олиши ҳалол эмас, фақат ота ўз фарзандига берган нарсаси бундан мустасно. Ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб оладиган кишининг мисоли худди ит кабидир: у еб тўйгач қусади, сўнг қайтиб ўз қусуғини ейди», дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " فِي التَّوْرَاةِ مَكْتُوبٌ: مَنْ بَلَغَتِ ابْنَتُهُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ سَنَةً وَلَمْ يُزَوِّجْهَا فَأَصَابَتْ إِثْمًا فَإِثْمُ ذَلِكَ عَلَيْهِ «. رَوَاهُمَا الْبَيْهَقِيُّ فِي» شُعَبِ الْإِيمَانِ "

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tavrotda: ‹Kimning qizi oʻn ikki yoshga yetsa-yu, uni turmushga bermasa, qiz esa gunohga yoʻliqsa, oʻsha gunoh otaning boʻyniga boʻladi›, deb yozilgan», dedilar. Bayhaqiy ikkovini «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тавротда: ‹Кимнинг қизи ўн икки ёшга етса-ю, уни турмушга бермаса, қиз эса гуноҳга йўлиқса, ўша гуноҳ отанинг бўйнига бўлади›, деб ёзилган», дедилар. Байҳақий икковини «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

عَن الرّبيع بنت معوذ بن عَفْرَاءَ قَالَتْ: جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ حِينَ بُنِيَ عَلَيَّ فَجَلَسَ عَلَى فِرَاشِي كمجلسك مني فَجعلت جويرات لَنَا يَضْرِبْنَ بِالدُّفِّ وَيَنْدُبْنَ مَنْ قُتِلَ مِنْ آبَائِي يَوْمَ بَدْرٍ إِذْ قَالَتْ إِحْدَاهُنَّ: وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ فَقَالَ: «دَعِي هَذِهِ وَقُولِي بِالَّذِي كُنْتِ تَقُولِينَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Xolid ibn Zakvon aytdi:) Ar-Rubayyiʼ bint Muavviz ibn Afroʼ aytdi: «Paygʻambar ﷺ — men bilan (toʻ y) qurilgan (zifofga kirilgan) paytda — kelib (kirdilar) va — sening mendan (mana shu) oʻ tirishingdek — mening toʻ shagimga oʻ tirdilar. Bizning baʼzi joriyalarimiz childirma (duff) chalib, Badr kuni oʻ ldirilgan otalarimni (marsiya bilan) yodlay boshladi. Shu payt ulardan biri: ‹Bizning ichimizda ertangi kunda (boʻ ladigan)ni biladigan bir Paygʻambar (ham) bor› dedi. U zot: ‹Bu (gap)ni qoldir (aytma); (avval) sen aytayotgan (oddiy)ni ayt› dedilar».(Холид ибн Заквон айтди:) Ар-Рубаййиъ бинт Муаввиз ибн Афрў айтди: «Пайғамбар ﷺ — мен билан (тў й) қурилган (зифофга кирилган) пайтда — келиб (кирдилар) ва — сенинг мендан (мана шу) ў тиришингдек — менинг тў шагимга ў тирдилар. Бизнинг баъзи жорияларимиз чилдирма (дуфф) чалиб, Бадр куни ў лдирилган оталаримни (марсия билан) ёдлай бошлади. Шу пайт улардан бири: ‹Бизнинг ичимизда эртанги кунда (бў ладиган)ни биладиган бир Пайғамбар (ҳам) бор› деди. У зот: ‹Бу (гап)ни қолдир (айтма); (аввал) сен айтаётган (оддий)ни айт› дедилар».

وَعَن عَائِشَة رَضِي الله عَنهُ قَالَتْ: زُفَّتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْأَنْصَارِ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا كَانَ مَعَكُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الْأَنْصَارَ يُعْجِبُهُمُ اللَّهْو» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, u bir ayolni ansorlardan bir kishiga (kelin qilib) olib bordi (zifofga eltdi). Shunda Allohning Paygʻambari ﷺ: «Ey Oisha, sizlar bilan (birga biror) lahv (oʻ yin-kulgi, qoʻ shiq) boʻ lmadimi? Chunki ansorlarga lahv (oʻ yin-kulgi) yoqadi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, у бир аёлни ансорлардан бир кишига (келин қилиб) олиб борди (зифофга элтди). Шунда Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Эй Оиша, сизлар билан (бирга бирор) лаҳв (ў йин-кулги, қў шиқ) бў лмадими? Чунки ансорларга лаҳв (ў йин-кулги) ёқади», дедилар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: تَزَوَّجَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَوَّالٍ وَبَنَى بِي فِي شَوَّالٍ فَأَيُّ نِسَاءِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَحْظَى عِنْدَهُ مِنِّي؟ . رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ men bilan Shavvol oyida nikohlandilar va men bilan Shavvol oyida qoʻshildilar (zifofda boʻldilar). Rasululloh ﷺ ning ayollaridan qaysi biri huzurlarida mendan koʻra suyukliroq edi?» Roviy aytdi: Oisha (oilasidagi) ayollarini Shavvol oyida (kuyov huzuriga) kiritishni mustahab koʻrar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мен билан Шаввол ойида никоҳландилар ва мен билан Шаввол ойида қўшилдилар (зифофда бўлдилар). Расулуллоҳ ﷺ нинг аёлларидан қайси бири ҳузурларида мендан кўра суюклироқ эди?» Ровий айтди: Оиша (оиласидаги) аёлларини Шаввол ойида (куёв ҳузурига) киритишни мустаҳаб кўрар эди.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَحَقُّ الشُّرُوطِ أَنْ تُوفُوا بِهِ مَا اسْتَحْلَلْتُمْ بِهِ الْفروج»

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Siz bajarishingiz lozim boʻlgan barcha shartlar ichida — sizlarga (jinsiy) aloqani halol qiladigan shartlar (yaʼni nikoh shartnomasi) — bajarishga eng haqli(dir)», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сиз бажаришингиз лозим бўлган барча шартлар ичида — сизларга (жинсий) алоқани ҳалол қиладиган шартлар (яъни никоҳ шартномаси) — бажаришга энг ҳақли(дир)», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَخْطُبُ الرَّجُلُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ حَتَّى يَنْكِحَ أَو يتْرك»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻz birodarining sovchiligi ustiga sovchilik qilmasin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўз биродарининг совчилиги устига совчилик қилмасин», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَسْأَلِ الْمَرْأَةُ طَلَاقَ أُخْتِهَا لِتَسْتَفْرِغَ صَحْفَتَهَا وَلِتَنْكِحَ فَإِنَّ لَهَا مَا قُدِّرَ لَهَا»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Hech bir ayol (oʻzi) uchun yozilganidan boshqasiga ega boʻlmaydi; shu sababli ayol kishi — idishini (joyini) boʻshatib, (oʻzi) turmushga chiqish uchun — (din) opa-singlisining taloq qilinishini soʻramasin», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир аёл (ўзи) учун ёзилганидан бошқасига эга бўлмайди; шу сабабли аёл киши — идишини (жойини) бўшатиб, (ўзи) турмушга чиқиш учун — (дин) опа-синглисининг талоқ қилинишини сўрамасин», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الشِّغَارِ وَالشِّغَارُ: أَنْ يُزَوِّجَ الرَّجُلُ ابْنَتَهُ عَلَى أَنْ يُزَوِّجَهُ الْآخَرُ ابْنَتَهُ وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا صَدَاقٌ

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ shigʻ ordan qaytardilar. Shigʻ or — bir kishi oʻ z qizini boshqa (kishi)ga — u (boshqa kishi) oʻ z qizini unga nikohlab berishi sharti bilan — nikohlab berishidir; (holbuki) ikkovi orasida (hech qanday) mahr (sadoq) boʻ lmaydi.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ шиғ ордан қайтардилар. Шиғ ор — бир киши ў з қизини бошқа (киши)га — у (бошқа киши) ў з қизини унга никоҳлаб бериши шарти билан — никоҳлаб беришидир; (ҳолбуки) иккови орасида (ҳеч қандай) маҳр (садоқ) бў лмайди.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ مُتْعَةِ النِّسَاءِ يَوْمَ خَيْبَرَ وَعَنْ أكل لُحُوم الْحمر الإنسية

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ayollar bilan mutʼa nikohidan va ehli (xonaki) eshaklarning goʻshtini yeyishdan qaytardilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни аёллар билан мутъа никоҳидан ва эҳли (хонаки) эшакларнинг гўштини ейишдан қайтардилар.

وَعَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْأَكْوَعِ قَالَ: رَخَّصَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ أَوْطَاسٍ فِي الْمُتْعَةِ ثَلَاثًا ثُمَّ نَهَى عَنْهَا. رَوَاهُ مُسلم

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Avtos yili mutʼaga uch (kun) ruxsat berdilar, soʻng undan man qildilar».Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Автос йили мутъага уч (кун) рухсат бердилар, сўнг ундан ман қилдилар».

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: عَلَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ فِي الصَّلَاةِ وَالتَّشَهُّدَ فِي الْحَاجَةِ قَالَ: التَّشَهُّدُ فِي الصَّلَاةِ: «التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ» . وَالتَّشَهُّدُ فِي الْحَاجَةِ: «إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسنَا من يهد اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ» . وَيَقْرَأُ ثَلَاثَ آيَاتٍ (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسلمُونَ) (يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تساءلون وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا) (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيما) رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَفِي جَامِعِ التِّرْمِذِيِّ فَسَّرَ الْآيَاتِ الثَّلَاثَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَزَادَ ابْنُ مَاجَهْ بَعْدَ قَوْلِهِ: «إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ» وَبَعْدَ قَوْلِهِ: «من شرور أَنْفُسنَا وَمن سيئات أَعمالنَا» وَالدَّارِمِيُّ بَعْدَ قَوْلِهِ «عَظِيمًا» ثُمَّ يَتَكَلَّمُ بِحَاجَتِهِ وَرَوَى فِي شَرْحِ السُّنَّةِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ فِي خطْبَة الْحَاجة من النِّكَاح وَغَيره

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga xutbatul-hojatni oʻrgatib: «Alhamdu lillahi nastaʼinuhu va nastagʻfiruhu, va naʼuzu billahi min shururi anfusina va sayyioti aʼmolina. Man yahdihillohu falo mudilla lahu va man yudlil falo hodiya lahu. Va ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluhu», deyilishini, soʻng uch oyat oʻqilishini oʻrgatdilar: {Ey iymon keltirganlar! Allohdan haqiqiy qoʻrqish bilan qoʻrqinglar va faqat musulmon holingizda vafot etinglar} {Ey odamlar! Sizlarni bir jondan yaratgan va undan uning juftini yaratib, ikkovlaridan koʻplab erkak va ayollarni tarqatgan Robbingizdan qoʻrqinglar. Bir-biringizdan nomini keltirib soʻraydigan Allohdan hamda qarindoshlik rishtalaridan qoʻrqinglar. Albatta, Alloh sizlarni kuzatib turuvchidir} {Ey iymon keltirganlar! Allohdan qoʻrqinglar va toʻgʻri soʻz soʻzlanglar}.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга хутбатул-ҳожатни ўргатиб: «Алҳамду лиллаҳи настаъинуҳу ва настағфируҳу, ва наъузу биллаҳи мин шурури анфусина ва саййиоти аъмолина. Ман яҳдиҳиллоҳу фало мудилла лаҳу ва ман юдлил фало ҳодия лаҳу. Ва ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу», дейилишини, сўнг уч оят ўқилишини ўргатдилар: {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан ҳақиқий қўрқиш билан қўрқинглар ва фақат мусулмон ҳолингизда вафот этинглар} {Эй одамлар! Сизларни бир жондан яратган ва ундан унинг жуфтини яратиб, икковларидан кўплаб эркак ва аёлларни тарқатган Роббингиздан қўрқинглар. Бир-бирингиздан номини келтириб сўрайдиган Аллоҳдан ҳамда қариндошлик ришталаридан қўрқинглар. Албатта, Аллоҳ сизларни кузатиб турувчидир} {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳдан қўрқинглар ва тўғри сўз сўзланглар}.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ خُطْبَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَشَهُّدٌ فَهِيَ كَالْيَدِ الْجَذْمَاءِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir xutba (boshlanishi)da tashahhud boʻlmasa, u kesilgan qoʻlga oʻxshaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan [sahih] gʻarib hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир хутба (бошланиши)да ташаҳҳуд бўлмаса, у кесилган қўлга ўхшайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан [саҳиҳ] ғариб ҳадисдир.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ أَمْرٍ ذِي بَالٍ لَا يُبْدَأُ فِيهِ بِالْحَمْدِ لِلَّهِ فَهُوَ أَقْطَعُ» . رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Hamd bilan boshlanmagan har qanday muhim ish oxiri kesik (barakasiz) boʻladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ҳамд билан бошланмаган ҳар қандай муҳим иш охири кесик (баракасиз) бўлади».

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu nikohni oshkor qilinglar, uni masjidlarda oʻtkazinglar va uning (sharafiga) childirmalar chalinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu bobda gʻarib hasandir. Iso ibn Maymun al-Ansoriy hadisda zaif (sanaladi). Ibn Abu Najihdan tafsirni rivoyat qiladigan Iso ibn Maymun esa siqa (ishonchli)dir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу никоҳни ошкор қилинглар, уни масжидларда ўтказинглар ва унинг (шарафига) чилдирмалар чалинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу бобда ғариб ҳасандир. Исо ибн Маймун ал-Ансорий ҳадисда заиф (саналади). Ибн Абу Нажиҳдан тафсирни ривоят қиладиган Исо ибн Маймун эса сиқа (ишончли)дир.

وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَاطِبٍ الْجُمَحِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " فَصَلَ مَا بَيْنَ الْحَلَالِ وَالْحَرَامِ: الصَّوْتُ وَالدُّفُّ فِي النِّكَاحِ ". رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه

Muhammad ibn Hotib al-Jumahiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Halol bilan haromning orasini ajratib turadigan narsa nikohdagi ovoz (eʼlon) va childirmadir», dedilar. Ahmad, Termiziy, Nasoiy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Муҳаммад ибн Ҳотиб ал-Жумаҳий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳалол билан ҳаромнинг орасини ажратиб турадиган нарса никоҳдаги овоз (эълон) ва чилдирмадир», дедилар. Аҳмад, Термизий, Насоий ва Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَتْ عِنْدِي جَارِيَةً مِنَ الْأَنْصَارِ زَوَّجْتُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا عَائِشَةُ أَلَا تُغَنِّينَ؟ فَإِنَّ هَذَا الْحَيَّ مِنَ الْأَنْصَارِ يُحِبُّونَ الْغِنَاءَ» . رَوَاهُ ابْن حبَان فِي صَحِيحه

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Huzurimda ansorlardan boʻlgan bir jariya (qiz) bor edi, men uni turmushga berdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Oisha, qoʻshiq aytmaysanmi? Zero, ansorlarning bu qabilasi qoʻshiqni yaxshi koʻradilar», dedilar. Ibn Hibbon «Sahih»ida rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳузуримда ансорлардан бўлган бир жария (қиз) бор эди, мен уни турмушга бердим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Оиша, қўшиқ айтмайсанми? Зеро, ансорларнинг бу қабиласи қўшиқни яхши кўрадилар», дедилар. Ибн Ҳиббон «Саҳиҳ»ида ривоят қилган.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أنكحت عَائِشَة ذَات قَرَابَةٍ لَهَا مِنَ الْأَنْصَارِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَهَدَيْتُمُ الْفَتَاةَ؟» قَالُوا: نعم قَالَ: «أرسلتم مَعهَا من تغني؟» قَالَتْ: لَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ الْأَنْصَارَ قَوْمٌ فِيهِمْ غَزَلٌ فَلَوْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا مَنْ يَقُولُ: أَتَيْنَاكُمْ أَتَيْنَاكُمْ فحيانا وحياكم ". رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha ansorlardan boʻlgan bir qarindoshini nikohlab berdi. Rasululloh ﷺ kelib: «Qizni (kuyov uyiga) uzatdinglarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «U bilan birga kuylaydigan birovni yubordinglarmi?» dedilar. U (Oisha): «Yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ansorlar ichida shirin soʻzlik boʻlgan qavmdir. U bilan birga: ‹Sizlarga keldik, sizlarga keldik, Alloh bizni ham, sizlarni ham yashnatsin›, deydigan birovni yuborsangiz boʻlar edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша ансорлардан бўлган бир қариндошини никоҳлаб берди. Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Қизни (куёв уйига) узатдингларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «У билан бирга куйлайдиган бировни юбордингларми?» дедилар. У (Оиша): «Йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ансорлар ичида ширин сўзлик бўлган қавмдир. У билан бирга: ‹Сизларга келдик, сизларга келдик, Аллоҳ бизни ҳам, сизларни ҳам яшнатсин›, дейдиган бировни юборсангиз бўлар эди», дедилар.

وَعَنْ سَمُرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ زَوَّجَهَا وَلِيَّانِ فَهِيَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَا وَمَنْ بَاعَ بَيْعًا مِنْ رَجُلَيْنِ فَهُوَ لِلْأَوَّلِ مِنْهُمَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ والدارمي

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayolni ikki valiy nikohlab bersa, u ulardan birinchisiniki boʻladi; kim bir molni ikki kishiga sotsa, u ulardan birinchisiniki boʻladi», dedilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёлни икки валий никоҳлаб берса, у улардан биринчисиники бўлади; ким бир молни икки кишига сотса, у улардан биринчисиники бўлади», дедилар.

عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: كُنَّا نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا نِسَاءٌ فَقُلْنَا: أَلَا نَخْتَصِي؟ فَنَهَانَا عَنْ ذَلِكَ ثُمَّ رَخَّصَ لَنَا أَنْ نَسْتَمْتِعَ فَكَانَ أَحَدُنَا يَنْكِحُ الْمَرْأَةَ بِالثَّوْبِ إِلَى أَجَلٍ ثُمَّ قَرَأَ عَبْدُ اللَّهِ: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ)

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga gʻazotga chiqardik, yonimizda ayollarimiz yoʻq edi. Shunda biz: «Oʻzimizni axta qildirsakmikan?» dedik. Ammo u zot bizni bundan qaytardilar. Soʻng bizga ayolga bir muddatga (kiyim-kechak kabi) mol evaziga uylanishimizga ruxsat berdilar. Keyin Abdulloh: {Ey iymon keltirganlar! Alloh sizlarga halol qilgan pok narsalarni harom qilmangiz va (hadlardan) oshmangiz. Albatta, Alloh hadlardan oshuvchilarni sevmas} (Moida 87) (oyatini) oʻqidi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ғазотга чиқардик, ёнимизда аёлларимиз йўқ эди. Шунда биз: «Ўзимизни ахта қилдирсакмикан?» дедик. Аммо у зот бизни бундан қайтардилар. Сўнг бизга аёлга бир муддатга (кийим-кечак каби) мол эвазига уйланишимизга рухсат бердилар. Кейин Абдуллоҳ: {Эй иймон келтирганлар! Аллоҳ сизларга ҳалол қилган пок нарсаларни ҳаром қилмангиз ва (ҳадлардан) ошмангиз. Албатта, Аллоҳ ҳадлардан ошувчиларни севмас} (Моида 87) (оятини) ўқиди.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: إِنَّمَا كَانَتِ الْمُتْعَةُ فِي أول الْإِسْلَام كَانَ الرجل يقدم الْبَلدة لَيْسَ لَهُ بِهَا مَعْرِفَةٌ فَيَتَزَوَّجُ الْمَرْأَةَ بِقَدْرِ مَا يرى أَنَّهُ يُقِيمُ فَتَحْفَظُ لَهُ مَتَاعَهُ وَتُصْلِحُ لَهُ شَيَّهُ حَتَّى إِذَا نَزَلَتِ الْآيَةُ (إِلَّا عَلَى أَزوَاجهم أَو مَا ملكت أَيْمَانهم) قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَكُلُّ فَرْجٍ سِوَاهُمَا فَهُوَ حرَام. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdilar: Mutʼa faqat Islomning boshlanish davrida boʻlgan edi. Kishi oʻzi tanish boʻlmagan bir yurtga kelar, soʻng u yerda qancha turishni moʻljallasa, shuncha muddatga bir ayolga uylanar edi. Shunda u ayol uning matosini saqlab, ishini yoʻlga qoʻyib turardi. Toki: {…faqat oʻz juftlari yoki qoʻllari ostidagi (choʻrilari) bundan mustasno…} (Mominun 6) degan oyat nozil boʻldi. Ibn Abbos aytdi: Shu ikkovidan boshqa har bir frij haromdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Мутъа фақат Исломнинг бошланиш даврида бўлган эди. Киши ўзи таниш бўлмаган бир юртга келар, сўнг у ерда қанча туришни мўлжалласа, шунча муддатга бир аёлга уйланар эди. Шунда у аёл унинг матосини сақлаб, ишини йўлга қўйиб турарди. Токи: {…фақат ўз жуфтлари ёки қўллари остидаги (чўрилари) бундан мустасно…} (Моминун 6) деган оят нозил бўлди. Ибн Аббос айтди: Шу икковидан бошқа ҳар бир фриж ҳаромдир.

وَعَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى قَرَظَةَ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ فِي عُرْسٍ وَإِذَا جِوَارٍ يُغَنِّينَ فَقُلْتُ: أَيْ صَاحِبَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلَ بَدْرٍ يُفْعَلُ هَذَا عِنْدَكُمْ؟ فَقَالَا: اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا وَإِنْ شِئْتَ فَاذْهَبْ فَإِنَّهُ قَدْ رَخَّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Omir ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men bir toʻyda Qaraza ibn Kaʼb va Abu Masʼud al-Ansoriy huzuriga kirdim. Choʻrilar qoʻshiq aytishayotgan edi. Men: «Ikkovingiz Rasululloh ﷺning sahobalari va Badr ahlidan boʻlaturib, huzuringizda shu ish qilinadimi?» dedim. Ular: «Xohlasang oʻtir, biz bilan tingla, xohlasang ket. Toʻyda koʻngil ochishga bizga ruxsat berilgan», deyishdi.Омир ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен бир тўйда Қараза ибн Каъб ва Абу Масъуд ал-Ансорий ҳузурига кирдим. Чўрилар қўшиқ айтишаётган эди. Мен: «Икковингиз Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари ва Бадр аҳлидан бўлатуриб, ҳузурингизда шу иш қилинадими?» дедим. Улар: «Хоҳласанг ўтир, биз билан тингла, хоҳласанг кет. Тўйда кўнгил очишга бизга рухсат берилган», дейишди.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يُجْمَعُ بَيْنَ الْمَرْأَة وعمتها وَلَا بَين الْمَرْأَة وخالتها»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ: «Ayol bilan uning ammasi bir nikohda jamlanmaydi va ayol bilan uning xolasi ham bir nikohda jamlanmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аёл билан унинг аммаси бир никоҳда жамланмайди ва аёл билан унинг холаси ҳам бир никоҳда жамланмайди», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يحرم من الْولادَة» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Emizish (orqali) harom boʻlgan narsa tugʻish (orqali) harom boʻlgan narsa kabi haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эмизиш (орқали) ҳаром бўлган нарса туғиш (орқали) ҳаром бўлган нарса каби ҳаромдир», дедилар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: جَاءَ عَمِّي مِنَ الرَّضَاعَةِ فَاسْتَأْذَنَ عَلَيَّ فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ: «أَنَّهُ عَمُّكِ فَأْذَنِي لَهُ» قَالَت: فَقلت: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَرْضَعَتْنِي الْمَرْأَةُ وَلَمْ يرضعني الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّه عمك فليلج عَلَيْك» وَذَلِكَ بَعْدَمَا ضرب علينا الْحجاب

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Razoadan (emizishdan) boʻ lgan amaki m kelib, mening oldimga (kirishga) izn soʻradi; men — to Rasululloh ﷺdan soʻramaguncha — unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ keldilar, men u zotdan bu haqda soʻradim. U zot: «U — sening amaki ng; unga izn ber», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, meni (oʻ sha) ayol emizdi-ku, meni erkak emizmadi» dedim. Rasululloh ﷺ: «U — sening amaki ng; bas, u sening oldingga kirsin», dedilar. Oisha aytdi: Bu — bizga hijob (parda hukmi) tushgandan keyin (boʻ lgan) edi. Oisha (yana) aytdi: «Razoadan (emizishdan) — (nasl)dan (tugʻ ilishdan) harom boʻ lgan (mahram) narsa — harom boʻ ladi.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Разоадан (эмизишдан) бў лган амаки м келиб, менинг олдимга (киришга) изн сўради; мен — то Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунча — унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келдилар, мен у зотдан бу ҳақда сўрадим. У зот: «У — сенинг амаки нг; унга изн бер», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени (ў ша) аёл эмизди-ку, мени эркак эмизмади» дедим. Расулуллоҳ ﷺ: «У — сенинг амаки нг; бас, у сенинг олдингга кирсин», дедилар. Оиша айтди: Бу — бизга ҳижоб (парда ҳукми) тушгандан кейин (бў лган) эди. Оиша (яна) айтди: «Разоадан (эмизишдан) — (насл)дан (туғ илишдан) ҳаром бў лган (маҳрам) нарса — ҳаром бў лади.»

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي بِنْتِ عَمِّكَ حَمْزَةَ؟ فَإِنَّهَا أَجْمَلُ فَتَاةٍ فِي قُرَيْشٍ فَقَالَ لَهُ: «أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ حَمْزَةَ أَخِي مَنِ الرَّضَاعَةِ؟ وَأَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا حرم من النّسَب؟» . رَوَاهُ مُسلم

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, amakingiz Hamzaning qiziga (uylanishni) xohlaysizmi? U Qurayshdagi eng goʻzal qizdir», dedim. Shunda u zot menga: «Hamza sut orqali (emishgan) akam ekanini bilmaysanmi? Alloh nasab orqali harom qilgan narsalarni sut (emizish) orqali ham harom qilgandir», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, амакингиз Ҳамзанинг қизига (уйланишни) хоҳлайсизми? У Қурайшдаги энг гўзал қиздир», дедим. Шунда у зот менга: «Ҳамза сут орқали (эмишган) акам эканини билмайсанми? Аллоҳ насаб орқали ҳаром қилган нарсаларни сут (эмизиш) орқали ҳам ҳаром қилгандир», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أُمِّ الْفَضْلِ قَالَتْ: أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الرضعة أَو الرضعتان» وَفِي رِوَايَةِ عَائِشَةَ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الْمَصَّةُ والمصتان» وَفِي أُخْرَى لِأُمِّ الْفَضْلِ قَالَ: «لَا تُحَرِّمُ الإملاجة والإملاجتان» . هَذِه رِوَايَات لمُسلم

Ummul-Fazl (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Bir yoki ikki marta emizish, yoxud bir yoki ikki marta soʻrish (nikohni) harom qilmaydi», — dedilar.Уммул-Фазл (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Бир ёки икки марта эмизиш, ёхуд бир ёки икки марта сўриш (никоҳни) ҳаром қилмайди», — дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ فِيمَا أُنْزِلَ مِنَ الْقُرْآنِ: «عَشْرُ رَضَعَاتٍ مَعْلُومَاتٍ يُحَرِّمْنَ» . ثُمَّ نُسِخْنَ بِخَمْسٍ مَعْلُومَاتٍ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهِيَ فِيمَا يُقْرَأُ مِنَ الْقُرْآنِ. رَوَاهُ مُسلم

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Qurʼonda nozil qilingan (oyatlar) orasida ‹oʻn marta maʼlum emish (nikohni) harom qiladi› (degani) bor edi. Soʻngra u ‹beshta maʼlum (emish)› bilan nasx qilindi (bekor qilindi). Rasululloh ﷺ vafot etganlarida ham ular Qurʼonda oʻqiladigan (oyatlar) orasida edi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Қуръонда нозил қилинган (оятлар) орасида ‹ўн марта маълум эмиш (никоҳни) ҳаром қилади› (дегани) бор эди. Сўнгра у ‹бешта маълум (эмиш)› билан насх қилинди (бекор қилинди). Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида ҳам улар Қуръонда ўқиладиган (оятлар) орасида эди».

وَعَنْهَا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا رَجُلٌ فَكَأَنَّهُ كَرِهَ ذَلِكَ فَقَالَت: إِنَّه أخي فَقَالَ: «انظرن من إخوانكن؟ فَإِنَّمَا الرضَاعَة من المجاعة»

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ uning huzuriga kirdilar — uning yonida bir kishi (bor) edi; goʻyo u zotning yuzlari oʻ zgardi — goʻyo u zot buni yoqtirmadilar. Shunda u (Oisha): «Albatta u — mening (sut)birodarim», dedi. U zot: «(Ey ayollar,) sut(birodar)laringiz kimligiga (yaxshi) qaranglar; chunki (mahramlik keltiradigan) emizish — (faqat) ochlik (chaqaloqlik)dandir», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унинг ҳузурига кирдилар — унинг ёнида бир киши (бор) эди; гўё у зотнинг юзлари ў згарди — гўё у зот буни ёқтирмадилар. Шунда у (Оиша): «Албатта у — менинг (сут)биродарим», деди. У зот: «(Эй аёллар,) сут(биродар)ларингиз кимлигига (яхши) қаранглар; чунки (маҳрамлик келтирадиган) эмизиш — (фақат) очлик (чақалоқлик)дандир», дедилар.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ الْحَارِثِ: أَنَّهُ تَزَوَّجَ ابْنَةً لِأَبِي إِهَابِ بْنِ عَزِيزٍ فَأَتَتِ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ: قَدْ أَرْضَعْتُ عُقْبَةَ وَالَّتِي تَزَوَّجَ بِهَا فَقَالَ لَهَا عُقْبَةُ: مَا أَعْلَمُ أَنَّكِ قَدْ أَرْضَعْتِنِي وَلَا أَخْبَرْتِنِي فَأَرْسَلَ إِلَى آلِ أَبِي إِهَابٍ فَسَأَلَهُمْ فَقَالُوا: مَا عَلِمْنَا أَرْضَعْتَ صَاحِبَتُنَا فَرَكِبَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كَيْفَ وَقَدْ قِيلَ؟» فَفَارَقَهَا عُقْبَةُ وَنَكَحَتْ زوجا غَيره. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abdulloh ibn Abu Mulaykadan rivoyat qilinadi: Uqba ibn al-Horis Abu Ihob ibn Aziz ning qiziga uylangan edi. Soʻng bir ayol kelib: «Men Uqbani ham, u uylangan ayolni ham (oʻz) koʻkragimdan emizganman», — dedi. Uqba unga: «Men seni meni emizganingni bilmas edim, sen ham menga aytmagansan», — dedi. Soʻng u Madinaga Rasululloh ﷺ ni koʻrish uchun (ulov)ga minib borib, bu haqda soʻradi. Rasululloh ﷺ: «(Bu ayol seni emizgan ekan, deb) aytilgandan keyin, uni qanday (xotinlikda) saqlaysan?» — dedilar. Shunda Uqba undan ajrashdi va u (ayol) boshqa kishiga turmushga chiqdi.Абдуллоҳ ибн Абу Мулайкадан ривоят қилинади: Уқба ибн ал-Ҳорис Абу Иҳоб ибн Азиз нинг қизига уйланган эди. Сўнг бир аёл келиб: «Мен Уқбани ҳам, у уйланган аёлни ҳам (ўз) кўкрагимдан эмизганман», — деди. Уқба унга: «Мен сени мени эмизганингни билмас эдим, сен ҳам менга айтмагансан», — деди. Сўнг у Мадинага Расулуллоҳ ﷺ ни кўриш учун (улов)га миниб бориб, бу ҳақда сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «(Бу аёл сени эмизган экан, деб) айтилгандан кейин, уни қандай (хотинликда) сақлайсан?» — дедилар. Шунда Уқба ундан ажрашди ва у (аёл) бошқа кишига турмушга чиқди.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ بَعَثَ جَيْشًا إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقُوا عَدُوًّا فَقَاتَلُوهُمْ فَظَهَرُوا عَلَيْهِمْ وَأَصَابُوا لَهُمْ سَبَايَا فَكَأَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحَرَّجُوا مِنْ غِشْيَانِهِنَّ مِنْ أَجْلِ أَزْوَاجِهِنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي ذَلِكَ (وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاء إِلَّا مَا ملكت أَيْمَانكُم) أَيْ فَهُنَّ لَهُمْ حَلَالٌ إِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهُنَّ. رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hunayn kuni Avtos (tomon)ga bir qoʻshin joʻnatdilar. Ular dushman bilan uchrashib, ular bilan jang qildilar va ularning ustidan gʻolib chiqib, ulardan (ayrim) asiralarni qoʻlga kiritdilar. Rasululloh ﷺ ning ashoblaridan baʼzi kishilar bu (asira)larning erlari mushriklardan boʻlgani sababli ular bilan yaqinlik qilishdan tortinib qoldilar. Shunda Alloh azza va jalla bu haqda: {Erli ayollar (ham harom qilindi), faqat qoʻlingizga (asir tushib) molik boʻlganlaringiz bundan mustasno} (Niso 24), — yaʼni iddalari tugaganda ular sizlar uchun haloldir, deb nozil qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳунайн куни Автос (томон)га бир қўшин жўнатдилар. Улар душман билан учрашиб, улар билан жанг қилдилар ва уларнинг устидан ғолиб чиқиб, улардан (айрим) асираларни қўлга киритдилар. Расулуллоҳ ﷺ нинг ашобларидан баъзи кишилар бу (асира)ларнинг эрлари мушриклардан бўлгани сабабли улар билан яқинлик қилишдан тортиниб қолдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла бу ҳақда: {Эрли аёллар (ҳам ҳаром қилинди), фақат қўлингизга (асир тушиб) молик бўлганларингиз бундан мустасно} (Нисо 24), — яъни иддалари тугаганда улар сизлар учун ҳалолдир, деб нозил қилди.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ تُنْكَحَ الْمَرْأَةُ عَلَى عَمَّتِهَا أَوِ الْعَمَّةُ عَلَى بِنْتِ أَخِيهَا وَالْمَرْأَةُ عَلَى خَالَتِهَا أَوِ الْخَالَةُ عَلَى بِنْتِ أُخْتِهَا لَا تُنْكَحُ الصُّغْرَى عَلَى الْكُبْرَى وَلَا الْكُبْرَى عَلَى الصُّغْرَى. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ والدارمي وَالنَّسَائِيّ وَرِوَايَته إِلَى قَوْله: بنت أُخْتهَا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ayolni uning ammasi ustiga yoki ammani uning aka-uka qizi ustiga, yoki ayolni uning xolasi ustiga yoki xolani uning opa-singil qizi ustiga (qoʻshib) nikohlashdan qaytardilar. Kichigi kattasi ustiga, kattasi ham kichigi ustiga nikohlanmaydi. Abu Iso aytdi: Ibn Abbos va Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir. Aksar ilm ahli shu (rivoyatga) amal qiladilar, biz ular orasida ixtilof borligini bilmaymiz: kishiga ayol bilan uning ammasini yoki xolasini birga olishi halol emas. Agar u bir ayolni uning ammasi yoki xolasi ustiga, yoki ammani uning aka-uka qizi ustiga nikohlasa, ulardan keyingisining nikohi buziladi. Aksar ilm ahli shuni aytadi. Abu Iso aytdi: Shaʼbiy Abu Hurayraga yetishgan va undan rivoyat qilgan. Men buni Muhammaddan soʻradim, u: Sahihdir, dedi. Abu Iso aytdi: Shaʼbiy bir kishi orqali Abu Hurayradan ham rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ аёлни унинг аммаси устига ёки аммани унинг ака-ука қизи устига, ёки аёлни унинг холаси устига ёки холани унинг опа-сингил қизи устига (қўшиб) никоҳлашдан қайтардилар. Кичиги каттаси устига, каттаси ҳам кичиги устига никоҳланмайди. Абу Исо айтди: Ибн Аббос ва Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Аксар илм аҳли шу (ривоятга) амал қиладилар, биз улар орасида ихтилоф борлигини билмаймиз: кишига аёл билан унинг аммасини ёки холасини бирга олиши ҳалол эмас. Агар у бир аёлни унинг аммаси ёки холаси устига, ёки аммани унинг ака-ука қизи устига никоҳласа, улардан кейингисининг никоҳи бузилади. Аксар илм аҳли шуни айтади. Абу Исо айтди: Шаъбий Абу Ҳурайрага етишган ва ундан ривоят қилган. Мен буни Муҳаммаддан сўрадим, у: Саҳиҳдир, деди. Абу Исо айтди: Шаъбий бир киши орқали Абу Ҳурайрадан ҳам ривоят қилган.

وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: مَرَّ بِي خَالِي أَبُو بردة بن دِينَار وَمَعَهُ لِوَاءٌ فَقُلْتُ: أَيْنَ تَذْهَبُ؟ قَالَ: بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةَ أَبِيهِ آتِيهِ بِرَأْسِهِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Togʻam Abu Burda ibn Dinor qoʻlida bayroq bilan yonimdan oʻtdi. Men: «Qayoqqa ketyapsan?» dedim. U: «Nabiy ﷺ meni otasining xotiniga uylangan bir kishining oldiga — uning boshini keltirishim uchun yubordilar», dedi. Termiziy va Abu Dovud rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Тоғам Абу Бурда ибн Динор қўлида байроқ билан ёнимдан ўтди. Мен: «Қаёққа кетяпсан?» дедим. У: «Набий ﷺ мени отасининг хотинига уйланган бир кишининг олдига — унинг бошини келтиришим учун юбордилар», деди. Термизий ва Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يُحَرِّمُ مِنَ الرِّضَاعِ إِلَّا مَا فَتَقَ الْأَمْعَاءَ فِي الثَّدْيِ وَكَانَ قبل الْفِطَام» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Emizishdan faqat koʻkrak (suti) ichaklarga yetib borgan va sutdan ajralishdan (yaʼni emizikdan chiqishdan) oldin boʻlgani harom qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Paygʻambar ﷺning sahobalaridan koʻpchilik ilm ahli va boshqalar huzurida amal shunga binoandir: emizish faqat ikki yoshdan kichik (boladagi)si harom qiladi, ikki yil toʻliq tugagandan keyin boʻlgani esa hech narsani harom qilmaydi. Fotima binti Munzir ibn Zubayr ibnul-Avvom — Hishom ibn Urvaning xotinidir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эмизишдан фақат кўкрак (сути) ичакларга етиб борган ва сутдан ажралишдан (яъни эмизикдан чиқишдан) олдин бўлгани ҳаром қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан кўпчилик илм аҳли ва бошқалар ҳузурида амал шунга биноандир: эмизиш фақат икки ёшдан кичик (боладаги)си ҳаром қилади, икки йил тўлиқ тугагандан кейин бўлгани эса ҳеч нарсани ҳаром қилмайди. Фотима бинти Мунзир ибн Зубайр ибнул-Аввом — Ҳишом ибн Урванинг хотинидир.

وَعَنْ حَجَّاجِ بْنِ حَجَّاجٍ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يُذْهِبُ عَنِّي مَذَمَّةَ الرِّضَاعِ؟ فَقَالَ: " غُرَّةٌ: عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيُّ

Hajjoj ibn Hajjoj al-Aslamiy (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Otasi Paygʻambar ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli! Mendan emizish haqqini nima ado qiladi (yaʼni emizgan onaga boʻlgan burchni nima uzadi)?» dedi. U zot: «Bir gʻurra — qul yoki choʻri», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uning «Mendan emizish (madhammatini) nima ketkazadi» degan soʻzining maʼnosi — emizishning haqqi va burchini koʻzda tutadi; yaʼni emizgan ayolga qul yoki choʻri bersang, uning haqqini ado etgan boʻlasan, demoqchidir. Abut-Tufayldan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ bilan oʻtirgan edim, shunda bir ayol keldi. Paygʻambar ﷺ ridolarini yozib, u (ayol) uning ustiga oʻtirdi. U ketganda: ‹Bu (ayol) Paygʻambar ﷺni emizgan edi›, deyildi.» Hishom ibn Urva Abul-Munzir deb kunyalanadi va u Jobir ibn Abdulloh hamda Ibn Umarga yetishgan.Ҳажжож ибн Ҳажжож ал-Асламий (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Отаси Пайғамбар ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Мендан эмизиш ҳаққини нима адо қилади (яъни эмизган онага бўлган бурчни нима узади)?» деди. У зот: «Бир ғурра — қул ёки чўри», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Унинг «Мендан эмизиш (мадҳамматини) нима кетказади» деган сўзининг маъноси — эмизишнинг ҳаққи ва бурчини кўзда тутади; яъни эмизган аёлга қул ёки чўри берсанг, унинг ҳаққини адо этган бўласан, демоқчидир. Абут-Туфайлдан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ билан ўтирган эдим, шунда бир аёл келди. Пайғамбар ﷺ ридоларини ёзиб, у (аёл) унинг устига ўтирди. У кетганда: ‹Бу (аёл) Пайғамбар ﷺни эмизган эди›, дейилди.» Ҳишом ибн Урва Абул-Мунзир деб куняланади ва у Жобир ибн Абдуллоҳ ҳамда Ибн Умарга етишган.

وَعَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ الْغَنَوِيِّ قَالَ: كُنْتُ جَالِسًا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ أَقْبَلَتِ امْرَأَةٌ فَبَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِدَاءَهُ حَتَّى قَعَدَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا ذَهَبَتْ قِيلَ هَذِهِ أَرْضَعَتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Hajjoj ibn Hajjoj al-Aslamiy (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Otasi Paygʻambar ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli! Mendan emizish haqqini nima ado qiladi (yaʼni emizgan onaga boʻlgan burchni nima uzadi)?» dedi. U zot: «Bir gʻurra — qul yoki choʻri», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Uning «Mendan emizish (madhammatini) nima ketkazadi» degan soʻzining maʼnosi — emizishning haqqi va burchini koʻzda tutadi; yaʼni emizgan ayolga qul yoki choʻri bersang, uning haqqini ado etgan boʻlasan, demoqchidir. Abut-Tufayldan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Paygʻambar ﷺ bilan oʻtirgan edim, shunda bir ayol keldi. Paygʻambar ﷺ ridolarini yozib, u (ayol) uning ustiga oʻtirdi. U ketganda: ‹Bu (ayol) Paygʻambar ﷺni emizgan edi›, deyildi.» Hishom ibn Urva Abul-Munzir deb kunyalanadi va u Jobir ibn Abdulloh hamda Ibn Umarga yetishgan.Ҳажжож ибн Ҳажжож ал-Асламий (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Отаси Пайғамбар ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Мендан эмизиш ҳаққини нима адо қилади (яъни эмизган онага бўлган бурчни нима узади)?» деди. У зот: «Бир ғурра — қул ёки чўри», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Унинг «Мендан эмизиш (мадҳамматини) нима кетказади» деган сўзининг маъноси — эмизишнинг ҳаққи ва бурчини кўзда тутади; яъни эмизган аёлга қул ёки чўри берсанг, унинг ҳаққини адо этган бўласан, демоқчидир. Абут-Туфайлдан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Пайғамбар ﷺ билан ўтирган эдим, шунда бир аёл келди. Пайғамбар ﷺ ридоларини ёзиб, у (аёл) унинг устига ўтирди. У кетганда: ‹Бу (аёл) Пайғамбар ﷺни эмизган эди›, дейилди.» Ҳишом ибн Урва Абул-Мунзир деб куняланади ва у Жобир ибн Абдуллоҳ ҳамда Ибн Умарга етишган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ غيلَان بن سَلمَة الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَلَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَسْلَمْنَ مَعَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَمْسِكْ أَرْبَعًا وَفَارِقْ سَائِرَهُنَّ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy Islomni qabul qildi, uning johiliyatda oʻnta xotini bor edi, ular ham u bilan birga Islomga kirdilar. Shunda Nabiy ﷺ unga ulardan toʻrttasini tanlab olishga buyurdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Maʼmar Zuhriydan, u Solimdan, u otasidan shu tarzda rivoyat qilgan. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoilning shunday deganini eshitdim: Bu hadis (sanadi jihatdan) mahfuz emas, sahih boʻlgani esa Shuʼayb ibn Abu Hamza va boshqalar Zuhriydan rivoyat qilgani: «Menga Muhammad ibn Suvayd as-Saqafiydan rivoyat qilindiki, Gʻaylon ibn Salama Islomni qabul qildi, uning huzurida oʻnta xotini bor edi». Muhammad aytdi: Zuhriyning Solimdan, u otasidan (rivoyat qilgan) hadisi esa: Saqif (qabilasi)dan bir kishi xotinlarini taloq qildi, shunda Umar unga: Yo xotinlaringga qaytasan, yo Abu Rigʻolning qabri tosh-boʻron qilingani kabi qabringni tosh-boʻron qilaman, dedi. Abu Iso aytdi: Bizning ashoblarimiz Gʻaylon ibn Salamaning hadisiga amal qiladilar, ular orasida Shofiʼiy, Ahmad va Ishoq (bor).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий Исломни қабул қилди, унинг жоҳилиятда ўнта хотини бор эди, улар ҳам у билан бирга Исломга кирдилар. Шунда Набий ﷺ унга улардан тўрттасини танлаб олишга буюрдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Маъмар Зуҳрийдан, у Солимдан, у отасидан шу тарзда ривоят қилган. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг шундай деганини эшитдим: Бу ҳадис (санади жиҳатдан) маҳфуз эмас, саҳиҳ бўлгани эса Шуъайб ибн Абу Ҳамза ва бошқалар Зуҳрийдан ривоят қилгани: «Менга Муҳаммад ибн Сувайд ас-Сақафийдан ривоят қилиндики, Ғайлон ибн Салама Исломни қабул қилди, унинг ҳузурида ўнта хотини бор эди». Муҳаммад айтди: Зуҳрийнинг Солимдан, у отасидан (ривоят қилган) ҳадиси эса: Сақиф (қабиласи)дан бир киши хотинларини талоқ қилди, шунда Умар унга: Ё хотинларингга қайтасан, ё Абу Риғолнинг қабри тош-бўрон қилингани каби қабрингни тош-бўрон қиламан, деди. Абу Исо айтди: Бизнинг ашобларимиз Ғайлон ибн Саламанинг ҳадисига амал қиладилар, улар орасида Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқ (бор).

وَعَنْ نَوْفَلِ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ: أَسْلَمْتُ وَتَحْتِي خَمْسُ نِسْوَةٍ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «فَارِقْ وَاحِدَةً وَأَمْسِكْ أَرْبَعًا» فَعَمَدْتُ إِلَى أَقْدَمِهِنَّ صُحْبَةً عِنْدِي: عَاقِرٍ مُنْذُ سِتِّينَ سنة ففارقتها. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Navfal ibn Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Islomni qabul qilganimda nikohimda beshta xotinim bor edi. Shunda Nabiy ﷺdan soʻradim. U zot: «Bittasini qoʻyib yubor, toʻrttasini olib qol», dedilar. Men ular ichida men bilan eng uzoq (turmush) qurgani — oltmish yildan beri tugʻmay yurgan (xotin)ni tanlab, undan ajradim. «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Навфал ибн Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Исломни қабул қилганимда никоҳимда бешта хотиним бор эди. Шунда Набий ﷺдан сўрадим. У зот: «Биттасини қўйиб юбор, тўрттасини олиб қол», дедилар. Мен улар ичида мен билан энг узоқ (турмуш) қургани — олтмиш йилдан бери туғмай юрган (хотин)ни танлаб, ундан ажрадим. «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ فَيْرُوزٍ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قَلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْلَمْتُ وتحتي أختَان قَالَ: «اختر أيتها شِئْتَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ

Fayruz ad-Daylamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men Islomni qabul qildim, nikohimda ikki opa-singil bor», dedim. U zot: «Ulardan qaysisini xohlasang, oʻshani tanlab ol», dedilar. Bu hasan hadisdir. Abu Vahb al-Jayshoniyning ismi ad-Daylam ibn Hoʻshaʼdir.Файруз ад-Дайламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Исломни қабул қилдим, никоҳимда икки опа-сингил бор», дедим. У зот: «Улардан қайсисини хоҳласанг, ўшани танлаб ол», дедилар. Бу ҳасан ҳадисдир. Абу Ваҳб ал-Жайшонийнинг исми ад-Дайлам ибн Ҳўшаъдир.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أَسْلَمَتِ امْرَأَةٌ فَتَزَوَّجَتْ فَجَاءَ زَوْجُهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَعَلِمَتْ بِإِسْلَامِي فَانْتَزَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ زَوْجِهَا الْآخَرِ وَرَدَّهَا إِلَى زَوْجِهَا الْأَوَّلِ وَفِي رِوَايَةٍ: أَنَّهُ قَالَ: إِنَّهَا أَسْلَمَتْ مَعِي فَرَدَّهَا عَلَيْهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ zamonida bir ayol islom qabul qildi va (boshqasiga) turmushga chiqdi. Shunda uning (avvalgi) eri Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Yo Rasululloh, men allaqachon islom qabul qilgan edim va u mening islom qabul qilganimni bilar edi», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ uni keyingi eridan ajratib, avvalgi eriga qaytarib berdilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ замонида бир аёл ислом қабул қилди ва (бошқасига) турмушга чиқди. Шунда унинг (аввалги) эри Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен аллақачон ислом қабул қилган эдим ва у менинг ислом қабул қилганимни билар эди», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни кейинги эридан ажратиб, аввалги эрига қайтариб бердилар.

وَرُوِيَ فِي «شَرْحِ السُّنَّةِ» : أَنَّ جَمَاعَةً مِنَ النِّسَاءِ رَدَّهُنَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالنِّكَاحِ الأول على أَزوَاجهنَّ عِنْد اجْتِمَاع الإسلاميين بَعْدَ اخْتِلَافِ الدِّينِ وَالدَّارِ مِنْهُنَّ بِنْتُ الْوَلِيدِ بْنِ مُغِيرَةَ كَانَتْ تَحْتَ صَفْوَانَ بْنِ أُمَيَّةَ فَأَسْلَمَتْ يَوْمَ الْفَتْحِ وَهَرَبَ زَوْجُهَا مِنَ الْإِسْلَامِ فَبعث النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ ابْنَ عَمِّهِ وَهْبَ بْنَ عُمَيْرٍ بِرِدَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَانًا لِصَفْوَانَ فَلَمَّا قَدِمَ جَعَلَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسْيِيرَ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ حَتَّى أَسْلَمَ فَاسْتَقَرَّتْ عِنْدَهُ وَأَسْلَمَتْ أَمُّ حَكِيمٍ بِنْتُ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ امْرَأَةُ عِكْرِمَةَ بْنِ أَبِي جَهْلٍ يَوْمَ الْفَتْحِ بِمَكَّةَ وَهَرَبَ زَوْجُهَا مِنَ الْإِسْلَامِ حَتَّى قَدِمَ الْيَمَنَ فَارْتَحَلَتْ أَمُّ حَكِيمٍ حَتَّى قَدِمَتْ عَلَيْهِ الْيَمَنَ فَدَعَتْهُ إِلَى الْإِسْلَامِ فَأَسْلَمَ فَثَبَتَا عَلَى نِكَاحِهِمَا. رَوَاهُ مَالِكٌ عَنِ ابْنِ شهَاب مُرْسلا

Ibn Shihob az-Zuhriy (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: «Sharh us-sunna»da naql qilinishicha, Nabiy ﷺ bir necha ayolni — din va yurt ayrilganidan soʻng eru xotin Islomda birlashganida — birinchi nikohlari boʻyicha erlariga qaytarib berdilar. Ular orasida Valid ibn Mugʻiraning qizi bor edi; u Safvon ibn Umayyaning nikohida edi. U (ayol) Fath (Makka fathi) kuni Islomni qabul qildi, eri esa Islomdan qochib ketdi. Shunda Nabiy ﷺ uning oldiga amakivachchasi Vahb ibn Umayrni Rasululloh ﷺning ridolari bilan — Safvonga omonlik kafolati sifatida — yubordilar. U (Safvon) kelgach, Rasululloh ﷺ unga Islomni qabul qilgunicha toʻrt oy muhlat berdilar; shu bilan u (ayol) uning huzurida qoldi. Horis ibn Hishomning qizi Ummu Hakim — Ikrima ibn Abu Jahlning xotini — ham Fath kuni Makkada Islomni qabul qildi, eri esa Islomdan qochib, Yamanga borib qoldi. Ummu Hakim yoʻlga chiqib, Yamanda uning oldiga bordi va uni Islomga chorladi, u ham Islomni qabul qildi; shu bilan ikkovi nikohlarida barqaror qoldilar. Molik buni Ibn Shihobdan mursal tarzda rivoyat qilgan.Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: «Шарҳ ус-сунна»да нақл қилинишича, Набий ﷺ бир неча аёлни — дин ва юрт айрилганидан сўнг эру хотин Исломда бирлашганида — биринчи никоҳлари бўйича эрларига қайтариб бердилар. Улар орасида Валид ибн Муғиранинг қизи бор эди; у Сафвон ибн Умайянинг никоҳида эди. У (аёл) Фатҳ (Макка фатҳи) куни Исломни қабул қилди, эри эса Исломдан қочиб кетди. Шунда Набий ﷺ унинг олдига амакиваччаси Ваҳб ибн Умайрни Расулуллоҳ ﷺнинг ридолари билан — Сафвонга омонлик кафолати сифатида — юбордилар. У (Сафвон) келгач, Расулуллоҳ ﷺ унга Исломни қабул қилгунича тўрт ой муҳлат бердилар; шу билан у (аёл) унинг ҳузурида қолди. Ҳорис ибн Ҳишомнинг қизи Умму Ҳаким — Икрима ибн Абу Жаҳлнинг хотини — ҳам Фатҳ куни Маккада Исломни қабул қилди, эри эса Исломдан қочиб, Яманга бориб қолди. Умму Ҳаким йўлга чиқиб, Яманда унинг олдига борди ва уни Исломга чорлади, у ҳам Исломни қабул қилди; шу билан иккови никоҳларида барқарор қолдилар. Молик буни Ибн Шиҳобдан мурсал тарзда ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: حُرِّمَ مِنَ النَّسَبِ سَبْعٌ وَمِنَ الصِّهْرِ سَبْعٌ ثُمَّ قَرَأَ: (حُرِّمَتْ عَلَيْكُم أُمَّهَاتكُم) الْآيَة. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilindi:) Nasab (qarindoshlik)dan yetti (toifa ayol) harom (qilindi), va sihr (quda-andalik)dan (ham) yetti (toifa harom qilindi). Soʻng u ‹Sizlarga — onalaringiz... (nikohi) harom qilindi› (Niso surasi, 23) (oyatini) oʻqidi. (Buxoriy quyidagi asarlarni keltirdi:) Abdulloh ibn Jaʼfar — Alining qizi bilan Alining (boshqa) xotinini (bir nikohda) jamladi. Ibn Sirin: «Unda (bunda) zarar yoʻq» dedi. Hasan (Basriy) avval uni makruh (deb) koʻ rdi, soʻng: «Unda zarar yoʻq» dedi. Hasan ibnul-Hasan ibn Ali bir kechada ikki amakivachcha (qiz)ni (bir nikohda) jamladi. Jobir ibn Zayd esa uni — qarindoshlik(rishtasi)ni uzishi (sababli) — makruh (deb) koʻ rdi; (lekin) unda harom (lik) yoʻq — Alloh taoloning ‹Bulardan boshqasi (ayollar) sizlarga halol qilindi› (Niso surasi, 24) degan soʻzi sababli. Ikrima — Ibn Abbosdan (rivoyat qildi): «Kim oʻ z xotinining singlisi bilan zino qilsa, xotini unga harom boʻ lmaydi». Yahyo al-Kindiydan — Shaʼbiy va Abu Jaʼfardan — bola (oʻgʻ il)ni (luvotda) ishlatgan kishi haqida: «Agar unga (shunday) qilgan boʻ lsa, uning onasiga aslo uylanmasin» (deb) rivoyat qilinadi; (lekin) bu Yahyo — maʼruf (tanilgan rovi) emas, unga (bu rivoyatda) mutobaat qilinmadi (boshqa rovi qoʻ shilmadi). Ikrima — Ibn Abbosdan: «Agar u (ayol) bilan zino qilsa, xotini unga harom boʻ lmaydi» dedi. Abu Nasrdan esa — Ibn Abbos uni harom qilgani — zikr qilinadi; (lekin) bu Abu Nasr — Ibn Abbosdan (bevosita) eshitgani bilan tanilmagan. Imron ibn Husayn, Jobir ibn Zayd, Hasan (Basriy) va Iroq ahlining baʼzisidan esa: «(Bunday holda xotini) unga harom boʻ ladi» (deb) rivoyat qilinadi. Abu Hurayra: «(Xotini) — (zino qilgan erkak) yerga yopishmaguncha (yaʼni jimoʼ qilmaguncha) — harom boʻ lmaydi» dedi. Ibnul-Musayyab, Urva va Zuhriy esa uni joiz (deb) qildi. Zuhriy: «Ali: ‹(Xotini unga) harom boʻ lmaydi› dedi» dedi — (lekin) bu mursal (uzilgan rivoyat)dir.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинди:) Насаб (қариндошлик)дан етти (тоифа аёл) ҳаром (қилинди), ва сиҳр (қуда-андалик)дан (ҳам) етти (тоифа ҳаром қилинди). Сўнг у ‹Сизларга — оналарингиз... (никоҳи) ҳаром қилинди› (Нисо сураси, 23) (оятини) ўқиди. (Бухорий қуйидаги асарларни келтирди:) Абдуллоҳ ибн Жаъфар — Алининг қизи билан Алининг (бошқа) хотинини (бир никоҳда) жамлади. Ибн Сирин: «Унда (бунда) зарар йўқ» деди. Ҳасан (Басрий) аввал уни макруҳ (деб) кў рди, сўнг: «Унда зарар йўқ» деди. Ҳасан ибнул-Ҳасан ибн Али бир кечада икки амакивачча (қиз)ни (бир никоҳда) жамлади. Жобир ибн Зайд эса уни — қариндошлик(риштаси)ни узиши (сабабли) — макруҳ (деб) кў рди; (лекин) унда ҳаром (лик) йўқ — Аллоҳ таолонинг ‹Булардан бошқаси (аёллар) сизларга ҳалол қилинди› (Нисо сураси, 24) деган сўзи сабабли. Икрима — Ибн Аббосдан (ривоят қилди): «Ким ў з хотинининг синглиси билан зино қилса, хотини унга ҳаром бў лмайди». Яҳё ал-Киндийдан — Шаъбий ва Абу Жаъфардан — бола (ўғ ил)ни (лувотда) ишлатган киши ҳақида: «Агар унга (шундай) қилган бў лса, унинг онасига асло уйланмасин» (деб) ривоят қилинади; (лекин) бу Яҳё — маъруф (танилган рови) эмас, унга (бу ривоятда) мутобаат қилинмади (бошқа рови қў шилмади). Икрима — Ибн Аббосдан: «Агар у (аёл) билан зино қилса, хотини унга ҳаром бў лмайди» деди. Абу Насрдан эса — Ибн Аббос уни ҳаром қилгани — зикр қилинади; (лекин) бу Абу Наср — Ибн Аббосдан (бевосита) эшитгани билан танилмаган. Имрон ибн Ҳусайн, Жобир ибн Зайд, Ҳасан (Басрий) ва Ироқ аҳлининг баъзисидан эса: «(Бундай ҳолда хотини) унга ҳаром бў лади» (деб) ривоят қилинади. Абу Ҳурайра: «(Хотини) — (зино қилган эркак) ерга ёпишмагунча (яъни жимў қилмагунча) — ҳаром бў лмайди» деди. Ибнул-Мусайяб, Урва ва Зуҳрий эса уни жоиз (деб) қилди. Зуҳрий: «Али: ‹(Хотини унга) ҳаром бў лмайди› деди» деди — (лекин) бу мурсал (узилган ривоят)дир.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَدَخَلَ بهَا فَلَا يَحِلُّ لَهُ نِكَاحُ ابْنَتِهَا وَإِنْ لَمْ يَدْخُلْ بِهَا فَلْيَنْكِحِ ابْنَتَهَا وَأَيُّمَا رَجُلٍ نَكَحَ امْرَأَةً فَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَنْكِحَ أُمَّهَا دَخَلَ أَوْ لَمْ يَدْخُلْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَا يَصِحُّ مِنْ قِبَلِ إِسْنَادِهِ إِنَّمَا رَوَاهُ ابْنُ لَهِيعَةَ وَالْمُثَنَّى بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ وَهُمَا يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qilishicha, Nabiy ﷺ: «Qaysi bir kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilgan boʻlsa, unga uning qizini nikohlash halol boʻlmaydi. Agar u bilan qoʻshilmagan boʻlsa, uning qizini nikohlasa boʻladi. Qaysi bir kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilgan boʻlsin yoki qoʻshilmagan boʻlsin, unga uning onasini nikohlash halol boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis isnodi tomonidan sahih emas. Buni faqat Ibn Lahiʼa va Musanno ibn Sabboh Amr ibn Shuaybdan rivoyat qilganlar. Musanno ibn Sabboh va Ibn Lahiʼa esa hadisda zaif sanaladilar. Koʻpchilik ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir; ular aytishlaricha: Kishi bir ayolga uylanib, u bilan qoʻshilishdan oldin uni taloq qilsa, unga uning qizini nikohlash halol boʻladi; kishi qizga uylanib, u bilan qoʻshilishdan oldin uni taloq qilsa, unga uning onasini nikohlash halol boʻlmaydi. Bu Allohning {…ayollaringizning onalari…} (Niso 23) degan soʻziga koʻradir. Bu Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қилишича, Набий ﷺ: «Қайси бир киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилган бўлса, унга унинг қизини никоҳлаш ҳалол бўлмайди. Агар у билан қўшилмаган бўлса, унинг қизини никоҳласа бўлади. Қайси бир киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилган бўлсин ёки қўшилмаган бўлсин, унга унинг онасини никоҳлаш ҳалол бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис исноди томонидан саҳиҳ эмас. Буни фақат Ибн Лаҳиъа ва Мусанно ибн Саббоҳ Амр ибн Шуайбдан ривоят қилганлар. Мусанно ибн Саббоҳ ва Ибн Лаҳиъа эса ҳадисда заиф саналадилар. Кўпчилик илм аҳли наздида амал шунга кўрадир; улар айтишларича: Киши бир аёлга уйланиб, у билан қўшилишдан олдин уни талоқ қилса, унга унинг қизини никоҳлаш ҳалол бўлади; киши қизга уйланиб, у билан қўшилишдан олдин уни талоқ қилса, унга унинг онасини никоҳлаш ҳалол бўлмайди. Бу Аллоҳнинг {…аёлларингизнинг оналари…} (Нисо 23) деган сўзига кўрадир. Бу Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: كَانَتِ الْيَهُودُ تَقُولُ: إِذَا أَتَى الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ مِنْ دُبُرِهَا فِي قُبُلِهَا كَانَ الْوَلَد أَحول فَنزلت: (نساوكم حرث لكم فَأتوا حَرْثكُمْ أَنى شِئْتُم)

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylar: «Agar kishi oʻz ayoliga orqasidan, (lekin) old (chiqaruv) joyiga yaqinlik qilsa, bola gʻilay boʻlib (tugʻiladi)», deb aytishar edi. Shunda: {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir, bas, ekinzoringizga xohlaganingizcha boring} (Baqara 223), degan oyat nozil boʻldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Яҳудийлар: «Агар киши ўз аёлига орқасидан, (лекин) олд (чиқарув) жойига яқинлик қилса, бола ғилай бўлиб (туғилади)», деб айтишар эди. Шунда: {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир, бас, экинзорингизга хоҳлаганингизча боринг} (Бақара 223), деган оят нозил бўлди.

وَعنهُ كُنَّا نَعْزِلُ وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَزَادَ مُسْلِمٌ: فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلم ينهنا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Qurʼon nozil boʻlib turgan paytda azl qilar edik (jimoʻda toʻkilishdan avval chetlanardik). Muttafaqun alayh. Muslim: «Bu Nabiy ﷺga yetib bordi, biroq bizni undan qaytarmadilar», deb qoʻshimcha qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Қуръон нозил бўлиб турган пайтда азл қилар эдик (жимўда тўкилишдан аввал четланардик). Муттафақун алайҳ. Муслим: «Бу Набий ﷺга етиб борди, бироқ бизни ундан қайтармадилар», деб қўшимча қилди.

وَعَنْهُ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: " إِن لي جَارِيَةً هِيَ خَادِمَتُنَا وَأَنَا أَطُوفُ عَلَيْهَا وَأَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ فَقَالَ: «اعْزِلْ عَنْهَا إِنْ شِئْتَ فَإِنَّهُ سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا» . فَلَبِثَ الرَّجُلُ ثمَّ أَتَاهُ فَقَالَ: إِن الْجَارِيَة قد حبلت فَقَالَ: «قَدْ أَخْبَرْتُكَ أَنَّهُ سَيَأْتِيهَا مَا قُدِّرَ لَهَا» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Mening bir choʻrim bor, u bizning xizmatkorimiz va suv tashuvchimizdir. Men unga yaqinlik qilaman, biroq uning homilador boʻlishini xohlamayman», dedi. U zot: «Xohlasang, undan azl qilgin (maniyingni tashqariga toʻkkin), ammo unga taqdir qilingan narsa baribir keladi», dedilar. Soʻng u kishi (bir muddat) toʻxtab, keyin u zotning huzurlariga kelib: «Choʻri homilador boʻlib qoldi», dedi. Shunda u zot: «Men senga unga taqdir qilingan narsa baribir kelishini aytgan edim-ku», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Менинг бир чўрим бор, у бизнинг хизматкоримиз ва сув ташувчимиздир. Мен унга яқинлик қиламан, бироқ унинг ҳомиладор бўлишини хоҳламайман», деди. У зот: «Хоҳласанг, ундан азл қилгин (манийингни ташқарига тўккин), аммо унга тақдир қилинган нарса барибир келади», дедилар. Сўнг у киши (бир муддат) тўхтаб, кейин у зотнинг ҳузурларига келиб: «Чўри ҳомиладор бўлиб қолди», деди. Шунда у зот: «Мен сенга унга тақдир қилинган нарса барибир келишини айтган эдим-ку», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةِ بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَأَصَبْنَا سَبْيًا مِنْ سَبْيِ الْعَرَب فاشتهينا النِّسَاء واشتدت عَلَيْنَا الْعُزْبَةُ وَأَحْبَبْنَا الْعَزْلَ فَأَرَدْنَا أَنْ نَعْزِلَ وَقُلْنَا: نَعْزِلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ؟ فَسَأَلْنَاهُ عَن ذَلِك فَقَالَ: «مَا عَلَيْكُمْ أَلَّا تَفْعَلُوا مَا مِنْ نَسَمَةٍ كَائِنَةٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلَّا وَهِيَ كَائِنَةٌ»

(Ibn Muhayriz aytdi:) Men masjidga kirib, Abu Saʼid al-Xudriyni koʻrdim va uning yoniga oʻtirib, undan azl (jimoda toʻkmaslik) haqida soʻradim. Abu Saʼid: «Biz Rasululloh ﷺ bilan Bani Mustaliq gʻazotida chiqdik va arab asirlaridan asir (oʻljaga) ega boʻldik. Bizda ayollarga ishtaha (ehtiyoj) tugʻ ildi, (uzoq) yolgʻizlik (sahroda) bizga ogʻir keldi, biz azlni yaxshi koʻrib (qilmoqchi boʻldik). Biz: ‹Rasululloh ﷺ oramizda turganlarida, undan soʻramasdan azl qilamizmi?› dedik. Soʻng u zotdan bu haqda soʻradik. U zot: ‹Buni qilmasangiz, sizga (zarar) yoʻq; qiyomatgacha boʻladigan har bir jon — albatta (Alloh taqdirida) boʻ ladi (azl uni toʻsib qololmaydi)› dedilar», dedi.(Ибн Муҳайриз айтди:) Мен масжидга кириб, Абу Саъид ал-Худрийни кўрдим ва унинг ёнига ўтириб, ундан азл (жимода тўкмаслик) ҳақида сўрадим. Абу Саъид: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Бани Мусталиқ ғазотида чиқдик ва араб асирларидан асир (ўлжага) эга бўлдик. Бизда аёлларга иштаҳа (эҳтиёж) туғ илди, (узоқ) ёлғизлик (саҳрода) бизга оғир келди, биз азлни яхши кўриб (қилмоқчи бўлдик). Биз: ‹Расулуллоҳ ﷺ орамизда турганларида, ундан сўрамасдан азл қиламизми?› дедик. Сўнг у зотдан бу ҳақда сўрадик. У зот: ‹Буни қилмасангиз, сизга (зарар) йўқ; қиёматгача бўладиган ҳар бир жон — албатта (Аллоҳ тақдирида) бў лади (азл уни тўсиб қололмайди)› дедилар», деди.

وَعَنْهُ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ: «مَا مِنْ كُلِّ الْمَاءِ يَكُونُ الْوَلَدُ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ خَلْقَ شَيْءٍ لَمْ يَمْنَعْهُ شَيْءٌ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dan azl haqida soʻralganda, u zot: ‹Bola butun suvdan (maniydan) boʻlavermaydi. Alloh bir narsani yaratishni iroda qilsa, hech narsa uni toʻsa olmaydi›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дан азл ҳақида сўралганда, у зот: ‹Бола бутун сувдан (манийдан) бўлавермайди. Аллоҳ бир нарсани яратишни ирода қилса, ҳеч нарса уни тўса олмайди›, дедилар».

وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ: أَنَّ رَجُلًا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إِنِّي أعزل عَن امْرَأَتي. فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لم تفعل ذَلِك؟» فَقَالَ الرَّجُلُ: أَشْفِقُ عَلَى وَلَدِهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ كَانَ ذَلِكَ ضاراً ضرّ فَارس وَالروم» . رَوَاهُ مُسلم

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Men xotinimdan azl qilaman (qoʻshilish chogʻida nutfani tashqariga toʻkaman)», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Nega bunday qilasan?» dedilar. Haligi kishi: «Men uning bolasidan — yoki bolalaridan — qoʻrqaman (zarar yetmasin deyman)», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar shu (azl) zarar yetkazadigan boʻlganida, forslar bilan rumliklarga zarar yetkazgan boʻlardi», dedilar. Zuhayr oʻz rivoyatida: «Agar shu uchun boʻlsa, (qilma!) Bu narsa na forslarga, na rumliklarga zarar yetkazdi», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Мен хотинимдан азл қиламан (қўшилиш чоғида нутфани ташқарига тўкаман)», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Нега бундай қиласан?» дедилар. Ҳалиги киши: «Мен унинг боласидан — ёки болаларидан — қўрқаман (зарар етмасин дейман)», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар шу (азл) зарар етказадиган бўлганида, форслар билан румликларга зарар етказган бўларди», дедилар. Зуҳайр ўз ривоятида: «Агар шу учун бўлса, (қилма!) Бу нарса на форсларга, на румликларга зарар етказди», деди.

وَعَن جذامة بِنْتِ وَهْبٍ قَالَتْ: حَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أُنَاسٍ وَهُوَ يَقُولُ: «لقد هَمَمْت أَن أَنْهَى عَنِ الْغِيلَةِ فَنَظَرْتُ فِي الرُّومِ وَفَارِسَ فَإِذَا هُمْ يُغِيلُونَ أَوْلَادَهُمْ فَلَا يَضُرُّ أَوْلَادَهُمْ ذَلِكَ شَيْئًا» . ثُمَّ سَأَلُوهُ عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " ذَلِكَ الوأد الْخَفي وَهِي (وَإِذا الموؤودة سُئِلت) رَوَاهُ مُسلم

Ukkoshaning singlisi Judoma bint Vahb (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men bir necha kishilar qatorida Rasululloh ﷺ huzurlarida hozir boʻldim, u zot: ‹Men gʻiyladan qaytarmoqchi boʻlgan edim, soʻng Rum va Forslar haqida (oʻylab) qaradim, mana ular bolalarini emizikli xotinlari bilan yaqinlik qilib turib emizar ekanlar, lekin bu ularning bolalariga hech qanday zarar yetkazmas ekan›, deb aytayotgan edilar», dedi. Soʻng ular u zotdan azl haqida soʻrashdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U yashirin tiriklayin koʻmishdir», dedilar. Ubaydulloh al-Muqriʼdan (rivoyat qilgan) hadisida (bu oyatni) ziyoda qildi: u (azl) {Tiriklayin koʻmilgan qiz (qaysi gunoh uchun oʻldirilgani) soʻralganda} (Takvir 8) (oyatidagi) holdir.Уккошанинг синглиси Жудома бинт Ваҳб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен бир неча кишилар қаторида Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ҳозир бўлдим, у зот: ‹Мен ғийладан қайтармоқчи бўлган эдим, сўнг Рум ва Форслар ҳақида (ўйлаб) қарадим, мана улар болаларини эмизикли хотинлари билан яқинлик қилиб туриб эмизар эканлар, лекин бу уларнинг болаларига ҳеч қандай зарар етказмас экан›, деб айтаётган эдилар», деди. Сўнг улар у зотдан азл ҳақида сўрашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У яширин тириклайин кўмишдир», дедилар. Убайдуллоҳ ал-Муқриъдан (ривоят қилган) ҳадисида (бу оятни) зиёда қилди: у (азл) {Тириклайин кўмилган қиз (қайси гуноҳ учун ўлдирилгани) сўралганда} (Таквир 8) (оятидаги) ҳолдир.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ أَعْظَمَ الْأَمَانَةِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " وَفِي رِوَايَةٍ: إِنَّ مِنْ أَشَرِّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ الرَّجُلُ يُفْضِي إِلَى امْرَأَتِهِ وَتُفْضِي إِلَيْهِ ثمَّ ينشر سرها ". رَوَاهُ مُسلم

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida Alloh nazdida manzilati eng yomon kishilardan biri — xotini bilan qoʻshilgan, xotini ham u bilan qoʻshilgan, soʻngra uning sirini yoyadigan kishidir», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида Аллоҳ наздида манзилати энг ёмон кишилардан бири — хотини билан қўшилган, хотини ҳам у билан қўшилган, сўнгра унинг сирини ёядиган кишидир», — дедилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: أُوحِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (نساوكم حرث لكم فَأتوا حَرْثكُمْ) الْآيَةَ: «أَقْبِلْ وَأَدْبِرْ وَاتَّقِ الدُّبُرَ وَالْحَيْضَةَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga: {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir, bas, ekinzoringizga (xohlaganingizcha) keling} (Baqara 223) oyati vahiy qilindi. (Bu:) «Oldidan ham, orqasidan ham (yaqinlik qilaver), biroq orqa (dubur)dan va hayz (payti)dan saqlan», (degani edi). Termiziy va Ibn Moja rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга: {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир, бас, экинзорингизга (хоҳлаганингизча) келинг} (Бақара 223) ояти ваҳий қилинди. (Бу:) «Олдидан ҳам, орқасидан ҳам (яқинлик қилавер), бироқ орқа (дубур)дан ва ҳайз (пайти)дан сақлан», (дегани эди). Термизий ва Ибн Можа ривоят қилган.

وَعَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ لَا يستحيي مِنَ الْحَقِّ لَا تَأْتُوا النِّسَاءَ فِي أَدْبَارِهِنَّ» . رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه. والدارمي

Xuzayma ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh haqiqatdan uyalmaydi. Ayollarga orqa (dubur)laridan yaqinlik qilmanglar», dedilar. Ahmad, Termiziy, Ibn Moja va Dorimiy rivoyat qilgan.Хузайма ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ҳақиқатдан уялмайди. Аёлларга орқа (дубур)ларидан яқинлик қилманглар», дедилар. Аҳмад, Термизий, Ибн Можа ва Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَلْعُونٌ مَنْ أَتَى امْرَأَتَهُ فِي دُبُرِهَا» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xotiniga orqa (dubur)idan yaqinlashgan kishi laʼnatlangandir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хотинига орқа (дубур)идан яқинлашган киши лаънатлангандир», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الَّذِي يَأْتِي امْرَأَتَهُ فِي دُبُرِهَا لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ» . رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Xuzayma ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xotiniga orqa (dubur)idan yaqinlik qiladigan kishiga Alloh (rahmat nazari bilan) boqmaydi», dedilar. «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Хузайма ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хотинига орқа (дубур)идан яқинлик қиладиган кишига Аллоҳ (раҳмат назари билан) боқмайди», дедилар. «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَى رَجُلٍ أَتَى رَجُلًا أَوِ امْرَأَةً فِي الدبر» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh erkak yoki ayolga orqa (dubur)dan kelgan kishiga (rahmat nazari bilan) qaramaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Bu hadisni Vakiʼ ham rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ эркак ёки аёлга орқа (дубур)дан келган кишига (раҳмат назари билан) қарамайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Вакиъ ҳам ривоят қилган.

وَعَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ سِرًّا فَإِنَّ الْغَيْلَ يُدْرِكُ الْفَارِسَ فيدعثره عَن فرسه» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Asmo binti Yazid ibn as-Sakan (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Bolalaringizni yashirincha oʻldirmanglar, chunki gʻiyl (emizikli onaning homiladorlik chogʻidagi suti) chavandozni ham yetib olib, uni otidan agʻdarib tashlaydi».Асмо бинти Язид ибн ас-Сакан (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Болаларингизни яширинча ўлдирманглар, чунки ғийл (эмизикли онанинг ҳомиладорлик чоғидаги сути) чавандозни ҳам етиб олиб, уни отидан ағдариб ташлайди».

عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَن يعْزل عَن الْحرَّة إِلَّا بِإِذْنِهَا. رَوَاهُ ابْن مَاجَه

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hur ayoldan uning ruxsatisiz azl qilishni man etdilar. Ibn Moja rivoyat qilgan.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳур аёлдан унинг рухсатисиз азл қилишни ман этдилар. Ибн Можа ривоят қилган.

عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا فِي بَرِيرَةَ: «خُذِيهَا فَأَعْتِقِيهَا» . وَكَانَ زَوْجُهَا عَبْدًا فَخَيَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَارَتْ نَفسهَا وَلَو كَانَ حرا لم يخيرها

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Uning (Bariraning) eri qul edi. Shunda Rasululloh ﷺ uni (nikohda qolish yoki ajralish orasida) ixtiyor qoʻydilar, u oʻzini ixtiyor qildi (nikohni buzdi). Agar (eri) hur boʻlganida, u zot uni ixtiyorga qoʻymas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Унинг (Бариранинг) эри қул эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни (никоҳда қолиш ёки ажралиш орасида) ихтиёр қўйдилар, у ўзини ихтиёр қилди (никоҳни бузди). Агар (эри) ҳур бўлганида, у зот уни ихтиёрга қўймас эдилар».

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ زَوْجُ بَرِيرَةَ عبدا أسود يُقَالُ لَهُ مُغِيثٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ يَطُوفُ خلفهَا فِي سِكَك الْمَدِينَة يبكي وَدُمُوعُهُ تَسِيلُ عَلَى لِحْيَتِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَىَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْعَبَّاسِ: «يَا عَبَّاسُ أَلَا تَعْجَبُ مِنْ حُبِّ مُغِيثٍ بَرِيرَةَ؟ وَمِنْ بُغْضٍ بَرِيرَة مغيثاً؟» فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ راجعته» فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ تَأْمُرُنِي؟ قَالَ: «إِنَّمَا أَشْفَعُ» قَالَتْ: لَا حَاجَةَ لِي فِيهِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bariraning eri Mugʻis degan bir qul edi. Goʻyo men uni koʻrib turibman, Bariraning orqasidan yigʻlab, koʻz yoshlari soqoliga oqib aylanib yurar edi. Shunda Nabiy ﷺ Abbosga: «Ey Abbos, Mugʻisning Bariraga boʻlgan muhabbatidan va Bariraning Mugʻisga boʻlgan nafratidan hayron qolmaysanmi?» dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ u ayolga: «Agar unga qaytsang (yaxshi boʻlmasmi), axir u sening bolangning otasi-ku», dedilar. U: «Ey Rasululloh, menga buyurayapsizmi?» dedi. U zot: «Men faqat shafoat (tavsiya) qilayapman, xolos», dedilar. U: «Unda menga uning keragi yoʻq», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бариранинг эри Муғис деган бир қул эди. Гўё мен уни кўриб турибман, Бариранинг орқасидан йиғлаб, кўз ёшлари соқолига оқиб айланиб юрар эди. Шунда Набий ﷺ Аббосга: «Эй Аббос, Муғиснинг Барирага бўлган муҳаббатидан ва Бариранинг Муғисга бўлган нафратидан ҳайрон қолмайсанми?» дедилар. Сўнг Набий ﷺ у аёлга: «Агар унга қайтсанг (яхши бўлмасми), ахир у сенинг болангнинг отаси-ку», дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, менга буюраяпсизми?» деди. У зот: «Мен фақат шафоат (тавсия) қилаяпман, холос», дедилар. У: «Унда менга унинг кераги йўқ», деди.

عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَعْتِقَ مَمْلُوكَيْنِ لَهَا زَوْجٌ فَسَأَلَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَبْدَأَ بِالرَّجُلِ قَبْلَ الْمَرْأَةِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U er-xotin boʻlgan ikki qulini ozod qilmoqchi boʻldi va bu haqda Nabiy ﷺdan soʻradi. U zot unga ayoldan avval erkakdan boshlashni buyurdilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У эр-хотин бўлган икки қулини озод қилмоқчи бўлди ва бу ҳақда Набий ﷺдан сўради. У зот унга аёлдан аввал эркакдан бошлашни буюрдилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْهَا: أَنْ بَرِيرَةَ عَتَقَتْ وَهِيَ عِنْدَ مُغِيثٍ فَخَيَّرَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ لَهَا: «إِنْ قَرِبَكِ فَلَا خِيَارَ لَكِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا الْبَابُ خَالٍ عَنِ الْفَصْلِ الثَّالِثِ

Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Barira ozod qilingan paytda u Abu Ahmad oilasining quli boʻlgan Mugʻiysning (nikohida) edi. Shunda Rasululloh ﷺ uni ixtiyorli qildilar va unga: «Agar u sen bilan (yaqinlik) qilsa, sen uchun ixtiyor yoʻq», dedilar.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Барира озод қилинган пайтда у Абу Аҳмад оиласининг қули бўлган Муғийснинг (никоҳида) эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни ихтиёрли қилдилар ва унга: «Агар у сен билан (яқинлик) қилса, сен учун ихтиёр йўқ», дедилар.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَهَبْتُ نَفْسِي لَكَ فَقَامَتْ طَوِيلًا فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ زَوِّجْنِيهَا إِنْ لَمْ تَكُنْ لَكَ فِيهَا حَاجَةٌ فَقَالَ: «هَلْ عِنْدَكَ مِنْ شَيْءٍ تُصْدِقُهَا؟» قَالَ: مَا عِنْدِي إِلَّا إِزَارِي هَذَا. قَالَ: «فَالْتَمِسْ وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ» فَالْتَمَسَ فَلَمْ يَجِدْ شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلْ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ شَيْءٌ» قَالَ: نَعَمْ سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا فَقَالَ: «زَوَّجْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ» . وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «انْطَلِقْ فَقَدْ زَوَّجْتُكَهَا فَعَلِّمْهَا مِنَ الْقُرْآنِ»

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺning huzurlariga bir ayol kelib: «Ey Rasululloh, men oʻzimni sizga hadya qildim (nikohga topshirdim)», dedi. Soʻng u uzoq vaqt turdi. Shunda bir kishi turib: «Agar sizga uning keragi boʻlmasa, uni menga nikohlab bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sening (mahr uchun) biror narsang bormi?» dedilar. U: «Hech narsa topa olmayapman», dedi. U zot: «Temirdan uzuk boʻlsa ham, izlab koʻr», dedilar. U izladi, ammo hech narsa topmadi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Sening Qurʼondan (yodlagan) biror narsang bormi?» dedilar. U: «Ha, falon sura va falon sura», deb bir necha suralarni sanadi. Rasululloh ﷺ: «Seni unga oʻzingdagi Qurʼon (yodlaganing) evaziga nikohlab qoʻydim», dedilar.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бир аёл келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен ўзимни сизга ҳадя қилдим (никоҳга топширдим)», деди. Сўнг у узоқ вақт турди. Шунда бир киши туриб: «Агар сизга унинг кераги бўлмаса, уни менга никоҳлаб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг (маҳр учун) бирор нарсанг борми?» дедилар. У: «Ҳеч нарса топа олмаяпман», деди. У зот: «Темирдан узук бўлса ҳам, излаб кўр», дедилар. У излади, аммо ҳеч нарса топмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг Қуръондан (ёдлаган) бирор нарсанг борми?» дедилар. У: «Ҳа, фалон сура ва фалон сура», деб бир неча сураларни санади. Расулуллоҳ ﷺ: «Сени унга ўзингдаги Қуръон (ёдлаганинг) эвазига никоҳлаб қўйдим», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ: كَمْ كَانَ صَدَاقُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَت: كَانَ صداقه لأزواجه اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةً وَنَشٌّ قَالَتْ: أَتَدْرِي مَا النَّشٌّ؟ قُلْتُ: لَا قَالَتْ: نِصْفُ أُوقِيَّةٍ فَتِلْكَ خَمْسُمِائَةِ دِرْهَمٍ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ. وَنَشٌّ بِالرَّفْعِ فِي شَرْحِ السّنة وَفِي جَمِيع الْأُصُول

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollariga bergan mahrlari oʻn ikki uqiya va bir nashsh edi. Nashsh — yarim uqiya boʻlib, bularning hammasi besh yuz dirhamga teng edi. Muslim rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларига берган маҳрлари ўн икки уқия ва бир нашш эди. Нашш — ярим уқия бўлиб, буларнинг ҳаммаси беш юз дирҳамга тенг эди. Муслим ривоят қилган.

عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَلَا لَا تُغَالُوا صَدُقَةَ النِّسَاءِ فَإِنَّهَا لَوْ كَانَتْ مَكْرُمَةً فِي الدُّنْيَا وَتَقْوَى عِنْدَ اللَّهِ لَكَانَ أَوْلَاكُمْ بِهَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَلِمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَكَحَ شَيْئًا مِنْ نِسَائِهِ وَلَا أَنْكَحَ شَيْئًا مِنْ بَنَاتِهِ عَلَى أَكْثَرَ مِنَ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أُوقِيَّةً. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Abu Ajfa as-Sulamiy aytdi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Ogoh boʻlinglar, ayollarning mahrini oshirib yubormanglar. Agar bu dunyoda bir sharaf yoki Alloh nazdida bir taqvo boʻlganida, unga sizlardan koʻra haqliroq Allohning Paygʻambari ﷺ boʻlardilar. Men Rasululloh ﷺning oʻz ayollaridan birortasini oʻn ikki uqiyadan ortiqqa nikohlaganlarini yoki qizlaridan birortasini oʻn ikki uqiyadan ortiqqa turmushga berganlarini bilmayman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Ajfa as-Sulamiyning ismi Haramdir. Uqiya ilm ahli nazdida qirq dirham, oʻn ikki uqiya esa toʻrt yuz sakson dirhamdir.Абу Ажфа ас-Суламий айтди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Огоҳ бўлинглар, аёлларнинг маҳрини ошириб юборманглар. Агар бу дунёда бир шараф ёки Аллоҳ наздида бир тақво бўлганида, унга сизлардан кўра ҳақлироқ Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ бўлардилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ўз аёлларидан бирортасини ўн икки уқиядан ортиққа никоҳлаганларини ёки қизларидан бирортасини ўн икки уқиядан ортиққа турмушга берганларини билмайман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Ажфа ас-Суламийнинг исми Ҳарамдир. Уқия илм аҳли наздида қирқ дирҳам, ўн икки уқия эса тўрт юз саксон дирҳамдир.

وَعَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَعْطَى فِي صَدَاقِ امْرَأَتِهِ مِلْءَ كَفَّيْهِ سَوِيقًا أَوْ تَمْرًا فَقَدِ اسْتحلَّ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xotiniga mahr sifatida bir hovuch talqon yoki xurmo bersa, u [ayolni oʻziga] halol qilibdi», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хотинига маҳр сифатида бир ҳовуч талқон ёки хурмо берса, у [аёлни ўзига] ҳалол қилибди», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ: أَنَّ امْرَأَةً مَنْ بَنِي فَزَارَةَ تَزَوَّجَتْ عَلَى نَعْلَيْنِ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرَضِيتِ مِنْ نَفْسِكِ وَمَالِكِ بِنَعْلَيْنِ؟» قَالَتْ: نَعَمْ. فَأَجَازَهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abdulloh ibn Omir ibn Robiʼa otasidan rivoyat qilishicha, Banu Fazora qabilasidan boʻlgan bir ayol ikki kavush (sadoq) evaziga turmushga chiqdi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Oʻzingni va molingni ikki kavush evaziga (berishga) rozimisan?» dedilar. U: «Ha», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda u zot buni joiz qildilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Umar, Abu Hurayra, Sahl ibn Saʼd, Abu Said, Anas, Oisha, Jobir va Abu Hadrad al-Aslamiydan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Omir ibn Robiʼa hadisi hasan sahihdir. Ilm ahli mahr xususida ixtilof qilganlar. Baʼzi ilm ahli: Mahr ular oʻzaro rozi boʻlgan narsadir, deyishgan. Bu Sufyon as-Savriy, Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Molik ibn Anas esa: Mahr chorak dinordan kam boʻlmaydi, degan. Baʼzi Kufa ahli esa: Mahr oʻn dirhamdan kam boʻlmaydi, deyishgan.Абдуллоҳ ибн Омир ибн Робиъа отасидан ривоят қилишича, Бану Фазора қабиласидан бўлган бир аёл икки кавуш (садоқ) эвазига турмушга чиқди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ўзингни ва молингни икки кавуш эвазига (беришга) розимисан?» дедилар. У: «Ҳа», деди. (Ровий) айтди: Шунда у зот буни жоиз қилдилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Умар, Абу Ҳурайра, Саҳл ибн Саъд, Абу Саид, Анас, Оиша, Жобир ва Абу Ҳадрад ал-Асламийдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Омир ибн Робиъа ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли маҳр хусусида ихтилоф қилганлар. Баъзи илм аҳли: Маҳр улар ўзаро рози бўлган нарсадир, дейишган. Бу Суфён ас-Саврий, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Молик ибн Анас эса: Маҳр чорак динордан кам бўлмайди, деган. Баъзи Куфа аҳли эса: Маҳр ўн дирҳамдан кам бўлмайди, дейишган.

وَعَنْ عَلْقَمَةَ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ: أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً وَلَمْ يَفْرِضْ لَهَا شَيْئا وَلم يدْخل بهَا حَتَّى مَاتَ فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ: لَهَا مِثْلُ صَدَاقِ نِسَائِهَا. لَا وَكْسَ وَلَا شَطَطَ وَعَلَيْهَا الْعِدَّةُ وَلَهَا الْمِيرَاثُ فَقَامَ مَعْقِلُ بْنُ سِنَانٍ الْأَشْجَعِيُّ فَقَالَ: قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشَقٍ امْرَأَةٍ مِنَّا بِمِثْلِ مَا قَضَيْتَ. فَفَرِحَ بِهَا ابْنُ مَسْعُودٍ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ والدارمي

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, undan bir ayolga uylanib, unga mahr belgilamasdan va unga qoʻshilmasdan turib vafot etgan kishi haqida soʻraldi. Shunda Ibn Masʼud: «Unga oʻz (qarindosh) ayollarining mahriga oʻxshash mahr — kam ham emas, ortiq ham emas — tegadi, idda saqlashi shart va unga meros ham tegadi», dedi. Shunda Maʼqil ibn Sinon al-Ashjaiy turib: «Rasululloh ﷺ bizdan boʻlgan Birvaʼ bint Voshiq ismli ayol haqida xuddi sen hukm qilganingdek hukm qilgan edilar», dedi. Ibn Masʼud bundan xursand boʻldi. Bu bobda Jarrohdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Masʼudning hadisi hasan sahih hadisdir va undan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahlining amali shunga binoandir; Savriy, Ahmad va Ishoq ham shunday deyishgan. Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan baʼzi ilm ahli — ular orasida Ali ibn Abu Tolib, Zayd ibn Sobit, Ibn Abbos va Ibn Umar — esa: «Kishi ayolga uylanib, unga qoʻshilmasdan va mahr belgilamasdan turib vafot etsa, unga meros tegadi, lekin mahr tegmaydi va idda saqlashi shart», deyishgan. Bu Shofiiyning soʻzidir; u: «Agar Birvaʼ bint Voshiqning hadisi sobit boʻlganida, hujjat Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan narsada boʻlardi», degan. Shofiiydan rivoyat qilinishicha, u Misrda keyinroq bu soʻzdan qaytib, Birvaʼ bint Voshiqning hadisiga koʻra hukm qilgan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ундан бир аёлга уйланиб, унга маҳр белгиламасдан ва унга қўшилмасдан туриб вафот этган киши ҳақида сўралди. Шунда Ибн Масъуд: «Унга ўз (қариндош) аёлларининг маҳрига ўхшаш маҳр — кам ҳам эмас, ортиқ ҳам эмас — тегади, идда сақлаши шарт ва унга мерос ҳам тегади», деди. Шунда Маъқил ибн Синон ал-Ашжаий туриб: «Расулуллоҳ ﷺ биздан бўлган Бирваъ бинт Вошиқ исмли аёл ҳақида худди сен ҳукм қилганингдек ҳукм қилган эдилар», деди. Ибн Масъуд бундан хурсанд бўлди. Бу бобда Жарроҳдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Ибн Масъуднинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир ва ундан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳлининг амали шунга биноандир; Саврий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам шундай дейишган. Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган баъзи илм аҳли — улар орасида Али ибн Абу Толиб, Зайд ибн Собит, Ибн Аббос ва Ибн Умар — эса: «Киши аёлга уйланиб, унга қўшилмасдан ва маҳр белгиламасдан туриб вафот этса, унга мерос тегади, лекин маҳр тегмайди ва идда сақлаши шарт», дейишган. Бу Шофиийнинг сўзидир; у: «Агар Бирваъ бинт Вошиқнинг ҳадиси собит бўлганида, ҳужжат Набий ﷺдан ривоят қилинган нарсада бўларди», деган. Шофиийдан ривоят қилинишича, у Мисрда кейинроқ бу сўздан қайтиб, Бирваъ бинт Вошиқнинг ҳадисига кўра ҳукм қилган.

عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ: أَنَّهَا كَانَتْ تَحْتَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَحْشٍ فَمَاتَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ فَزَوَّجَهَا النَّجَاشِيُّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمْهَرَهَا عَنهُ أَرْبَعَة آلَاف. وَفِي رِوَايَة: أَرْبَعَة دِرْهَمٍ وَبَعَثَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ شُرَحْبِيل بن حَسَنَة. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Umm Habiba (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Abdulloh ibn Jahshning nikohida edi. Eri Habashiston yurtida vafot etdi. Shunda Najoshiy uni Nabiy ﷺga nikohlab berdi va u zot nomidan unga toʻrt ming mahr belgiladi — boshqa rivoyatda: toʻrt ming dirham — hamda uni Shurahbil ibn Hasana bilan Rasululloh ﷺ huzuriga joʻnatdi. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Умм Ҳабиба (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Абдуллоҳ ибн Жаҳшнинг никоҳида эди. Эри Ҳабашистон юртида вафот этди. Шунда Нажоший уни Набий ﷺга никоҳлаб берди ва у зот номидан унга тўрт минг маҳр белгилади — бошқа ривоятда: тўрт минг дирҳам — ҳамда уни Шураҳбил ибн Ҳасана билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига жўнатди. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: تَزَوَّجَ أَبُو طَلْحَةَ أُمَّ سُلَيْمٍ فَكَانَ صَدَاقُ مَا بَيْنَهُمَا الْإِسْلَامَ أَسْلَمَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ قَبْلَ أَبِي طَلْحَةَ فَخَطَبَهَا فَقَالَتْ: إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ فَإِنْ أَسْلَمْتَ نَكَحْتُكَ فَأَسْلَمَ فَكَانَ صدَاق مَا بَينهمَا. رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga uylandi, ular oʻrtasidagi mahr Islom boʻldi. Ummu Sulaym Abu Talhadan oldin musulmon boʻlgan edi. U ayolga sovchi qoʻyganida, ayol: «Men musulmon boʻlganman, agar sen ham musulmon boʻlsang, senga tegaman», dedi. Bas, u musulmon boʻldi va shu ular oʻrtasidagi mahr boʻldi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга уйланди, улар ўртасидаги маҳр Ислом бўлди. Умму Сулайм Абу Талҳадан олдин мусулмон бўлган эди. У аёлга совчи қўйганида, аёл: «Мен мусулмон бўлганман, агар сен ҳам мусулмон бўлсанг, сенга тегаман», деди. Бас, у мусулмон бўлди ва шу улар ўртасидаги маҳр бўлди.

عَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَثَرَ صُفْرَةٍ فَقَالَ: «مَا هَذَا؟» قَالَ: إِنِّي تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ قَالَ: «بَارَكَ اللَّهُ لَكَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ»

(Sobit, Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avfning (ustida) sariq (zaʼfaron) izini koʻ rib: «Bu nima?» dedilar. U: «Men bir ayolga — bir danak (yadro) ogʻ irligida oltin (mahr) bilan — uylandim», dedi. U zot: «Alloh senga barakat bersin; valima (toʻ y taomi) qil — bir qoʻ y (bilan) boʻ lsa ham», dedilar.(Собит, Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авфнинг (устида) сариқ (заъфарон) изини кў риб: «Бу нима?» дедилар. У: «Мен бир аёлга — бир данак (ядро) оғ ирлигида олтин (маҳр) билан — уйландим», деди. У зот: «Аллоҳ сенга баракат берсин; валима (тў й таоми) қил — бир қў й (билан) бў лса ҳам», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: مَا أَوْلَمَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَحَدٍ مِنْ نِسَائِهِ مَا أولم على زَيْنَب أولم بِشَاة

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ayollaridan hech biriga Zaynabga qilgan valimalaridek valima qilmadilar; unga bir qoʻy [soʻyib] valima qildilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аёлларидан ҳеч бирига Зайнабга қилган валималаридек валима қилмадилар; унга бир қўй [сўйиб] валима қилдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ: أَوْلَمَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ بَنَى بِزَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فأشبع النَّاس خبْزًا وَلَحْمًا. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Zaynab bint Jahshga (uylanib) qoʻ shilgan paytda valima (toʻ y taomi) qildilar va odamlarni non hamda goʻ sht bilan toʻ ydirdilar. Soʻng u zot — kelin (kechasi)ning ertasiga qilar edigan (odat)laridek — moʻminlar onalarining hujralariga chiqdilar: ularga salom berar va ular uchun duo qilar, ular esa u zotga salom berar va u zot uchun duo qilar edi. U zot uyiga qaytganlarida, suhbatlashib (oʻ tirgan) ikki kishini koʻ rdilar; ularni koʻ rganlarida, oʻ z uyidan (orqaga) qaytdilar. U ikki kishi — Allohning Paygʻambari ﷺ oʻ z uyidan qaytganini koʻ rganida, tezda sakrab (oʻrnidan turib ketdi). Men — ularning chiqganini u zotga oʻ zim xabar berdimmi yoki (boshqa) xabar berdimi — bilmayman. U zot qaytdilar, hatto uyga kirdilar va men bilan oʻ z orasiga pardani tushirdilar; va hijob oyati nozil boʻ ldi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшга (уйланиб) қў шилган пайтда валима (тў й таоми) қилдилар ва одамларни нон ҳамда гў шт билан тў йдирдилар. Сўнг у зот — келин (кечаси)нинг эртасига қилар эдиган (одат)ларидек — мўминлар оналарининг ҳужраларига чиқдилар: уларга салом берар ва улар учун дуо қилар, улар эса у зотга салом берар ва у зот учун дуо қилар эди. У зот уйига қайтганларида, суҳбатлашиб (ў тирган) икки кишини кў рдилар; уларни кў рганларида, ў з уйидан (орқага) қайтдилар. У икки киши — Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ ў з уйидан қайтганини кў рганида, тезда сакраб (ўрнидан туриб кетди). Мен — уларнинг чиқганини у зотга ў зим хабар бердимми ёки (бошқа) хабар бердими — билмайман. У зот қайтдилар, ҳатто уйга кирдилар ва мен билан ў з орасига пардани туширдилар; ва ҳижоб ояти нозил бў лди.

وَعَنْهُ قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ أَعْتَقَ صَفِيَّةَ وَتَزَوَّجَهَا وَجَعَلَ عِتْقَهَا صَدَاقَهَا وَأَوْلَمَ عَلَيْهَا بحيس. مُتَّفق عَلَيْهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Safiyyani ozod qildilar va unga uylandilar, ozod qilishlarini uning mahri qildilar hamda unga xays taomi bilan valima qildilar. Muttafaqun alayh.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Сафийяни озод қилдилар ва унга уйландилар, озод қилишларини унинг маҳри қилдилар ҳамда унга хайс таоми билан валима қилдилар. Муттафақун алайҳ.

وَعَنْهُ قَالَ: أَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ خَيْبَرَ وَالْمَدِينَةِ ثَلَاثَ لَيَالٍ يُبْنَى عَلَيْهِ بِصَفِيَّةَ فَدَعَوْتُ الْمُسْلِمِينَ إِلَى وَلِيمَتِهِ وَمَا كَانَ فِيهَا مِنْ خُبْزٍ وَلَا لَحْمٍ وَمَا كَانَ فِيهَا إِلَّا أَن أمربالأنطاع فَبُسِطَتْ فَأَلْقَى عَلَيْهَا التَّمْرَ وَالْأَقِطَ وَالسَّمْنَ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Xaybar bilan Madina orasida uch kecha turib, Safiyya bilan (nikoh) qurdilar. Men musulmonlarni u zotning valimasi (toʻy oshi)ga chaqirdim — unda na non, na goʻsht bor edi. Unda faqat shu bor ediki, u zot Bilolga (teri) dasturxonlarni (yoʻyishni) buyurdilar, ular yoʻyildi, soʻng ustiga xurmo, qurut va yogʻ tashlandi. Musulmonlar: «(Safiyya) moʻminlar onalaridan birimi, yoki u zotning (qul sifatida) qoʻ li ostidagi (choʻri)midir?» deyishdi. Ular: «Agar u zot uni (hijob bilan) toʻssalar, u moʻminlar onalaridan biri; agar uni toʻsmasalar, u zotning qoʻ li ostidagidandir», deyishdi. U zot koʻchganlarida, u (Safiyya) uchun ortlarida (joy) tayyorlab, hijobni (toʻsiqni) tortdilar (shunda u moʻminlar onasi ekani maʼlum boʻ ldi).(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Хайбар билан Мадина орасида уч кеча туриб, Сафийя билан (никоҳ) қурдилар. Мен мусулмонларни у зотнинг валимаси (тўй оши)га чақирдим — унда на нон, на гўшт бор эди. Унда фақат шу бор эдики, у зот Билолга (тери) дастурхонларни (йўйишни) буюрдилар, улар йўйилди, сўнг устига хурмо, қурут ва ёғ ташланди. Мусулмонлар: «(Сафийя) мўминлар оналаридан бирими, ёки у зотнинг (қул сифатида) қў ли остидаги (чўри)мидир?» дейишди. Улар: «Агар у зот уни (ҳижоб билан) тўссалар, у мўминлар оналаридан бири; агар уни тўсмасалар, у зотнинг қў ли остидагидандир», дейишди. У зот кўчганларида, у (Сафийя) учун ортларида (жой) тайёрлаб, ҳижобни (тўсиқни) тортдилар (шунда у мўминлар онаси экани маълум бў лди).

وَعَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ قَالَتْ: أَوْلَمَ النَّبِيُّ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم على النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَعْضِ نِسَائِهِ بمدين من شعير. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Safiyya bint Shayba aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻ z ayollaridan baʼzisi (uchun) — ikki mudd arpa bilan — valima qildilar.(Сафийя бинт Шайба айтди:) Пайғамбар ﷺ ў з аёлларидан баъзиси (учун) — икки мудд арпа билан — валима қилдилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْوَلِيمَةِ فَلْيَأْتِهَا» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: فَلْيُجِبْ عُرْسًا كَانَ أَو نَحوه

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Birortangiz valima (toʻ y)ga chaqirilsa, unga borsin», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз валима (тў й)га чақирилса, унга борсин», дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ: قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى طَعَام فليجب وَإِن شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ» . رَوَاهُ مُسْلِمٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz taomga chaqirilsa, uni ijobat etsin (borsin). Soʻng, agar xohlasa, yesin; agar xohlasa, (yemay) qoldirsin», dedilar. Ibn al-Musanno «taomga» (degan soʻz)ni zikr qilmadi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз таомга чақирилса, уни ижобат этсин (борсин). Сўнг, агар хоҳласа, есин; агар хоҳласа, (емай) қолдирсин», дедилар. Ибн ал-Мусанно «таомга» (деган сўз)ни зикр қилмади.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «شَرُّ الطَّعَامِ طَعَامُ الْوَلِيمَةِ يُدْعَى لَهَا الْأَغْنِيَاءُ وَيُتْرَكُ الْفُقَرَاءُ وَمَنْ تَرَكَ الدَّعْوَةَ فَقَدْ عَصَى الله وَرَسُوله»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)) (shunday) der edi: «Taomning eng yomoni — valima taomi(dir)ki, unga boylar chaqirilib, faqirlar tark qilinadi. Kim daʼvatni (chaqiruvni) tark qilsa, u Allohga va Uning Rasuli ﷺga osiylik qilgan boʻ ladi.»(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)) (шундай) дер эди: «Таомнинг энг ёмони — валима таоми(дир)ки, унга бойлар чақирилиб, фақирлар тарк қилинади. Ким даъватни (чақирувни) тарк қилса, у Аллоҳга ва Унинг Расули ﷺга осийлик қилган бў лади.»

وَعَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ يُكْنَى أَبَا شُعَيْبٍ كَانَ لَهُ غُلَامٌ لَحَّامٌ فَقَالَ: اصْنَعْ لِي طَعَامًا يَكْفِي خَمْسَةً لَعَلِّي أَدْعُو النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَامِسَ خَمْسَةٍ فَصَنَعَ لَهُ طعيما ثمَّ أتها فَدَعَاهُ فَتَبِعَهُمْ رَجُلٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَبَا شُعَيْبٍ إِنَّ رَجُلًا تَبِعَنَا فَإِنْ شِئْتَ أَذِنْتَ لَهُ وَإِنْ شِئْتَ تركته» . قَالَ: لَا بل أَذِنت لَهُ

(Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Ansorlardan Abu Shuayb deb kunya (laqab) qoʻ yilgan bir kishi bor edi; uning qassob (goʻshtfurush) bir xizmatkori bor edi. U Paygʻambar ﷺ(ning oldiga) keldi — u zot ashobi orasida edilar; u Paygʻambar ﷺning yuzlarida ochlikni (tanib) bildi. U oʻ z qassob xizmatkorining oldiga borib: «Menga beshga yetadigan taom tayyorla — men Paygʻambar ﷺni beshning beshinchisi (qilib, besh kishi) chaqirsam kerak» dedi. (Xizmatkor) unga oz (kamtarona) taom tayyorladi; soʻng u (Abu Shuayb) u zotning oldiga kelib, uni chaqirdi. Ularga bir kishi ergashdi. Paygʻambar ﷺ: «Ey Abu Shuayb, bir kishi bizga ergashdi; agar xohlasang, unga izn ber; agar xohlasang, uni qoldir (qaytar)» dedilar. U: «Yoʻq, balki men unga izn berdim» dedi.(Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Ансорлардан Абу Шуайб деб куня (лақаб) қў йилган бир киши бор эди; унинг қассоб (гўштфуруш) бир хизматкори бор эди. У Пайғамбар ﷺ(нинг олдига) келди — у зот ашоби орасида эдилар; у Пайғамбар ﷺнинг юзларида очликни (таниб) билди. У ў з қассоб хизматкорининг олдига бориб: «Менга бешга етадиган таом тайёрла — мен Пайғамбар ﷺни бешнинг бешинчиси (қилиб, беш киши) чақирсам керак» деди. (Хизматкор) унга оз (камтарона) таом тайёрлади; сўнг у (Абу Шуайб) у зотнинг олдига келиб, уни чақирди. Уларга бир киши эргашди. Пайғамбар ﷺ: «Эй Абу Шуайб, бир киши бизга эргашди; агар хоҳласанг, унга изн бер; агар хоҳласанг, уни қолдир (қайтар)» дедилар. У: «Йўқ, балки мен унга изн бердим» деди.

عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أولم على صَفِيَّة بسويق وتمر. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ

Homid ibn Yahyo Sufyondan, unga Voil ibn Dovud rivoyat qildi, u oʻgʻli Bakr ibn Voildan, u Zuhriydan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ Safiyya uchun saviq (qovurilgan un) va xurmo bilan valima qildilar.Ҳомид ибн Яҳё Суфёндан, унга Воил ибн Довуд ривоят қилди, у ўғли Бакр ибн Воилдан, у Зуҳрийдан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Набий ﷺ Сафийя учун савиқ (қовурилган ун) ва хурмо билан валима қилдилар.

وَعَنْ سَفِينَةَ: أَنَّ رَجُلًا ضَافَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَقَالَتْ فَاطِمَةُ: لَوْ دَعَوْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَكَلَ مَعَنَا فَدَعَوْهُ فَجَاءَ فَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى عِضَادَتَيِ الْبَابِ فَرَأَى الْقِرَامَ قَدْ ضُرِبَ فِي نَاحِيَةِ الْبَيْتِ فَرَجَعَ. قَالَتْ فَاطِمَةُ: فَتَبِعْتُهُ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا رَدَّكَ؟ قَالَ: «إِنَّهُ لَيْسَ لِي أَوْ لِنَبِيٍّ أَنْ يَدْخُلَ بَيْتا مزوقا» . رَوَاهُ أَحْمد وَابْن مَاجَه

Muso ibn Ismoil rivoyat qiladi. Bizga Hammod Said ibn Jumhondan, u Safina Abu Abdurrahmondan xabar berdiki, bir kishi Ali ibn Abu Tolibni mehmon qilib, unga taom tayyorladi. Shunda Fotima: «Koshki Rasullullohni ﷺ taklif qilsak-da, biz bilan birga taomlansalar», dedi. Bas, ular u zotni taklif qildilar. U zot kelib, qoʻllarini eshikning ikki kosagiga (ustunlariga) qoʻydilar va uyning bir tomoniga tortib qoʻyilgan naqshli pardani koʻrib, qaytib ketdilar. Shunda Fotima Aliga: «Orqalaridan boring-da, ularni nima qaytarganiga qarang», dedi. Men u zotning izlaridan bordim va: «Yo Rasululloh, sizni nima qaytardi?» dedim. U zot: «Men yoki (boshqa) bir paygʻambar uchun naqshlar bilan bezatilgan uyga kirish (loyiq) emasdir», dedilar.Мусо ибн Исмоил ривоят қилади. Бизга Ҳаммод Саид ибн Жумҳондан, у Сафина Абу Абдурраҳмондан хабар бердики, бир киши Али ибн Абу Толибни меҳмон қилиб, унга таом тайёрлади. Шунда Фотима: «Кошки Расуллуллоҳни ﷺ таклиф қилсак-да, биз билан бирга таомлансалар», деди. Бас, улар у зотни таклиф қилдилар. У зот келиб, қўлларини эшикнинг икки косагига (устунларига) қўйдилар ва уйнинг бир томонига тортиб қўйилган нақшли пардани кўриб, қайтиб кетдилар. Шунда Фотима Алига: «Орқаларидан боринг-да, уларни нима қайтарганига қаранг», деди. Мен у зотнинг изларидан бордим ва: «Ё Расулуллоҳ, сизни нима қайтарди?» дедим. У зот: «Мен ёки (бошқа) бир пайғамбар учун нақшлар билан безатилган уйга кириш (лойиқ) эмасдир», дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ دُعِيَ فَلَمْ يُجِبْ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَمن دخل على غَيْرِ دَعْوَةٍ دَخَلَ سَارِقًا وَخَرَجَ مُغِيرًا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Musaddad Durust ibn Ziyoddan, u Abon ibn Toriqdan, u Toriqdan, u Nofeʼdan rivoyat qiladiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) dedilar: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim taklif qilinib, (taklifni) qabul qilmasa, u Alloh va Uning Rasuliga osiy boʻlibdi. Kim taklifsiz (birovning uyiga) kirsa, oʻgʻri boʻlib kiribdi va talonchi boʻlib chiqibdi». Abu Dovud aytdi: Abon ibn Toriq — majhul (notanish) roviydir.Мусаддад Дуруст ибн Зиёддан, у Абон ибн Ториқдан, у Ториқдан, у Нофеъдан ривоят қиладики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) дедилар: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким таклиф қилиниб, (таклифни) қабул қилмаса, у Аллоҳ ва Унинг Расулига осий бўлибди. Ким таклифсиз (бировнинг уйига) кирса, ўғри бўлиб кирибди ва талончи бўлиб чиқибди». Абу Довуд айтди: Абон ибн Ториқ — мажҳул (нотаниш) ровийдир.

وَعَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا اجْتَمَعَ الدَّاعِيَانِ فَأَجِبْ أَقْرَبَهُمَا بَابًا وَإِنْ سَبَقَ أَحَدُهُمَا فَأَجِبِ الَّذِي سَبَقَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ

Hannod ibn as-Sariy Abdussalom ibn Harbdan, u Abu Xolid ad-Daloniydan, u Abul-Aloʼ al-Avdiydan, u Humayd ibn Abdurrahmon al-Himyariydan, u Nabiy ﷺ ashoblaridan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ: «Ikki taklif qiluvchi (bir vaqtda) jamlansa, eshigi yaqinrogʻining (taklifiga) ijobat qil. Chunki eshigi yaqinrogʻi qoʻshnichiligi yaqinroq boʻlgandir. Agar ulardan biri (taklif qilishda) oʻzib ketgan boʻlsa, oʻzib ketganining (taklifiga) ijobat qil», dedilar.Ҳаннод ибн ас-Сарий Абдуссалом ибн Ҳарбдан, у Абу Холид ад-Далонийдан, у Абул-Алў ал-Авдийдан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмон ал-Ҳимярийдан, у Набий ﷺ ашобларидан бўлган бир кишидан ривоят қиладики, Набий ﷺ: «Икки таклиф қилувчи (бир вақтда) жамланса, эшиги яқинроғининг (таклифига) ижобат қил. Чунки эшиги яқинроғи қўшничилиги яқинроқ бўлгандир. Агар улардан бири (таклиф қилишда) ўзиб кетган бўлса, ўзиб кетганининг (таклифига) ижобат қил», дедилар.

قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «طَعَامُ أَوَّلِ يَوْمٍ حق وَطَعَام يَوْم الثَّانِي سنة وَطَعَام يَوْم الثَّالِثِ سُمْعَةٌ وَمَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ بِهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birinchi kunning taomi haqdir, ikkinchi kunning taomi sunnatdir, uchinchi kunning taomi (shuhrat uchun) eshittirishdir. Kim (amalini) eshittirsa, Alloh ham uni (sharmandalik bilan) eshittiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Ibn Masʼudning hadisini Ziyod ibn Abdullohning hadisidan boshqa yoʻl bilan marfuʼ holida bilmaymiz. Ziyod ibn Abdulloh esa gʻarib va munkar (rivoyatlari) koʻp (rovi)dir. (Abu Iso) aytdi: Men Muhammad ibn Ismoilning Muhammad ibn Uqbadan zikr qilib aytishini eshitdim: Vakiʼ aytdi: Ziyod ibn Abdulloh oʻz sharafi bilan birga hadisda yolgʻon gapirmaydi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биринчи куннинг таоми ҳақдир, иккинчи куннинг таоми суннатдир, учинчи куннинг таоми (шуҳрат учун) эшиттиришдир. Ким (амалини) эшиттирса, Аллоҳ ҳам уни (шармандалик билан) эшиттиради», дедилар. Абу Исо айтди: Ибн Масъуднинг ҳадисини Зиёд ибн Абдуллоҳнинг ҳадисидан бошқа йўл билан марфуъ ҳолида билмаймиз. Зиёд ибн Абдуллоҳ эса ғариб ва мункар (ривоятлари) кўп (рови)дир. (Абу Исо) айтди: Мен Муҳаммад ибн Исмоилнинг Муҳаммад ибн Уқбадан зикр қилиб айтишини эшитдим: Вакиъ айтди: Зиёд ибн Абдуллоҳ ўз шарафи билан бирга ҳадисда ёлғон гапирмайди.

وَعَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ طَعَامِ الْمُتَبَارِيَيْنِ أَنْ يُؤْكَلَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ مُحْيِي السُّنَّةِ: وَالصَّحِيحُ أَنَّهُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا

Horun ibn Zayd ibn Abiz-Zarqo rivoyat qiladi. Bizga otam, unga Jarir ibn Hozim Zubayr ibn Xirritdan rivoyat qildi. U dedi: Ikrimani shunday deganini eshitdim: Ibn Abbos: «Nabiy ﷺ bir-biri bilan (maqtanib) musobaqalashuvchi ikki kishining taomini yeyishdan nahy qildilar (qaytardilar)», der edi. Abu Dovud aytdi: Uni Jarirdan rivoyat qilganlarning koʻpchiligi unda Ibn Abbosni zikr qilmaydi. Horun an-Nahaviy esa unda Ibn Abbosni ham zikr qilgan, Hammod ibn Zayd esa Ibn Abbosni zikr qilmagan.Ҳорун ибн Зайд ибн Абиз-Зарқо ривоят қилади. Бизга отам, унга Жарир ибн Ҳозим Зубайр ибн Хирритдан ривоят қилди. У деди: Икримани шундай деганини эшитдим: Ибн Аббос: «Набий ﷺ бир-бири билан (мақтаниб) мусобақалашувчи икки кишининг таомини ейишдан наҳй қилдилар (қайтардилар)», дер эди. Абу Довуд айтди: Уни Жарирдан ривоят қилганларнинг кўпчилиги унда Ибн Аббосни зикр қилмайди. Ҳорун ан-Наҳавий эса унда Ибн Аббосни ҳам зикр қилган, Ҳаммод ибн Зайд эса Ибн Аббосни зикр қилмаган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمُتَبَارِيَانِ لَا يُجَابَانِ وَلَا يُؤْكَلُ طَعَامُهُمَا» . قَالَ الْإِمَامُ أَحْمَدُ: يَعْنِي المتعارضين بالضيافة فخراً ورياء

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir-biri bilan bellashuvchi ikki kishining taklifi qabul qilinmaydi va ularning taomi yeyilmaydi», dedilar. Imom Ahmad: «Bu — mehmondorchilikda faxr va riyo uchun bir-biri bilan musobaqalashadigan ikki kishini bildiradi», dedilar. Bayhaqiy Shuʼab al-iymonda rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бири билан беллашувчи икки кишининг таклифи қабул қилинмайди ва уларнинг таоми ейилмайди», дедилар. Имом Аҳмад: «Бу — меҳмондорчиликда фахр ва риё учун бир-бири билан мусобақалашадиган икки кишини билдиради», дедилар. Байҳақий Шуъаб ал-иймонда ривоят қилган.

وَعَن عمرَان ين حُصَيْنٍ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِجَابَة طَعَام الْفَاسِقين

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fosiqlarning taomiga taklifni qabul qilishni man etdilar. Bayhaqiy Shuʼab al-iymonda rivoyat qilgan.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фосиқларнинг таомига таклифни қабул қилишни ман этдилар. Байҳақий Шуъаб ал-иймонда ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ الْمُسْلِمِ فَلْيَأْكُلْ مِنْ طَعَامِهِ وَلَا يَسْأَلْ وَيَشْرَبْ مِنْ شَرَابِهِ وَلَا يَسْأَلْ» رَوَى الْأَحَادِيثَ الثَّلَاثَة الْبَيْهَقِيّ فِي «شُعَبِ الْإِيمَانِ» وَقَالَ: هَذَا إِنْ صَحَّ فَلِأَنَّ الظَّاهِرَ أَنَّ الْمُسْلِمَ لَا يُطْعِمُهُ وَلَا يسْقِيه إِلَّا مَا هُوَ حَلَال عِنْده

Abu Qatoda ibn Ribʼiy al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz masjidga kirsa, ikki rakat namoz oʻqimasdan oʻtirmasin», — dedilar.Абу Қатода ибн Рибъий ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз масжидга кирса, икки ракат намоз ўқимасдан ўтирмасин», — дедилар.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُبِضَ عَنْ تِسْعِ نِسْوَةٍ وَكَانَ يقسم مِنْهُنَّ لثمان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ toʻqqiz xotin qoldirib vafot etdilar; ulardan sakkiztasi oʻrtasida navbatni teng taqsim qilar edilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тўққиз хотин қолдириб вафот этдилар; улардан саккизтаси ўртасида навбатни тенг тақсим қилар эдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ سَوْدَةَ لَمَّا كَبِرَتْ قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ جَعَلْتُ يَوْمِي مِنْكَ لِعَائِشَةَ فَكَانَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَسَّمُ لِعَائِشَةَ يَوْمَيْنِ يَوْمَهَا وَيَوْم سَوْدَة

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men oʻzimni oʻrniga qoʻyishni istagan, undan koʻra menga sevimliroq boʻlgan ayolni — Savda binti Zamʼadan boshqa hech bir ayolni koʻrmadim; (lekin) unda bir oz qizishqoqlik (tezlik) bor edi. (Oisha) dedi: U keksayib qolgach, Rasululloh ﷺ dan (tegishli) oʻz kunini Oishaga berdi. U: «Yo Rasululloh! Men sizdan (tegishli) oʻz kunimni Oishaga berdim», dedi. Shunday qilib, Rasululloh ﷺ Oishaga ikki kun — oʻzining kuni va Savdaning kunini taqsimlab berardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ўзимни ўрнига қўйишни истаган, ундан кўра менга севимлироқ бўлган аёлни — Савда бинти Замъадан бошқа ҳеч бир аёлни кўрмадим; (лекин) унда бир оз қизишқоқлик (тезлик) бор эди. (Оиша) деди: У кексайиб қолгач, Расулуллоҳ ﷺ дан (тегишли) ўз кунини Оишага берди. У: «Ё Расулуллоҳ! Мен сиздан (тегишли) ўз кунимни Оишага бердим», деди. Шундай қилиб, Расулуллоҳ ﷺ Оишага икки кун — ўзининг куни ва Савданинг кунини тақсимлаб берардилар.

وَعَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَسْأَلُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ: «أَيْنَ أَنَا غَدًا؟» يُرِيدُ يَوْمَ عَائِشَةَ فَأَذِنَ لَهُ أَزْوَاجُهُ يَكُونُ حَيْثُ شَاءَ فَكَانَ فِي بَيْتِ عَائِشَةَ حَتَّى مَاتَ عِنْدَهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ — oʻ zlari vafot etgan (oʻ sha) kasalliklarida — «Men ertaga qaerda (boʻ laman)? Men ertaga qaerda?» deb soʻrar edilar — Oishaning kunini (navbatini) nazarda tutar edilar. Bas, zavjalari u zotga — xohlagan (joy)larida boʻ lishga — izn berdi. Shu sababli u zot Oishaning uyida boʻ ldilar — to uning huzurida vafot etgunlarigacha. Oisha aytdi: «U zot — mening (uyimda navbatim) aylangan (oʻ sha) kunda, mening uyimda vafot etdilar; Alloh u zotni — boshlari mening boʻ ynim va koʻ ksim orasida boʻ lgan holda — (vafot ettirib) oldi; va u zotning soʻ lagi mening soʻ lagimga qoʻ shildi (aralashdi).»(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — ў злари вафот этган (ў ша) касалликларида — «Мен эртага қаэрда (бў ламан)? Мен эртага қаэрда?» деб сўрар эдилар — Оишанинг кунини (навбатини) назарда тутар эдилар. Бас, завжалари у зотга — хоҳлаган (жой)ларида бў лишга — изн берди. Шу сабабли у зот Оишанинг уйида бў лдилар — то унинг ҳузурида вафот этгунларигача. Оиша айтди: «У зот — менинг (уйимда навбатим) айланган (ў ша) кунда, менинг уйимда вафот этдилар; Аллоҳ у зотни — бошлари менинг бў йним ва кў ксим орасида бў лган ҳолда — (вафот эттириб) олди; ва у зотнинг сў лаги менинг сў лагимга қў шилди (аралашди).»

وَعَنْهَا قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ فأيهن خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا مَعَهُ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ safarga chiqmoqchi boʻlgan har safar, u zot — zavjalaridan qaysi biri u bilan (birga) borishni — qurʼa (chek) tashlab (aniqlar) edi; ismi chiqqanini oʻzi bilan olar edi. U zot ularning har biriga bir kun va bir kechani belgilab qoʻygan edi. Lekin Savda bint Zamʼa oʻz (navbati) kuni va kechasini — Allohning Rasuli ﷺ ning roziligini (mamnunligini) istab — Paygʻambar ﷺ ning zavjasi Oishaga berdi (voz kechdi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ сафарга чиқмоқчи бўлган ҳар сафар, у зот — завжаларидан қайси бири у билан (бирга) боришни — қуръа (чек) ташлаб (аниқлар) эди; исми чиққанини ўзи билан олар эди. У зот уларнинг ҳар бирига бир кун ва бир кечани белгилаб қўйган эди. Лекин Савда бинт Замъа ўз (навбати) куни ва кечасини — Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг розилигини (мамнунлигини) истаб — Пайғамбар ﷺ нинг завжаси Оишага берди (воз кечди).

وَعَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَ: مِنَ السُّنَّةِ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْبِكْرَ عَلَى الثَّيِّبِ أَقَامَ عِنْدهَا سبعا وَقسم إِذا تَزَوَّجَ الثَّيِّبَ أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَسَمَ. قَالَ أَبُو قلَابَة: وَلَو شِئْت لَقلت: إِن أَنَسًا رَفْعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

(Abu Qiloba, Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) «Sunnatdan (shu)ki: kishi tul (beva) ustiga bokira (qiz)ga uylansa, uning huzurida yetti (kun) turadi, soʻng (navbatni teng) taqsimlaydi; bokira ustiga tul (beva)ga uylansa, uning huzurida uch (kun) turadi, soʻng taqsimlaydi.» Abu Qiloba: «Agar xohlasam, ‹Anas uni Paygʻambar ﷺga rafʼ qildi (bogʻ ladi)› degan boʻ lar edim», dedi. (Abdurrazzoq — Sufyondan, Ayyub va Xoliddan (rivoyat qildi); Xolid: «Agar xohlasam, ‹uni Paygʻambar ﷺga rafʼ qildi› degan boʻ lar edim» dedi.)(Абу Қилоба, Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) «Суннатдан (шу)ки: киши тул (бева) устига бокира (қиз)га уйланса, унинг ҳузурида етти (кун) туради, сўнг (навбатни тенг) тақсимлайди; бокира устига тул (бева)га уйланса, унинг ҳузурида уч (кун) туради, сўнг тақсимлайди.» Абу Қилоба: «Агар хоҳласам, ‹Анас уни Пайғамбар ﷺга рафъ қилди (боғ лади)› деган бў лар эдим», деди. (Абдурраззоқ — Суфёндан, Айюб ва Холиддан (ривоят қилди); Холид: «Агар хоҳласам, ‹уни Пайғамбар ﷺга рафъ қилди› деган бў лар эдим» деди.)

وَعَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِين تَزَوَّجَ أُمَّ سَلَمَةَ وَأَصْبَحَتْ عِنْدَهُ قَالَ لَهَا: «لَيْسَ بِكِ عَلَى أَهْلِكِ هَوَانٌ إِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ عِنْدَكِ وَسَبَّعْتُ عِنْدَهُنَّ وَإِنْ شِئْتِ ثَلَّثْتُ عِنْدَكِ وَدُرْتُ» . قَالَتْ: ثَلِّثْ. وَفِي رِوَايَةٍ: إِنَّهُ قَالَ لَهَا: «لِلْبِكْرِ سَبْعٌ وَلِلثَّيِّبِ ثَلَاثٌ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Bakr ibn Abdurahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Salamaga uylanib, u (Ummu Salama) u zotning huzurida tonggacha qolganida, unga shunday dedilar: «Ahling oldida sening qadring kam emas. Agar xohlasang, sening huzuringda yetti (kun) qolaman; agar xohlasang, uch (kun) qolib, soʻng (navbat boʻyicha) aylanaman». (Ummu Salama): «Uch (kun) qol», dedi.Абу Бакр ибн Абдураҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламага уйланиб, у (Умму Салама) у зотнинг ҳузурида тонггача қолганида, унга шундай дедилар: «Аҳлинг олдида сенинг қадринг кам эмас. Агар хоҳласанг, сенинг ҳузурингда етти (кун) қоламан; агар хоҳласанг, уч (кун) қолиб, сўнг (навбат бўйича) айланаман». (Умму Салама): «Уч (кун) қол», деди.

عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْسِمُ بَيْنَ نِسَائِهِ فَيَعْدِلُ وَيَقُولُ: «اللَّهُمَّ هَذَا قَسْمِي فِيمَا أَمْلِكُ فَلَا تَلُمْنِي فِيمَا تَمْلِكُ وَلَا أَمْلِكُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ayollari orasida navbat taqsimlar va adolat qilar edilar, hamda: «Allohim, bu mening qoʻlimda boʻlgan narsadagi taqsimimdir, Sening qoʻlingda boʻlib, mening qoʻlimda boʻlmagan narsada meni malomat qilmagin», derdilar. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisini shu tarzda bir necha kishi Hammod ibn Salamadan, u Ayyubdan, u Abu Qilobadan, u Abdulloh ibn Yaziddan, u Oishadan, Nabiy ﷺ taqsim qilar edilar, deb rivoyat qilgan. Hammod ibn Zayd va boshqa bir necha kishi esa buni Ayyubdan, u Abu Qilobadan mursal qilib, Nabiy ﷺ taqsim qilar edilar, deb rivoyat qilgan. Bu Hammod ibn Salamaning hadisidan sahihroqdir. U zotning «Sening qoʻlingda boʻlib, mening qoʻlimda boʻlmagan narsada meni malomat qilmagin» degan soʻzining maʼnosi — muhabbat va moyillikdir; baʼzi ilm ahli buni shunday izohlagan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аёллари орасида навбат тақсимлар ва адолат қилар эдилар, ҳамда: «Аллоҳим, бу менинг қўлимда бўлган нарсадаги тақсимимдир, Сенинг қўлингда бўлиб, менинг қўлимда бўлмаган нарсада мени маломат қилмагин», дердилар. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадисини шу тарзда бир неча киши Ҳаммод ибн Саламадан, у Айюбдан, у Абу Қилобадан, у Абдуллоҳ ибн Язиддан, у Оишадан, Набий ﷺ тақсим қилар эдилар, деб ривоят қилган. Ҳаммод ибн Зайд ва бошқа бир неча киши эса буни Айюбдан, у Абу Қилобадан мурсал қилиб, Набий ﷺ тақсим қилар эдилар, деб ривоят қилган. Бу Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. У зотнинг «Сенинг қўлингда бўлиб, менинг қўлимда бўлмаган нарсада мени маломат қилмагин» деган сўзининг маъноси — муҳаббат ва мойилликдир; баъзи илм аҳли буни шундай изоҳлаган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِذَا كَانَتْ عِنْدَ الرَّجُلِ امْرَأَتَانِ فَلَمْ يَعْدِلْ بَيْنَهُمَا جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ سَاقِطٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Kishining ikkita xotini boʻlib, ular orasida adolat qilmasa, qiyomat kuni bir tomoni soʻlib (tushib) holda keladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni musnad (marfuʼ) qilib faqat Hammom ibn Yahyo Qatodadan rivoyat qilgan. Hishom ad-Dastuvoiy esa buni Qatodadan: «Aytilar edi», deb rivoyat qilgan. Biz bu hadisni marfuʼ holda faqat Hammomning rivoyatidan bilamiz, Hammom esa ishonchli, hofiz (rovi)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Кишининг иккита хотини бўлиб, улар орасида адолат қилмаса, қиёмат куни бир томони сўлиб (тушиб) ҳолда келади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни муснад (марфуъ) қилиб фақат Ҳаммом ибн Яҳё Қатодадан ривоят қилган. Ҳишом ад-Дастувоий эса буни Қатодадан: «Айтилар эди», деб ривоят қилган. Биз бу ҳадисни марфуъ ҳолда фақат Ҳаммомнинг ривоятидан биламиз, Ҳаммом эса ишончли, ҳофиз (рови)дир.

عَنْ عَطَاءٍ قَالَ: حَضَرْنَا مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ جَنَازَةَ مَيْمُونَةَ بِسَرِفَ فَقَالَ: هَذِهِ زَوْجَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا رَفَعْتُمْ نَعْشَهَا فَلَا تُزَعْزِعُوهَا وَلَا تُزَلْزِلُوهَا وَارْفُقُوا بِهَا فَإِنَّهُ كَانَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِسْعُ نِسْوَةٍ كَانَ يَقْسِمُ مِنْهُنَّ لِثَمَانٍ وَلَا يَقْسِمُ لِوَاحِدَةٍ قَالَ عَطَاءٌ: الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْسِمُ لَهَا بَلَغَنَا أَنَّهَا صَفِيَّةُ وَكَانَتْ آخِرهنَّ موتا مَاتَت بِالْمَدِينَةِ وَقَالَ رَزِينٌ: قَالَ غَيْرُ عَطَاءٍ: هِيَ سَوْدَةُ وَهُوَ أصح وهبت يَوْمهَا لِعَائِشَةَ حِينَ أَرَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَلَاقَهَا فَقَالَتْ لَهُ: أَمْسِكْنِي قَدْ وهبت يومي لعَائِشَة لعَلي أكون من نِسَائِك فِي الْجنَّة

(Ato aytdi:) Biz Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) bilan Sarifda Maymuna (roziyallohu anho)ning janozasida hozir boʻ ldik. Ibn Abbos: «Bu — Paygʻambar ﷺning zavjalaridan(dir); uning tobutini koʻ targaningizda, uni silkitmanglar va tebratmanglar — muloyim (ehtiyot) boʻ linglar; chunki Paygʻambar ﷺning huzurida toʻ qqiz (ayol) bor edi: u zot sakkiztasi uchun (navbat) taqsimlar, bittasi uchun (navbat) taqsimlamas edilar», dedi.(Ато айтди:) Биз Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) билан Сарифда Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг жанозасида ҳозир бў лдик. Ибн Аббос: «Бу — Пайғамбар ﷺнинг завжаларидан(дир); унинг тобутини кў тарганингизда, уни силкитманглар ва тебратманглар — мулойим (эҳтиёт) бў линглар; чунки Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида тў ққиз (аёл) бор эди: у зот саккизтаси учун (навбат) тақсимлар, биттаси учун (навбат) тақсимламас эдилар», деди.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا فَإِنَّهُنَّ خُلِقْنَ مِنْ ضِلَعٍ وَإِنَّ أَعْوَجَ شَيْءٍ فِي الضِّلَعِ أَعْلَاهُ فَإِنْ ذَهَبْتَ تُقِيمُهُ كَسْرَتَهُ وَإِنْ تَرَكْتَهُ لَمْ يَزَلْ أَعْوَجَ فَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, oʻ z qoʻ shnisini ranjitmasin. Va ayollar (haqi)da yaxshilik (bilan ish tutishni) bir-biringizga tavsiya qilinglar; chunki ular qovurgʻ adan yaratilgan; va qovurgʻ adagi eng egri (narsa) — uning eng yuqorisidir. Agar uni toʻ gʻ rilamoqchi boʻ lsang, uni sindirib qoʻ yasan; agar uni (oʻ z holiga) qoldirsang, doimo egri (boʻ lib) qolaveradi. Bas, ayollar (haqi)da yaxshilik (bilan ish tutishni) bir-biringizga tavsiya qilinglar», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, ў з қў шнисини ранжитмасин. Ва аёллар (ҳақи)да яхшилик (билан иш тутишни) бир-бирингизга тавсия қилинглар; чунки улар қовурғ адан яратилган; ва қовурғ адаги энг эгри (нарса) — унинг энг юқорисидир. Агар уни тў ғ риламоқчи бў лсанг, уни синдириб қў ясан; агар уни (ў з ҳолига) қолдирсанг, доимо эгри (бў либ) қолаверади. Бас, аёллар (ҳақи)да яхшилик (билан иш тутишни) бир-бирингизга тавсия қилинглар», дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الْمَرْأَةَ خُلِقَتْ مِنْ ضِلَعٍ لَنْ تَسْتَقِيمَ لَكَ عَلَى طَرِيقَةٍ فَإِنِ اسْتَمْتَعْتَ بِهَا اسْتَمْتَعْتَ بِهَا وَبِهَا عِوَجٌ وَإِنْ ذَهَبْتَ تقيمها كسرتها وَكسرهَا طَلاقهَا» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, ayol qovurgʻadan yaratilgan, u sen uchun bir yoʻsinda toʻgʻrilanmaydi. Agar undan manfaat olmoqchi boʻlsang, undan (egriligi bilan birga) manfaat olasan; agar uni toʻgʻrilamoqchi boʻlsang, sindirib qoʻyasan, uni sindirish esa uni taloq qilishdir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, аёл қовурғадан яратилган, у сен учун бир йўсинда тўғриланмайди. Агар ундан манфаат олмоқчи бўлсанг, ундан (эгрилиги билан бирга) манфаат оласан; агар уни тўғриламоқчи бўлсанг, синдириб қўясан, уни синдириш эса уни талоқ қилишдир», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَفْرَكْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَةً إِنْ كَرِهَ مِنْهَا خُلُقًا رَضِيَ مِنْهَا آخَرَ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin (erkak) moʻmina (ayol)ni yomon koʻrmasin; agar undagi bir xulqni yoqtirmasa, boshqasini yoqtirar», — yoki: «boshqasidan rozi boʻlar», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин (эркак) мўмина (аёл)ни ёмон кўрмасин; агар ундаги бир хулқни ёқтирмаса, бошқасини ёқтирар», — ёки: «бошқасидан рози бўлар», — дедилар.

وَعَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْلَا بَنُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَخْنَزِ اللَّحْمُ وَلَوْلَا حَوَّاءُ لَمْ تَخُنْ أُنْثَى زَوجهَا الدَّهْر»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bani Isroil boʻlmaganida, goʻsht buzilmas (chirimas) edi; va Havvo boʻlmaganida, hech bir ayol eriga xiyonat qilmas edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бани Исроил бўлмаганида, гўшт бузилмас (чиримас) эди; ва Ҳавво бўлмаганида, ҳеч бир аёл эрига хиёнат қилмас эди», — деди.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمَعَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَجْلِدْ أَحَدُكُمُ امْرَأَتَهُ جَلْدَ الْعَبْدِ ثُمَّ يُجَامِعْهَا فِي آخِرِ الْيَوْمِ» وَفِي رِوَايَةٍ: «يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فَيَجْلِدُ امْرَأَتَهُ جَلْدَ الْعَبْدِ فَلَعَلَّهُ يُضَاجِعُهَا فِي آخِرِ يَوْمِهِ» . ثُمَّ وَعَظَهُمْ فِي ضَحِكِهِمْ مِنَ الضَّرْطَةِ فَقَالَ: «لِمَ يَضْحَكُ أَحَدُكُمْ مِمَّا يفعل؟»

(Abdulloh ibn Zamʼa (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Birortangiz oʻ z xotinini — qul urilgandek — urmasin, soʻng (oʻ sha) kunning oxirida uning bilan jimoʼ (yaqinlik) qilmasin (yaʼni shafqatsizlik bilan urish yarashmaydi)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Замъа (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Бирортангиз ў з хотинини — қул урилгандек — урмасин, сўнг (ў ша) куннинг охирида унинг билан жимў (яқинлик) қилмасин (яъни шафқацизлик билан уриш ярашмайди)», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كُنْتُ أَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ لِي صَوَاحِبُ يَلْعَبْنَ مَعِي فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ ينقمعن فيسربهن إِلَيّ فيلعبن معي

(Oisha (roziyallohu anho) aytdilar:) Men Paygʻambar ﷺning huzurlarida qoʻgʻirchoqlar (qiz-qoʻgʻirchoqlar) bilan oʻynardim, men bilan birga oʻynaydigan dugonalarim (qizlar) bor edi. Rasululloh ﷺ kirganlarida, ular u zotdan (uyalib) berkinardilar; (u zot) esa ularni menga (qaytarib) yuborardilar, ular (yana) men bilan oʻynardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар:) Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида қўғирчоқлар (қиз-қўғирчоқлар) билан ўйнардим, мен билан бирга ўйнайдиган дугоналарим (қизлар) бор эди. Расулуллоҳ ﷺ кирганларида, улар у зотдан (уялиб) беркинардилар; (у зот) эса уларни менга (қайтариб) юборардилар, улар (яна) мен билан ўйнардилар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ عَلَى بَابِ حُجْرَتِي وَالْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ بِالْحِرَابِ فِي الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتُرُنِي بردائه لِأَنْظُرَ إِلَى لَعِبِهِمْ بَيْنَ أُذُنِهِ وَعَاتِقِهِ ثُمَّ يَقُومُ مِنْ أَجْلِي حَتَّى أَكُونَ أَنَا الَّتِي أَنْصَرِفُ فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْحَرِيصَةِ على اللَّهْو

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺ ni hujramning eshigi oldida turganlarini koʻrdim — habashalar Rasululloh ﷺ ning masjidida nayzalari bilan oʻynashardi — u zot ridolari bilan meni toʻsib turdilar, men ularning oʻyiniga qarashim uchun. Soʻng oʻzim qaytib ketgunimcha men uchun (turishda) davom etdilar. Endi oʻyin-kulgiga oʻch yosh joriyaning holatini oʻylab koʻringlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺ ни ҳужрамнинг эшиги олдида турганларини кўрдим — ҳабашалар Расулуллоҳ ﷺ нинг масжидида найзалари билан ўйнашарди — у зот ридолари билан мени тўсиб турдилар, мен уларнинг ўйинига қарашим учун. Сўнг ўзим қайтиб кетгунимча мен учун (туришда) давом этдилар. Энди ўйин-кулгига ўч ёш жориянинг ҳолатини ўйлаб кўринглар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنِّي لأعْلم إِذا كنت عني راضية وَإِذا كنت عني غَضْبَى» فَقُلْتُ: مِنْ أَيْنَ تَعْرِفُ ذَلِكَ؟ فَقَالَ: " إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً فَإِنَّكَ تَقُولِينَ: لَا وَرَبِّ مُحَمَّدٍ وَإِذَا كُنْتِ عَلَيَّ غَضْبَى قُلْتِ: لَا وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ ". قَالَتْ: قُلْتُ: أَجَلْ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَهْجُرُ إِلَّا اسْمَكَ

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Albatta men — sen mendan rozi (boʻ lgan) paytni va menga gʻ azablangan paytni — bilaman», dedilar. Men: «Buni qaerdan bilasan?» dedim. U zot: «Sen mendan rozi boʻ lganingda, ‹Yoʻq, Muhammadning Robbiga qasamki› deysan; gʻ azablanganingda esa, ‹Yoʻq, Ibrohimning Robbiga qasamki› deysan», dedilar. Men: «Ha (toʻ gʻ ri), Allohga qasamki, ey Allohning Rasuli, men faqat sening ismingni (tilga olmay) tark qilaman (qolgani esa oʻ shanday)», dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Албатта мен — сен мендан рози (бў лган) пайтни ва менга ғ азабланган пайтни — биламан», дедилар. Мен: «Буни қаэрдан биласан?» дедим. У зот: «Сен мендан рози бў лганингда, ‹Йўқ, Муҳаммаднинг Роббига қасамки› дейсан; ғ азабланганингда эса, ‹Йўқ, Иброҳимнинг Роббига қасамки› дейсан», дедилар. Мен: «Ҳа (тў ғ ри), Аллоҳга қасамки, эй Аллоҳнинг Расули, мен фақат сенинг исмингни (тилга олмай) тарк қиламан (қолгани эса ў шандай)», дедим.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا دَعَا الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ إِلَى فِرَاشِهِ فَأَبَتْ فَبَاتَ غَضْبَانَ لَعَنَتْهَا الْمَلَائِكَةُ حَتَّى تُصْبِحَ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا قَالَ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْ رَجُلٍ يَدْعُو امْرَأَتَهُ إِلَى فِرَاشِهِ فَتَأْبَى عَلَيْهِ إِلَّا كَانَ الَّذِي فِي السَّمَاءِ ساخطا عَلَيْهَا حَتَّى يرضى عَنْهَا»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar er xotinini oʻz toʻshagiga (yaʼni jinsiy yaqinlikka) chaqirsa-yu, u (xotin) rad etib, uni gʻazablangan holda uxlashga majbur qilsa, farishtalar — to tonggacha — uni laʼnatlaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар эр хотинини ўз тўшагига (яъни жинсий яқинликка) чақирса-ю, у (хотин) рад этиб, уни ғазабланган ҳолда ухлашга мажбур қилса, фаришталар — то тонггача — уни лаънатлайди», — деди.

وَعَنْ أَسْمَاءَ أَنَّ امْرَأَةً قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي ضَرَّةً فَهَلْ عَلَيَّ جُنَاحٌ إِنْ تَشَبَّعْتُ مِنْ زَوْجِي غَيْرَ الَّذِي يُعْطِينِي؟ فَقَالَ: «الْمُتَشَبِّعُ بِمَا لَمْ يُعْطَ كَلَابِسِ ثَوْبَيْ زُورٍ»

(Fotima, Asmoʼ (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi)ki, bir ayol: «Ey Allohning Rasuli, mening kundoshim bor; (eri menga bermagan narsa bilan) oʻ zimni erimdan — u menga bermagan (narsa) bilan — toʻ q (qanoatli) qilib koʻ rsatsam, menga gunoh boʻ ladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Oʻ ziga berilmagan narsa bilan toʻ q (boy) qilib koʻ rsatuvchi (kishi) — ikki yolgʻon kiyim kiygan (kishi) kabidir», dedilar.(Фотима, Асмў (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди)ки, бир аёл: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг кундошим бор; (эри менга бермаган нарса билан) ў зимни эримдан — у менга бермаган (нарса) билан — тў қ (қаноатли) қилиб кў рсацам, менга гуноҳ бў ладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ў зига берилмаган нарса билан тў қ (бой) қилиб кў рсатувчи (киши) — икки ёлғон кийим кийган (киши) кабидир», дедилар.

وَعَن أنس قَالَ: آلى رَسُول الله مِنْ نِسَائِهِ شَهْرًا وَكَانَتِ انْفَكَّتْ رِجْلُهُ فَأَقَامَ فِي مَشْرُبَةٍ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً ثُمَّ نَزَلَ فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ آلَيْتَ شَهْرًا فَقَالَ: «إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ» . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ bir oy davomida zavjalaridan uzoqlashishga qasam qilgan edilar va u zotning oyogʻi (chiqib) ogʻrigan edi. Bas, u zot yigirma toʻqqiz kecha bir balandxonada (mashrubada) qoldilar, soʻng (pastga) tushdilar. Baʼzi odamlar: «Yo Rasululloh, siz bir oy uzoqlashishga qasam qilgan edingiz», — dedi. U zot: «Oy yigirma toʻqqiz kun (ham boʻladi)», — deb javob berdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ бир ой давомида завжаларидан узоқлашишга қасам қилган эдилар ва у зотнинг оёғи (чиқиб) оғриган эди. Бас, у зот йигирма тўққиз кеча бир баландхонада (машрубада) қолдилар, сўнг (пастга) тушдилар. Баъзи одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сиз бир ой узоқлашишга қасам қилган эдингиз», — деди. У зот: «Ой йигирма тўққиз кун (ҳам бўлади)», — деб жавоб бердилар.

وَعَن جَابر قَالَ: دخل أَبُو بكر رَضِي الله عَنهُ يَسْتَأْذِنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ النَّاسَ جُلُوسًا بِبَابِهِ لَمْ يُؤْذَنْ لِأَحَدٍ مِنْهُمْ قَالَ: فَأُذِنَ لِأَبِي بَكْرٍ فَدَخَلَ ثُمَّ أَقْبَلَ عُمَرُ فَاسْتَأْذَنَ فَأُذِنَ لَهُ فَوَجَدَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا حَوْلَهُ نِسَائِهِ وَاجِمًا سَاكِتًا قَالَ فَقُلْتُ: لَأَقُولَنَّ شَيْئًا أُضْحِكُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ رَأَيْتَ بِنْتَ خَارِجَةَ سَأَلَتْنِي النَّفَقَةَ فَقُمْتُ إِلَيْهَا فَوَجَأْتُ عُنُقَهَا فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ: «هُنَّ حَوْلِي كَمَا تَرَى يَسْأَلْنَنِي النَّفَقَةَ» . فَقَامَ أَبُو بكر إِلَى عَائِشَةَ يَجَأُ عُنُقَهَا وَقَامَ عُمَرُ إِلَى حَفْصَةَ يَجَأُ عُنُقَهَا كِلَاهُمَا يَقُولُ: تَسْأَلِينَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَيْسَ عِنْدَهُ؟ فَقُلْنَ: وَاللَّهِ لَا نَسْأَلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا أبدا لَيْسَ عِنْدَهُ ثُمَّ اعْتَزَلَهُنَّ شَهْرًا أَوْ تِسْعًا وَعشْرين ثمَّ نزلت هَذِه الْآيَة: (يَا أَيهَا النَّبِي قل لِأَزْوَاجِك) حَتَّى بلغ (للمحسنات مِنْكُن أجرا عَظِيما) قَالَ: فَبَدَأَ بعائشة فَقَالَ: «يَا عَائِشَةُ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَعْرِضَ عَلَيْكِ أَمْرًا أُحِبُّ أَنْ لَا تَعْجَلِي فِيهِ حَتَّى تَسْتَشِيرِي أَبَوَيْكِ» . قَالَتْ: وَمَا هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ فَتَلَا عَلَيْهَا الْآيَةَ قَالَتْ: أَفِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْتَشِيرُ أَبَوَيَّ؟ بَلْ أَخْتَارُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ وَأَسْأَلُكَ أَنْ لَا تُخْبِرَ امْرَأَةً مِنْ نِسَائِكَ بِالَّذِي قُلْتُ: قَالَ: «لَا تَسْأَلُنِي امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ إِلَّا أَخْبَرْتُهَا إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَبْعَثْنِي مُعَنِّتًا وَلَا مُتَعَنِّتًا وَلَكِنْ بَعَثَنِي معلما ميسرًا» . رَوَاهُ مُسلم

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr Rasululloh ﷺ huzuriga kirish uchun ruxsat soʻrab keldi va odamlarni u zotning eshigi oldida oʻtirgan holda topdi, ulardan birortasiga ham ruxsat berilmagan edi. (Jobir) dedi: Soʻng Abu Bakrga ruxsat berildi, u kirdi. Soʻng Umar keldi va ruxsat soʻradi, unga ruxsat berildi. U zot Nabiy ﷺ ni atroflarida xotinlari (oʻtirgan) holda, ozurda, jim oʻtirgan holatda topdi. (Jobir) dedi: U (Umar): «Albatta men Nabiy ﷺ ni kuldiradigan bir narsa aytaman», dedi-da: «Yo Rasululloh! Xorija qizini (mening xotinimni) koʻrganingizda edi! U mendan nafaqa soʻradi, men oʻrnimdan turib uning boʻyniga (bir) urdim!» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib: «Ular mening atrofimda, oʻzing koʻrib turganingdek, mendan nafaqa soʻrashyapti», — dedilar. Shunda Abu Bakr Oishaning oldiga turib bordi-da, uning boʻyniga ura boshladi, Umar ham Hafsaning oldiga turib bordi-da, uning boʻyniga ura boshladi; ikkovi: «Sizlar Rasululloh ﷺ dan u zotda yoʻq narsani soʻraysizlarmi?!» derdi. Shunda (xotinlar): «Allohga qasamki, biz Rasululloh ﷺ dan u zotda yoʻq narsani hech qachon soʻramaymiz», dedilar. Soʻng u zot ulardan bir oy yoki yigirma toʻqqiz (kun) ajralib turdilar. Soʻng u zotga ushbu oyat nozil boʻldi: {Ey Nabiy, xotinlaringga aytgin...} (oyatining) {sizlardan yaxshilik qiluvchilarga ulkan ajrni (tayyorlab qoʻygandir)} (Ahzob 28-29) (degan joyi)gacha. (Jobir) dedi: Shunda u zot Oishadan boshlab: «Ey Oisha, men senga bir ishni taklif qilmoqchiman, sen ota-onang bilan maslahatlashmaguningcha unda shoshmasligingni xohlayman», — dedilar. (Oisha): «U nima, yo Rasululloh?» dedi. Shunda u zot unga oyatni oʻqib berdilar. (Oisha): «Sizning haqingizda ota-onam bilan maslahatlashar edimmi, yo Rasululloh?! Aksincha, men Allohni, Uning Rasulini va oxirat yurtini ixtiyor qilaman; sizdan oʻzingizning birorta xotiningizga men aytgan (gap)ni aytmasligingizni soʻrayman», dedi. U zot: «Ulardan qaysi biri mendan soʻrasa, albatta unga (buni) xabar beraman. Albatta Alloh meni (odamlarni) mashaqqatga soluvchi yoki qiyinchilik qidiruvchi qilib yubormadi, balki meni oʻrgatuvchi, yengillashtiruvchi qilib yubordi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кириш учун рухсат сўраб келди ва одамларни у зотнинг эшиги олдида ўтирган ҳолда топди, улардан бирортасига ҳам рухсат берилмаган эди. (Жобир) деди: Сўнг Абу Бакрга рухсат берилди, у кирди. Сўнг Умар келди ва рухсат сўради, унга рухсат берилди. У зот Набий ﷺ ни атрофларида хотинлари (ўтирган) ҳолда, озурда, жим ўтирган ҳолатда топди. (Жобир) деди: У (Умар): «Албатта мен Набий ﷺ ни кулдирадиган бир нарса айтаман», деди-да: «Ё Расулуллоҳ! Хорижа қизини (менинг хотинимни) кўрганингизда эди! У мендан нафақа сўради, мен ўрнимдан туриб унинг бўйнига (бир) урдим!» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб: «Улар менинг атрофимда, ўзинг кўриб турганингдек, мендан нафақа сўрашяпти», — дедилар. Шунда Абу Бакр Оишанинг олдига туриб борди-да, унинг бўйнига ура бошлади, Умар ҳам Ҳафсанинг олдига туриб борди-да, унинг бўйнига ура бошлади; иккови: «Сизлар Расулуллоҳ ﷺ дан у зотда йўқ нарсани сўрайсизларми?!» дерди. Шунда (хотинлар): «Аллоҳга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ дан у зотда йўқ нарсани ҳеч қачон сўрамаймиз», дедилар. Сўнг у зот улардан бир ой ёки йигирма тўққиз (кун) ажралиб турдилар. Сўнг у зотга ушбу оят нозил бўлди: {Эй Набий, хотинларингга айтгин...} (оятининг) {сизлардан яхшилик қилувчиларга улкан ажрни (тайёрлаб қўйгандир)} (Аҳзоб 28-29) (деган жойи)гача. (Жобир) деди: Шунда у зот Оишадан бошлаб: «Эй Оиша, мен сенга бир ишни таклиф қилмоқчиман, сен ота-онанг билан маслаҳатлашмагунингча унда шошмаслигингни хоҳлайман», — дедилар. (Оиша): «У нима, ё Расулуллоҳ?» деди. Шунда у зот унга оятни ўқиб бердилар. (Оиша): «Сизнинг ҳақингизда ота-онам билан маслаҳатлашар эдимми, ё Расулуллоҳ?! Аксинча, мен Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират юртини ихтиёр қиламан; сиздан ўзингизнинг бирорта хотинингизга мен айтган (гап)ни айтмаслигингизни сўрайман», деди. У зот: «Улардан қайси бири мендан сўраса, албатта унга (буни) хабар бераман. Албатта Аллоҳ мени (одамларни) машаққатга солувчи ёки қийинчилик қидирувчи қилиб юбормади, балки мени ўргатувчи, енгиллаштирувчи қилиб юборди», — дедилар.

وَعَن عَائِشَة قَالَت: كنت أغار من اللَّاتِي وَهَبْنَ أَنْفُسَهُنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ: أَتَهَبُ الْمَرْأَةُ نَفْسَهَا؟ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى: (تُرْجِي مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جنَاح عَلَيْك) قُلْتُ: مَا أَرَى رَبَّكَ إِلَّا يُسَارِعُ فِي هَوَاكَ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men — oʻ zlarini Rasululloh ﷺga hadya (tortiq) qilgan ayollarga rashk qilar va: «Ayol kishi oʻ zini hadya qiladi(mi)?!» der edim. Alloh taolo: ‹Ulardan xohlaganingni (navbatini) keyinga surasan va xohlaganingni oʻ zingga (yaqin) olasan; (vaqtincha) chetga qoʻ ygan(lar)ingdan (birontasini yana) istasang, senga gunoh yoʻq› (Ahzob surasi, 51) (oyatini) nozil qilganida, men: «Men Robbingni — faqat sening havoyishingda (xohishingda) shoshilayotgan (deb) koʻ raman», dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен — ў зларини Расулуллоҳ ﷺга ҳадя (тортиқ) қилган аёлларга рашк қилар ва: «Аёл киши ў зини ҳадя қилади(ми)?!» дер эдим. Аллоҳ таоло: ‹Улардан хоҳлаганингни (навбатини) кейинга сурасан ва хоҳлаганингни ў зингга (яқин) оласан; (вақтинча) четга қў йган(лар)ингдан (биронтасини яна) истасанг, сенга гуноҳ йўқ› (Аҳзоб сураси, 51) (оятини) нозил қилганида, мен: «Мен Роббингни — фақат сенинг ҳавойишингда (хоҳишингда) шошилаётган (деб) кў раман», дедим.

عَن عَائِشَة رَضِي الله عَنْهَا أَنَّهَا كَانَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَالَتْ: فَسَابَقْتُهُ فَسَبَقْتُهُ عَلَى رِجْلَيَّ فَلَمَّا حَمَلْتُ اللَّحْمَ سَابَقْتُهُ فَسَبَقَنِي قَالَ: «هَذِهِ بِتِلْكَ السَّبْقَةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Abu Solih al-Antokiy Mahbub ibn Muso bizga rivoyat qildi, bizga Abu Ishoq al-Fazoriy Hishom ibn Urvadan, u otasidan va Abu Salamadan, ular Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildilarki, u kishi Nabiy ﷺ bilan birga bir safarda edilar. (Oisha) aytdilar: Men u zot bilan poyga qildim va oyoqlarimda u zotdan oʻzib ketdim. Soʻng (semirib) etga toʻlganimda yana u zot bilan poyga qildim, bu safar u zot mendan oʻzib ketdilar va: «Bu — anavi (avvalgi) oʻzib ketganingning evaziga», dedilar.Абу Солиҳ ал-Антокий Маҳбуб ибн Мусо бизга ривоят қилди, бизга Абу Ишоқ ал-Фазорий Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан ва Абу Саламадан, улар Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилдиларки, у киши Набий ﷺ билан бирга бир сафарда эдилар. (Оиша) айтдилар: Мен у зот билан пойга қилдим ва оёқларимда у зотдан ўзиб кетдим. Сўнг (семириб) этга тўлганимда яна у зот билан пойга қилдим, бу сафар у зот мендан ўзиб кетдилар ва: «Бу — анави (аввалги) ўзиб кетганингнинг эвазига», дедилар.

وَعَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خَيْرُكُمْ خَيْرُكُمْ لِأَهْلِهِ وَأَنَا خَيْرُكُمْ لِأَهْلِي وَإِذَا مَاتَ صَاحِبُكُمْ فَدَعُوهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ. والدارمي وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَى قَوْله: «لأهلي»

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshingiz ahliga (xotiniga) eng yaxshi boʻlganingizdir, men esa ahlimga sizlarning eng yaxshingizman. Sheriklaringiz (vafot etgan kishi) oʻlsa, uni (yomonlikni eslamasdan) qoʻyib yuboringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Savriyning hadisidan hasan, gʻarib, sahihdir. Savriydan buni rivoyat qilganlar juda oz. Bu (hadis) Hishom ibn Urvadan, u otasidan, u Paygʻambar ﷺdan mursal holda ham rivoyat qilingan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшингиз аҳлига (хотинига) энг яхши бўлганингиздир, мен эса аҳлимга сизларнинг энг яхшингизман. Шерикларингиз (вафот этган киши) ўлса, уни (ёмонликни эсламасдан) қўйиб юборинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Саврийнинг ҳадисидан ҳасан, ғариб, саҳиҳдир. Саврийдан буни ривоят қилганлар жуда оз. Бу (ҳадис) Ҳишом ибн Урвадан, у отасидан, у Пайғамбар ﷺдан мурсал ҳолда ҳам ривоят қилинган.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمَرْأَةُ إِذَا صَلَّتْ خَمْسَهَا وَصَامَتْ شَهْرَهَا وَأَحْصَنَتْ فَرْجَهَا وَأَطَاعَتْ بَعْلَهَا فَلْتَدْخُلْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ شَاءَتْ» . رَوَاهُ أَبُو نعيم فِي الْحِلْية

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol kishi besh vaqt namozini oʻqisa, oyida roʻza tutsa, nomusini saqlasa va eriga itoat qilsa, jannatning istagan eshigidan kirsin», dedilar. Abu Nuʼaym Hilyada rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл киши беш вақт намозини ўқиса, ойида рўза тутса, номусини сақласа ва эрига итоат қилса, жаннатнинг истаган эшигидан кирсин», дедилар. Абу Нуъайм Ҳиляда ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «لَو كُنْتُ آمُرُ أَحَدًا أَنْ يَسْجُدَ لِأَحَدٍ لَأَمَرْتُ الْمَرْأَة أَن تسْجد لزَوجهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar men birovga boshqa birovga sajda qilishni buyuradigan boʻlsam, albatta ayolga eriga sajda qilishni buyurgan boʻlardim», dedilar. Termiziy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен бировга бошқа бировга сажда қилишни буюрадиган бўлсам, албатта аёлга эрига сажда қилишни буюрган бўлардим», дедилар. Термизий ривоят қилган.

وَعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ مَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَنْهَا رَاضٍ دَخَلَتِ الْجَنَّةَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol eri undan rozi boʻlgan holda vafot etsa, jannatga kiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл эри ундан рози бўлган ҳолда вафот этса, жаннатга киради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ طَلْقِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا الرَّجُلُ دَعَا زَوْجَتَهُ لِحَاجَتِهِ فَلْتَأْتِهِ وَإِنْ كَانَتْ عَلَى التَّنور» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Talq ibn Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkak xotinini oʻz hojati uchun chaqirsa, u tandir ustida boʻlsa ham, kelsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Талқ ибн Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркак хотинини ўз ҳожати учун чақирса, у тандир устида бўлса ҳам, келсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " لَا تُؤْذِي امْرَأَةٌ زَوْجَهَا فِي الدُّنْيَا إِلَّا قَالَت زَوجته مِنَ الْحُورِ الْعِينِ: لَا تُؤْذِيهِ قَاتَلَكِ اللَّهُ فَإِنَّمَا هُوَ عِنْدَكِ دَخِيلٌ يُوشِكُ أَنْ يُفَارِقَكِ إِلَيْنَا ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيث غَرِيب

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Bu dunyoda biror ayol erini ranjitsa, albatta uning hurul-iyndan boʻlgan (jannatdagi) xotini: ‹Uni ranjitma, Alloh seni halok qilsin! U sening yoningda faqat bir mehmondir, tez orada u sendan ajralib bizning oldimizga keladi›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Ismoil ibn Ayyoshning shomliklardan qilgan rivoyati saqlanarliroqdir, hijozliklar va iroqliklardan qilgan rivoyatlarida esa munkar (rivoyatlar) bor.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бу дунёда бирор аёл эрини ранжитса, албатта унинг ҳурул-ийндан бўлган (жаннатдаги) хотини: ‹Уни ранжитма, Аллоҳ сени ҳалок қилсин! У сенинг ёнингда фақат бир меҳмондир, тез орада у сендан ажралиб бизнинг олдимизга келади›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Исмоил ибн Айёшнинг шомликлардан қилган ривояти сақланарлироқдир, ҳижозликлар ва ироқликлардан қилган ривоятларида эса мункар (ривоятлар) бор.

وَعَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ الْقُشَيْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ زَوْجَةِ أَحَدِنَا عَلَيْهِ؟ قَالَ: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ وَلَا تُقَبِّحْ وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Muso ibn Ismoil Hammoddan, u Abu Qazaʼa al-Bohiliydan, u Hakim ibn Muoviya al-Qushayriydan, u otasi (Muoviya al-Qushayriy) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: «Men: ‹Ey Rasululloh, birimizning xotinining er ustidagi haqi nima?› dedim. U zot: «Oʻzing yeganingda unga taom berishing, oʻzing kiyganingda unga kiydirishing, yuziga urmasliging, uni qabihlamasliging (yaʼni ‹Alloh seni xunuk qilsin› demasliging) va (agar undan yuz oʻgirsang) faqat uy ichida (boshqa joyga emas) yuz oʻgirishingdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: «Uni qabihlama» — ‹Alloh seni xunuk qilsin› deyishingdir.Мусо ибн Исмоил Ҳаммоддан, у Абу Қазаъа ал-Боҳилийдан, у Ҳаким ибн Муовия ал-Қушайрийдан, у отаси (Муовия ал-Қушайрий) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: «Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, биримизнинг хотинининг эр устидаги ҳақи нима?› дедим. У зот: «Ўзинг еганингда унга таом беришинг, ўзинг кийганингда унга кийдиришинг, юзига урмаслигинг, уни қабиҳламаслигинг (яъни ‹Аллоҳ сени хунук қилсин› демаслигинг) ва (агар ундан юз ўгирсанг) фақат уй ичида (бошқа жойга эмас) юз ўгиришингдир», дедилар. Абу Довуд айтди: «Уни қабиҳлама» — ‹Аллоҳ сени хунук қилсин› дейишингдир.

وَعَنْ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي امْرَأَةً فِي لِسَانِهَا شَيْءٌ يَعْنِي الْبَذَاءَ قَالَ: «طَلِّقْهَا» . قُلْتُ: إِنَّ لِي مِنْهَا وَلَدًا وَلَهَا صُحْبَةٌ قَالَ: «فَمُرْهَا» يَقُولُ عِظْهَا «فَإِنْ يَكُ فِيهَا خَيْرٌ فَسَتَقْبَلُ وَلَا تَضْرِبَنَّ ظَعِينَتَكَ ضَرْبَكَ أُمَيَّتَكَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Laqit ibn Sabira (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, mening bir xotinim bor, uning tilida bir narsa bor — yaʼni badzabonligi bor», dedim. U zot: «Uni taloq qil», dedilar. Men: «Undan bir farzandim bor va u bilan uzoq birga yashaganman», dedim. U zot: «Unda unga vaʼz-nasihat qil; agar unda yaxshilik boʻlsa, qabul qiladi. Xotiningni choʻringni urganingdek urma», dedilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Лақит ибн Сабира (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг бир хотиним бор, унинг тилида бир нарса бор — яъни бадзабонлиги бор», дедим. У зот: «Уни талоқ қил», дедилар. Мен: «Ундан бир фарзандим бор ва у билан узоқ бирга яшаганман», дедим. У зот: «Унда унга ваъз-насиҳат қил; агар унда яхшилик бўлса, қабул қилади. Хотинингни чўрингни урганингдек урма», дедилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ إِيَاسِ بْنِ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «لَا تَضْرِبُوا إِمَاءِ اللَّهِ» فَجَاءَ عُمَرُ إِلَى رَسُولِ الله فَقَالَ: ذَئِرْنَ النِّسَاءُ عَلَى أَزْوَاجِهِنَّ فَرَخَّصَ فِي ضَرْبِهِنَّ فَأَطَافَ بَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءٌ كَثِيرٌ يَشْكُونَ أَزْوَاجَهُنَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَقَدْ طَافَ بِآلِ مُحَمَّدٍ نِسَاءٌ كَثِيرٌ يَشْكُونَ أَزْوَاجَهُنَّ لَيْسَ أُولَئِكَ بِخِيَارِكُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَه والدارمي

Ahmad ibn Abu Xalaf va Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh bizga hadis aytdilar, ikkovi: bizga Sufyon az-Zuhriydan, (u) Abdulloh ibn Abdullohdan — Ibn as-Sarh: Ubaydulloh ibn Abdulloh, dedi — (u) Iyos ibn Abdulloh ibn Abu Zubobdan rivoyat qiladi, dedilar. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Allohning chorilarini (ayollarini) urmanglar», dedilar. Soʻng Umar Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ayollar erlariga nisbatan jasoratli (bebosh) boʻlib ketishdi», dedi. Shunda u zot ularni urishga ruxsat berdilar. Keyin Rasululloh ﷺ ahllariga koʻplab ayollar erlaridan shikoyat qilib keldilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Muhammadning ahliga koʻplab ayollar erlaridan shikoyat qilib keldilar. Ana oʻshalar (ularni uradiganlar) sizlarning yaxshilaringiz emas», dedilar.Аҳмад ибн Абу Халаф ва Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ бизга ҳадис айтдилар, иккови: бизга Суфён аз-Зуҳрийдан, (у) Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан — Ибн ас-Сарҳ: Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ, деди — (у) Иёс ибн Абдуллоҳ ибн Абу Зубобдан ривоят қилади, дедилар. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чориларини (аёлларини) урманглар», дедилар. Сўнг Умар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Аёллар эрларига нисбатан жасоратли (бебош) бўлиб кетишди», деди. Шунда у зот уларни уришга рухсат бердилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ аҳлларига кўплаб аёллар эрларидан шикоят қилиб келдилар. Шунда Набий ﷺ: «Муҳаммаднинг аҳлига кўплаб аёллар эрларидан шикоят қилиб келдилар. Ана ўшалар (уларни урадиганлар) сизларнинг яхшиларингиз эмас», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ خَبَّبَ امْرَأَةً عَلَى زَوْجِهَا أَوْ عَبْدًا عَلَى سَيّده» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Ayolni eri yoki qulni xoʻjayini ustiga buzgan (ularning orasini buzib, qoʻzgʻagan) kishi bizdan emas».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аёлни эри ёки қулни хўжайини устига бузган (уларнинг орасини бузиб, қўзғаган) киши биздан эмас».

وَعَن عَائِشَة رَضِي الله عَنهُ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِنَّ مِنْ أَكْمَلِ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وألطفهم بأَهْله» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, iymoni eng mukammal moʻminlardan biri xulqi eng yaxshisi va oʻz ahliga eng mehribonidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Biz Abu Qilobaning Oishadan (bevosita) eshitganini bilmaymiz.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, иймони энг мукаммал мўминлардан бири хулқи энг яхшиси ва ўз аҳлига энг меҳрибонидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Биз Абу Қилобанинг Оишадан (бевосита) эшитганини билмаймиз.

قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُد إِلَى قَوْله «خلقا»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminlarning iymoni eng kamoli — axloqi eng goʻzal boʻlganidir. Sizlarning yaxshilaringiz — ayollariga axloqi jihatidan yaxshi boʻlganlaringizdir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Oisha va Ibn Abbosdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning bu hadisi hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминларнинг иймони энг камоли — ахлоқи энг гўзал бўлганидир. Сизларнинг яхшиларингиз — аёлларига ахлоқи жиҳатидан яхши бўлганларингиздир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Оиша ва Ибн Аббосдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг бу ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ غَزْوَة تَبُوك أَو حنين وَفِي سَهْوَتِهَا سِتْرٌ فَهَبَّتْ رِيحٌ فَكَشَفَتْ نَاحِيَةَ السِّتْرِ عَنْ بَنَاتٍ لِعَائِشَةَ لُعَبٍ فَقَالَ: «مَا هَذَا يَا عَائِشَةُ؟» قَالَتْ: بَنَاتِي وَرَأَى بَيْنَهُنَّ فَرَسًا لَهُ جَنَاحَانِ مِنْ رِقَاعٍ فَقَالَ: «مَا هَذَا الَّذِي أَرَى وَسْطَهُنَّ؟» قَالَتْ: فَرَسٌ قَالَ: «وَمَا الَّذِي عَلَيْهِ؟» قَالَتْ: جَنَاحَانِ قَالَ: «فَرَسٌ لَهُ جَنَاحَانِ؟» قَالَتْ: أَمَا سَمِعْتَ أَنَّ لِسُلَيْمَانَ خَيْلًا لَهَا أَجْنِحَةٌ؟ قَالَتْ: فَضَحِكَ حَتَّى رَأَيْتُ نَوَاجِذَهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Oisha (roziyallohu anho) aytadi: «Rasululloh ﷺ Tabuk yoki Xaybar gʻazotidan qaytib keldilar. Uning xonasi tokchasida bir parda osigʻliq edi. Shamol esib, parda chetini koʻtarib yubordi va Oishaning qoʻgʻirchoqlari — oʻyinchoqlari koʻrinib qoldi. U zot: ‹Bu nima, ey Oisha?› dedilar. ‹Mening qoʻgʻirchoqlarim›, dedim. U zot ular orasida latta-puttadan qilingan ikki qanotli bir otni koʻrdilar-da: ‹Ularning oʻrtasida koʻrib turganim bu nima?› dedilar. ‹Bir ot›, dedim. ‹Uning ustidagi bu narsa nima?› dedilar. ‹Ikki qanot›, dedim. ‹Ikki qanotli ot-a?!› dedilar. ‹Sulaymonning qanotli otlari boʻlganini eshitmaganmidingiz?› dedim». (Oisha) aytadi: «Shunda u zot oziq tishlari koʻrinib ketguncha kulib yubordilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: «Расулуллоҳ ﷺ Табук ёки Хайбар ғазотидан қайтиб келдилар. Унинг хонаси токчасида бир парда осиғлиқ эди. Шамол эсиб, парда четини кўтариб юборди ва Оишанинг қўғирчоқлари — ўйинчоқлари кўриниб қолди. У зот: ‹Бу нима, эй Оиша?› дедилар. ‹Менинг қўғирчоқларим›, дедим. У зот улар орасида латта-путтадан қилинган икки қанотли бир отни кўрдилар-да: ‹Уларнинг ўртасида кўриб турганим бу нима?› дедилар. ‹Бир от›, дедим. ‹Унинг устидаги бу нарса нима?› дедилар. ‹Икки қанот›, дедим. ‹Икки қанотли от-а?!› дедилар. ‹Сулаймоннинг қанотли отлари бўлганини эшитмаганмидингиз?› дедим». (Оиша) айтади: «Шунда у зот озиқ тишлари кўриниб кетгунча кулиб юбордилар».

عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ: أَتَيْتُ الْحِيرَةَ فَرَأَيْتُهُمْ يَسْجُدُونَ لِمَرْزُبَانٍ لَهُمْ فَقُلْتُ: لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم أَحَق أَن يسْجد لَهُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ: إِنِّي أَتَيْتُ الْحِيرَةَ فَرَأَيْتُهُمْ يَسْجُدُونَ لِمَرْزُبَانٍ لَهُمْ فَأَنْتَ أَحَقُّ بِأَنْ يُسْجَدَ لَكَ فَقَالَ لِي: «أَرَأَيْتَ لَوْ مَرَرْتَ بِقَبْرِى أَكُنْتَ تَسْجُدُ لَهُ؟» فَقُلْتُ: لَا فَقَالَ: «لَا تَفْعَلُوا لَو كنت آمُر أحد أَنْ يَسْجُدَ لِأَحَدٍ لَأَمَرْتُ النِّسَاءَ أَنْ يَسْجُدْنَ لِأَزْوَاجِهِنَّ لِمَا جَعَلَ اللَّهُ لَهُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ حق» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ أَحْمد عَن معَاذ بن جبل

Amr ibn Avn Ishoq ibn Yusufdan, u Sharikdan, u Husayndan, u Shaʼbiydan, u Qays ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U dedi: «Men Hiyraga keldim va ularning oʻz marzubonlariga (boshligʻiga) sajda qilayotganlarini koʻrdim. Shunda: ‹Rasululloh ﷺ ga sajda qilinishga haqliroqdirlar›, dedim. Soʻng Nabiy ﷺ ning huzurlariga keldim va: ‹Men Hiyraga keldim hamda ularning oʻz marzubonlariga sajda qilayotganlarini koʻrdim. Ey Rasululloh, sizga sajda qilishimizga siz haqliroqdirsiz›, dedim. U zot: «Aytgin-chi, agar mening qabrimning yonidan oʻtsang, unga sajda qilarmiding?» dedilar. Men: ‹Yoʻq›, dedim. U zot: «Bunday qilmanglar. Agar men birortaga birovga sajda qilishni buyuradigan boʻlganimda, Alloh erlarga ayollar ustidan bergan haq sababli, ayollarga oʻz erlariga sajda qilishni buyurar edim», dedilar.Амр ибн Авн Ишоқ ибн Юсуфдан, у Шарикдан, у Ҳусайндан, у Шаъбийдан, у Қайс ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У деди: «Мен Ҳийрага келдим ва уларнинг ўз марзубонларига (бошлиғига) сажда қилаётганларини кўрдим. Шунда: ‹Расулуллоҳ ﷺ га сажда қилинишга ҳақлироқдирлар›, дедим. Сўнг Набий ﷺ нинг ҳузурларига келдим ва: ‹Мен Ҳийрага келдим ҳамда уларнинг ўз марзубонларига сажда қилаётганларини кўрдим. Эй Расулуллоҳ, сизга сажда қилишимизга сиз ҳақлироқдирсиз›, дедим. У зот: «Айтгин-чи, агар менинг қабримнинг ёнидан ўтсанг, унга сажда қилармидинг?» дедилар. Мен: ‹Йўқ›, дедим. У зот: «Бундай қилманглар. Агар мен бирортага бировга сажда қилишни буюрадиган бўлганимда, Аллоҳ эрларга аёллар устидан берган ҳақ сабабли, аёлларга ўз эрларига сажда қилишни буюрар эдим», дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا يُسْأَلُ الرَّجُلُ فِيمَا ضَرَبَ امْرَأَتَهُ عَلَيْهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Zuhayr ibn Harb bizga hadis aytdi, (unga) Abdurahmon ibn Mahdiy (aytdi), (unga) Abu Avona (aytdi), (u) Dovud ibn Abdulloh al-Avdiy (orqali), (u) Abdurahmon al-Musliy (orqali), (u) Ashʼas ibn Qays (orqali), (u) Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan, (u) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Erkak xotinini nima uchun urgani haqida soʻralmaydi», dedilar.Зуҳайр ибн Ҳарб бизга ҳадис айтди, (унга) Абдураҳмон ибн Маҳдий (айтди), (унга) Абу Авона (айтди), (у) Довуд ибн Абдуллоҳ ал-Авдий (орқали), (у) Абдураҳмон ал-Муслий (орқали), (у) Ашъас ибн Қайс (орқали), (у) Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан, (у) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Эркак хотинини нима учун ургани ҳақида сўралмайди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ عِنْده فَقَالَت: زَوْجِي صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ يَضْرِبُنِي إِذَا صَلَّيْتُ وَيُفَطِّرُنِي إِذَا صُمْتُ وَلَا يُصَلِّي الْفَجْرَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ قَالَ: وَصَفْوَانُ عِنْدَهُ قَالَ: فَسَأَلَهُ عَمَّا قَالَت فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَّا قَوْلُهَا: يَضْرِبُنِي إِذَا صَلَّيْتُ فَإِنَّهَا تَقْرَأُ بِسُورَتَيْنِ وَقَدْ نَهَيْتُهَا قَالَ: فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْ كَانَتْ سُورَةً وَاحِدَةً لَكَفَتِ النَّاسَ» . قَالَ: وَأَمَّا قَوْلُهَا يُفَطِّرُنِي إِذَا صُمْتُ فَإِنَّهَا تَنْطَلِقُ تَصُوم وَأَنا رجل شَاب فَلَا أَصْبِر فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَصُومُ امْرَأَةٌ إِلَّا بِإِذْنِ زَوْجِهَا» وَأَمَّا قَوْلُهَا: إِنِّي لَا أُصَلِّي حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ فَإنَّا أهل بَيت قد عرف لنا ذَاك لَا نَكَادُ نَسْتَيْقِظُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ قَالَ: «فَإِذَا اسْتَيْقَظْتَ يَا صَفْوَانُ فَصَلِّ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه

Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Biz Paygʻambar ﷺ ning huzurlarida turganimizda, bir ayol u zotning oldilariga keldi va: «Yo Rasululloh, erim Safvon ibn al-Muattal namoz oʻqisam, meni uradi, roʻza tutsam, roʻzamni ochiradi va quyosh chiqquncha bomdod namozini oʻqimaydi», dedi. (Roviy) aytdi: Safvon esa u zotning huzurlarida edi. (Roviy) aytdi: Shunda u zot Safvondan ayol aytgan narsalar haqida soʻradilar. Safvon: «Yo Rasululloh, uning ‹namoz oʻqisam, meni uradi› degan soʻziga kelsak, u (bir rakatda) ikkita sura oʻqiydi, men esa unga (bundan) qaytargan edim», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda u zot: «Agar bitta sura boʻlsa, odamlarga kifoya qiladi», dedilar. (Safvon dedi:) «Uning ‹roʻzamni ochiradi› degan soʻziga kelsak, u (mendan soʻramay) borib roʻza tutadi, men esa yosh yigit kishiman, sabr qila olmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻsha kuni: «Ayol kishi eri iznisiz roʻza tutmasin», dedilar. (Safvon dedi:) «Uning ‹quyosh chiqquncha namoz oʻqimayman› degan soʻziga kelsak, biz shunday bir xonadon ahllarimizki, bu bilan tanilganmiz — quyosh chiqquncha deyarli uygʻonmaymiz», dedi. U zot: «Uygʻonganingda namoz oʻqi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Hammod — yaʼni ibn Salama — Humayd yoki Sobitdan, u Abul Mutavakkildan rivoyat qilgan.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Биз Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларида турганимизда, бир аёл у зотнинг олдиларига келди ва: «Ё Расулуллоҳ, эрим Сафвон ибн ал-Муаттал намоз ўқисам, мени уради, рўза тутсам, рўзамни очиради ва қуёш чиққунча бомдод намозини ўқимайди», деди. (Ровий) айтди: Сафвон эса у зотнинг ҳузурларида эди. (Ровий) айтди: Шунда у зот Сафвондан аёл айтган нарсалар ҳақида сўрадилар. Сафвон: «Ё Расулуллоҳ, унинг ‹намоз ўқисам, мени уради› деган сўзига келсак, у (бир ракатда) иккита сура ўқийди, мен эса унга (бундан) қайтарган эдим», деди. (Ровий) айтди: Шунда у зот: «Агар битта сура бўлса, одамларга кифоя қилади», дедилар. (Сафвон деди:) «Унинг ‹рўзамни очиради› деган сўзига келсак, у (мендан сўрамай) бориб рўза тутади, мен эса ёш йигит кишиман, сабр қила олмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўша куни: «Аёл киши эри изнисиз рўза тутмасин», дедилар. (Сафвон деди:) «Унинг ‹қуёш чиққунча намоз ўқимайман› деган сўзига келсак, биз шундай бир хонадон аҳлларимизки, бу билан танилганмиз — қуёш чиққунча деярли уйғонмаймиз», деди. У зот: «Уйғонганингда намоз ўқи», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Ҳаммод — яъни ибн Салама — Ҳумайд ёки Собитдан, у Абул Мутаваккилдан ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي نَفَرٍ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ فَجَاءَ بِعِيرٌ فَسَجَدَ لَهُ فَقَالَ أَصْحَابُهُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ تَسْجُدُ لَكَ الْبَهَائِمُ وَالشَّجَرُ فَنَحْنُ أَحَقُّ أَنْ نَسْجُدَ لَكَ. فَقَالَ: «اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَأَكْرِمُوا أَخَاكُمْ وَلَوْ كُنْتُ آمُرُ أَحَدًا أَنْ يَسْجُدَ لِأَحَدٍ لَأَمَرْتُ الْمَرْأَةَ أَنْ تَسْجُدَ لِزَوْجِهَا وَلَوْ أَمَرَهَا أَنْ تَنْقُلَ مِنْ جَبَلٍ أَصْفَرَ إِلَى جَبَلٍ أَسْوَدَ وَمِنْ جَبَلٍ أَسْوَدَ إِلَى جَبَلٍ أَبْيَضَ كَانَ يَنْبَغِي لَهَا أَن تَفْعَلهُ» . رَوَاهُ أَحْمد

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar men birovga birovga sajda qilishni buyuradigan boʻlsam, ayolni eriga sajda qilishga buyurgan boʻlardim. Agar bir kishi ayoliga qizil togʻdan qora togʻga, qora togʻdan qizil togʻga narsa koʻchirishni buyursa, uning uchun shuni bajarishi lozim boʻlur edi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар мен бировга бировга сажда қилишни буюрадиган бўлсам, аёлни эрига сажда қилишга буюрган бўлардим. Агар бир киши аёлига қизил тоғдан қора тоғга, қора тоғдан қизил тоғга нарса кўчиришни буюрса, унинг учун шуни бажариши лозим бўлур эди», дедилар.

وَعَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثَلَاثَةٌ لَا تُقْبَلُ لَهُمْ صَلَاةٌ وَلَا تَصْعَدُ لَهُمْ حَسَنَةٌ الْعَبْدُ الْآبِقُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى مَوَالِيهِ فَيَضَعَ يَدَهُ فِي أَيْدِيهِمْ وَالْمَرْأَةُ السَّاخِطُ عَلَيْهَا زَوْجُهَا وَالسَّكْرَانُ حَتَّى يصحو» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishining namozi qabul qilinmaydi: qavmga ular yoqtirmagan holda imomlik qilgan kishi; namozga faqat vaqti oʻtgandan keyin keladigan kishi va ozod qilingan bir kishini qul qilib olgan kishi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кишининг намози қабул қилинмайди: қавмга улар ёқтирмаган ҳолда имомлик қилган киши; намозга фақат вақти ўтгандан кейин келадиган киши ва озод қилинган бир кишини қул қилиб олган киши», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيْ النِّسَاءِ خَيْرٌ؟ قَالَ: «الَّتِي تَسُرُّهُ إِذَا نَظَرَ وَتُطِيعُهُ إِذَا أَمَرَ وَلَا تُخَالِفُهُ فِي نَفْسِهَا وَلَا مَالِهَا بِمَا يَكْرَهُ» . رَوَاهُ النَّسَائِيُّ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَان

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga: «Qaysi ayol yaxshiroq?» deb aytildi. U zot: «Qaraganida uni xursand qiladigan, buyurganida itoat etadigan hamda oʻzi va moli borasida u yoqtirmaydigan narsada unga xilof qilmaydigan ayol», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга: «Қайси аёл яхшироқ?» деб айтилди. У зот: «Қараганида уни хурсанд қиладиган, буюрганида итоат этадиган ҳамда ўзи ва моли борасида у ёқтирмайдиган нарсада унга хилоф қилмайдиган аёл», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم قَالَ: " أَربع من أعطيهن فقد أعطي خير الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ: قَلْبٌ شَاكِرٌ وَلِسَانٌ ذَاكِرٌ وَبَدَنٌ عَلَى الْبَلَاءِ صَابِرٌ وَزَوْجَةٌ لَا تَبْغِيهِ خَوْنًا فِي نَفسهَا وَلَا مَاله ". رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Toʻrt narsa borki, kimga ular berilgan boʻlsa, unga dunyo va oxiratning yaxshiligi berilibdi: shukr qiluvchi qalb, zikr qiluvchi til, baloga sabr qiluvchi badan va oʻzida ham, erining molida ham unga xiyonat qilishni istamaydigan xotin», dedilar. Bayhaqiy «Shuab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тўрт нарса борки, кимга улар берилган бўлса, унга дунё ва охиратнинг яхшилиги берилибди: шукр қилувчи қалб, зикр қилувчи тил, балога сабр қилувчи бадан ва ўзида ҳам, эрининг молида ҳам унга хиёнат қилишни истамайдиган хотин», дедилар. Байҳақий «Шуаб ул-иймон»да ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ امْرَأَةَ ثَابِتِ بْنِ قِيسٍ أَتَتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ مَا أَعْتِبُ عَلَيْهِ فِي خُلُقٍ وَلَا دِينٍ وَلَكِنِّي أَكْرَهُ الْكُفْرَ فِي الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ؟» قَالَتْ: نَعَمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اقْبَلِ الْحَدِيقَةَ وَطَلِّقْهَا تَطْلِيقَةً» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Sobit ibn Qaysning xotini Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men Sobit ibn Qaysni xulqi va dinida ayblamayman; lekin men Islomda (uning huzurida yashashda) kufr (noshukrlik)dan qoʻ rqaman» dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning bogʻ ini unga qaytarib berasanmi?» dedilar. U: «Ha» dedi. Rasululloh ﷺ (Sobitga): «Bogʻ ni qabul qil va uni bir (marta) taloq qil» dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Собит ибн Қайснинг хотини Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Собит ибн Қайсни хулқи ва динида айбламайман; лекин мен Исломда (унинг ҳузурида яшашда) куфр (ношукрлик)дан қў рқаман» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг боғ ини унга қайтариб берасанми?» дедилар. У: «Ҳа» деди. Расулуллоҳ ﷺ (Собитга): «Боғ ни қабул қил ва уни бир (марта) талоқ қил» дедилар.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَةً لَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَذَكَرَ عُمَرُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَغَيَّظَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: «ليراجعها ثمَّ يمْسِكهَا حَتَّى تطهر ثمَّ تحيض فَتطهر فَإِن بدا لَهُ أَنْ يُطْلِّقَهَا فَلْيُطْلِّقْهَا طَاهِرًا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا فَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ أَنْ تُطْلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «مُرْهُ فَلْيُرَاجِعْهَا ثُمَّ لْيُطَلِّقْهَا طَاهِرًا أَوْ حَامِلًا»

(Solim rivoyat qildi)ki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) unga xabar berdiki, u oʻ z xotinini — u hayzli (oybashli) paytda — taloq qildi. Umar (buni) Rasululloh ﷺga zikr qildi; Rasululloh ﷺ bunda gʻ azablandilar, soʻng: «Unga (xotiniga) rujuʼ qilsin (qaytarib olsin), soʻng uni — pok boʻ lguncha, soʻng (yana) hayz koʻ rib, (yana) pok boʻ lguncha — ushlab tursin; soʻng agar uni taloq qilishni (lozim deb) koʻ rsa, — unga (yaqinlik) qilishidan oldin, pok holda — taloq qilsin; mana shu — Alloh buyurgandek idda(dir)», dedilar.(Солим ривоят қилди)ки, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) унга хабар бердики, у ў з хотинини — у ҳайзли (ойбашли) пайтда — талоқ қилди. Умар (буни) Расулуллоҳ ﷺга зикр қилди; Расулуллоҳ ﷺ бунда ғ азабландилар, сўнг: «Унга (хотинига) ружуъ қилсин (қайтариб олсин), сўнг уни — пок бў лгунча, сўнг (яна) ҳайз кў риб, (яна) пок бў лгунча — ушлаб турсин; сўнг агар уни талоқ қилишни (лозим деб) кў рса, — унга (яқинлик) қилишидан олдин, пок ҳолда — талоқ қилсин; мана шу — Аллоҳ буюргандек идда(дир)», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: خَيَّرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاخْتَرْنَا اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَلَمْ يَعُدَّ ذَلِكَ عَلَيْنَا شَيْئًا

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni (qolish yoki ajrashga) ixtiyor (tanlov) qoʻ ydilar; biz Alloh va Uning Rasulini tanladik; (lekin) u zot buni bizga (taloqdan) bir narsa (sifatida) hisoblamadilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни (қолиш ёки ажрашга) ихтиёр (танлов) қў йдилар; биз Аллоҳ ва Унинг Расулини танладик; (лекин) у зот буни бизга (талоқдан) бир нарса (сифатида) ҳисобламадилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: فِي الْحَرَامِ يُكَفَّرُ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ الله أُسْوَة حَسَنَة

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Harom (deb qasam ichilgan narsa) haqida kafforat toʻlanadi. {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}» (Ahzob 21), dedilar. Muttafaqun alayh.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ҳаром (деб қасам ичилган нарса) ҳақида каффорат тўланади. {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}» (Аҳзоб 21), дедилар. Муттафақун алайҳ.

وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَشَرِبَ عِنْدَهَا عَسَلًا فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْتَقُلْ: إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ؟ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ: «لَا بَأْسَ شَرِبْتُ عَسَلًا عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَلَنْ أَعُودَ لَهُ وَقَدْ حَلَفْتُ لَا تُخْبِرِي بِذَلِكِ أَحَدًا» يَبْتَغِي مرضاة أَزوَاجه فَنَزَلَتْ: (يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ الله لَك تبتغي مرضاة أَزوَاجك) الْآيَة

(Ubayd ibn Umayr aytdi:) Men Oisha (roziyallohu anho)dan (eshitdim)ki, Paygʻambar ﷺ Zaynab bint Jahshning huzurida toʻ xtab turar va uning oldida asal ichar edilar. (Oisha:) «Men va Hafsa — qaysi birimizning oldimizga Paygʻambar ﷺ kirsa, ‹Men sendan magʻ ofir (yoqimsiz hidli yelim) hidini sezyapman; magʻ ofir yedingmi?› deyishga — kelishib oldik. Bas, u zot ulardan birining oldiga kirdi; u (ayol) unga shuni aytdi. U zot: ‹Yoʻq, balki men Zaynab bint Jahshning oldida asal ichdim; (lekin) bundan keyin aslo (qayta) ichmayman› dedilar.» Shunda: «Ey Paygʻambar! Alloh senga halol qilgan (narsa)ni nega harom qilasan?...» (degan oyatdan) to «...Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz...» (Tahrim surasi, 1-4) (oyatigacha) — Oisha va Hafsa (haqida) nozil boʻ ldi; «Esla, Paygʻambar oʻ z zavjalaridan baʼzisiga bir (sirli) soʻ zni yashirin aytgan edi» (Tahrim surasi, 3) — u zotning «balki men asal ichdim» degan soʻ zi (haqida)dir.(Убайд ибн Умайр айтди:) Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)дан (эшитдим)ки, Пайғамбар ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшнинг ҳузурида тў хтаб турар ва унинг олдида асал ичар эдилар. (Оиша:) «Мен ва Ҳафса — қайси биримизнинг олдимизга Пайғамбар ﷺ кирса, ‹Мен сендан мағ офир (ёқимсиз ҳидли елим) ҳидини сезяпман; мағ офир едингми?› дейишга — келишиб олдик. Бас, у зот улардан бирининг олдига кирди; у (аёл) унга шуни айтди. У зот: ‹Йўқ, балки мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг олдида асал ичдим; (лекин) бундан кейин асло (қайта) ичмайман› дедилар.» Шунда: «Эй Пайғамбар! Аллоҳ сенга ҳалол қилган (нарса)ни нега ҳаром қиласан?...» (деган оятдан) то «...Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз...» (Таҳрим сураси, 1-4) (оятигача) — Оиша ва Ҳафса (ҳақида) нозил бў лди; «Эсла, Пайғамбар ў з завжаларидан баъзисига бир (сирли) сў зни яширин айтган эди» (Таҳрим сураси, 3) — у зотнинг «балки мен асал ичдим» деган сў зи (ҳақида)дир.

عَنْ ثَوْبَانَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ سَأَلَتْ زَوْجَهَا طَلَاقًا فِي غَيْرِ مَا بَأْسٍ فَحَرَامٌ عَلَيْهَا رَائِحَةُ الْجَنَّةِ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ والدارمي

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir ayol hech qanday jiddiy sababsiz eridan taloq soʻrasa, jannatning hidi unga harom boʻladi», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир аёл ҳеч қандай жиддий сабабсиз эридан талоқ сўраса, жаннатнинг ҳиди унга ҳаром бўлади», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَبْغَضُ الْحَلَالِ إِلَى اللَّهِ الطلاقُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u zot Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot ﷺ shunday dedilar: «Alloh taologa halol (ishlar) ichida eng yomon koʻriniladigani taloqdir».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у зот Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ таолога ҳалол (ишлар) ичида энг ёмон кўриниладигани талоқдир».

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا طَلَاقَ قَبْلَ نِكَاحٍ وَلَا عَتَاقَ إِلَّا بَعْدَ مِلْكٍ وَلَا وِصَالَ فِي صِيَامٍ وَلَا يُتْمَ بَعْدَ احْتِلَامٍ وَلَا رَضَاعَ بَعْدَ فِطَامٍ وَلَا صَمْتَ يَوْمٍ إِلَى اللَّيْلِ» . رَوَاهُ فِي شَرْحِ السُّنَّةِ

Miswar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Nikohdan oldin taloq yoʻq va egalik qilishdan oldin ozod qilish yoʻqdir», dedilar.Мисwар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Никоҳдан олдин талоқ йўқ ва эгалик қилишдан олдин озод қилиш йўқдир», дедилар.

وَعَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا نَذْرَ لِابْنِ آدَمَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا عِتْقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ وَلَا طَلَاقَ فِيمَا لَا يَمْلِكُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَزَادَ أَبُو دَاوُدَ: «وَلَا بَيْعَ إِلَّا فِيمَا يملك»

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Odam farzandi uchun oʻzi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (qul)da ozod qilish yoʻq, oʻzi ega boʻlmagan (xotin)da taloq yoʻq», dedilar. (Rivoyat qiluvchi) aytdi: Bu bobda Ali, Muoz ibn Jabal, Jobir, Ibn Abbos va Oishadan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Amrning hadisi hasan sahihdir va bu bobda rivoyat qilingan eng yaxshi (hadis)dir. Bu Nabiy ﷺ sahobalaridan boʻlgan va boshqa koʻpchilik ilm ahlining soʻzidir. Bu Ali ibn Abu Tolib, Ibn Abbos, Jobir ibn Abdulloh, Said ibn Musayyab, Hasan, Said ibn Jubayr, Ali ibn Husayn, Shurayh, Jobir ibn Zayd va boshqa bir necha tobeʼin fuqaholaridan rivoyat qilingan; Shofeiy ham shuni aytadi. Ibn Masʼuddan rivoyat qilinishicha, u aniq belgilangan (ayol) haqida: «U taloq boʻladi», degan. Ibrohim Naxaiy, Shaʼbiy va boshqa ilm ahlidan rivoyat qilinishicha, ular: «Agar (taloqni biror vaqtga) belgilab qoʻysa, (oʻsha vaqt kelganda taloq) tushadi», dedilar. Bu Sufyon Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidirki: «Agar muayyan bir ayolni nomma-nom aytsa, yoki bir vaqtni belgilasa, yoki ‹falon viloyatdan uylansam (talogʻi qoʻyilgan boʻlsin)› desa, uylangan taqdirda u (ayol) taloq boʻladi». Ibn Muborak esa bu bobda qattiqlik qildi va: «Agar (shunday) qilsa, men u (xotin) harom deb aytmayman», dedi. Ahmad: «Agar uylansa, men unga xotinidan ajralishni buyurmayman», dedi. Ishoq: «Men aniq belgilangan (ayol) haqida — Ibn Masʼudning hadisi sababli — (taloq tushishini) joiz deb bilaman, agar uylansa, xotini unga harom boʻladi demayman», dedi. Ishoq aniq belgilanmaganda (hukmni) kengaytirdi. Abdulloh ibn Muborakdan zikr qilinishicha, undan: agar taloq bilan ‹uylanmayman› deb qasam ichgan, soʻng uylanish koʻngliga kelgan kishiga, bu haqda ruxsat bergan fuqaholarning soʻzini olishga ruxsat bormi? — deb soʻralganda, Abdulloh ibn Muborak: «Agar u shu masalaga giriftor boʻlishidan oldin bu soʻzni haq deb bilgan boʻlsa, ularning soʻzini olishi mumkin. Ammo buni rozi boʻlmagan, giriftor boʻlgach esa ularning soʻzini olishni xohlab qolgan kishi — men uning uchun bunga (ruxsat) deb koʻrmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Одам фарзанди учун ўзи эга бўлмаган нарсада назр йўқ, ўзи эга бўлмаган (қул)да озод қилиш йўқ, ўзи эга бўлмаган (хотин)да талоқ йўқ», дедилар. (Ривоят қилувчи) айтди: Бу бобда Али, Муоз ибн Жабал, Жобир, Ибн Аббос ва Оишадан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир ва бу бобда ривоят қилинган энг яхши (ҳадис)дир. Бу Набий ﷺ саҳобаларидан бўлган ва бошқа кўпчилик илм аҳлининг сўзидир. Бу Али ибн Абу Толиб, Ибн Аббос, Жобир ибн Абдуллоҳ, Саид ибн Мусайяб, Ҳасан, Саид ибн Жубайр, Али ибн Ҳусайн, Шурайҳ, Жобир ибн Зайд ва бошқа бир неча тобеъин фуқаҳоларидан ривоят қилинган; Шофеий ҳам шуни айтади. Ибн Масъуддан ривоят қилинишича, у аниқ белгиланган (аёл) ҳақида: «У талоқ бўлади», деган. Иброҳим Нахаий, Шаъбий ва бошқа илм аҳлидан ривоят қилинишича, улар: «Агар (талоқни бирор вақтга) белгилаб қўйса, (ўша вақт келганда талоқ) тушади», дедилар. Бу Суфён Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидирки: «Агар муайян бир аёлни номма-ном айтса, ёки бир вақтни белгиласа, ёки ‹фалон вилоятдан уйлансам (талоғи қўйилган бўлсин)› деса, уйланган тақдирда у (аёл) талоқ бўлади». Ибн Муборак эса бу бобда қаттиқлик қилди ва: «Агар (шундай) қилса, мен у (хотин) ҳаром деб айтмайман», деди. Аҳмад: «Агар уйланса, мен унга хотинидан ажралишни буюрмайман», деди. Ишоқ: «Мен аниқ белгиланган (аёл) ҳақида — Ибн Масъуднинг ҳадиси сабабли — (талоқ тушишини) жоиз деб биламан, агар уйланса, хотини унга ҳаром бўлади демайман», деди. Ишоқ аниқ белгиланмаганда (ҳукмни) кенгайтирди. Абдуллоҳ ибн Муборакдан зикр қилинишича, ундан: агар талоқ билан ‹уйланмайман› деб қасам ичган, сўнг уйланиш кўнглига келган кишига, бу ҳақда рухсат берган фуқаҳоларнинг сўзини олишга рухсат борми? — деб сўралганда, Абдуллоҳ ибн Муборак: «Агар у шу масалага гирифтор бўлишидан олдин бу сўзни ҳақ деб билган бўлса, уларнинг сўзини олиши мумкин. Аммо буни рози бўлмаган, гирифтор бўлгач эса уларнинг сўзини олишни хоҳлаб қолган киши — мен унинг учун бунга (рухсат) деб кўрмайман», деди.

وَعَنْ رُكَانَةَ بْنِ عَبْدِ يَزِيدَ أَنَّهُ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ سُهَيْمَةَ الْبَتَّةَ فَأَخْبَرَ بِذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم وَقَالَ: وَالله مَا أردتُ إِلَّا وَاحِدَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَاللَّهِ مَا أَرَدْتَ إِلَّا وَاحِدَةً؟» فَقَالَ ركانةُ: واللَّهِ مَا أردتُ إِلَّا وَاحِدَة فَرَدَّهَا إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَلَّقَهَا الثَّانِيَةَ فِي زَمَانِ عُمَرَ وَالثَّالِثَةَ فِي زَمَانِ عُثْمَانَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ إِلَّا أَنَّهُمْ لَمْ يَذْكُرُوا الثانيةَ وَالثَّالِثَة

Rukona ibn Abdu Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u oʻz xotini Suhaymani battata (yaʼni qatʼiy, kesimli) taloq qildi. Soʻng buni Paygʻambar ﷺga xabar qildi va: «Vallohi, men faqat bir (taloq)ni qasd qilgandim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Vallohi, sen faqat bir (taloq)ni qasd qildingmi?» dedilar. Rukona: «Vallohi, men faqat bir (taloq)ni qasd qilgandim», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ uni unga (qaytarib) berdilar. Soʻng u xotinini Umar zamonasida ikkinchi marta, Usmon zamonasida uchinchi marta taloq qildi. Abu Dovud aytdi: «Buning avvali Ibrohimning lafzi, oxiri esa ibnus-Sarhning lafzidir.»Рукона ибн Абду Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у ўз хотини Суҳаймани баттата (яъни қатъий, кесимли) талоқ қилди. Сўнг буни Пайғамбар ﷺга хабар қилди ва: «Валлоҳи, мен фақат бир (талоқ)ни қасд қилгандим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Валлоҳи, сен фақат бир (талоқ)ни қасд қилдингми?» дедилар. Рукона: «Валлоҳи, мен фақат бир (талоқ)ни қасд қилгандим», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уни унга (қайтариб) бердилар. Сўнг у хотинини Умар замонасида иккинчи марта, Усмон замонасида учинчи марта талоқ қилди. Абу Довуд айтди: «Бунинг аввали Иброҳимнинг лафзи, охири эса ибнус-Сарҳнинг лафзидир.»

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " ثَلَاثٌ جَدُّهُنَّ جَدٌّ وَهَزْلُهُنَّ جَدُّ: النِّكَاحُ وَالطَّلَاقُ وَالرِّجْعَةُ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيب

Qaʼnabiy bizga aytdi, bizga Abdulaziz — yaʼni Ibn Muhammad —, u Abdurrahmon ibn Habibdan, u Ato ibn Abu Robohdan, u Ibn Mohakdan, u Abu Hurayradan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ: «Uchta (narsa) borki, jiddiy qilingani ham jiddiy, hazil qilingani ham jiddiy (sanaladi): nikoh, taloq va (taloqdan keyin xotinni) qaytarib olish», dedilar.Қаънабий бизга айтди, бизга Абдулазиз — яъни Ибн Муҳаммад —, у Абдурраҳмон ибн Ҳабибдан, у Ато ибн Абу Робоҳдан, у Ибн Моҳакдан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Учта (нарса) борки, жиддий қилингани ҳам жиддий, ҳазил қилингани ҳам жиддий (саналади): никоҳ, талоқ ва (талоқдан кейин хотинни) қайтариб олиш», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَا طَلَاقَ وَلَا عَتَاقَ فِي إِغْلَاقٍ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَه قيل: معنى الإغلاق: الْإِكْرَاه

Ubaydulloh ibn Saʼd az-Zuhriy bizga aytdiki, Yaʼqub ibn Ibrohim ularga rivoyat qilib aytdi: bizga otam, u Ibn Ishoqdan, u Savr ibn Yazid al-Himsiydan, u Iyliyada yashaydigan Muhammad ibn Ubaydulloh ibn Abu Solihdan rivoyat qildi. U aytdi: Men Adiy ibn Adiy al-Kindiy bilan chiqib, Makkaga keldik. U meni Safiyya binti Shaybaning oldiga yubordi. U Oishadan (hadis) yodlab olgan edi. (Safiyya) aytdi: Men Oisha (roziyallohu anho)ning shunday deganini eshitdim: Men Rasululloh ﷺning: «Majburlash (gʻiloq) holatida taloq ham, ozod qilish ham yoʻq», deyayotganlarini eshitdim. Abu Dovud aytdi: Gʻiloq — men buni gʻazab (holati)da deb oʻylayman.Убайдуллоҳ ибн Саъд аз-Зуҳрий бизга айтдики, Яъқуб ибн Иброҳим уларга ривоят қилиб айтди: бизга отам, у Ибн Ишоқдан, у Савр ибн Язид ал-Ҳимсийдан, у Ийлияда яшайдиган Муҳаммад ибн Убайдуллоҳ ибн Абу Солиҳдан ривоят қилди. У айтди: Мен Адий ибн Адий ал-Киндий билан чиқиб, Маккага келдик. У мени Сафийя бинти Шайбанинг олдига юборди. У Оишадан (ҳадис) ёдлаб олган эди. (Сафийя) айтди: Мен Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг шундай деганини эшитдим: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мажбурлаш (ғилоқ) ҳолатида талоқ ҳам, озод қилиш ҳам йўқ», деяётганларини эшитдим. Абу Довуд айтди: Ғилоқ — мен буни ғазаб (ҳолати)да деб ўйлайман.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «كُلُّ طَلَاقٍ جَائِزٌ إِلَّا طَلَاقَ الْمَعْتُوهِ وَالْمَغْلُوبِ عَلَى عَقْلِهِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَعَطَاءُ بْنُ عجلانَ الرَّاوي ضعيفٌ ذاهبُ الحَدِيث

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir taloq joizdir, magar aqli yengilgan, aqldan ozgan kishining taloqi joiz emas», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz faqat Ato ibn Ajlonning hadisidangina marfuʼ holda bilamiz. Ato ibn Ajlon esa zaif boʻlib, hadisi tashlab qoʻyilgan kishidir. Paygʻambar ﷺ ashoblari va boshqa ilm ahli huzurida amal shunga koʻradir: aqli yengilgan, aqldan ozgan kishining taloqi joiz emas, magar aqldan ozgan kishi baʼzan oʻziga kelib qoladigan boʻlsa, oʻziga kelgan holatda taloq qilsa, (joizdir).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир талоқ жоиздир, магар ақли енгилган, ақлдан озган кишининг талоқи жоиз эмас», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз фақат Ато ибн Ажлоннинг ҳадисидангина марфуъ ҳолда биламиз. Ато ибн Ажлон эса заиф бўлиб, ҳадиси ташлаб қўйилган кишидир. Пайғамбар ﷺ ашоблари ва бошқа илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадир: ақли енгилган, ақлдан озган кишининг талоқи жоиз эмас, магар ақлдан озган киши баъзан ўзига келиб қоладиган бўлса, ўзига келган ҳолатда талоқ қилса, (жоиздир).

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَبْلُغَ وَعَنِ الْمَعْتُوهِ حَتَّى يعقل ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ عَائِشَةَ وَابْنُ مَاجَهْ عَنْهُمَا

Ali (alayhissalom)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: (Nabiy ﷺ): «Uch (toifa)dan qalam koʻtarilgan: uygʻonguniga qadar uxlab yotgandan, balogʻatga yetguniga qadar boladan va aqli yetguniga qadar majnundan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Uni Ibn Jurayj ham Qosim ibn Yaziddan, u Ali (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib, unda: «va aqldan ozgan keksadan», deb ziyoda qildi.Али (алайҳиссалом)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилади: (Набий ﷺ): «Уч (тоифа)дан қалам кўтарилган: уйғонгунига қадар ухлаб ётгандан, балоғатга етгунига қадар боладан ва ақли етгунига қадар мажнундан», дедилар. Абу Довуд айтди: Уни Ибн Журайж ҳам Қосим ибн Язиддан, у Али (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилиб, унда: «ва ақлдан озган кексадан», деб зиёда қилди.

وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «طَلَاقُ الْأَمَةِ تَطْلِيقَتَانِ وَعِدَّتُهَا حَيْضَتَانِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Choʻri (qiz)ning talogʻi ikki taloq, uning iddasi esa ikki hayzdir», dedilar. (Rivoyat qiluvchi) aytdi: Bu bobda Abdulloh ibn Umardan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi gʻaribdir, biz uni marfuʼ (Paygʻambarga koʻtarilgan) holda faqat Muzohir ibn Aslamning hadisidan bilamiz, Muzohirning esa ilmda shu hadisidan boshqasini bilmaymiz. Nabiy ﷺ sahobalaridan boʻlgan va boshqa ilm ahli huzurida amal shunga muvofiqdir; bu Sufyon Savriy, Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Чўри (қиз)нинг талоғи икки талоқ, унинг иддаси эса икки ҳайздир», дедилар. (Ривоят қилувчи) айтди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Умардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ғарибдир, биз уни марфуъ (Пайғамбарга кўтарилган) ҳолда фақат Музоҳир ибн Асламнинг ҳадисидан биламиз, Музоҳирнинг эса илмда шу ҳадисидан бошқасини билмаймиз. Набий ﷺ саҳобаларидан бўлган ва бошқа илм аҳли ҳузурида амал шунга мувофиқдир; бу Суфён Саврий, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْمُنْتَزِعَاتُ وَالْمُخْتَلِعَاتُ هُنَّ الْمُنَافِقَاتُ» . رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «(Sababsiz erlaridan ajralishni talab qilib) oʻzlarini tortib oluvchi va (mol evaziga) xulʼ qilib ajrashuvchi ayollar — ular munofiqalardir», dedilar. Nasoiy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «(Сабабсиз эрларидан ажралишни талаб қилиб) ўзларини тортиб олувчи ва (мол эвазига) хулъ қилиб ажрашувчи аёллар — улар мунофиқалардир», дедилар. Насоий ривоят қилган.

وَعَنْ نَافِعٍ عَنْ مَوْلَاةٍ لِصَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهَا اخْتَلَعَتْ مِنْ زَوْجِهَا بِكُلِّ شَيْءٍ لَهَا فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عمر. رَوَاهُ مَالك

Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Safiyya binti Abu Ubaydning bir choʻrisi eridan bor mol-mulki evaziga xulʼ qilib ajrashdi. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) buni inkor qilmadi. Molik rivoyat qilgan.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Сафийя бинти Абу Убайднинг бир чўриси эридан бор мол-мулки эвазига хулъ қилиб ажрашди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) буни инкор қилмади. Молик ривоят қилган.

حَدِيث رِجَاله ثِقَات وَعَن مَحْمُود بن لبيد قل: أَخْبَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رَجُلٍ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ ثَلَاثَ تَطْلِيقَاتٍ جَمِيعًا فَقَامَ غَضْبَانَ ثُمَّ قَالَ: «أَيُلْعَبُ بِكِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَنَا بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ؟» حَتَّى قَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أَقْتُلُهُ؟ . رَوَاهُ النَّسَائِيّ

Mahmud ibn Labid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺga bir kishining xotinini uch taloqni birdaniga qilgani haqida xabar berildi. Shunda u zot ﷺ gʻazablangan holda oʻrinlaridan turdilar-da: ‹Men oranglarda turganimda Allohning Kitobi bilan oʻynashiladimi?!› dedilar. Hatto bir kishi turib: ‹Ey Rasululloh, uni oʻldiray-mi?› dedi».Маҳмуд ибн Лабид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺга бир кишининг хотинини уч талоқни бирданига қилгани ҳақида хабар берилди. Шунда у зот ﷺ ғазабланган ҳолда ўринларидан турдилар-да: ‹Мен орангларда турганимда Аллоҳнинг Китоби билан ўйнашиладими?!› дедилар. Ҳатто бир киши туриб: ‹Эй Расулуллоҳ, уни ўлдирай-ми?› деди».

وَعَن مَالك بلغه رَجُلًا قَالَ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ: إِنِّي طَلَّقْتُ امْرَأَتِي مِائَةَ تَطْلِيقَةٍ فَمَاذَا تَرَى عَلَيَّ؟ فَقَالَ ابْن عَبَّاس: طلقت مِنْك ثَلَاث وَسَبْعٌ وَتِسْعُونَ اتَّخَذْتَ بِهَا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا. رَوَاهُ فِي الْمُوَطَّأ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi unga: «Men xotinimni yuz marta taloq qildim, menga nima (hukm) boʻlarkin?» dedi. Ibn Abbos: «Sendan uchtasi bilan taloq boʻldi, toʻqson yettitasi bilan esa Allohning oyatlarini masxara qilib olding», dedi. U buni «Muvatto»da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши унга: «Мен хотинимни юз марта талоқ қилдим, менга нима (ҳукм) бўларкин?» деди. Ибн Аббос: «Сендан учтаси билан талоқ бўлди, тўқсон еттитаси билан эса Аллоҳнинг оятларини масхара қилиб олдинг», деди. У буни «Муватто»да ривоят қилган.

وَعَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا مُعَاذُ مَا خَلَقَ اللَّهُ شَيْئًا عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنَ الْعَتَاقِ وَلَا خَلَقَ اللَّهُ شَيْئًا عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ أَبْغَضَ إِلَيْهِ مِنَ الطَّلاقِ» . رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Muoz, Alloh yer yuzida (qul) ozod qilishdan koʻra Oʻziga suyukliroq narsani yaratmagan va Alloh yer yuzida taloqdan koʻra Oʻziga yomon koʻradigan narsani yaratmagan», dedilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Муоз, Аллоҳ ер юзида (қул) озод қилишдан кўра Ўзига суюклироқ нарсани яратмаган ва Аллоҳ ер юзида талоқдан кўра Ўзига ёмон кўрадиган нарсани яратмаган», дедилар. Дорақутний ривоят қилган.

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: جَاءَتِ امْرَأَةُ رِفَاعَةَ الْقُرَظِيِّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ: إِنِّي كُنْتُ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَنِي فَبَتَّ طَلَاقِي فَتَزَوَّجْتُ بَعْدَهُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَمَا مَعَهُ إِلَّا مِثْلُ هُدْبَةِ الثَّوْبِ فَقَالَ: «أَتُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ؟» قَالَتْ: نَعَمْ قَالَ: «لَا حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ»

Oisha (roziyallohu anho) aytdilar: Rifoʼa al-Quraziyning xotini Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Men Rifoʼaning nikohida edim, u meni taloq qildi va talogʻimni qatʼiy (uch taloq) qildi. Soʻng men Abdurrahmon ibn az-Zubayrga turmushga chiqdim, ammo unda kiyim popugiday (ojiz) narsadan boshqa hech narsa yoʻq ekan», dedi. Shunda u zot: «Rifoʼaga qaytishni istayapsanmi? Yoʻq, toki sen uning asalidan, u esa sening asalingdan totmaguncha (bu boʻlmaydi)», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Ibn Umar, Anas, Rumaysoʼ — yoki Gʻumaysoʼ — va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Oisha hadisi hasan sahihdir. Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan umum ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir: kishi xotinini uch taloq qilsa, ayol boshqa erga turmushga chiqsa, u esa u bilan qoʻshilishdan oldin taloq qilsa, agar keyingi er u bilan jimoʼ qilmagan boʻlsa, ayol birinchi erga halol boʻlmaydi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтдилар: Рифўа ал-Қуразийнинг хотини Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Мен Рифўанинг никоҳида эдим, у мени талоқ қилди ва талоғимни қатъий (уч талоқ) қилди. Сўнг мен Абдурраҳмон ибн аз-Зубайрга турмушга чиқдим, аммо унда кийим попугидай (ожиз) нарсадан бошқа ҳеч нарса йўқ экан», деди. Шунда у зот: «Рифўага қайтишни истаяпсанми? Йўқ, токи сен унинг асалидан, у эса сенинг асалингдан тотмагунча (бу бўлмайди)», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Ибн Умар, Анас, Румайсў — ёки Ғумайсў — ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Оиша ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган умум илм аҳли наздида амал шунга кўрадир: киши хотинини уч талоқ қилса, аёл бошқа эрга турмушга чиқса, у эса у билан қўшилишдан олдин талоқ қилса, агар кейинги эр у билан жимў қилмаган бўлса, аёл биринчи эрга ҳалол бўлмайди.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: لَعَنَ رسولُ الله المحلّلَ والمُحلَّلَ لَهُ. رَوَاهُ الدَّارمِيّ وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَعقبَة بن عَامر

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhallilni (uch taloqli xotinni birinchi eriga halol qilish uchun uylanadigan kishini) va muhallal lahni (u kimning uchun halol qilinsa, oʻsha birinchi erni) laʼnatladilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳаллилни (уч талоқли хотинни биринчи эрига ҳалол қилиш учун уйланадиган кишини) ва муҳаллал лаҳни (у кимнинг учун ҳалол қилинса, ўша биринчи эрни) лаънатладилар. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: أَدْرَكْتُ بِضْعَةَ عَشَرَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُّهُمْ يَقُولُ: يُوقَفُ الْمُؤْلِي. رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Sulaymon ibn Yasar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasulullohning ﷺ sahobalaridan oʻn nechtasiga yetishdim, ularning hammasi: ‹Iylo qilgan (xotiniga yaqinlashmaslikka qasam ichgan) kishi (muddat oxirida) toʻxtatiladi — yaʼni xotiniga qaytishga yoki uni taloq qilishga majbur qilinadi›, deb aytardi». «Sharh us-sunna»da rivoyat qilingan.Сулаймон ибн Ясар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳнинг ﷺ саҳобаларидан ўн нечтасига етишдим, уларнинг ҳаммаси: ‹Ийло қилган (хотинига яқинлашмасликка қасам ичган) киши (муддат охирида) тўхтатилади — яъни хотинига қайтишга ёки уни талоқ қилишга мажбур қилинади›, деб айтарди». «Шарҳ ус-сунна»да ривоят қилинган.

وَعَن أبي سلمةَ: أَنَّ سَلْمَانَ بْنَ صَخْرٍ وَيُقَالُ لَهُ: سَلَمَةُ بْنُ صَخْرٍ الْبَيَاضِيُّ جَعَلَ امْرَأَتَهُ عَلَيْهِ كَظَهْرِ أُمِّهِ حَتَّى يَمْضِيَ رَمَضَانُ فَلَمَّا مَضَى نِصْفٌ مِنْ رَمَضَانَ وَقَعَ عَلَيْهَا لَيْلًا فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ لَهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعْتِقْ رَقَبَةً» قَالَ: لَا أَجِدُهَا قَالَ: «فَصُمْ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ» قَالَ: لَا أَسْتَطِيعُ قَالَ: «أَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا» قَالَ: لَا أَجِدُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِفَرْوَةَ بْنِ عَمْرٍو: «أَعْطِهِ ذَلِكَ الْعَرَقَ» وَهُوَ مِكْتَلٌ يَأْخُذُ خَمْسَةَ عَشَرَ صَاعًا أَوْ سِتَّةَ عَشَرَ صَاعا «ليُطعِمَ سِتِّينَ مِسْكينا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Salmon ibn Saxr al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u Banu Bayoza qabilasidan edi: U xotinini Ramazon tugaguncha oʻziga onasining beli kabi (harom) qilib qoʻydi. Ramazonning yarmi oʻtganda esa, kechasi u bilan yaqinlik qilib qoʻydi. Soʻng Rasululloh ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga zikr qildi. Rasululloh ﷺ unga: «Bir qul ozod qil», dedilar. U: «Topa olmayman», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, ikki oy ketma-ket roʻza tut», dedilar. U: «Bunga qodir emasman», dedi. U zot: «Oltmish miskinni taomlantir», dedilar. U: «Topa olmayman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ Farva ibn Amrga: «Unga ana shu araq (savatdagi xurmo)ni ber», dedilar. U on besh yoki on olti soʼ simaydigan savat edi. Soʻng u zot: «(Buni) oltmish miskinga taomlantir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. (Bu kishini) Salmon ibn Saxr ham, Salama ibn Saxr al-Bayoziy ham deyiladi. Ilm ahli huzurida zihor kafforati borasida amal shu hadisga koʻradir.Салмон ибн Сахр ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у Бану Баёза қабиласидан эди: У хотинини Рамазон тугагунча ўзига онасининг бели каби (ҳаром) қилиб қўйди. Рамазоннинг ярми ўтганда эса, кечаси у билан яқинлик қилиб қўйди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бир қул озод қил», дедилар. У: «Топа олмайман», деди. У зот: «Ундай бўлса, икки ой кетма-кет рўза тут», дедилар. У: «Бунга қодир эмасман», деди. У зот: «Олтмиш мискинни таомлантир», дедилар. У: «Топа олмайман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Фарва ибн Амрга: «Унга ана шу арақ (саватдаги хурмо)ни бер», дедилар. У он беш ёки он олти сў симайдиган сават эди. Сўнг у зот: «(Буни) олтмиш мискинга таомлантир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. (Бу кишини) Салмон ибн Сахр ҳам, Салама ибн Сахр ал-Баёзий ҳам дейилади. Илм аҳли ҳузурида зиҳор каффорати борасида амал шу ҳадисга кўрадир.

وروى أَبُو دَاوُد وابنُ مَاجَه والدارمي عَن سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ نحوَه قَالَ: كنتُ امْرأ أُصِيبُ مِنَ النِّسَاءِ مَا لَا يُصِيبُ غَيْرِي وَفِي روايتهِما أَعنِي أَبُو دَاوُدَ وَالدَّارِمِيَّ: «فَأَطْعِمْ وَسْقًا مِنْ تَمْرٍ بَيْنَ سِتِّينَ مِسْكينا»

Salama ibn Saxr al-Bayoziy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men ayollar bilan boshqalar uchun nasib boʻlmagan darajada koʻp (yaqinlik) qiladigan kishi edim. Ramazon oyi kirgach, xotinim bilan biror narsa qilib qoʻyishdan va bu (gunoh) tongga qadar menga ergashib yurishidan qoʻrqib, Ramazon oyi tugaguniga qadar undan zihor qildim (yaʼni: ‹Sen menga onamning beli kabisan› dedim). Bir kecha u menga xizmat qilib turganida, ungina (badanidan) bir narsa menga ochilib qoldi. Men shu zahoti uning ustiga sapchib chiqdim. Tong otgach, qavmim oldiga chiqib, ularga voqeani xabar berdim va: ‹Men bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga yuringlar›, dedim. Ular: ‹Yoʻq, vallohi (bormaymiz)›, dedilar. Shunda men Paygʻambar ﷺ huzurlariga bordim va u zotga xabar berdim. U zot: ‹Sen shu (ishni qilding)mi, ey Salama?› dedilar. Men: ‹Men shuni (qildim), ey Rasululloh, ikki marta (shunday boʻldi), men Allohning amriga sabr qiluvchiman, Alloh sizga koʻrsatgan narsa boʻyicha men haqimda hukm qiling›, dedim. U zot: ‹Bir qul ozod qil›, dedilar. Men: ‹Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, bundan boshqa qulim yoʻq›, deb boʻynimning sirtiga urdim. U zot: ‹Unda ketma-ket ikki oy roʻza tut›, dedilar. Men: ‹Men bu (balo)ga roʻzadan (yaʼni och qolishdan) boshqa narsadan giriftor boʻldimmi?› dedim. U zot: ‹Unda oltmish miskinga bir vasq xurmo yedir›, dedilar. Men: ‹Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, biz oziq-ovqatsiz, och kechalar oʻtkazdik›, dedim. U zot: ‹Unda Banu Zurayqning sadaqa egasi (yigʻuvchisi) oldiga bor, u uni senga bersin. Soʻng oltmish miskinga bir vasq xurmo yedir, qolganini esa oʻzing va oilang yenglar›, dedilar. Soʻng men qavmim oldiga qaytdim va: ‹Men sizlarning oldingizda torchilik va yomon fikrni, Paygʻambar ﷺ huzurlarida esa kenglik va yaxshi fikrni topdim. U zot menga sizlarning sadaqangizni (berishni) buyurdilar›, dedim.» Ibnul-Alo (rivoyatida) qoʻshimcha qildi: «Ibn Idris aytdi: ‹Bayoza Banu Zurayqdan boʻlgan bir urugʻdir.›»Салама ибн Сахр ал-Баёзий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен аёллар билан бошқалар учун насиб бўлмаган даражада кўп (яқинлик) қиладиган киши эдим. Рамазон ойи киргач, хотиним билан бирор нарса қилиб қўйишдан ва бу (гуноҳ) тонгга қадар менга эргашиб юришидан қўрқиб, Рамазон ойи тугагунига қадар ундан зиҳор қилдим (яъни: ‹Сен менга онамнинг бели кабисан› дедим). Бир кеча у менга хизмат қилиб турганида, унгина (баданидан) бир нарса менга очилиб қолди. Мен шу заҳоти унинг устига сапчиб чиқдим. Тонг отгач, қавмим олдига чиқиб, уларга воқеани хабар бердим ва: ‹Мен билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига юринглар›, дедим. Улар: ‹Йўқ, валлоҳи (бормаймиз)›, дедилар. Шунда мен Пайғамбар ﷺ ҳузурларига бордим ва у зотга хабар бердим. У зот: ‹Сен шу (ишни қилдинг)ми, эй Салама?› дедилар. Мен: ‹Мен шуни (қилдим), эй Расулуллоҳ, икки марта (шундай бўлди), мен Аллоҳнинг амрига сабр қилувчиман, Аллоҳ сизга кўрсатган нарса бўйича мен ҳақимда ҳукм қилинг›, дедим. У зот: ‹Бир қул озод қил›, дедилар. Мен: ‹Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, бундан бошқа қулим йўқ›, деб бўйнимнинг сиртига урдим. У зот: ‹Унда кетма-кет икки ой рўза тут›, дедилар. Мен: ‹Мен бу (бало)га рўзадан (яъни оч қолишдан) бошқа нарсадан гирифтор бўлдимми?› дедим. У зот: ‹Унда олтмиш мискинга бир васқ хурмо едир›, дедилар. Мен: ‹Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, биз озиқ-овқатсиз, оч кечалар ўтказдик›, дедим. У зот: ‹Унда Бану Зурайқнинг садақа эгаси (йиғувчиси) олдига бор, у уни сенга берсин. Сўнг олтмиш мискинга бир васқ хурмо едир, қолганини эса ўзинг ва оиланг енглар›, дедилар. Сўнг мен қавмим олдига қайтдим ва: ‹Мен сизларнинг олдингизда торчилик ва ёмон фикрни, Пайғамбар ﷺ ҳузурларида эса кенглик ва яхши фикрни топдим. У зот менга сизларнинг садақангизни (беришни) буюрдилар›, дедим.» Ибнул-Ало (ривоятида) қўшимча қилди: «Ибн Идрис айтди: ‹Баёза Бану Зурайқдан бўлган бир уруғдир.›»

وَعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمُظَاهِرِ يُوَاقِعُ قَبْلَ أَنْ يُكَفِّرَ قَالَ: «كَفَّارَة وَاحِدَة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Salama ibn Saxr al-Bayoziy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ zihor qilib, kafforat berishdan oldin (xotini bilan) yaqinlik qilgan kishi haqida: «Bitta kafforat (yetarli)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Koʻpchilik ilm ahli huzurida amal shunga koʻradir, bu Sufyon as-Savriy, Molik, Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Baʼzilari esa: ‹Agar kafforat berishdan oldin u bilan yaqinlik qilsa, unga ikkita kafforat (lozim)›, dedilar. Bu Abdurrahmon ibn Mahdiyning soʻzidir.Салама ибн Сахр ал-Баёзий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ зиҳор қилиб, каффорат беришдан олдин (хотини билан) яқинлик қилган киши ҳақида: «Битта каффорат (етарли)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Кўпчилик илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадир, бу Суфён ас-Саврий, Молик, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Баъзилари эса: ‹Агар каффорат беришдан олдин у билан яқинлик қилса, унга иккита каффорат (лозим)›, дедилар. Бу Абдурраҳмон ибн Маҳдийнинг сўзидир.

عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ رَجُلًا ظَاهَرَ مِنِ امْرَأَتِهِ فَغَشِيَهَا قَبْلَ أَنْ يَكَفِّرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «مَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ؟» قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ بَيَاضَ حِجْلَيْهَا فِي الْقَمَرِ فَلَمْ أَمْلِكْ نَفْسِي أَنْ وَقَعَتُ عَلَيْهَا فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَهُ أَنْ لَا يَقْرَبَهَا حَتَّى يُكَفِّرَ. رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ. وَرَوَى التِّرْمِذِيُّ نَحْوَهُ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَرَوَى أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ نَحْوَهُ مُسْنَدًا وَمُرْسَلًا وَقَالَ النَّسَائِيُّ: المُرسل أوْلى بالصَّوابِ من المسْندِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayolidan zihor qilib, kafforat toʻlashdan avval u bilan yaqinlik qildi. Soʻng Nabiy ﷺning oldiga kelib, buni u zotga aytdi. U zot: «Seni bu ishga nima undadi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, oy nurida uning oyoqlarining oqligini koʻrib qolib, oʻzimni tuta olmadim va u bilan yaqinlik qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ kulib, unga kafforat toʻlamaguncha ayoliga yaqinlashmaslikni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёлидан зиҳор қилиб, каффорат тўлашдан аввал у билан яқинлик қилди. Сўнг Набий ﷺнинг олдига келиб, буни у зотга айтди. У зот: «Сени бу ишга нима ундади?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ой нурида унинг оёқларининг оқлигини кўриб қолиб, ўзимни тута олмадим ва у билан яқинлик қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулиб, унга каффорат тўламагунча аёлига яқинлашмасликни буюрдилар.

عَن مُعَاوِيَة بنِ الحكمِ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ جَارِيَةً كَانَتْ لِي تَرْعَى غَنَمًا لِي فَجِئْتُهَا وَقَدْ فَقَدَتْ شَاةً مِنَ الْغَنَمِ فَسَأَلْتُهَا عَنْهَا فَقَالَتْ: أَكَلَهَا الذِّئْبُ فَأَسِفْتُ عَلَيْهَا وَكُنْتُ مَنْ بَنِي آدَمَ فَلَطَمْتُ وَجْهَهَا وَعَلَيَّ رَقَبَةٌ أَفَأُعْتِقُهَا؟ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيْنَ اللَّهُ؟» فَقَالَتْ: فِي السَّمَاءِ فَقَالَ: «مَنْ أَنَا؟» فَقَالَتْ: أَنْتَ رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعْتِقْهَا» . رَوَاهُ مَالِكٌ وَفِي رِوَايَةِ مُسْلِمٍ قَالَ: كَانَتْ لِي جَارِيَةٌ تَرْعَى غَنَمًا لِي قِبَلَ أُحُدٍ وَالْجَوَّانِيَّةِ فَاطَّلَعْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا الذِّئْبُ قَدْ ذَهَبَ بِشَاةٍ مِنْ غَنَمِنَا وَأَنَا رَجُلٌ مِنْ بَنِي آدَمَ آسَفُ كَمَا يَأْسَفُونَ لَكِنْ صَكَكْتُهَا صَكَّةً فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَظَّمَ ذَلِكَ عَلَيَّ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أفَلا أُعتِقُها؟ قَالَ: «ائتِني بهَا؟» فأتيتُه بِهَا فَقَالَ لَهَا: «أَيْنَ اللَّهُ؟» قَالَتْ: فِي السَّمَاءِ قَالَ: «مَنْ أَنَا؟» قَالَتْ: أَنْتَ رَسُولُ الله قَالَ: «أعتِقْها فإنَّها مؤْمنةٌ»

Muoviya ibn al-Hakam as-Sulamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiyotganimda, jamoadan bir kishi aksa urdi. Men: «Yarhamukalloh (Alloh senga rahm qilsin)», dedim. Shunda jamoa menga koʻzlari bilan tikilib qarashdi. Men: «Voy, onam yoʻqotgur, sizlarga nima boʻldi, nega menga qaraysizlar?» dedim. Shunda ular qoʻllari bilan sonlariga ura boshlashdi. Ularning meni jim qildirmoqchi boʻlayotganini koʻrgach, men jim boʻldim. Rasululloh ﷺ namozni oʻqib boʻlgach — otam-onam u zotga fido boʻlsin, men u zotdan oldin ham, keyin ham undan koʻra yaxshiroq taʼlim beradigan muallimni koʻrmaganman — Alloh haqi, u zot meni na boʻralab soʻkdilar, na urdilar, na haqorat qildilar — u zot: «Bu namozda odamlarning kalomidan biror narsa toʻgʻri kelmaydi. U faqat tasbeh, takbir va Qurʼon oʻqishdir», dedilar. Yoki Rasululloh ﷺ aytganlaridek (deganlar). Men: «Yo Rasululloh! Men johiliyatga yaqin (zamonda yashagan) odamman, Alloh esa Islomni keltirdi. Bizdan baʼzi kishilar kohinlarga boradilar», dedim. U zot: «Ularga borma», dedilar. (Muoviya) dedi: «Bizdan baʼzi kishilar fol ochadilar (qush uchirib yaxshi-yomon belgi oladilar)», dedi. U zot: «Bu ularning koʻngillarida topadigan bir narsadir; bas, u ularni (ishdan) toʻsmasin», dedilar. Ibn as-Sabboh: «Sizlarni toʻsmasin», dedi. (Muoviya) dedi: Men: «Bizdan baʼzi kishilar (yerga) chiziq tortadilar», dedim. U zot: «Paygʻambarlardan bir paygʻambar chiziq tortar edi; bas, kimning chizigʻi unikiga muvofiq kelsa, oʻsha (toʻgʻri)dir», dedilar. (Muoviya) dedi: Mening Uhud va Javvoniya tomonda qoʻylarimni boqib yuradigan bir choʻri qizim bor edi. Bir kuni borib qarasam, boʻri uning qoʻyilaridan birini olib ketibdi. Men ham odam bolasidan boʻlgan bir kishiman, ular afsuslanganidek afsuslandim va uni bir shapaloq urdim. Soʻng Rasululloh ﷺ ning huzuriga keldim, u zot buni mening uchun (gunoh deb) ulugʻladilar. Men: «Yo Rasululloh! Uni ozod qilaymi?» dedim. U zot: «Uni mening oldimga olib kel», dedilar. Men uni olib keldim. U zot unga: «Alloh qayerda?» dedilar. U: «Osmonda», dedi. U zot: «Men kimman?» dedilar. U: «Siz Allohning Rasulisiz», dedi. U zot: «Uni ozod qil, chunki u moʻminadir», dedilar.Муовия ибн ал-Ҳакам ас-Суламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиётганимда, жамоадан бир киши акса урди. Мен: «Ярҳамукаллоҳ (Аллоҳ сенга раҳм қилсин)», дедим. Шунда жамоа менга кўзлари билан тикилиб қарашди. Мен: «Вой, онам йўқотгур, сизларга нима бўлди, нега менга қарайсизлар?» дедим. Шунда улар қўллари билан сонларига ура бошлашди. Уларнинг мени жим қилдирмоқчи бўлаётганини кўргач, мен жим бўлдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқиб бўлгач — отам-онам у зотга фидо бўлсин, мен у зотдан олдин ҳам, кейин ҳам ундан кўра яхшироқ таълим берадиган муаллимни кўрмаганман — Аллоҳ ҳақи, у зот мени на бўралаб сўкдилар, на урдилар, на ҳақорат қилдилар — у зот: «Бу намозда одамларнинг каломидан бирор нарса тўғри келмайди. У фақат тасбеҳ, такбир ва Қуръон ўқишдир», дедилар. Ёки Расулуллоҳ ﷺ айтганларидек (деганлар). Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мен жоҳилиятга яқин (замонда яшаган) одамман, Аллоҳ эса Исломни келтирди. Биздан баъзи кишилар коҳинларга борадилар», дедим. У зот: «Уларга борма», дедилар. (Муовия) деди: «Биздан баъзи кишилар фол очадилар (қуш учириб яхши-ёмон белги оладилар)», деди. У зот: «Бу уларнинг кўнгилларида топадиган бир нарсадир; бас, у уларни (ишдан) тўсмасин», дедилар. Ибн ас-Саббоҳ: «Сизларни тўсмасин», деди. (Муовия) деди: Мен: «Биздан баъзи кишилар (ерга) чизиқ тортадилар», дедим. У зот: «Пайғамбарлардан бир пайғамбар чизиқ тортар эди; бас, кимнинг чизиғи уникига мувофиқ келса, ўша (тўғри)дир», дедилар. (Муовия) деди: Менинг Уҳуд ва Жаввония томонда қўйларимни боқиб юрадиган бир чўри қизим бор эди. Бир куни бориб қарасам, бўри унинг қўйиларидан бирини олиб кетибди. Мен ҳам одам боласидан бўлган бир кишиман, улар афсусланганидек афсусландим ва уни бир шапалоқ урдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурига келдим, у зот буни менинг учун (гуноҳ деб) улуғладилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Уни озод қилайми?» дедим. У зот: «Уни менинг олдимга олиб кел», дедилар. Мен уни олиб келдим. У зот унга: «Аллоҳ қаерда?» дедилар. У: «Осмонда», деди. У зот: «Мен кимман?» дедилар. У: «Сиз Аллоҳнинг Расулисиз», деди. У зот: «Уни озод қил, чунки у мўминадир», дедилар.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنهُ قَالَ: إِن عُوَيْمِر الْعَجْلَانِيَّ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلًا وجدَ معَ امرأتِهِ رجُلاً أيقْتُلُه فيَقْتُلُونه؟ أمْ كَيفَ أفعل؟ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «قدْ أُنْزِلُ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ فَاذْهَبْ فَأْتِ بِهَا» قَالَ سَهْلٌ: فَتَلَاعَنَا فِي الْمَسْجِدِ وَأَنَا مَعَ النَّاسِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ عُوَيْمِرٌ: كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رسولَ اللَّهِ إِن أَمْسكْتُها فطلقتها ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " انْظُرُوا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْحَمَ أَدْعَجَ الْعَيْنَيْنِ عَظِيمَ الْأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَلَا أَحسب عُوَيْمِر إِلَّا قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أُحَيْمِرَ كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ فَلَا أَحْسِبُ عُوَيْمِرًا إِلَّا قَدْ كَذَبَ عَلَيْهَا فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الَّذِي نَعْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ تَصْدِيقِ عُوَيْمِرٍ فَكَانَ بَعْدُ يُنْسَبُ إِلَى أمه

(Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Uvaymir Osim ibn Adiyning oldiga keldi — u (Osim) Banu Ajlonning sayyidi (boshligʻ i) edi — va: «Bir kishi xotini bilan (boshqa) bir kishini topsa, uni oʻ ldirsa, sizlar uni (qasos uchun) oʻ ldirasizmi — yoki u qanday qilsin? Bu haqda men uchun Rasululloh ﷺdan soʻrab ber», dedi. Osim Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib: «Ey Allohning Rasuli...» dedi; Rasululloh ﷺ (bunday) savollarni yoqtirmadilar. Uvaymir undan (Osimdan) soʻradi; u: «Rasululloh ﷺ savollarni yoqtirmadilar va ularni ayb (deb) koʻ rdilar», dedi. Uvaymir: «Allohga qasamki, men bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻramagunimcha toʻ xtamayman», dedi. Uvaymir kelib: «Ey Allohning Rasuli, bir kishi xotini bilan (boshqa) bir kishini topsa, uni oʻ ldirsa, sizlar uni oʻ ldirasizmi — yoki u qanday qilsin?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Alloh sen va xotining haqda Qurʼon nozil qildi», dedilar va ikkalasiga — Alloh oʻz Kitobida aytganidek — muloana (qarama-qarshi qasam) qilishni buyurdilar. U (Uvaymir) u (xotini) bilan liʼon qildi, soʻng: «Ey Allohning Rasuli, agar uni (nikohda) ushlab tursam, unga zulm qilgan boʻ laman», dedi va uni taloq qildi. Bu — ulardan keyingilar uchun — liʼon qilganlar (orasida) sunnat boʻ lib qoldi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Qaranglar; agar u (xotin) uni (bolani) qora, koʻ zlari katta-qora, dumbalari katta, boldirlari yoʻgʻ on (holda) keltirsa, men Uvaymirni faqat u (xotin) haqda rost soʻzlagan (deb) bilaman; agar uni qizgʻ ish — goʻ yo (kichkina) kalamushdek — keltirsa, men Uvaymirni faqat u haqda yolgʻon soʻzlagan (deb) bilaman», dedilar. U (xotin) uni (bolani) Rasululloh ﷺ taʼriflagan — Uvaymirning rostligini (koʻ rsatadigan) — sifatda keltirdi; shundan keyin u (bola) onasiga nisbat berilar edi (yaʼni onasining ismi bilan atalar edi).(Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Уваймир Осим ибн Адийнинг олдига келди — у (Осим) Бану Ажлоннинг саййиди (бошлиғ и) эди — ва: «Бир киши хотини билан (бошқа) бир кишини топса, уни ў лдирса, сизлар уни (қасос учун) ў лдирасизми — ёки у қандай қилсин? Бу ҳақда мен учун Расулуллоҳ ﷺдан сўраб бер», деди. Осим Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули...» деди; Расулуллоҳ ﷺ (бундай) саволларни ёқтирмадилар. Уваймир ундан (Осимдан) сўради; у: «Расулуллоҳ ﷺ саволларни ёқтирмадилар ва уларни айб (деб) кў рдилар», деди. Уваймир: «Аллоҳга қасамки, мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунимча тў хтамайман», деди. Уваймир келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бир киши хотини билан (бошқа) бир кишини топса, уни ў лдирса, сизлар уни ў лдирасизми — ёки у қандай қилсин?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сен ва хотининг ҳақда Қуръон нозил қилди», дедилар ва иккаласига — Аллоҳ ўз Китобида айтганидек — мулоана (қарама-қарши қасам) қилишни буюрдилар. У (Уваймир) у (хотини) билан лиъон қилди, сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар уни (никоҳда) ушлаб турсам, унга зулм қилган бў ламан», деди ва уни талоқ қилди. Бу — улардан кейингилар учун — лиъон қилганлар (орасида) суннат бў либ қолди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Қаранглар; агар у (хотин) уни (болани) қора, кў злари катта-қора, думбалари катта, болдирлари йўғ он (ҳолда) келтирса, мен Уваймирни фақат у (хотин) ҳақда рост сўзлаган (деб) биламан; агар уни қизғ иш — гў ё (кичкина) каламушдек — келтирса, мен Уваймирни фақат у ҳақда ёлғон сўзлаган (деб) биламан», дедилар. У (хотин) уни (болани) Расулуллоҳ ﷺ таърифлаган — Уваймирнинг ростлигини (кў рсатадиган) — сифатда келтирди; шундан кейин у (бола) онасига нисбат берилар эди (яъни онасининг исми билан аталар эди).

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعن بَين رجل وَامْرَأَته فانتقى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي حَدِيثِهِ لَهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ ثُمَّ دَعَاهَا فَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا وَأَخْبَرَهَا أَنَّ عَذَاب الدُّنْيَا أَهْون من عَذَاب الْآخِرَة

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Subhanalloh, ha! Shu haqda birinchi boʻlib soʻragan kishi falon ibn falon edi. U: ‹Yo Rasululloh, aytib bering-chi, agar birimiz xotinini bir fohisha ish (zino) ustida topib qolsa, qanday qilsin? Agar gapirsa, ulkan ish haqida gapirgan boʻladi, agar jim tursa, mana shunday (ulkan) ish ustida jim turgan boʻladi›, dedi. Nabiy ﷺ jim turdilar va unga javob bermadilar. Shundan keyin u (yana) u zotning oldiga kelib: ‹Men sizdan soʻragan narsaga oʻzim mubtalo boʻldim›, dedi. Shunda Aziz va Jalil boʻlmish Alloh Nur surasidagi mana bu oyatlarni: {Xotinlariga (zino) tuhmatini qiluvchilar...} (Nur 6) nozil qildi. U zot bularni unga tilovat qilib berdilar, unga vaʼz qildilar, eslatdilar va unga dunyo azobi oxirat azobidan yengilroq ekanini xabar qildilar. U: ‹Yoʻq, sizni haq bilan (Paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, men unga (tuhmat qilib) yolgʻon aytmadim›, dedi. Soʻng u zot uni (ayolni) chaqirib, unga vaʼz qildilar, eslatdilar va unga dunyo azobi oxirat azobidan yengilroq ekanini xabar qildilar. U (ayol): ‹Yoʻq, sizni haq bilan (Paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, u (er) albatta yolgʻonchidir›, dedi. Shunda u zot erkakdan boshladilar: u toʻrt marta Allohga qasam ichib, oʻzi rostgoʻylardan ekaniga guvohlik berdi, beshinchisida esa: ‹Agar yolgʻonchilardan boʻlsam, Allohning laʼnati menga boʻlsin›, dedi. Soʻng ikkinchi qilib ayolni (chaqirdilar): u toʻrt marta Allohga qasam ichib, u (er) yolgʻonchilardan ekaniga guvohlik berdi, beshinchisida esa: ‹Agar u (er) rostgoʻylardan boʻlsa, Allohning gʻazabi menga boʻlsin›, dedi. Soʻng u zot ularning oʻrtasini ajratdilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Субҳаналлоҳ, ҳа! Шу ҳақда биринчи бўлиб сўраган киши фалон ибн фалон эди. У: ‹Ё Расулуллоҳ, айтиб беринг-чи, агар биримиз хотинини бир фоҳиша иш (зино) устида топиб қолса, қандай қилсин? Агар гапирса, улкан иш ҳақида гапирган бўлади, агар жим турса, мана шундай (улкан) иш устида жим турган бўлади›, деди. Набий ﷺ жим турдилар ва унга жавоб бермадилар. Шундан кейин у (яна) у зотнинг олдига келиб: ‹Мен сиздан сўраган нарсага ўзим мубтало бўлдим›, деди. Шунда Азиз ва Жалил бўлмиш Аллоҳ Нур сурасидаги мана бу оятларни: {Хотинларига (зино) туҳматини қилувчилар...} (Нур 6) нозил қилди. У зот буларни унга тиловат қилиб бердилар, унга ваъз қилдилар, эслатдилар ва унга дунё азоби охират азобидан енгилроқ эканини хабар қилдилар. У: ‹Йўқ, сизни ҳақ билан (Пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, мен унга (туҳмат қилиб) ёлғон айтмадим›, деди. Сўнг у зот уни (аёлни) чақириб, унга ваъз қилдилар, эслатдилар ва унга дунё азоби охират азобидан енгилроқ эканини хабар қилдилар. У (аёл): ‹Йўқ, сизни ҳақ билан (Пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, у (эр) албатта ёлғончидир›, деди. Шунда у зот эркакдан бошладилар: у тўрт марта Аллоҳга қасам ичиб, ўзи ростгўйлардан эканига гувоҳлик берди, бешинчисида эса: ‹Агар ёлғончилардан бўлсам, Аллоҳнинг лаънати менга бўлсин›, деди. Сўнг иккинчи қилиб аёлни (чақирдилар): у тўрт марта Аллоҳга қасам ичиб, у (эр) ёлғончилардан эканига гувоҳлик берди, бешинчисида эса: ‹Агар у (эр) ростгўйлардан бўлса, Аллоҳнинг ғазаби менга бўлсин›, деди. Сўнг у зот уларнинг ўртасини ажратдилар», деди.

وَعَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِلْمُتَلَاعِنَيْنِ: «حِسَابُكُمَا عَلَى اللَّهِ أَحَدُكُمَا كَاذِبٌ لَا سَبِيلَ لَكَ عَلَيْهَا» قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي قَالَ: «لَا مَالَ لَكَ إِنْ كُنْتَ صَدَقْتَ عَلَيْهَا فَهُوَ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا وَإِنْ كُنْتَ كَذَبْتَ عَلَيْهَا فَذَاكَ أَبْعَدُ وَأبْعد لَك مِنْهَا»

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ liʼon qiluvchilarga: «Hisobingiz Allohga (havola); ikkovingizdan biringiz yolgʻonchi; (ey er,) senga uning ustida (qaytarib olishga) yoʻ l yoʻq» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, mening molim (mahrim)-chi?» dedi. U zot: «Senga mol yoʻq: agar unga rost (aytgan) boʻ lsang, u (mahr) — sen uning farjini halol qilgan evaziga (ketdi); agar unga yolgʻon (aytgan) boʻ lsang, u (mahr) sendan yanada-yanada yiroqroq» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ лиъон қилувчиларга: «Ҳисобингиз Аллоҳга (ҳавола); икковингиздан бирингиз ёлғончи; (эй эр,) сенга унинг устида (қайтариб олишга) йў л йўқ» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, менинг молим (маҳрим)-чи?» деди. У зот: «Сенга мол йўқ: агар унга рост (айтган) бў лсанг, у (маҳр) — сен унинг фаржини ҳалол қилган эвазига (кетди); агар унга ёлғон (айтган) бў лсанг, у (маҳр) сендан янада-янада йироқроқ» дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: أَنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدًّا فِي ظَهْرِكَ» فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا عَلَى امْرَأَتِهِ رَجُلًا يَنْطَلِقُ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ؟ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «الْبَيِّنَةَ وَإِلَّا حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ» فَقَالَ هِلَالٌ: وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ فَلْيُنْزِلَنَّ اللَّهُ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ وَأنزل عَلَيْهِ: (وَالَّذين يرْمونَ أَزوَاجهم) فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ (إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ) فَجَاءَ هِلَالٌ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ؟» ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَتْ عِنْدَ الْخَامِسَةِ وَقَفُوهَا وَقَالُوا: إِنَّهَا مُوجِبَةٌ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا تَرْجِعُ ثُمَّ قَالَتْ: لَا أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ فَمَضَتْ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقِينَ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ» فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَوْلَا مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْن» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Hilol ibn Umayya Paygʻambar ﷺning huzurida xotiniga — Sharik ibn Sahmo bilan (zino qildi deb) — toʻ hmat qildi. Paygʻambar ﷺ: «(Yo) bayyina (dalil) keltir, (yo) orqangda hadd (jazo) bor», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, birimiz xotini ustida (boshqa) bir kishini koʻ rsa, (darhol) bayyina izlab ketadimi?» dedi. Paygʻambar ﷺ: «(Yo) bayyina, boʻ lmasa orqangda hadd bor», deyaverdilar. Hilol: «Seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men rost (soʻzlovchi)man; albatta Alloh — orqamni hadddan poklaydigan (narsa)ni nozil qiladi», dedi. Shunda Jibril tushdi va u zotga ‹Va xotinlariga (zino) toʻ hmat qilganlar...› (degan oyatni) nozil qildi; u zot oʻqib, ‹...agar rost soʻzlovchilardan boʻ lsa› (Nur surasi, 9) (degan soʻzga) yetdilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ (oʻrnidan) qaytdilar va u (xotin)ga (odam) yubordilar. Hilol kelib, guvohlik berdi — Paygʻambar ﷺ: «Albatta Alloh sizlardan biringiz yolgʻonchi ekanini biladi; bas, ikkovingizdan tavba qiluvchi bormi?» der edilar. Soʻng u (xotin) turib, guvohlik berdi. Beshinchi (qasam) oldida uni toʻ xtatdilar va: «Bu — (azobni) vojib qiluvchidir», dedilar. Ibn Abbos aytdi: U (xotin) duduqlandi va orqaga tisarildi, hatto biz uni (toʻ hmatini) qaytaradi deb oʻyladik; soʻng u: «Men qavmimni butun kun (umrim) sharmanda qilmayman», dedi va (qasamni) oʻ tkazdi. Paygʻambar ﷺ: «Uni kuzatib turinglar; agar uni (bolani) koʻ zlari surmali, dumbalari toʻ liq, boldirlari yoʻgʻ on (holda) keltirsa, u — Sharik ibn Sahmoninki(dir)», dedilar. U uni shunday keltirdi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Agar Allohning Kitobidan oʻ tgan (hukm) boʻ lmaganida, mening va uning (bu xotinning) orasida (boshqa) bir ish (jazo) boʻ lar edi», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Ҳилол ибн Умайя Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида хотинига — Шарик ибн Саҳмо билан (зино қилди деб) — тў ҳмат қилди. Пайғамбар ﷺ: «(Ё) баййина (далил) келтир, (ё) орқангда ҳадд (жазо) бор», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, биримиз хотини устида (бошқа) бир кишини кў рса, (дарҳол) баййина излаб кетадими?» деди. Пайғамбар ﷺ: «(Ё) баййина, бў лмаса орқангда ҳадд бор», деявердилар. Ҳилол: «Сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен рост (сўзловчи)ман; албатта Аллоҳ — орқамни ҳадддан поклайдиган (нарса)ни нозил қилади», деди. Шунда Жибрил тушди ва у зотга ‹Ва хотинларига (зино) тў ҳмат қилганлар...› (деган оятни) нозил қилди; у зот ўқиб, ‹...агар рост сўзловчилардан бў лса› (Нур сураси, 9) (деган сўзга) етдилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ (ўрнидан) қайтдилар ва у (хотин)га (одам) юбордилар. Ҳилол келиб, гувоҳлик берди — Пайғамбар ﷺ: «Албатта Аллоҳ сизлардан бирингиз ёлғончи эканини билади; бас, икковингиздан тавба қилувчи борми?» дер эдилар. Сўнг у (хотин) туриб, гувоҳлик берди. Бешинчи (қасам) олдида уни тў хтатдилар ва: «Бу — (азобни) вожиб қилувчидир», дедилар. Ибн Аббос айтди: У (хотин) дудуқланди ва орқага тисарилди, ҳатто биз уни (тў ҳматини) қайтаради деб ўйладик; сўнг у: «Мен қавмимни бутун кун (умрим) шарманда қилмайман», деди ва (қасамни) ў тказди. Пайғамбар ﷺ: «Уни кузатиб туринглар; агар уни (болани) кў злари сурмали, думбалари тў лиқ, болдирлари йўғ он (ҳолда) келтирса, у — Шарик ибн Саҳмонинки(дир)», дедилар. У уни шундай келтирди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Агар Аллоҳнинг Китобидан ў тган (ҳукм) бў лмаганида, менинг ва унинг (бу хотиннинг) орасида (бошқа) бир иш (жазо) бў лар эди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ: لَوْ وَجَدْتُ مَعَ أَهْلِي رَجُلًا لَمْ أَمَسَّهُ حَتَّى آتِيَ بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ؟ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «نَعَمْ» قَالَ: كَلَّا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ كُنْتُ لَأُعَاجِلُهُ بِالسَّيْفِ قَبْلَ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اسْمَعُوا إِلَى مَا يَقُولُ سَيِّدُكُمْ إِنَّهُ لَغَيُورٌ وَأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ وَالله أغير مني» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda: «Yo Rasululloh! Agar xotinim bilan (yot) bir erkakni topib qolsam, toʻrt guvoh keltirgunimcha unga tegmay turaymi?» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», — dedilar. (Saʼd): «Yoʻq, aslo! Sizni haq (din) bilan yuborgan Zotga qasamki, men undan oldin uni shamshir bilan tezda (jazolab) qoʻyaman», — dedi. Rasululloh ﷺ: «Sayyidingiz (boshligʻingiz) nima deyayotganini eshitinglar! Albatta, u gʻayratli (oriyatli) kishi, men esa undan ham gʻayratliroqman, Alloh esa mendan ham gʻayratliroqdir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода: «Ё Расулуллоҳ! Агар хотиним билан (ёт) бир эркакни топиб қолсам, тўрт гувоҳ келтиргунимча унга тегмай турайми?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», — дедилар. (Саъд): «Йўқ, асло! Сизни ҳақ (дин) билан юборган Зотга қасамки, мен ундан олдин уни шамшир билан тезда (жазолаб) қўяман», — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Саййидингиз (бошлиғингиз) нима деяётганини эшитинглар! Албатта, у ғайратли (ориятли) киши, мен эса ундан ҳам ғайратлироқман, Аллоҳ эса мендан ҳам ғайратлироқдир», — дедилар.

وَعَنِ الْمُغِيرَةَ قَالَ: قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ: لَوْ رَأَيْتُ رَجُلًا مَعَ امْرَأَتِي لَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ غَيْرَ مُصْفِحٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَتَعْجَبُونَ مِنْ غَيْرَةِ سَعْدٍ؟ وَاللَّهِ لَأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ وَاللَّهُ أَغْيَرُ مِنِّي وَمِنْ أَجْلِ غَيْرَةِ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْعُذْرُ مِنَ اللَّهِ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ بَعَثَ الْمُنْذِرِينَ وَالْمُبَشِّرِينَ وَلَا أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْمِدْحَةُ مِنَ اللَّهِ وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَعَدَ اللَّهُ الْجَنَّةَ»

(Varrod — Mugʻiyraning kotibi — Mugʻiyradan (rivoyat qildiki,) Saʼd ibn Uboda: «Agar men oʻz xotinim bilan (boshqa) bir erkakni koʻrsam, uni qilich bilan — (qilichning) yon (yassi) tomoni bilan emas (balki tigʻi bilan) — urardim», dedi. Bu Rasululloh ﷺga yetib bordi. Shunda U zot: «Sizlar Saʼdning rashkidan taajjub qilyapsizmi? Vallohi, men undan rashkliroqman; Alloh esa mendan (ham) rashkliroqdir. Allohning rashki tufayli U fohisha (buzuq) ishlarni — oshkorasini ham, yashirinini ham — harom qildi. Allohdan koʻra — uzr (qabul qilish)ni sevadigan hech kim yoʻq; mana shuning uchun U xushxabar beruvchilar va ogohlantiruvchilarni yubordi. Allohdan koʻra — maqtovni sevadigan hech kim (ham) yoʻq; mana shuning uchun Alloh jannatni vaʼda qildi», dedilar.) (Ubaydulloh ibn Amr Abdulmalikdan: «Allohdan koʻra rashkliroq hech bir shaxs yoʻq», dedi.)(Варрод — Муғийранинг котиби — Муғийрадан (ривоят қилдики,) Саъд ибн Убода: «Агар мен ўз хотиним билан (бошқа) бир эркакни кўрсам, уни қилич билан — (қиличнинг) ён (ясси) томони билан эмас (балки тиғи билан) — урардим», деди. Бу Расулуллоҳ ﷺга етиб борди. Шунда У зот: «Сизлар Саъднинг рашкидан таажжуб қиляпсизми? Валлоҳи, мен ундан рашклироқман; Аллоҳ эса мендан (ҳам) рашклироқдир. Аллоҳнинг рашки туфайли У фоҳиша (бузуқ) ишларни — ошкорасини ҳам, яширинини ҳам — ҳаром қилди. Аллоҳдан кўра — узр (қабул қилиш)ни севадиган ҳеч ким йўқ; мана шунинг учун У хушхабар берувчилар ва огоҳлантирувчиларни юборди. Аллоҳдан кўра — мақтовни севадиган ҳеч ким (ҳам) йўқ; мана шунинг учун Аллоҳ жаннатни ваъда қилди», дедилар.) (Убайдуллоҳ ибн Амр Абдулмаликдан: «Аллоҳдан кўра рашклироқ ҳеч бир шахс йўқ», деди.)

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «إِن اللَّهَ تَعَالَى يَغَارُ وَإِنَّ الْمُؤْمِنَ يَغَارُ وَغَيْرَةُ اللَّهِ أَنْ لَا يَأْتِيَ الْمُؤْمِنُ مَا حَرَّمَ الله»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo gʻayrat qiladi, moʻmin ham gʻayrat qiladi. Allohning gʻayrati moʻmin U harom qilgan narsani qilmasligidir», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло ғайрат қилади, мўмин ҳам ғайрат қилади. Аллоҳнинг ғайрати мўмин У ҳаром қилган нарсани қилмаслигидир», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْهُ أَنَّ أَعْرَابِيًّا أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: إنَّ امْرَأَتي ولدَتْ غُلَاما أسودَ وَإِنِّي نكرته فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ؟» قَالَ: نَعَمْ قَالَ: «فَمَا أَلْوَانُهَا؟» قَالَ: حُمْرٌ قَالَ: «هَلْ فِيهَا مِنْ أَوْرَقَ؟» قَالَ: إِنَّ فِيهَا لَوُرْقًا قَالَ: «فَأَنَّى تُرَى ذَلِكَ جَاءَهَا؟» قَالَ: عِرْقٌ نَزَعَهَا. قَالَ: «فَلَعَلَّ هَذَا عِرْقٌ نَزَعَهُ» وَلَمْ يُرَخِّصْ لَهُ فِي الِانْتِفَاءِ مِنْهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir aʼrobiy (badaviy arab) Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Mening ayolim qora bola tugʻdi, men uni (oʻzimniki deb) tan olmayapman», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Sening tuyalaring bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularning ranglari qanday?» dedilar. U: «Qizil», dedi. U zot: «Ularning orasida kulrang (xokisterrang)i bormi?» dedilar. U: «Ha, orasida kulranglari bor», dedi. U zot: «Bu (rang) qayerdan kelib qoldi deb oʻylaysan?» dedilar. U: «Ey Rasululloh, biror tomir (irq) uni tortib (chiqarib) qoʻygandir», dedi. U zot: «Balki buni ham biror tomir tortib (chiqarib) qoʻygandir», dedilar. Va u zot unga (bolani) oʻzidan tonib voz kechishga ruxsat bermadilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир аъробий (бадавий араб) Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Менинг аёлим қора бола туғди, мен уни (ўзимники деб) тан олмаяпман», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенинг туяларинг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларнинг ранглари қандай?» дедилар. У: «Қизил», деди. У зот: «Уларнинг орасида кулранг (хокистерранг)и борми?» дедилар. У: «Ҳа, орасида кулранглари бор», деди. У зот: «Бу (ранг) қаердан келиб қолди деб ўйлайсан?» дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, бирор томир (ирқ) уни тортиб (чиқариб) қўйгандир», деди. У зот: «Балки буни ҳам бирор томир тортиб (чиқариб) қўйгандир», дедилар. Ва у зот унга (болани) ўзидан тониб воз кечишга рухсат бермадилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ: أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ: إِنَّهُ ابْنُ أَخِي وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ: أَخِي فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَعْدٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَخِي كَانَ عَهِدَ إِلَيَّ فِيهِ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ: أَخِي وَابْن وليدة أبي وُلِدَ على فرَاشه فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ» ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ: «احْتَجِبِي مِنْهُ» لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ: «هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمَعَةَ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِيهِ»

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Utba ibn Abu Vaqqos oʻz ukasi Saʼd ibn Abu Vaqqosga: «Zamʼaning choʻrisining oʻgʻli — mendandir (mening oʻgʻlimdir); bas, uni oʻzingga (egallab) ol», deb vasiyat qilgan edi. Fath yili (Makka fathida) Saʼd uni (oʻsha bolani) oldi-da: «Bu — mening jiyanim; (akam) bu haqda menga vasiyat qilgan edi», dedi. Shunda Abd ibn Zamʼa unga qarshi turib: «(Bu) — mening ukam va otamning choʻrisining oʻgʻli, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Ikkovi Rasululloh ﷺning huzurlariga (birga) bordilar. Saʼd: «Yo Rasululloh, (bu) — mening jiyanim; (akam) bu haqda menga vasiyat qilgan», dedi. Abd ibn Zamʼa esa: «(Bu) — mening ukam va otamning choʻrisining oʻgʻli, otamning toʻshagida tugʻilgan», dedi. Rasululloh ﷺ: «U — seniki, ey Abd ibn Zamʼa», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Bola — toʻshak (egasi)niki, zinokorga esa — tosh (mahrumlik)», dedilar. Soʻng U zot Savda bint Zamʼaga: «Undan (oʻzingni) toʻs (parda tut)», dedilar — uning Utbaga oʻxshashligini koʻrganlari uchun. Bas, u (oʻsha bola) — toki Alloh taologa yoʻliqquncha (oʻlguncha) — uni (Savdani) koʻrmadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Утба ибн Абу Ваққос ўз укаси Саъд ибн Абу Ваққосга: «Замъанинг чўрисининг ўғли — мендандир (менинг ўғлимдир); бас, уни ўзингга (эгаллаб) ол», деб васият қилган эди. Фатҳ йили (Макка фатҳида) Саъд уни (ўша болани) олди-да: «Бу — менинг жияним; (акам) бу ҳақда менга васият қилган эди», деди. Шунда Абд ибн Замъа унга қарши туриб: «(Бу) — менинг укам ва отамнинг чўрисининг ўғли, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Иккови Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига (бирга) бордилар. Саъд: «Ё Расулуллоҳ, (бу) — менинг жияним; (акам) бу ҳақда менга васият қилган», деди. Абд ибн Замъа эса: «(Бу) — менинг укам ва отамнинг чўрисининг ўғли, отамнинг тўшагида туғилган», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У — сеники, эй Абд ибн Замъа», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Бола — тўшак (эгаси)ники, зинокорга эса — тош (маҳрумлик)», дедилар. Сўнг У зот Савда бинт Замъага: «Ундан (ўзингни) тўс (парда тут)», дедилар — унинг Утбага ўхшашлигини кўрганлари учун. Бас, у (ўша бола) — токи Аллоҳ таолога йўлиққунча (ўлгунча) — уни (Савдани) кўрмади.

وَعَنْهَا قَالَتْ: دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ وَهُوَ مَسْرُورٌ فَقَالَ: " أَيْ عَائِشَةُ أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ مُجَزِّزًا الْمُدْلِجِيَّ دَخَلَ فَلَمَّا رَأَى أُسَامَةَ وَزَيْدًا وَعَلَيْهِمَا قطيفةٌ قد غطيَّا رؤوسَهُما وَبَدَتْ أَقْدَامُهُمَا فَقَالَ: إِنَّ هَذِهِ الْأَقْدَامَ بَعْضُهَا من بعضٍ "

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki, u aytdi:) Bir kuni Rasululloh ﷺ huzurimga xursand holda kirdilar-da: «Ey Oisha, Mujazziz al-Mudlijiy kirib, Usoma va Zaydni — ustlarida bir choyshab boʻlib, boshlarini yopgan, oyoqlari ochilib qolgan holda — koʻrib: ‹Bu oyoqlarning baʼzisi baʼzisidandir›, deganini koʻrmadingmi?» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики, у айтди:) Бир куни Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга хурсанд ҳолда кирдилар-да: «Эй Оиша, Мужаззиз ал-Мудлижий кириб, Усома ва Зайдни — устларида бир чойшаб бўлиб, бошларини ёпган, оёқлари очилиб қолган ҳолда — кўриб: ‹Бу оёқларнинг баъзиси баъзисидандир›, деганини кўрмадингми?» дедилар.

وَعَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ غَيْرُ أَبِيهِ فَالْجَنَّةُ عَلَيْهِ حرَام»

(Saʼd (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, u aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning: «Kim otasidan boshqasini — uning otasi emasligini bila turib — (oʻziga) ota deb daʼvo qilsa, unga jannat harom boʻladi», deganlarini eshitdim. Men buni Abu Bakraga aytganimda, u: «Buni mening ikki qulogʻim Rasululloh ﷺdan eshitgan va qalbim yodda saqlagan», dedi.(Саъд (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, у айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг: «Ким отасидан бошқасини — унинг отаси эмаслигини била туриб — (ўзига) ота деб даъво қилса, унга жаннат ҳаром бўлади», деганларини эшитдим. Мен буни Абу Бакрага айтганимда, у: «Буни менинг икки қулоғим Расулуллоҳ ﷺдан эшитган ва қалбим ёдда сақлаган», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَرْغَبُوا عَنْ آبَائِكُمْ فَمَنْ رَغِبَ عَنْ أَبِيهِ فقد كفر»

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringizdan yuz oʻgirmanglar. Kimki otasidan yuz oʻgirsa, u kufr qilibdi», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиздан юз ўгирманглар. Кимки отасидан юз ўгирса, у куфр қилибди», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمَّا نَزَلَتْ آيَةُ الْمُلَاعَنَةِ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ أَدْخَلَتْ عَلَى قَوْمٍ مَنْ لَيْسَ مِنْهُمْ فَلَيْسَتْ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ وَلَنْ يُدْخِلَهَا اللَّهُ جَنَّتَهُ وَأَيُّمَا رَجُلٍ جَحَدَ وَلَدَهُ وَهُوَ يَنْظُرُ إِلَيْهِ احْتَجَبَ اللَّهُ مِنْهُ وفضَحَهُ على رؤوسِ الْخَلَائِقِ فِي الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ والدارمي

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ liʼon qiluvchilar (oʻzaro laʼnatlashuvchilar) haqidagi oyat nozil boʻlgan vaqtda bunday deganlarini eshitdi: «Qaysi bir ayol biror qavmga undan boʻlmagan kishini (oʻzga erkakdan boʻlgan bolasini er qavmiga) kiritsa, u Allohning (rahmatidan) hech narsaga ega emasdir va Alloh uni hech qachon jannatiga kiritmas. Va qaysi bir kishi oʻz bolasini koʻrib turib uni inkor qilsa (undan tonsa), Alloh undan oʻzini pardalab oladi (rahmatini undan toʻsadi) va uni avvalgi va keyingilar (butun xaloyiq) oldida sharmanda qiladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ лиъон қилувчилар (ўзаро лаънатлашувчилар) ҳақидаги оят нозил бўлган вақтда бундай деганларини эшитди: «Қайси бир аёл бирор қавмга ундан бўлмаган кишини (ўзга эркакдан бўлган боласини эр қавмига) киритса, у Аллоҳнинг (раҳматидан) ҳеч нарсага эга эмасдир ва Аллоҳ уни ҳеч қачон жаннатига киритмас. Ва қайси бир киши ўз боласини кўриб туриб уни инкор қилса (ундан тонса), Аллоҳ ундан ўзини пардалаб олади (раҳматини ундан тўсади) ва уни аввалги ва кейингилар (бутун халойиқ) олдида шарманда қилади».