وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الأُمَوِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ، بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهُ إِلاَّ أُحْمِيَ عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَيُجْعَلُ صَفَائِحَ فَيُكْوَى بِهَا جَنْبَاهُ وَجَبِينُهُ حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلاَّ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ تَسْتَنُّ عَلَيْهِ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ غَنَمٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلاَّ بُطِحَ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ كَأَوْفَرِ مَا كَانَتْ فَتَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا وَتَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلاَ جَلْحَاءُ كُلَّمَا مَضَى عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يُرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ " . قَالَ سُهَيْلٌ فَلاَ أَدْرِي أَذَكَرَ الْبَقَرَ أَمْ لاَ . قَالُوا فَالْخَيْلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " الْخَيْلُ فِي نَوَاصِيهَا - أَوْ قَالَ - الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا - قَالَ سُهَيْلٌ أَنَا أَشُكُّ - الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْخَيْلُ ثَلاَثَةٌ فَهْىَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ وَلِرَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّتِي هِيَ لَهُ أَجْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَيُعِدُّهَا لَهُ فَلاَ تُغَيِّبُ شَيْئًا فِي بُطُونِهَا إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرًا وَلَوْ رَعَاهَا فِي مَرْجٍ مَا أَكَلَتْ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا أَجْرًا وَلَوْ سَقَاهَا مِنْ نَهْرٍ كَانَ لَهُ بِكُلِّ قَطْرَةٍ تُغَيِّبُهَا فِي بُطُونِهَا أَجْرٌ - حَتَّى ذَكَرَ الأَجْرَ فِي أَبْوَالِهَا وَأَرْوَاثِهَا - وَلَوِ اسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كُتِبَ لَهُ بِكُلِّ خَطْوَةٍ تَخْطُوهَا أَجْرٌ وَأَمَّا الَّذِي هِيَ لَهُ سِتْرٌ فَالرَّجُلُ يَتَّخِذُهَا تَكَرُّمًا وَتَجَمُّلاً وَلاَ يَنْسَى حَقَّ ظُهُورِهَا وَبُطُونِهَا فِي عُسْرِهَا وَيُسْرِهَا وَأَمَّا الَّذِي عَلَيْهِ وِزْرٌ فَالَّذِي يَتَّخِذُهَا أَشَرًا وَبَطَرًا وَبَذَخًا وَرِيَاءَ النَّاسِ فَذَاكَ الَّذِي هِيَ عَلَيْهِ وِزْرٌ " . قَالُوا فَالْحُمُرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىَّ فِيهَا شَيْئًا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةَ الْجَامِعَةَ الْفَاذَّةَ { فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ} " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Xazinaga ega boʻlib, uning zakotini ado etmaydigan hech bir kishi yoʻqki, magar (qiyomat kuni) u (xazina) jahannam oʻtida qizdirilib, undan tunuka tabaqalar qilinadi va ular bilan uning ikki yoni hamda peshonasi dogʻlanadi. Allohning bandalari orasida hukm chiqarilgunga qadar (shunday boʻladi) — bir kunda (chiqariladiki), uning miqdori ellik ming yildir. Soʻng uning yoʻli — yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatiladi. Tuyaga ega boʻlib, uning zakotini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar u (tuyalar) uchun tep-tekis maydonda (egasi) yotqizilib, ular eng toʻq, eng semiz holda yugurib oʻtadi; oxirgisi oʻtib boʻlgani sayin avvalgisi unga qaytariladi. Allohning bandalari orasida hukm chiqarilgunga qadar (shunday boʻladi) — bir kunda, uning miqdori ellik ming yildir. Soʻng uning yoʻli — yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatiladi. Qoʻyga ega boʻlib, uning zakotini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar u (qoʻylar) uchun tep-tekis maydonda (egasi) yotqizilib, ular eng toʻq holda tuyoqlari bilan uni bosib oʻtadi va shoxlari bilan suzadi; ularda na shoxi qayrilgani, na shohsizi boʻladi; oxirgisi oʻtib boʻlgani sayin avvalgisi unga qaytariladi. Allohning bandalari orasida hukm chiqarilgunga qadar (shunday boʻladi) — bir kunda, uning miqdori sizlar sanaydiganingizdan ellik ming yildir. Soʻng uning yoʻli — yo jannatga, yo doʻzaxga (eltishi) koʻrsatiladi». Suhayl: «Bilmadim, u (Paygʻambar) sigirni zikr qildimi yoki yoʻqmi», dedi. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, otlar-chi?» deyishdi. U zot: «Otlar — ularning peshonalarida (yaxshilik bor)», dedilar — yoki: «Otlar — ularning peshonalarida qiyomat kunigacha yaxshilik bogʻlangan», dedilar. Suhayl: «Men shubhalanaman (qaysi biri aytilganida)», dedi. (Rasululloh ﷺ davom etib): «Otlar uch xil: birovga ajr, birovga parda, birovga esa vabol. Kimga ajr boʻlsa — u kishi otni Alloh yoʻlida tutib, uni shu yoʻlga tayyorlaydi; otning qornida nima goyib boʻlsa (yeb-ichsa), Alloh unga (egasiga) ajr yozadi. Agar uni yaylovda boqsa, ot nimaiki yesa, Alloh unga shu sabab ajr yozadi. Agar uni daryodan sugʻorsa, otning qorniga goyib boʻladigan har bir tomchi uchun unga ajr boʻladi» — toki u zot otning siydigi va goʻngida ham ajr borligini zikr qilgunlaricha. «Agar ot bir-ikki tepalik (masofa) chopsa, bosgan har bir qadami uchun unga ajr yoziladi. Kimga parda boʻlsa — u kishi otni izzat-shon va ziynat uchun tutadi, lekin uning orqalari va qornilarining haqqini qiyinchilikda ham, yengillikda ham unutmaydi. Kimga vabol boʻlsa — u otni manmanlik, kibr, koʻrkamlik va odamlarga koʻz-koʻz qilish uchun tutadi; mana shu kishi uchun ot vaboldir», dedilar. (Sahobalar): «Yo Rasululloh, eshaklar-chi?» deyishdi. U zot: «Alloh menga ular haqida shu yagona, jome (qamrovli) oyatdan boshqa hech narsa nozil qilmadi: {Bas, kim zarra miqdorida yaxshilik qilsa, uni koʻradi. Kim zarra miqdorida yomonlik qilsa, uni koʻradi} (Zalzala 7-8)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Хазинага эга бўлиб, унинг закотини адо этмайдиган ҳеч бир киши йўқки, магар (қиёмат куни) у (хазина) жаҳаннам ўтида қиздирилиб, ундан тунука табақалар қилинади ва улар билан унинг икки ёни ҳамда пешонаси доғланади. Аллоҳнинг бандалари орасида ҳукм чиқарилгунга қадар (шундай бўлади) — бир кунда (чиқариладики), унинг миқдори эллик минг йилдир. Сўнг унинг йўли — ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилади. Туяга эга бўлиб, унинг закотини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар у (туялар) учун теп-текис майдонда (эгаси) ётқизилиб, улар энг тўқ, энг семиз ҳолда югуриб ўтади; охиргиси ўтиб бўлгани сайин аввалгиси унга қайтарилади. Аллоҳнинг бандалари орасида ҳукм чиқарилгунга қадар (шундай бўлади) — бир кунда, унинг миқдори эллик минг йилдир. Сўнг унинг йўли — ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилади. Қўйга эга бўлиб, унинг закотини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар у (қўйлар) учун теп-текис майдонда (эгаси) ётқизилиб, улар энг тўқ ҳолда туёқлари билан уни босиб ўтади ва шохлари билан сузади; уларда на шохи қайрилгани, на шоҳсизи бўлади; охиргиси ўтиб бўлгани сайин аввалгиси унга қайтарилади. Аллоҳнинг бандалари орасида ҳукм чиқарилгунга қадар (шундай бўлади) — бир кунда, унинг миқдори сизлар санайдиганингиздан эллик минг йилдир. Сўнг унинг йўли — ё жаннатга, ё дўзахга (элтиши) кўрсатилади». Суҳайл: «Билмадим, у (Пайғамбар) сигирни зикр қилдими ёки йўқми», деди. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, отлар-чи?» дейишди. У зот: «Отлар — уларнинг пешоналарида (яхшилик бор)», дедилар — ёки: «Отлар — уларнинг пешоналарида қиёмат кунигача яхшилик боғланган», дедилар. Суҳайл: «Мен шубҳаланаман (қайси бири айтилганида)», деди. (Расулуллоҳ ﷺ давом этиб): «Отлар уч хил: бировга ажр, бировга парда, бировга эса вабол. Кимга ажр бўлса — у киши отни Аллоҳ йўлида тутиб, уни шу йўлга тайёрлайди; отнинг қорнида нима гойиб бўлса (еб-ичса), Аллоҳ унга (эгасига) ажр ёзади. Агар уни яйловда боқса, от нимаики еса, Аллоҳ унга шу сабаб ажр ёзади. Агар уни дарёдан суғорса, отнинг қорнига гойиб бўладиган ҳар бир томчи учун унга ажр бўлади» — токи у зот отнинг сийдиги ва гўнгида ҳам ажр борлигини зикр қилгунларича. «Агар от бир-икки тепалик (масофа) чопса, босган ҳар бир қадами учун унга ажр ёзилади. Кимга парда бўлса — у киши отни иззат-шон ва зийнат учун тутади, лекин унинг орқалари ва қорниларининг ҳаққини қийинчиликда ҳам, енгилликда ҳам унутмайди. Кимга вабол бўлса — у отни манманлик, кибр, кўркамлик ва одамларга кўз-кўз қилиш учун тутади; мана шу киши учун от ваболдир», дедилар. (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, эшаклар-чи?» дейишди. У зот: «Аллоҳ менга улар ҳақида шу ягона, жоме (қамровли) оятдан бошқа ҳеч нарса нозил қилмади: {Бас, ким зарра миқдорида яхшилик қилса, уни кўради. Ким зарра миқдорида ёмонлик қилса, уни кўради} (Залзала 7-8)», дедилар.