حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ وَابْنَ عَبَّاسٍ عَنِ الصَّرْفِ، فَلَمْ يَرَيَا بِهِ بَأْسًا فَإِنِّي لَقَاعِدٌ عِنْدَ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فَسَأَلْتُهُ عَنِ الصَّرْفِ فَقَالَ مَا زَادَ فَهُوَ رِبًا . فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ لِقَوْلِهِمَا فَقَالَ لاَ أُحَدِّثُكَ إِلاَّ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَهُ صَاحِبُ نَخْلِهِ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ طَيِّبٍ وَكَانَ تَمْرُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَذَا اللَّوْنَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّى لَكَ هَذَا " . قَالَ انْطَلَقْتُ بِصَاعَيْنِ فَاشْتَرَيْتُ بِهِ هَذَا الصَّاعَ فَإِنَّ سِعْرَ هَذَا فِي السُّوقِ كَذَا وَسِعْرَ هَذَا كَذَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَيْلَكَ أَرْبَيْتَ إِذَا أَرَدْتَ ذَلِكَ فَبِعْ تَمْرَكَ بِسِلْعَةٍ ثُمَّ اشْتَرِ بِسِلْعَتِكَ أَىَّ تَمْرٍ شِئْتَ " . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ أَحَقُّ أَنْ يَكُونَ رِبًا أَمِ الْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ قَالَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عُمَرَ بَعْدُ فَنَهَانِي وَلَمْ آتِ ابْنَ عَبَّاسٍ - قَالَ - فَحَدَّثَنِي أَبُو الصَّهْبَاءِ أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْهُ بِمَكَّةَ فَكَرِهَهُ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Nazra dedi: «Men Ibn Umar va Ibn Abbosdan sarf (oltin-kumush ayirboshlash) haqida soʻradim, ikkovi unda zarar koʻrishmadi. Soʻng men Abu Said al-Xudriyning oldida oʻtirgan edim, undan sarf haqida soʻradim. U: ‹Nimaiki ortiq boʻlsa, u ribodir›, dedi. Men ularning (Ibn Umar va Ibn Abbosning) soʻzi sababli buni inkor qildim. Shunda u: ‹Men senga faqat Rasululloh ﷺ dan eshitganimni aytaman: u zotning oldilariga xurmozorining egasi bir soʼ yaxshi xurmo bilan keldi — Nabiy ﷺ ning xurmolari shu rangda (navda) edi. Shunda Nabiy ﷺ unga: ‹Bu senga qayerdan?› — dedilar. U: ‹Men ikki soʼ (xurmo) bilan borib, evaziga shu bir soʼni sotib oldim. Chunki buning bozordagi narxi shuncha, buning narxi shuncha›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Voy senga! Sen ribo qilibsan. Shuni xohlasang, xurmongni biror molga sot, soʻng moling evaziga oʻzing istagan xurmoni sotib ol›, — dedilar›, dedi. Abu Said: ‹Xurmoni xurmoga (ayirboshlash) ribo boʻlishga koʻproq haqlimi yoki kumushni kumushga (ayirboshlash)mi?› dedi. (Roviy) dedi: ‹Men keyin Ibn Umarning oldiga keldim, u meni qaytardi. Ibn Abbosning oldiga esa kelmadim›. (Roviy) dedi: ‹Menga Abus-Sahboʼ hadis aytishicha, u Makkada Ibn Abbosdan bu haqda soʻragan, u esa buni yomon koʻrgan (man qilgan).›»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Назра деди: «Мен Ибн Умар ва Ибн Аббосдан сарф (олтин-кумуш айирбошлаш) ҳақида сўрадим, иккови унда зарар кўришмади. Сўнг мен Абу Саид ал-Худрийнинг олдида ўтирган эдим, ундан сарф ҳақида сўрадим. У: ‹Нимаики ортиқ бўлса, у рибодир›, деди. Мен уларнинг (Ибн Умар ва Ибн Аббоснинг) сўзи сабабли буни инкор қилдим. Шунда у: ‹Мен сенга фақат Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганимни айтаман: у зотнинг олдиларига хурмозорининг эгаси бир сў яхши хурмо билан келди — Набий ﷺ нинг хурмолари шу рангда (навда) эди. Шунда Набий ﷺ унга: ‹Бу сенга қаердан?› — дедилар. У: ‹Мен икки сў (хурмо) билан бориб, эвазига шу бир сўни сотиб олдим. Чунки бунинг бозордаги нархи шунча, бунинг нархи шунча›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Вой сенга! Сен рибо қилибсан. Шуни хоҳласанг, хурмонгни бирор молга сот, сўнг молинг эвазига ўзинг истаган хурмони сотиб ол›, — дедилар›, деди. Абу Саид: ‹Хурмони хурмога (айирбошлаш) рибо бўлишга кўпроқ ҳақлими ёки кумушни кумушга (айирбошлаш)ми?› деди. (Ровий) деди: ‹Мен кейин Ибн Умарнинг олдига келдим, у мени қайтарди. Ибн Аббоснинг олдига эса келмадим›. (Ровий) деди: ‹Менга Абус-Саҳбў ҳадис айтишича, у Маккада Ибн Аббосдан бу ҳақда сўраган, у эса буни ёмон кўрган (ман қилган).›»