حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ، - وَهُوَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ - حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سَلاَّمٍ - عَنْ زَيْدٍ، - يَعْنِي أَخَاهُ - أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَلاَّمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَسْمَاءَ الرَّحَبِيُّ، أَنَّ ثَوْبَانَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ قَالَ كُنْتُ قَائِمًا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَ حَبْرٌ مِنْ أَحْبَارِ الْيَهُودِ فَقَالَ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ . فَدَفَعْتُهُ دَفْعَةً كَادَ يُصْرَعُ مِنْهَا فَقَالَ لِمَ تَدْفَعُنِي فَقُلْتُ أَلاَ تَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ الْيَهُودِيُّ إِنَّمَا نَدْعُوهُ بِاسْمِهِ الَّذِي سَمَّاهُ بِهِ أَهْلُهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اسْمِي مُحَمَّدٌ الَّذِي سَمَّانِي بِهِ أَهْلِي " . فَقَالَ الْيَهُودِيُّ جِئْتُ أَسْأَلُكَ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَيَنْفَعُكَ شَىْءٌ إِنْ حَدَّثْتُكَ " . قَالَ أَسْمَعُ بِأُذُنَىَّ فَنَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُودٍ مَعَهُ . فَقَالَ " سَلْ " . فَقَالَ الْيَهُودِيُّ أَيْنَ يَكُونُ النَّاسُ يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ وَالسَّمَوَاتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هُمْ فِي الظُّلْمَةِ دُونَ الْجِسْرِ " . قَالَ فَمَنْ أَوَّلُ النَّاسِ إِجَازَةً قَالَ " فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ " . قَالَ الْيَهُودِيُّ فَمَا تُحْفَتُهُمْ حِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ " زِيَادَةُ كَبِدِ النُّونِ " قَالَ فَمَا غِذَاؤُهُمْ عَلَى إِثْرِهَا قَالَ " يُنْحَرُ لَهُمْ ثَوْرُ الْجَنَّةِ الَّذِي كَانَ يَأْكُلُ مِنْ أَطْرَافِهَا " . قَالَ فَمَا شَرَابُهُمْ عَلَيْهِ قَالَ " مِنْ عَيْنٍ فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلاً " . قَالَ صَدَقْتَ . قَالَ وَجِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ شَىْءٍ لاَ يَعْلَمُهُ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ إِلاَّ نَبِيٌّ أَوْ رَجُلٌ أَوْ رَجُلاَنِ . قَالَ " يَنْفَعُكَ إِنْ حَدَّثْتُكَ " . قَالَ أَسْمَعُ بِأُذُنَىَّ . قَالَ جِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنِ الْوَلَدِ قَالَ " مَاءُ الرَّجُلِ أَبْيَضُ وَمَاءُ الْمَرْأَةِ أَصْفَرُ فَإِذَا اجْتَمَعَا فَعَلاَ مَنِيُّ الرَّجُلِ مَنِيَّ الْمَرْأَةِ أَذْكَرَا بِإِذْنِ اللَّهِ وَإِذَا عَلاَ مَنِيُّ الْمَرْأَةِ مَنِيَّ الرَّجُلِ آنَثَا بِإِذْنِ اللَّهِ " . قَالَ الْيَهُودِيُّ لَقَدْ صَدَقْتَ وَإِنَّكَ لَنَبِيٌّ ثُمَّ انْصَرَفَ فَذَهَبَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ سَأَلَنِي هَذَا عَنِ الَّذِي سَأَلَنِي عَنْهُ وَمَا لِي عِلْمٌ بِشَىْءٍ مِنْهُ حَتَّى أَتَانِيَ اللَّهُ بِهِ " .
Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning yonida turgan edim. Shu payt yahudiy ulamolaridan bir donishmand (habr) kelib: «Assalomu alayka, ey Muhammad» dedi. Bas, men uni — undan yiqilay deb — bir turtib yubordim. Shunda u: «Nimaga meni turtasan?» dedi. Men: «‹Ey Allohning Rasuli› demaysanmi?» dedim. Shunda yahudiy: «Biz uni faqat ahli (oilasi) qoʻygan ismi bilan chaqiramiz» dedi. Rasululloh ﷺ: «Albatta mening ismim — ahlim qoʻygan Muhammaddir» dedilar. Yahudiy: «Men sendan (bir narsani) soʻragani keldim» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Agar senga aytsam, biror narsa foyda beradimi?» dedilar. U: «Men ikki qulogʻim bilan eshitaman» dedi. Bas, Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan (boʻlgan) bir choʻp bilan (yerga) chizdilar-da: «Soʻra» dedilar. Shunda yahudiy: «Yer boshqa yerga, osmonlar (boshqa osmonlarga) almashtiriladigan kunda odamlar qayerda boʻladi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ular jisr (koʻprik)ning berida — zulmatda boʻladilar» dedilar. U: «Odamlardan birinchi boʻlib kim oʻtadi?» dedi. (Paygʻambar): «Muhojirlarning faqirlari» dedilar. Yahudiy: «Ular jannatga kirgan paytlarida ularning tuhfasi (boshlangʻich noz-neʼmati) nima boʻladi?» dedi. (Paygʻambar): «Baliq jigarining ortiqcha (eng mazali) boʻlagi» dedilar. U: «Uning ortidan ularning gizosi (ovqati) nima boʻladi?» dedi. (Paygʻambar): «Ular uchun jannatning — uning chetlaridan (oʻtloqlaridan) yeb yurgan — buqasi soʻyiladi» dedilar. U: «Uning ustidan ularning ichimligi nima boʻladi?» dedi. (Paygʻambar): «Unda ‹Salsabil› deb ataladigan bir buloqdan (ichadilar)» dedilar. U: «Toʻgʻri aytding» dedi. Soʻng: «Va men sendan — yer ahlidan hech kim bilmaydigan, faqat paygʻambar yoki bir-ikki kishidan boshqa (bilmaydigan) — bir narsani soʻragani keldim» dedi. (Paygʻambar): «Agar senga aytsam, foyda beradimi?» dedilar. U: «Men ikki qulogʻim bilan eshitaman» dedi. U: «Men sendan bola (qanday boʻlishi) haqida soʻragani keldim» dedi. (Paygʻambar): «Erkakning suvi oq, ayolning suvi sargʻishdir. Bas, ular qoʻshilganda, agar erkakning maniysi ayolning maniysidan ustun kelsa, Allohning izni bilan erkak (bola) boʻladi; agar ayolning maniysi erkakning maniysidan ustun kelsa, Allohning izni bilan urgʻochi (qiz bola) boʻladi» dedilar. Yahudiy: «Batahqiq toʻgʻri aytding; va albatta sen paygʻambarsan» dedi-da, soʻng burilib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Batahqiq bu (kishi) mendan — men u haqda hech narsani bilmagan (narsani) — soʻradi; toki Alloh menga uni keltirdi (bildirdi)», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ёнида турган эдим. Шу пайт яҳудий уламоларидан бир донишманд (ҳабр) келиб: «Ассалому алайка, эй Муҳаммад» деди. Бас, мен уни — ундан йиқилай деб — бир туртиб юбордим. Шунда у: «Нимага мени туртасан?» деди. Мен: «‹Эй Аллоҳнинг Расули› демайсанми?» дедим. Шунда яҳудий: «Биз уни фақат аҳли (оиласи) қўйган исми билан чақирамиз» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта менинг исмим — аҳлим қўйган Муҳаммаддир» дедилар. Яҳудий: «Мен сендан (бир нарсани) сўрагани келдим» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Агар сенга айтсам, бирор нарса фойда берадими?» дедилар. У: «Мен икки қулоғим билан эшитаман» деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан (бўлган) бир чўп билан (ерга) чиздилар-да: «Сўра» дедилар. Шунда яҳудий: «Ер бошқа ерга, осмонлар (бошқа осмонларга) алмаштириладиган кунда одамлар қаерда бўлади?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Улар жиср (кўприк)нинг берида — зулматда бўладилар» дедилар. У: «Одамлардан биринчи бўлиб ким ўтади?» деди. (Пайғамбар): «Муҳожирларнинг фақирлари» дедилар. Яҳудий: «Улар жаннатга кирган пайтларида уларнинг туҳфаси (бошланғич ноз-неъмати) нима бўлади?» деди. (Пайғамбар): «Балиқ жигарининг ортиқча (энг мазали) бўлаги» дедилар. У: «Унинг ортидан уларнинг гизоси (овқати) нима бўлади?» деди. (Пайғамбар): «Улар учун жаннатнинг — унинг четларидан (ўтлоқларидан) еб юрган — буқаси сўйилади» дедилар. У: «Унинг устидан уларнинг ичимлиги нима бўлади?» деди. (Пайғамбар): «Унда ‹Салсабил› деб аталадиган бир булоқдан (ичадилар)» дедилар. У: «Тўғри айтдинг» деди. Сўнг: «Ва мен сендан — ер аҳлидан ҳеч ким билмайдиган, фақат пайғамбар ёки бир-икки кишидан бошқа (билмайдиган) — бир нарсани сўрагани келдим» деди. (Пайғамбар): «Агар сенга айтсам, фойда берадими?» дедилар. У: «Мен икки қулоғим билан эшитаман» деди. У: «Мен сендан бола (қандай бўлиши) ҳақида сўрагани келдим» деди. (Пайғамбар): «Эркакнинг суви оқ, аёлнинг суви сарғишдир. Бас, улар қўшилганда, агар эркакнинг манийси аёлнинг манийсидан устун келса, Аллоҳнинг изни билан эркак (бола) бўлади; агар аёлнинг манийси эркакнинг манийсидан устун келса, Аллоҳнинг изни билан урғочи (қиз бола) бўлади» дедилар. Яҳудий: «Батаҳқиқ тўғри айтдинг; ва албатта сен пайғамбарсан» деди-да, сўнг бурилиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Батаҳқиқ бу (киши) мендан — мен у ҳақда ҳеч нарсани билмаган (нарсани) — сўради; токи Аллоҳ менга уни келтирди (билдирди)», дедилар.