حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ - وَاللَّفْظُ لِعَمْرٍو - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ، عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرٍو، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ، - وَهُوَ كَاتِبُ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، رضى الله عنه وَهُوَ يَقُولُ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ فَقَالَ " ائْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ بِهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا " . فَانْطَلَقْنَا تَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا فَإِذَا نَحْنُ بِالْمَرْأَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ . فَقَالَتْ مَا مَعِي كِتَابٌ . فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ . فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا فِيهِ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا حَاطِبُ مَا هَذَا " . قَالَ لاَ تَعْجَلْ عَلَىَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ - قَالَ سُفْيَانُ كَانَ حَلِيفًا لَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا - وَكَانَ مِمَّنْ كَانَ مَعَكَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنَ النَّسَبِ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَلَمْ أَفْعَلْهُ كُفْرًا وَلاَ ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلاَ رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الإِسْلاَمِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ " . فَقَالَ عُمَرُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ . فَقَالَ " إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ " . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ} وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ وَزُهَيْرٍ ذِكْرُ الآيَةِ وَجَعَلَهَا إِسْحَاقُ فِي رِوَايَتِهِ مِنْ تِلاَوَةِ سُفْيَانَ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ meni, Zubayrni va Miqdodni yuborib: ‹Ravzatu Xoxga boringlar, u yerda tuyaga mingan bir ayol bor, uning yonida bir xat bor, oʻsha xatni undan olinglar›, dedilar. Biz joʻnab ketdik, otlarimiz bizni (tez) eltib bordi. Bas, biz haligi ayolni koʻrdik. ‹Xatni chiqar›, dedik. U: ‹Menda xat yoʻq›, dedi. Biz: ‹Yo xatni chiqarasan, yo kiyimingni yechib (tashlaysan)›, dedik. Shunda u xatni sochining ichidan chiqardi. Biz uni Rasululloh ﷺ ga keltirdik, mana shu xat Hotib ibn Abu Baltaadan Makkadagi mushriklardan boʻlgan ayrim kishilarga (yozilgan boʻlib), unda u (kishi)larga Rasululloh ﷺ ning ayrim ishlarini xabar qilgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Ey Hotib, bu nima?› dedilar. U: ‹Yo Rasululloh! Mening haqimda shoshilmang. Men Qurayshga qoʻshilib olgan (begona) bir kishi edim›, dedi». Sufyon dedi: «U ularga (Qurayshga) ittifoqdosh edi, ammo ularning oʻzlaridan emas edi». «(Hotib davom etdi): ‹Siz bilan birga boʻlgan muhojirlarning (Makkada) qarindoshlari bor edi, ular bilan oʻz ahllarini (oilalarini) himoya qilardilar. Men esa, ularda (Quraysh ichida) nasabim boʻlmagani uchun, ular vositasida qarindoshlarimni himoya qiladigan birovni (oʻzimga) yor qilib olishni xohladim. Buni kufr (sababli) yoki dinimdan qaytib yoxud Islomdan keyin kufrga rozi boʻlib qilganim yoʻq›, dedi. Shunda Nabiy ﷺ: ‹Rost aytdi›, dedilar. Umar: ‹Yo Rasululloh! Meni qoʻying, mana shu munofiqning boʻynini uray›, dedi. Shunda (u zot): ‹U Badrda (jangda) ishtirok etgan. Sen qaydan bilasan, balki Alloh Badr ahliga (rahmat nazari bilan) qarab: ‹Xohlaganingizni qilingiz, Men sizlarni (oldindan) magʻfirat qildim›, degandir›, dedilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Ey iymon keltirganlar! Mening dushmanim va sizlarning dushmaningizni doʻst tutmangiz} (Mumtahana 1) (oyatini) nozil qildi». Abu Bakr va Zuhayrning hadisida bu oyatning zikri yoʻq. Isʼhoq esa uni oʻz rivoyatida Sufyonning tilovatidan (keltirib) qoʻygan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мени, Зубайрни ва Миқдодни юбориб: ‹Равзату Хохга боринглар, у ерда туяга минган бир аёл бор, унинг ёнида бир хат бор, ўша хатни ундан олинглар›, дедилар. Биз жўнаб кетдик, отларимиз бизни (тез) элтиб борди. Бас, биз ҳалиги аёлни кўрдик. ‹Хатни чиқар›, дедик. У: ‹Менда хат йўқ›, деди. Биз: ‹Ё хатни чиқарасан, ё кийимингни ечиб (ташлайсан)›, дедик. Шунда у хатни сочининг ичидан чиқарди. Биз уни Расулуллоҳ ﷺ га келтирдик, мана шу хат Ҳотиб ибн Абу Балтаадан Маккадаги мушриклардан бўлган айрим кишиларга (ёзилган бўлиб), унда у (киши)ларга Расулуллоҳ ﷺ нинг айрим ишларини хабар қилган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Ҳотиб, бу нима?› дедилар. У: ‹Ё Расулуллоҳ! Менинг ҳақимда шошилманг. Мен Қурайшга қўшилиб олган (бегона) бир киши эдим›, деди». Суфён деди: «У уларга (Қурайшга) иттифоқдош эди, аммо уларнинг ўзларидан эмас эди». «(Ҳотиб давом этди): ‹Сиз билан бирга бўлган муҳожирларнинг (Маккада) қариндошлари бор эди, улар билан ўз аҳлларини (оилаларини) ҳимоя қилардилар. Мен эса, уларда (Қурайш ичида) насабим бўлмагани учун, улар воситасида қариндошларимни ҳимоя қиладиган бировни (ўзимга) ёр қилиб олишни хоҳладим. Буни куфр (сабабли) ёки динимдан қайтиб ёхуд Исломдан кейин куфрга рози бўлиб қилганим йўқ›, деди. Шунда Набий ﷺ: ‹Рост айтди›, дедилар. Умар: ‹Ё Расулуллоҳ! Мени қўйинг, мана шу мунофиқнинг бўйнини урай›, деди. Шунда (у зот): ‹У Бадрда (жангда) иштирок этган. Сен қайдан биласан, балки Аллоҳ Бадр аҳлига (раҳмат назари билан) қараб: ‹Хоҳлаганингизни қилингиз, Мен сизларни (олдиндан) мағфират қилдим›, дегандир›, дедилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Эй иймон келтирганлар! Менинг душманим ва сизларнинг душманингизни дўст тутмангиз} (Мумтаҳана 1) (оятини) нозил қилди». Абу Бакр ва Зуҳайрнинг ҳадисида бу оятнинг зикри йўқ. Исъҳоқ эса уни ўз ривоятида Суфённинг тиловатидан (келтириб) қўйган.