Tovus al-Yamoniy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Muoz ibn Jabal al-Ansoriy (roziyallohu anhu) oʻttizta sigirdan bir yoshli buzoq (tabiʼ), qirqta sigirdan ikki yoshli sigir (musinna) olardi. Unga bundan kami keltirilganida, undan hech narsa olishdan bosh tortdi va: «Men bu haqda Rasululloh ﷺdan hech narsa eshitmaganman — toki u zotga uchrab, soʻramagunimcha», dedi. Muoz ibn Jabal (qaytib) kelishidan avval Rasululloh ﷺ vafot etdilar. Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Qoʻylari ikki xil alohida choʻpon qoʻlida yoki turli yurtlarda alohida choʻponlar qoʻlida boʻlgan kishi haqida eshitgan eng yaxshi (soʻz) shuki, bularning hammasi egasiga jamlanadi va u shundan zakotini ado etadi. Bunga oʻxshash — tillasi yoki kumushi turli kishilarning qoʻlida tarqoq boʻlgan kishi ham: unga bularni jamlab, undan oʻziga vojib boʻlgan zakotini chiqarish kerak». Yahyo aytdi: Molik qoʻy va echkisi bor kishi haqida aytdi: «Ular zakotda unga jamlanadi; agar ularda zakot vojib boʻladigan (miqdor) boʻlsa, zakot qilinadi». Va u: «Bularning hammasi qoʻydir (gʻanam)», dedi. Umar ibn al-Xattobning maktubida esa: «Erkin oʻtlaydigan qoʻy qirqta boʻlsa — bir qoʻy», (deyilgan). Molik aytdi: «Agar qoʻylar echkilardan koʻp boʻlib, egasiga faqat bitta qoʻy vojib boʻlsa, mollovchi oʻsha vojib boʻlgan qoʻyni qoʻylardan oladi. Agar echkilar qoʻylardan koʻp boʻlsa, undan (echkilardan) oladi. Agar qoʻy bilan echki teng boʻlsa, ikkalasidan xohlaganidan oladi». Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Shuningdek, arab tuyalari (irob) va buxtiy tuyalar zakotda egasiga jamlanadi». Va u: «Bularning hammasi tuyadir; agar arab tuyalari buxtiylardan koʻp boʻlib, egasiga faqat bitta tuya vojib boʻlsa, uning zakotini arab tuyalaridan olsin; agar buxtiylar koʻp boʻlsa, ulardan olsin; agar teng boʻlsa, ikkalasidan xohlaganidan olsin», dedi. Molik aytdi: «Shuningdek, sigirlar va jomuslar (suv buyvollari) zakotda egasiga jamlanadi». Va u: «Bularning hammasi sigirdir; agar sigirlar jomuslardan koʻp boʻlib, egasiga faqat bitta sigir vojib boʻlsa, ikkovining zakotini sigirlardan olsin; agar jomuslar koʻp boʻlsa, ulardan olsin; agar teng boʻlsa, ikkalasidan xohlaganidan olsin. Zakot vojib boʻlsa, ikki turning ikkalasi birga zakot qilinadi», dedi. Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Kim tuya, sigir yoki qoʻydan chorva orttirsa, uni orttirgan kunidan ustidan bir yil oʻtmaguncha unga zakot yoʻq — magar undan avval uning chorvadan nisobi boʻlsa. Nisob — zakot vojib boʻladigan miqdor: yo beshta tuya (zavd), yo oʻttizta sigir, yo qirqta qoʻy. Agar kishining beshta tuyasi yoki oʻttizta sigiri yoki qirqta qoʻyi boʻlib, soʻng ularga sotib olish, hadya yoki meros orqali tuya, sigir yoki qoʻy orttirsa, u chorvasini zakot qilgan paytida u bilan birga zakot qiladi — orttirgani ustidan bir yil oʻtmagan boʻlsa ham. Hatto chorvasiga qoʻshgan chorvasi uni sotib olishidan bir kun avval yoki meros olishidan bir kun avval zakot qilingan boʻlsa ham, u chorvasini zakot qilgan paytida uni chorvasi bilan birga zakot qiladi». Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Bunga misol — kishi kumushni zakot qilib, soʻng u bilan boshqa kishidan bir tovar sotib olishiga oʻxshaydi: u tovarni sotgan paytida unda zakot vojib boʻlgan edi; shu (ikkinchi) kishi uning zakotini bugun chiqaradi, boshqasi (birinchisi) esa uni kecha zakot qilgan boʻladi». Molik zakot vojib boʻlmaydigan qoʻyi boʻlgan, soʻng ularga undan kamiga zakot vojib boʻladigan koʻp qoʻy sotib olgan yoki meros olgan kishi haqida aytdi: «Uni sotib olish yoki meros orqali orttirgan kunidan ustidan bir yil oʻtmaguncha, unga qoʻylarning hammasiga zakot vojib boʻlmaydi. Chunki kishining qoʻlida boʻlgan, zakot vojib boʻlmaydigan har qanday chorva — tuya, sigir yoki qoʻy — har bir turida zakot vojib boʻladigan (miqdor) boʻlmaguncha, mol nisobi deb sanalmaydi. Ana oʻsha — egasi orttirgan oz yoki koʻp chorva u bilan birga zakot qilinadigan nisobdir». Molik aytdi: «Agar kishining tuyasi, sigiri yoki qoʻyi boʻlib, har bir turida zakot vojib boʻlsa, soʻng ularga bir tuya, bir sigir yoki bir qoʻy orttirsa, u chorvasini zakot qilgan paytida uni chorvasi bilan birga zakot qiladi». Yahyo aytdi: Molik aytdi: «Bu — bu masalada eshitganlarimning menga eng yoqimlisidir». Molik kishiga vojib boʻlgan, biroq oʻzida topilmagan (zakot) hayvoni (farida) haqida aytdi: «Agar u bintu maxod boʻlib topilmasa, uning oʻrniga erkak ibnu labun olinadi. Agar u bintu labun, hiqqa yoki jazaʼa boʻlib, oʻzida boʻlmasa, tuya egasiga uni sotib olib, (yigʻuvchiga) keltirishi lozim; men unga uning qiymatini (pul) berishini yoqtirmayman». Molik suv tashiydigan tuyalar (navodih), suv (chiqaradigan) sigirlar (savoniy) va qoʻsh (haydaydigan) sigirlar haqida aytdi: «Men bularning hammasidan zakot vojib boʻlganda, undan olinadi, deb hisoblayman».Товус ал-Ямоний (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Муоз ибн Жабал ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) ўттизта сигирдан бир ёшли бузоқ (табиъ), қирқта сигирдан икки ёшли сигир (мусинна) оларди. Унга бундан ками келтирилганида, ундан ҳеч нарса олишдан бош тортди ва: «Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан ҳеч нарса эшитмаганман — токи у зотга учраб, сўрамагунимча», деди. Муоз ибн Жабал (қайтиб) келишидан аввал Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар. Яҳё айтди: Молик айтди: «Қўйлари икки хил алоҳида чўпон қўлида ёки турли юртларда алоҳида чўпонлар қўлида бўлган киши ҳақида эшитган энг яхши (сўз) шуки, буларнинг ҳаммаси эгасига жамланади ва у шундан закотини адо этади. Бунга ўхшаш — тилласи ёки кумуши турли кишиларнинг қўлида тарқоқ бўлган киши ҳам: унга буларни жамлаб, ундан ўзига вожиб бўлган закотини чиқариш керак». Яҳё айтди: Молик қўй ва эчкиси бор киши ҳақида айтди: «Улар закотда унга жамланади; агар уларда закот вожиб бўладиган (миқдор) бўлса, закот қилинади». Ва у: «Буларнинг ҳаммаси қўйдир (ғанам)», деди. Умар ибн ал-Хаттобнинг мактубида эса: «Эркин ўтлайдиган қўй қирқта бўлса — бир қўй», (дейилган). Молик айтди: «Агар қўйлар эчкилардан кўп бўлиб, эгасига фақат битта қўй вожиб бўлса, молловчи ўша вожиб бўлган қўйни қўйлардан олади. Агар эчкилар қўйлардан кўп бўлса, ундан (эчкилардан) олади. Агар қўй билан эчки тенг бўлса, иккаласидан хоҳлаганидан олади». Яҳё айтди: Молик айтди: «Шунингдек, араб туялари (ироб) ва бухтий туялар закотда эгасига жамланади». Ва у: «Буларнинг ҳаммаси туядир; агар араб туялари бухтийлардан кўп бўлиб, эгасига фақат битта туя вожиб бўлса, унинг закотини араб туяларидан олсин; агар бухтийлар кўп бўлса, улардан олсин; агар тенг бўлса, иккаласидан хоҳлаганидан олсин», деди. Молик айтди: «Шунингдек, сигирлар ва жомуслар (сув буйволлари) закотда эгасига жамланади». Ва у: «Буларнинг ҳаммаси сигирдир; агар сигирлар жомуслардан кўп бўлиб, эгасига фақат битта сигир вожиб бўлса, икковининг закотини сигирлардан олсин; агар жомуслар кўп бўлса, улардан олсин; агар тенг бўлса, иккаласидан хоҳлаганидан олсин. Закот вожиб бўлса, икки турнинг иккаласи бирга закот қилинади», деди. Яҳё айтди: Молик айтди: «Ким туя, сигир ёки қўйдан чорва орттирса, уни орттирган кунидан устидан бир йил ўтмагунча унга закот йўқ — магар ундан аввал унинг чорвадан нисоби бўлса. Нисоб — закот вожиб бўладиган миқдор: ё бешта туя (завд), ё ўттизта сигир, ё қирқта қўй. Агар кишининг бешта туяси ёки ўттизта сигири ёки қирқта қўйи бўлиб, сўнг уларга сотиб олиш, ҳадя ёки мерос орқали туя, сигир ёки қўй орттирса, у чорвасини закот қилган пайтида у билан бирга закот қилади — орттиргани устидан бир йил ўтмаган бўлса ҳам. Ҳатто чорвасига қўшган чорваси уни сотиб олишидан бир кун аввал ёки мерос олишидан бир кун аввал закот қилинган бўлса ҳам, у чорвасини закот қилган пайтида уни чорваси билан бирга закот қилади». Яҳё айтди: Молик айтди: «Бунга мисол — киши кумушни закот қилиб, сўнг у билан бошқа кишидан бир товар сотиб олишига ўхшайди: у товарни сотган пайтида унда закот вожиб бўлган эди; шу (иккинчи) киши унинг закотини бугун чиқаради, бошқаси (биринчиси) эса уни кеча закот қилган бўлади». Молик закот вожиб бўлмайдиган қўйи бўлган, сўнг уларга ундан камига закот вожиб бўладиган кўп қўй сотиб олган ёки мерос олган киши ҳақида айтди: «Уни сотиб олиш ёки мерос орқали орттирган кунидан устидан бир йил ўтмагунча, унга қўйларнинг ҳаммасига закот вожиб бўлмайди. Чунки кишининг қўлида бўлган, закот вожиб бўлмайдиган ҳар қандай чорва — туя, сигир ёки қўй — ҳар бир турида закот вожиб бўладиган (миқдор) бўлмагунча, мол нисоби деб саналмайди. Ана ўша — эгаси орттирган оз ёки кўп чорва у билан бирга закот қилинадиган нисобдир». Молик айтди: «Агар кишининг туяси, сигири ёки қўйи бўлиб, ҳар бир турида закот вожиб бўлса, сўнг уларга бир туя, бир сигир ёки бир қўй орттирса, у чорвасини закот қилган пайтида уни чорваси билан бирга закот қилади». Яҳё айтди: Молик айтди: «Бу — бу масалада эшитганларимнинг менга энг ёқимлисидир». Молик кишига вожиб бўлган, бироқ ўзида топилмаган (закот) ҳайвони (фарида) ҳақида айтди: «Агар у бинту маход бўлиб топилмаса, унинг ўрнига эркак ибну лабун олинади. Агар у бинту лабун, ҳиққа ёки жазаъа бўлиб, ўзида бўлмаса, туя эгасига уни сотиб олиб, (йиғувчига) келтириши лозим; мен унга унинг қийматини (пул) беришини ёқтирмайман». Молик сув ташийдиган туялар (наводиҳ), сув (чиқарадиган) сигирлар (савоний) ва қўш (ҳайдайдиган) сигирлар ҳақида айтди: «Мен буларнинг ҳаммасидан закот вожиб бўлганда, ундан олинади, деб ҳисоблайман».