HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Muvatto Molik · HadisМуватто Молик · Ҳадис1309Bob :Боб : Oldi-sotdi kitobiОлди-сотди китоби

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَارِثَةَ أَنَّ أُمَّهُ، عَمْرَةَ بِنْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَانَتْ تَبِيعُ ثِمَارَهَا وَتَسْتَثْنِي مِنْهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ الْمُجْتَمَعُ عَلَيْهِ عِنْدَنَا أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا بَاعَ ثَمَرَ حَائِطِهِ أَنَّ لَهُ أَنْ يَسْتَثْنِيَ مِنْ ثَمَرِ حَائِطِهِ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ ثُلُثِ الثَّمَرِ لاَ يُجَاوِزُ ذَلِكَ وَمَا كَانَ دُونَ الثُّلُثِ فَلاَ بَأْسَ بِذَلِكَ ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ فَأَمَّا الرَّجُلُ يَبِيعُ ثَمَرَ حَائِطِهِ وَيَسْتَثْنِي مِنْ ثَمَرِ حَائِطِهِ ثَمَرَ نَخْلَةٍ أَوْ نَخَلاَتٍ يَخْتَارُهَا وَيُسَمِّي عَدَدَهَا فَلاَ أَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا لأَنَّ رَبَّ الْحَائِطِ إِنَّمَا اسْتَثْنَى شَيْئًا مِنْ ثَمَرِ حَائِطِ نَفْسِهِ وَإِنَّمَا ذَلِكَ شَىْءٌ احْتَبَسَهُ مِنْ حَائِطِهِ وَأَمْسَكَهُ لَمْ يَبِعْهُ وَبَاعَ مِنْ حَائِطِهِ مَا سِوَى ذَلِكَ ‏.‏

Abu ar-Rijol Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Horisa (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, uning onasi Amra bint Abdurrahmon (rahimahalloh) oʻz mevalarini sotib, undan (bir qismini oʻziga) istisno qilib qoldirar edi. Molik aytdi: «Bizning nazdimizdagi ittifoq qilingan hukm shuki: kishi bogʻining mevasini sotsa, mevaning uchdan birigacha (boʻlgan qismini) oʻziga istisno qilib qoldirishi mumkin, undan oshirmaydi; uchdan birdan kami boʻlsa, unda zarar yoʻq». Molik aytdi: «Kishi bogʻining mevasini sotib, oʻzi tanlagan va sonini aytgan bir yoki bir necha xurmo daraxtining mevasini istisno qilib qoldirsa, men bunda zarar yoʻq deb bilaman. Chunki bogʻ egasi faqat oʻz bogʻining mevasidan bir narsani istisno qilgan — u bogʻidan ushlab qolib, sotmagan narsasidir, bogʻidan boshqasini esa sotgan».Абу ар-Рижол Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Ҳориса (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, унинг онаси Амра бинт Абдурраҳмон (раҳимаҳаллоҳ) ўз меваларини сотиб, ундан (бир қисмини ўзига) истисно қилиб қолдирар эди. Молик айтди: «Бизнинг наздимиздаги иттифоқ қилинган ҳукм шуки: киши боғининг мевасини сотса, меванинг учдан биригача (бўлган қисмини) ўзига истисно қилиб қолдириши мумкин, ундан оширмайди; учдан бирдан ками бўлса, унда зарар йўқ». Молик айтди: «Киши боғининг мевасини сотиб, ўзи танлаган ва сонини айтган бир ёки бир неча хурмо дарахтининг мевасини истисно қилиб қолдирса, мен бунда зарар йўқ деб биламан. Чунки боғ эгаси фақат ўз боғининг мевасидан бир нарсани истисно қилган — у боғидан ушлаб қолиб, сотмаган нарсасидир, боғидан бошқасини эса сотган».