HadislarҲадисларPaygʻambarlar vorislariПайғамбарлар ворислари
Muvatto Molik · HadisМуватто Молик · Ҳадис1365Bob :Боб : Oldi-sotdi kitobiОлди-сотди китоби

وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ، كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ "‏ أَيُّمَا بَيِّعَيْنِ تَبَايَعَا فَالْقَوْلُ مَا قَالَ الْبَائِعُ أَوْ يَتَرَادَّانِ ‏"‏ ‏.‏

Molikka yetib kelishicha, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺ shunday deganlarini rivoyat qilar edi: «Qaysi ikki oldi-sotdi qiluvchi oʻzaro savdolashib (narsa haqida ixtilof qilsalar), soʻz — sotuvchi aytgan soʻzdir, yoki ular (savdoni bekor qilib mollarini) bir-biriga qaytaradilar». Molik savdo tuzilishi paytida: ‹Men senga sotaman, lekin falonchi bilan maslahatlashsam; agar u rozi boʻlsa, savdo joizdir, agar yoqtirmasa, oramizda savdo yoʻq›, deb molni bir kishiga sotgan, soʻng sotuvchi oʻsha kishi bilan maslahatlashishidan avval xaridor pushaymon boʻlgan holat haqida (shunday) dedi: «Oʻsha savdo, ular taʼriflaganidek, ularga lozimdir. Xaridorga (savdoni buzish) ixtiyori yoʻq va sotuvchi shart qilgan kishi unga ruxsat bersa, savdo unga lozim boʻladi». Molik aytdi: «Bizning nazdimizda, boshqa bir kishidan mol sotib olib, narx borasida ixtilof qilgan — sotuvchi: ‹Men senga oʻn dinorga sotdim›, xaridor esa: ‹Men sendan besh dinorga sotib oldim›, degan kishilar haqidagi qoida shuki, sotuvchiga: ‹Agar xohlasang, molni xaridorga u aytgan narxga ber; agar xohlasang, molingni faqat oʻzing aytgan narxga sotganingga Alloh nomi bilan qasam ich›, deyiladi. Agar u qasam ichsa, xaridorga: ‹Yo molni sotuvchi aytgan narxga olasan, yo uni faqat oʻzing aytgan narxga sotib olganingga Alloh nomi bilan qasam ichasan›, deyiladi. Agar u qasam ichsa, molni qaytarishda erkindir. Bu — har biri ikkinchisiga qarshi (bir-birini inkor etib) guvohlik bergan holatdadir».Моликка етиб келишича, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини ривоят қилар эди: «Қайси икки олди-сотди қилувчи ўзаро савдолашиб (нарса ҳақида ихтилоф қилсалар), сўз — сотувчи айтган сўздир, ёки улар (савдони бекор қилиб молларини) бир-бирига қайтарадилар». Молик савдо тузилиши пайтида: ‹Мен сенга сотаман, лекин фалончи билан маслаҳатлашсам; агар у рози бўлса, савдо жоиздир, агар ёқтирмаса, орамизда савдо йўқ›, деб молни бир кишига сотган, сўнг сотувчи ўша киши билан маслаҳатлашишидан аввал харидор пушаймон бўлган ҳолат ҳақида (шундай) деди: «Ўша савдо, улар таърифлаганидек, уларга лозимдир. Харидорга (савдони бузиш) ихтиёри йўқ ва сотувчи шарт қилган киши унга рухсат берса, савдо унга лозим бўлади». Молик айтди: «Бизнинг наздимизда, бошқа бир кишидан мол сотиб олиб, нарх борасида ихтилоф қилган — сотувчи: ‹Мен сенга ўн динорга сотдим›, харидор эса: ‹Мен сендан беш динорга сотиб олдим›, деган кишилар ҳақидаги қоида шуки, сотувчига: ‹Агар хоҳласанг, молни харидорга у айтган нархга бер; агар хоҳласанг, молингни фақат ўзинг айтган нархга сотганингга Аллоҳ номи билан қасам ич›, дейилади. Агар у қасам ичса, харидорга: ‹Ё молни сотувчи айтган нархга оласан, ё уни фақат ўзинг айтган нархга сотиб олганингга Аллоҳ номи билан қасам ичасан›, дейилади. Агар у қасам ичса, молни қайтаришда эркиндир. Бу — ҳар бири иккинчисига қарши (бир-бирини инкор этиб) гувоҳлик берган ҳолатдадир».