حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ رِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرِ بِئْرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ . فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . فَأَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كَبِّرْ كَبِّرْ " يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ " . فَكَتَبَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ " أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ " . فَقَالُوا لاَ . قَالَ " أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ " قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ . فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ . قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ .
Abu Laylo ibn Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Sahl (rahimahulloh) Sahl ibn Abu Hasma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilishicha, unga qavmining kattalaridan boʻlgan kishilar xabar berdilarki, Abdulloh ibn Sahl va Muhayyisa oʻzlariga yetgan ochlik (qiyinchilik) sababli Xaybarga chiqishdi. Muhayyisaga: Abdulloh ibn Sahl oʻldirilib, quduq yoki buloqning chuquriga tashlab yuborilgani xabar qilindi. U yahudiylarning oldiga kelib: «Alloh nomiga qasamki, uni sizlar oʻldirdingiz!» dedi. Ular: «Alloh nomiga qasamki, biz uni oʻldirmadik», dedilar. Soʻng u qaytib, qavmining oldiga kelib, buni ularga aytdi. Keyin u, akasi Huvayyisa — u undan katta edi — va Abdurrahmon (birga) kelishdi. Muhayyisa gapirmoqchi boʻldi, chunki Xaybarda boʻlgan (voqeaning guvohi) u edi. Rasululloh ﷺ unga: «Kattaga (soʻz ber), kattaga (soʻz ber)», dedilar — yoshi (kattasini) nazarda tutib. Shunda Huvayyisa gapirdi, soʻng Muhayyisa gapirdi. Rasululloh ﷺ: «Yo ular sheriginglarning diyasini toʻlaydilar, yo (bizga) urush eʼlon qilinadi», dedilar. Rasululloh ﷺ bu haqda ularga (yahudiylarga) yozdilar, ular esa: «Alloh nomiga qasamki, biz uni oʻldirmadik», deb (javob) yozdilar. Rasululloh ﷺ Huvayyisa, Muhayyisa va Abdurrahmonga: «Qasam ichib, sheriginglarning qoni (diyasi)ga haqli boʻlasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Unda yahudiylar sizlarga qasam ichsinmi?» dedilar. Ular: «Ular musulmon emas-ku», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ uning (Abdullohning) diyasini oʻz (mollari)dan toʻlab, ularga yuzta urgʻochi tuya yubordilar, hatto (tuyalar) ularning hovlisiga kiritildi. Sahl: «Oʻshalardan bir qizil tuya meni tepib (yuborgan) edi», dedi.Абу Лайло ибн Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Саҳл (раҳимаҳуллоҳ) Саҳл ибн Абу Ҳасма (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилишича, унга қавмининг катталаридан бўлган кишилар хабар бердиларки, Абдуллоҳ ибн Саҳл ва Муҳаййиса ўзларига етган очлик (қийинчилик) сабабли Хайбарга чиқишди. Муҳаййисага: Абдуллоҳ ибн Саҳл ўлдирилиб, қудуқ ёки булоқнинг чуқурига ташлаб юборилгани хабар қилинди. У яҳудийларнинг олдига келиб: «Аллоҳ номига қасамки, уни сизлар ўлдирдингиз!» деди. Улар: «Аллоҳ номига қасамки, биз уни ўлдирмадик», дедилар. Сўнг у қайтиб, қавмининг олдига келиб, буни уларга айтди. Кейин у, акаси Ҳуваййиса — у ундан катта эди — ва Абдурраҳмон (бирга) келишди. Муҳаййиса гапирмоқчи бўлди, чунки Хайбарда бўлган (воқеанинг гувоҳи) у эди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Каттага (сўз бер), каттага (сўз бер)», дедилар — ёши (каттасини) назарда тутиб. Шунда Ҳуваййиса гапирди, сўнг Муҳаййиса гапирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ё улар шеригингларнинг диясини тўлайдилар, ё (бизга) уруш эълон қилинади», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ бу ҳақда уларга (яҳудийларга) ёздилар, улар эса: «Аллоҳ номига қасамки, биз уни ўлдирмадик», деб (жавоб) ёздилар. Расулуллоҳ ﷺ Ҳуваййиса, Муҳаййиса ва Абдурраҳмонга: «Қасам ичиб, шеригингларнинг қони (дияси)га ҳақли бўласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Унда яҳудийлар сизларга қасам ичсинми?» дедилар. Улар: «Улар мусулмон эмас-ку», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг (Абдуллоҳнинг) диясини ўз (моллари)дан тўлаб, уларга юзта урғочи туя юбордилар, ҳатто (туялар) уларнинг ҳовлисига киритилди. Саҳл: «Ўшалардан бир қизил туя мени тепиб (юборган) эди», деди.