وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ خَرَجْتُ إِلَى الطُّورِ فَلَقِيتُ كَعْبَ الأَحْبَارِ فَجَلَسْتُ مَعَهُ فَحَدَّثَنِي عَنِ التَّوْرَاةِ وَحَدَّثْتُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَانَ فِيمَا حَدَّثْتُهُ أَنْ قُلْتُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فِيهِ خُلِقَ آدَمُ وَفِيهِ أُهْبِطَ مِنَ الْجَنَّةِ وَفِيهِ تِيبَ عَلَيْهِ وَفِيهِ مَاتَ وَفِيهِ تَقُومُ السَّاعَةُ وَمَا مِنْ دَابَّةٍ إِلاَّ وَهِيَ مُصِيخَةٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ مِنْ حِينِ تُصْبِحُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ شَفَقًا مِنَ السَّاعَةِ إِلاَّ الْجِنَّ وَالإِنْسَ وَفِيهِ سَاعَةٌ لاَ يُصَادِفُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلاَّ أَعْطَاهُ إِيَّاهُ " . قَالَ كَعْبٌ ذَلِكَ فِي كُلِّ سَنَةٍ يَوْمٌ . فَقُلْتُ بَلْ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ . فَقَرَأَ كَعْبٌ التَّوْرَاةَ فَقَالَ صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَلَقِيتُ بَصْرَةَ بْنَ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيَّ فَقَالَ مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ فَقُلْتُ مِنَ الطُّورِ . فَقَالَ لَوْ أَدْرَكْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ إِلَيْهِ مَا خَرَجْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ تُعْمَلُ الْمَطِيُّ إِلاَّ إِلَى ثَلاَثَةِ مَسَاجِدَ إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِلَى مَسْجِدِي هَذَا وَإِلَى مَسْجِدِ إِيلْيَاءَ أَوْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ " . يَشُكُّ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ثُمَّ لَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ فَحَدَّثْتُهُ بِمَجْلِسِي مَعَ كَعْبِ الأَحْبَارِ وَمَا حَدَّثْتُهُ بِهِ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَقُلْتُ قَالَ كَعْبٌ ذَلِكَ فِي كُلِّ سَنَةٍ يَوْمٌ . قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ كَذَبَ كَعْبٌ . فَقُلْتُ ثُمَّ قَرَأَ كَعْبٌ التَّوْرَاةَ فَقَالَ بَلْ هِيَ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ صَدَقَ كَعْبٌ . ثُمَّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ قَدْ عَلِمْتُ أَيَّةَ سَاعَةٍ هِيَ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ لَهُ أَخْبِرْنِي بِهَا وَلاَ تَضِنَّ عَلَىَّ . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ هِيَ آخِرُ سَاعَةٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ وَكَيْفَ تَكُونُ آخِرُ سَاعَةٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُصَادِفُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ وَهُوَ يُصَلِّي " . وَتِلْكَ السَّاعَةُ سَاعَةٌ لاَ يُصَلَّى فِيهَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ جَلَسَ مَجْلِسًا يَنْتَظِرُ الصَّلاَةَ فَهُوَ فِي صَلاَةٍ حَتَّى يُصَلِّيَ " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ بَلَى . قَالَ فَهُوَ ذَلِكَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, u shunday dedi: «Men Turga (Tur togʻiga) chiqib, Kaʼb al-Ahborni uchratdim va u bilan oʻtirdim. U menga Tavrotdan hadis aytdi, men esa unga Rasululloh ﷺdan hadis aytdim. Men unga aytgan narsalarim orasida: ‹Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Quyosh chiqadigan kunlarning eng yaxshisi — juma kunidir. Unda Odam yaratildi, unda (jannatdan) tushirildi, unda tavbasi qabul qilindi, unda vafot etdi va unda qiyomat qoyim boʻladi. Jin va insondan boʻlak har bir jonivor juma kuni tongdan quyosh chiqquncha qiyomatdan qoʻrqib quloq solib turadi. Unda shunday bir soat borki, musulmon banda namoz oʻqib turib Allohdan biror narsa soʻrasa va oʻsha paytga toʻgʻri kelsa, Alloh unga albatta beradi»› deganim ham bor edi. Kaʼb: ‹Bu — har yilda bir kun (boʻladi)›, dedi. Men: ‹Yoʻq, balki har jumada (boʻladi)›, dedim. Kaʼb Tavrotni oʻqib chiqib: ‹Rasululloh ﷺ rost aytdilar›, dedi». Abu Hurayra aytdi: «Soʻng men Basra ibn Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)ni uchratdim. U: ‹Qayoqdan kelyapsan?› dedi. Men: ‹Turdan›, dedim. U: ‹Agar seni u yerga chiqishingdan oldin uchratganimda, chiqmasding. Men Rasululloh ﷺning: «Faqat uch masjid sari — Masjidul-Harom, mana shu masjidim va Iyliyo yoki Baytul-Maqdis masjidi sari — safar qilinadi (ulov haydaladi)», deganlarini eshitganman›, dedi» — rovi (Iyliyomi yoki Baytul-Maqdismi deb) shubha qildi. Abu Hurayra aytdi: «Soʻng men Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu)ni uchratib, unga Kaʼb al-Ahbor bilan oʻtirganimni va unga juma kuni haqida aytgan narsamni soʻzlab berdim hamda: ‹Kaʼb: «Bu har yilda bir kun», dedi›, dedim. Abdulloh ibn Salom: ‹Kaʼb yolgʻon aytibdi›, dedi. Men: ‹Keyin Kaʼb Tavrotni oʻqib: «Yoʻq, balki u har jumada boʻladi», dedi-ku›, dedim. Shunda Abdulloh ibn Salom: ‹Kaʼb rost aytibdi›, dedi. Soʻng Abdulloh ibn Salom: ‹Men u qaysi soat ekanini bilaman›, dedi». Abu Hurayra aytdi: «Men unga: ‹Menga uni xabar bergin va mendan qizgʻanma›, dedim. Abdulloh ibn Salom: ‹U juma kunining oxirgi soatidir›, dedi». Abu Hurayra aytdi: «Men: ‹Qanday qilib u juma kunining oxirgi soati boʻlsin, holbuki Rasululloh ﷺ: «Musulmon banda namoz oʻqib turib (soʻrasa)», dedilar-ku, oʻsha soat esa namoz oʻqilmaydigan soat-ku?› dedim. Abdulloh ibn Salom: ‹Rasululloh ﷺ: «Kim namozni kutib bir majlisda oʻtirsa, u namoz oʻqiguncha namozdadir», demaganmilar?› dedi». Abu Hurayra aytdi: «Men: ‹Ha, (dedilar)›, dedim. U: ‹Bas, mana shu oʻshadir›, dedi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, у шундай деди: «Мен Турга (Тур тоғига) чиқиб, Каъб ал-Аҳборни учратдим ва у билан ўтирдим. У менга Тавротдан ҳадис айтди, мен эса унга Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтдим. Мен унга айтган нарсаларим орасида: ‹Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қуёш чиқадиган кунларнинг энг яхшиси — жума кунидир. Унда Одам яратилди, унда (жаннатдан) туширилди, унда тавбаси қабул қилинди, унда вафот этди ва унда қиёмат қойим бўлади. Жин ва инсондан бўлак ҳар бир жонивор жума куни тонгдан қуёш чиққунча қиёматдан қўрқиб қулоқ солиб туради. Унда шундай бир соат борки, мусулмон банда намоз ўқиб туриб Аллоҳдан бирор нарса сўраса ва ўша пайтга тўғри келса, Аллоҳ унга албатта беради»› деганим ҳам бор эди. Каъб: ‹Бу — ҳар йилда бир кун (бўлади)›, деди. Мен: ‹Йўқ, балки ҳар жумада (бўлади)›, дедим. Каъб Тавротни ўқиб чиқиб: ‹Расулуллоҳ ﷺ рост айтдилар›, деди». Абу Ҳурайра айтди: «Сўнг мен Басра ибн Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)ни учратдим. У: ‹Қаёқдан келяпсан?› деди. Мен: ‹Турдан›, дедим. У: ‹Агар сени у ерга чиқишингдан олдин учратганимда, чиқмасдинг. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Фақат уч масжид сари — Масжидул-Ҳаром, мана шу масжидим ва Ийлиё ёки Байтул-Мақдис масжиди сари — сафар қилинади (улов ҳайдалади)», деганларини эшитганман›, деди» — рови (Ийлиёми ёки Байтул-Мақдисми деб) шубҳа қилди. Абу Ҳурайра айтди: «Сўнг мен Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу)ни учратиб, унга Каъб ал-Аҳбор билан ўтирганимни ва унга жума куни ҳақида айтган нарсамни сўзлаб бердим ҳамда: ‹Каъб: «Бу ҳар йилда бир кун», деди›, дедим. Абдуллоҳ ибн Салом: ‹Каъб ёлғон айтибди›, деди. Мен: ‹Кейин Каъб Тавротни ўқиб: «Йўқ, балки у ҳар жумада бўлади», деди-ку›, дедим. Шунда Абдуллоҳ ибн Салом: ‹Каъб рост айтибди›, деди. Сўнг Абдуллоҳ ибн Салом: ‹Мен у қайси соат эканини биламан›, деди». Абу Ҳурайра айтди: «Мен унга: ‹Менга уни хабар бергин ва мендан қизғанма›, дедим. Абдуллоҳ ибн Салом: ‹У жума кунининг охирги соатидир›, деди». Абу Ҳурайра айтди: «Мен: ‹Қандай қилиб у жума кунининг охирги соати бўлсин, ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмон банда намоз ўқиб туриб (сўраса)», дедилар-ку, ўша соат эса намоз ўқилмайдиган соат-ку?› дедим. Абдуллоҳ ибн Салом: ‹Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозни кутиб бир мажлисда ўтирса, у намоз ўқигунча намоздадир», демаганмилар?› деди». Абу Ҳурайра айтди: «Мен: ‹Ҳа, (дедилар)›, дедим. У: ‹Бас, мана шу ўшадир›, деди».