- وعن معاوية رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من يرد الله به خيرًا يفقه في الدين" ((متفق عليه))
Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh kimga yaxshilikni istasa, uni dinda chuqur bilimli (faqih) qiladi», dedilar.Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ кимга яхшиликни истаса, уни динда чуқур билимли (фақиҳ) қилади», дедилар.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "لا حسد إلا في اثنتين: رجل آتاه الله مالا فسلطه على هلكته في الحق، ورجل آتاه الله الحكمة فهو يقضي بها ويعلمها" ((متفق عليه))
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh mol ato etgan, uni haq yoʻlida sarflashga musallat qilingan kishi; va Alloh hikmat ato etgan, u bilan hukm chiqaruvchi va uni oʻrgatuvchi kishi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ мол ато этган, уни ҳақ йўлида сарфлашга мусаллат қилинган киши; ва Аллоҳ ҳикмат ато этган, у билан ҳукм чиқарувчи ва уни ўргатувчи киши», — дедилар.
- وعن أبي موسى رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم : "مثل ما بعثني الله به من الهدى والعلم كمثل غيث أصاب أرضًا، فكانت منها طائفة طيبة قبلت الماء فأنبتت الكلأ، والعشب الكثير وكان منها أجادب أمسكت الماء، فنفع الله بها الناس، فشربوا منها وسقوا وزرعوا، وأصاب طائفة منها أخرى إنما هي قيعان لا تمسك ماء ولا تنبت كلأ فذلك مثل من فقه في دين الله ونفعه ما بعثني الله به وعلم، ومثل من لم يرفع بذلك رأسًا ولم يقبل هدى الله الذي أرسلت به" ((متفق عليه))
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jalla meni Oʻzi (yuborgan) hidoyat va ilm bilan yuborganining masali — bir yerga yoqqan yomgʻir kabidir. (Yer)ning bir qismi unumdor boʻlib, suvni qabul qildi-da, oʻt-oʻlanni va koʻp giyohlarni undirdi. (Yer)ning bir qismi qaqraq (qattiq) boʻlib, suvni (oʻzida) ushlab qoldi, shu bilan Alloh u orqali odamlarni manfaatdor qildi: ular undan ichdilar, (chorvalarini) sugʻordilar va (ekin) ekdilar. (Yer)ning yana bir qismiga (yomgʻir) yetdi, ammo u tap-tekis boʻlib, na suvni ushlar, na oʻt-oʻlanni undirar edi. Mana shu — Allohning dini (ilm)ida chuqur bilim hosil qilgan va Alloh meni (yuborgan narsa) unga manfaat bergan, shu bilan oʻzi bilib, (boshqalarga) oʻrgatgan kishining masalidir. Va (bu) shu (narsa)ga boshini koʻtarmagan (eʼtibor bermagan), men ila yuborilgan Allohning hidoyatini qabul qilmagan kishining masalidir», — dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла мени Ўзи (юборган) ҳидоят ва илм билан юборганининг масали — бир ерга ёққан ёмғир кабидир. (Ер)нинг бир қисми унумдор бўлиб, сувни қабул қилди-да, ўт-ўланни ва кўп гиёҳларни ундирди. (Ер)нинг бир қисми қақрақ (қаттиқ) бўлиб, сувни (ўзида) ушлаб қолди, шу билан Аллоҳ у орқали одамларни манфаатдор қилди: улар ундан ичдилар, (чорваларини) суғордилар ва (экин) экдилар. (Ер)нинг яна бир қисмига (ёмғир) етди, аммо у тап-текис бўлиб, на сувни ушлар, на ўт-ўланни ундирар эди. Мана шу — Аллоҳнинг дини (илм)ида чуқур билим ҳосил қилган ва Аллоҳ мени (юборган нарса) унга манфаат берган, шу билан ўзи билиб, (бошқаларга) ўргатган кишининг масалидир. Ва (бу) шу (нарса)га бошини кўтармаган (эътибор бермаган), мен ила юборилган Аллоҳнинг ҳидоятини қабул қилмаган кишининг масалидир», — дедилар.
- وعن سهل بن سعد رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لعلي رضي الله عنه : "فوالله لأن يهدي الله بك رجلا واحدا خير من حمر النعم" ((متفق عليه))
Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga bir ichimlik (suvga aralashtirilgan sut) keltirildi va u zot undan biroz ichdi — uning oʻng tomonida bir bola, chap tomonida esa qariyalar oʻtirgan edi. Paygʻambar ﷺ bolaga: «Agar sen menga ruxsat bersang, men (qolgan ichimlikni) avval mana bu qariyalarga beraman», — dedilar. Bola: «Men — sizdan (qolgan) ulushimni olishda — hech kimni oʻzimdan afzal koʻrmayman», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га бир ичимлик (сувга аралаштирилган сут) келтирилди ва у зот ундан бироз ичди — унинг ўнг томонида бир бола, чап томонида эса қариялар ўтирган эди. Пайғамбар ﷺ болага: «Агар сен менга рухсат берсанг, мен (қолган ичимликни) аввал мана бу қарияларга бераман», — дедилар. Бола: «Мен — сиздан (қолган) улушимни олишда — ҳеч кимни ўзимдан афзал кўрмайман», — деди.
- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "بلغوا عني ولو آية وحدثوا عن بني إسرائيل ولا حرج، ومن كذب علي متعمدًا فليتبوأ مقعده من النار" ((رواه البخاري)).
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «(Mening taʼlimotlarimni) odamlarga yetkazinglar — bir jumla (boʻlsa) ham; va boshqalarga Bani Isroil (haqida sizlarga oʻrgatilgan) qissalarni aytinglar — chunki bunda gunoh yoʻq. Va kim men haqimda — qasddan — yolgʻon gapirsa, u — albatta — doʻzaxdan oʻz oʻrnini egallaydi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «(Менинг таълимотларимни) одамларга етказинглар — бир жумла (бўлса) ҳам; ва бошқаларга Бани Исроил (ҳақида сизларга ўргатилган) қиссаларни айтинглар — чунки бунда гуноҳ йўқ. Ва ким мен ҳақимда — қасддан — ёлғон гапирса, у — албатта — дўзахдан ўз ўрнини эгаллайди», — деди.
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "ومن سلك طريقًا يلتمس فيه علما سهل الله له به طريقًا إلى الجنة" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir moʻminning dunyo gʻam-tashvishlaridan birini aritsa, Alloh undan qiyomat kuni gʻam-tashvishlaridan birini aritadi. Kim qiyinchilikka tushganga yengillik koʻrsatsa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik koʻrsatadi. Kim bir musulmonning (aybini) berkitsa, Alloh uning aybini dunyo va oxiratda berkitadi. Banda oʻz birodariga yordamda boʻlar ekan, Alloh ham bandaga yordamda boʻladi. Kim ilm istab bir yoʻlga kirsa, Alloh shu (ilm) sababli unga jannatga olib boruvchi yoʻlni oson qiladi. Qaysi bir qavm Allohning uylaridan bir uyda jamlanib, Allohning Kitobini tilovat qilib, uni oʻzaro oʻrganishsa, ularga albatta sakina (xotirjamlik) nozil boʻladi, ularni rahmat qoplab oladi, farishtalar ularni oʻrab oladi va Alloh ularni Oʻz huzuridagilar (farishtalar) orasida zikr etadi. Kimni ameli orqada qoldirsa, nasabi uni (oldinga) tezlatmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир мўминнинг дунё ғам-ташвишларидан бирини аритса, Аллоҳ ундан қиёмат куни ғам-ташвишларидан бирини аритади. Ким қийинчиликка тушганга енгиллик кўрсатса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик кўрсатади. Ким бир мусулмоннинг (айбини) беркитса, Аллоҳ унинг айбини дунё ва охиратда беркитади. Банда ўз биродарига ёрдамда бўлар экан, Аллоҳ ҳам бандага ёрдамда бўлади. Ким илм истаб бир йўлга кирса, Аллоҳ шу (илм) сабабли унга жаннатга олиб борувчи йўлни осон қилади. Қайси бир қавм Аллоҳнинг уйларидан бир уйда жамланиб, Аллоҳнинг Китобини тиловат қилиб, уни ўзаро ўрганишса, уларга албатта сакина (хотиржамлик) нозил бўлади, уларни раҳмат қоплаб олади, фаришталар уларни ўраб олади ва Аллоҳ уларни Ўз ҳузуридагилар (фаришталар) орасида зикр этади. Кимни амели орқада қолдирса, насаби уни (олдинга) тезлатмайди», дедилар.
- وعنه أيضًا رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئًا ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hidoyatga chaqirsa, unga oʻziga ergashganlarning ajrlariga oʻxshash ajr boʻladi, bu ularning ajrlaridan hech narsani kamaytirmaydi. Kim zalolatga chaqirsa, unga oʻziga ergashganlarning gunohlariga oʻxshash gunoh boʻladi, bu ularning gunohlaridan hech narsani kamaytirmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳидоятга чақирса, унга ўзига эргашганларнинг ажрларига ўхшаш ажр бўлади, бу уларнинг ажрларидан ҳеч нарсани камайтирмайди. Ким залолатга чақирса, унга ўзига эргашганларнинг гуноҳларига ўхшаш гуноҳ бўлади, бу уларнинг гуноҳларидан ҳеч нарсани камайтирмайди», — дедилар.
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إذا مات ابن آدم انقطع عمله إلا من ثلاث: صدقة جارية ،أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له" ((رواه مسلم)).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Inson vafot etganida uchtasidan boshqa amali uzilur: davom etib turuvchi sadaqa, yoki (kishilar) foydalanadigan ilm, yoki unga duo qiluvchi solih farzand», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Инсон вафот этганида учтасидан бошқа амали узилур: давом этиб турувчи садақа, ёки (кишилар) фойдаланадиган илм, ёки унга дуо қилувчи солиҳ фарзанд», — дедилар.
- وعنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "الدنيا ملعونة ملعون ما فيها إلا ذكر الله تعالى، وما والاه، وعالمًا أو متعلمًا" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن. )). (2)
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyo laʼnatlangandir, undagi narsalar ham laʼnatlangandir; magar Alloh taoloni zikr qilish va Unga yaqinlashtiradigan narsalar, hamda olim yoki ilm oʻrganuvchi bundan mustasnodir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунё лаънатлангандир, ундаги нарсалар ҳам лаънатлангандир; магар Аллоҳ таолони зикр қилиш ва Унга яқинлаштирадиган нарсалар, ҳамда олим ёки илм ўрганувчи бундан мустаснодир», дедилар.
- وعن أنس رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من خرج في طلب العلم، فهو في سبيل الله حتى يرجع" رواه الترمذي وقال: حديث حسن.
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ilm talab qilib (uydan) chiqsa, qaytib kelguniga qadar u Alloh yoʻlidadir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzilar uni (Paygʻambar ﷺga) marfuʼ qilmay rivoyat qilganlar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким илм талаб қилиб (уйдан) чиқса, қайтиб келгунига қадар у Аллоҳ йўлидадир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар уни (Пайғамбар ﷺга) марфуъ қилмай ривоят қилганлар.
- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "لن يشبع مؤمن من خير حتى يكون منتهاه الجنة" ((رواه الترمذي وقال حديث حسن)).
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Moʻminlar doʻzax (ustidagi koʻprik)dan eson-omon oʻtganda, ular jannat bilan doʻzax orasidagi bir koʻprikda toʻxtatiladi va u yerda — dunyoda ular orasida (sodir) boʻlgan zulmlar uchun — bir-biridan qasos olishadi; ular barcha gunohlardan poklanganda, jannatga kiritiladi. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, har biringiz oʻzining jannatdagi maskanini — bu dunyodagi maskanini taniganidan koʻra yaxshiroq taniydi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мўминлар дўзах (устидаги кўприк)дан эсон-омон ўтганда, улар жаннат билан дўзах орасидаги бир кўприкда тўхтатилади ва у ерда — дунёда улар орасида (содир) бўлган зулмлар учун — бир-биридан қасос олишади; улар барча гуноҳлардан покланганда, жаннатга киритилади. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, ҳар бирингиз ўзининг жаннатдаги масканини — бу дунёдаги масканини таниганидан кўра яхшироқ танийди», — дедилар.
- وعن أبي أمامة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: "فضل العالم على العابد كفضلي على أدناكم" ثم قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "إن الله وملائكته وأهل السماوات والأرض حتى النملة في جحرها وحتى الحوت ليصلون على معلمي الناس الخير" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن. )).
Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning huzurlarida ikki kishi — biri obid, ikkinchisi olim zikr qilindi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Olimning obiddan afzalligi mening sizlarning eng oddiyingizdan afzalligim kabidir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh, Uning farishtalari, osmonlar va yer ahli, hatto inidagi chumoli, hatto baliq ham odamlarga yaxshilikni oʻrgatuvchi kishiga (xayrli) duo qiladilar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида икки киши — бири обид, иккинчиси олим зикр қилинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Олимнинг обиддан афзаллиги менинг сизларнинг энг оддийингиздан афзаллигим кабидир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ, Унинг фаришталари, осмонлар ва ер аҳли, ҳатто инидаги чумоли, ҳатто балиқ ҳам одамларга яхшиликни ўргатувчи кишига (хайрли) дуо қиладилар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
- وعن أبي الدرداء رضي الله عنه قال سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "من سلك طريقًا يبتغي فيه علمًا سهل الله له طريقًا إلى الجنة، وإن الملائكة لتضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما صنع، وإن العالم ليستغفر له من في السماوات والأرض حتى الحيتان في الماء، وفضل العالم على العابد كفضل القمر على سائر الكواكب، وإن العلماء ورثة الأنبياء وإن الأنبياء لم يورثوا دينارًا ولا درهما وإنما ورثوا العلم. فمن أخذه أخذ بحظ وافر" ((رواه أبو داود والترمذي)).
Qays ibn Kasirdan rivoyat qilinadi: Madinadan bir kishi Damashqda boʻlgan Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning oldiga keldi. U: «Seni nima olib keldi, ey jiyanim?» dedi. U: «Senga yetib kelgan, senga Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladigan bir hadis», dedi. U: «Biron hojat uchun kelmadingmi?» dedi. U: «Yoʻq», dedi. U: «Savdo uchun kelmadingmi?» dedi. U: «Yoʻq, men faqat shu hadisni izlab keldim», dedi. Shunda u (Abu Dardo): «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Kim ilm izlab biron yoʻlga yursa, Alloh uni jannatga eltadigan yoʻlga soladi. Albatta, farishtalar ilm talabgoridan rozi boʻlib, unga qanotlarini quyadilar. Albatta, olim uchun osmonlardagi va yerdagi (jonzotlar), hatto suvdagi baliqlar ham magʻfirat soʻraydilar. Olimning obiddan afzalligi oyning boshqa yulduzlardan afzalligi kabidir. Albatta, olimlar paygʻambarlarning vorislaridir. Paygʻambarlar dinor ham, dirham ham meros qoldirmaganlar, faqat ilmni meros qoldirganlar. Kim uni olsa, toʻla nasiba olgan boʻladi›», dedi. Abu Iso aytdi: Biz bu hadisni faqat Osim ibn Rajo ibn Hayvaning hadisidan bilamiz, u mening nazdimda muttasil emasdir. Bu hadisning eng sahih (rivoyati) shudir.Қайс ибн Касирдан ривоят қилинади: Мадинадан бир киши Дамашқда бўлган Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келди. У: «Сени нима олиб келди, эй жияним?» деди. У: «Сенга етиб келган, сенга Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладиган бир ҳадис», деди. У: «Бирон ҳожат учун келмадингми?» деди. У: «Йўқ», деди. У: «Савдо учун келмадингми?» деди. У: «Йўқ, мен фақат шу ҳадисни излаб келдим», деди. Шунда у (Абу Дардо): «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Ким илм излаб бирон йўлга юрса, Аллоҳ уни жаннатга элтадиган йўлга солади. Албатта, фаришталар илм талабгоридан рози бўлиб, унга қанотларини қуядилар. Албатта, олим учун осмонлардаги ва ердаги (жонзотлар), ҳатто сувдаги балиқлар ҳам мағфират сўрайдилар. Олимнинг обиддан афзаллиги ойнинг бошқа юлдузлардан афзаллиги кабидир. Албатта, олимлар пайғамбарларнинг ворисларидир. Пайғамбарлар динор ҳам, дирҳам ҳам мерос қолдирмаганлар, фақат илмни мерос қолдирганлар. Ким уни олса, тўла насиба олган бўлади›», деди. Абу Исо айтди: Биз бу ҳадисни фақат Осим ибн Ражо ибн Ҳайванинг ҳадисидан биламиз, у менинг наздимда муттасил эмасдир. Бу ҳадиснинг энг саҳиҳ (ривояти) шудир.
- وعن ابن مسعود رضي الله عنه قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "نضر الله امرءًا سمع منا شيئًا فبلغه كما سمعه فرب مبلغ أوعي من سامع" ((رواه الترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Bizdan bir hadis eshitib, uni yodlab, soʻng (boshqalarga) yetkazgan kishining (yuzini) Alloh nurli qilsin! Zero, fiqhni (ilmni) koʻtarib yuruvchilardan baʼzisi uni oʻzidan koʻra fiqhliroq kishiga yetkazadi, fiqhni koʻtarib yuruvchilardan baʼzisi esa oʻzi faqih emas (uni anglab yetmaydi)».Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Биздан бир ҳадис эшитиб, уни ёдлаб, сўнг (бошқаларга) етказган кишининг (юзини) Аллоҳ нурли қилсин! Зеро, фиқҳни (илмни) кўтариб юрувчилардан баъзиси уни ўзидан кўра фиқҳлироқ кишига етказади, фиқҳни кўтариб юрувчилардан баъзиси эса ўзи фақиҳ эмас (уни англаб етмайди)».
- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من سئل عن علم فكتمه ألجم يوم القيامة بلجام من نار" ((رواه أبو داود والترمذي، وقال: حديث حسن.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimdan oʻzi biladigan bir ilm soʻralsa-yu, uni yashirsa, Alloh qiyomat kunida unga oʻtdan boʻlgan jilov solib qoʻyadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимдан ўзи биладиган бир илм сўралса-ю, уни яширса, Аллоҳ қиёмат кунида унга ўтдан бўлган жилов солиб қўяди».
- وعنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : "من تعلم علمًا مما يبتغى به وجه الله عز وجل لا يتعلمه إلا ليصيب به غرضًا من الدنيا لم يجد عرف الجنة يوم القيامة" ((يعني ريحها))، ((رواه أبو داود بإسناد صحيح. )).
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimki Alloh azza va jallaning yuzi (rizosi) talab qilinadigan bir ilmni, faqat u bilan dunyo molidan biror narsaga erishish uchungina oʻrgansa, qiyomat kunida jannatning hidini topa olmaydi». Yaʼni uning iforini (anqib turgan boʻyini topa olmaydi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимки Аллоҳ азза ва жалланинг юзи (ризоси) талаб қилинадиган бир илмни, фақат у билан дунё молидан бирор нарсага эришиш учунгина ўрганса, қиёмат кунида жаннатнинг ҳидини топа олмайди». Яъни унинг ифорини (анқиб турган бўйини топа олмайди).
- وعن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: "إن الله لا يقبض العلم انتزاعًا ينتزعه من الناس ولكن يقبض العلم بقبض العلماء حتى إذا لم يبقِ عالمًا، اتخذ الناس رءوسًا جهالا، فسئلوا فأفتوا بغير علم، فضلوا وأضلوا: ((متفق عليه)).
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Alloh ilmni odamlarning (qalbidan) tortib olish bilan emas, balki olimlarni vafot ettirish bilan koʻtaradi. Nihoyat, biror olim qolmaganda, odamlar johil kishilarni rahbar qilib oladilar; ulardan (masala) soʻralsa, ilmsiz fatvo beradilar — shu bilan oʻzlari ham adashadilar, odamlarni ham adashtiradilar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Аллоҳ илмни одамларнинг (қалбидан) тортиб олиш билан эмас, балки олимларни вафот эттириш билан кўтаради. Ниҳоят, бирор олим қолмаганда, одамлар жоҳил кишиларни раҳбар қилиб оладилар; улардан (масала) сўралса, илмсиз фатво берадилар — шу билан ўзлари ҳам адашадилар, одамларни ҳам адаштирадилар», — дедилар.