حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، وَشُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَهِبَتِهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ . وَقَدْ رَوَى يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَهِبَتِهِ . وَهُوَ وَهَمٌ وَهِمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ . وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ سُلَيْمٍ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ valoʼ (ozod qiluvchi bilan ozod qilingan oʻrtasidagi vorislik aloqasi)ni sotish va uni hadya qilishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir; biz uni faqat Abdulloh ibn Dinorning Ibn Umardan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz. Ilm ahli shu hadis bilan amal qiladi. Yahyo ibn Sulaym bu hadisni Ubaydulloh ibn Umardan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan — u zot valoʼni sotish va hadya qilishdan qaytarganlari haqida rivoyat qilgan. Bu Yahyo ibn Sulaym yanglishgan vahmdir. Abdulvahhob as-Saqafiy, Abdulloh ibn Numayr va boshqa bir nechalari Ubaydulloh ibn Umardan, u Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilganlar. Bu Yahyo ibn Sulaymning hadisidan sahihroqdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ валў (озод қилувчи билан озод қилинган ўртасидаги ворислик алоқаси)ни сотиш ва уни ҳадя қилишдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир; биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Динорнинг Ибн Умардан қилган ривояти орқалигина биламиз. Илм аҳли шу ҳадис билан амал қилади. Яҳё ибн Сулайм бу ҳадисни Убайдуллоҳ ибн Умардан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан — у зот валўни сотиш ва ҳадя қилишдан қайтарганлари ҳақида ривоят қилган. Бу Яҳё ибн Сулайм янглишган ваҳмдир. Абдулваҳҳоб ас-Сақафий, Абдуллоҳ ибн Нумайр ва бошқа бир нечалари Убайдуллоҳ ибн Умардан, у Абдуллоҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан ривоят қилганлар. Бу Яҳё ибн Сулаймнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَعَنْ هِبَتِهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَعَنْ هِبَتِهِ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ . وَيُرْوَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ لَوَدِدْتُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ دِينَارٍ حِينَ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ أَذِنَ لِي حَتَّى كُنْتُ أَقُومُ إِلَيْهِ فَأُقَبِّلُ رَأْسَهُ . وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ وَهَمٌ وَهِمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَتَفَرَّدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ valoni sotishdan va uni hadya qilishdan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Biz uni faqat Abdulloh ibn Dinorning Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan — u zot valoni sotish va uni hadya qilishdan qaytarganlari haqidagi rivoyati orqaligina bilamiz. Buni Shuʼba, Sufyon as-Savriy va Molik ibn Anas ham Abdulloh ibn Dinordan rivoyat qilganlar. Shuʼbadan rivoyat qilinishicha, u: «Abdulloh ibn Dinor bu hadisni aytganida menga ruxsat berishini juda xohlardim, toki men oʻrnimdan turib uning boshidan oʻpsam edi», degan. Yahyo ibn Sulaym bu hadisni Ubaydulloh ibn Umardan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan, bu esa xatodir — Yahyo ibn Sulaym bunda yanglishgan. Toʻgʻrisi esa Ubaydulloh ibn Umardan, u Abdulloh ibn Dinordan, u Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinishi)dir. Ubaydulloh ibn Umardan bir necha kishi shunday rivoyat qilgan. Abu Iso aytdi: Bu hadisni Abdulloh ibn Dinor yakka oʻzi rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ валони сотишдан ва уни ҳадя қилишдан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Динорнинг Ибн Умардан, у Набий ﷺдан — у зот валони сотиш ва уни ҳадя қилишдан қайтарганлари ҳақидаги ривояти орқалигина биламиз. Буни Шуъба, Суфён ас-Саврий ва Молик ибн Анас ҳам Абдуллоҳ ибн Динордан ривоят қилганлар. Шуъбадан ривоят қилинишича, у: «Абдуллоҳ ибн Динор бу ҳадисни айтганида менга рухсат беришини жуда хоҳлардим, токи мен ўрнимдан туриб унинг бошидан ўпсам эди», деган. Яҳё ибн Сулайм бу ҳадисни Убайдуллоҳ ибн Умардан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан ривоят қилган, бу эса хатодир — Яҳё ибн Сулайм бунда янглишган. Тўғриси эса Убайдуллоҳ ибн Умардан, у Абдуллоҳ ибн Динордан, у Ибн Умардан, у Набий ﷺдан (ривоят қилиниши)дир. Убайдуллоҳ ибн Умардан бир неча киши шундай ривоят қилган. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни Абдуллоҳ ибн Динор якка ўзи ривоят қилган.